Кіріспе

Артур Чарльз Эриксон (14 маусым 1924 жыл – 20 мамыр 2009 жыл) – канадтық сәулетші және қала құрылысшы. Ол Британ Колумбия университетінде инженерлік мамандықты оқыды және 1950 жылы Макгилл университетінен B. Arch. (Құрметті диплом) алды. Ол Канаданың ең ықпалды сәулетшісі ретінде танымал және Америка сәулетшілер институтының AIA алтын медалін алған жалғыз канадтық сәулетші (1986 жылы, Вашингтон, Колумбия округіндегі Канада елшілігі үшін). Эриксонның марапаты туралы естіген Филип Джонсон: «Артур Эриксон Канаданың ең ұлы сәулетшісі және ол осы континенттегі ең ұлы болуы мүмкін» деді.

Ерте өмір және білім

Эриксон 1924 жылғы 14 маусымда Ванкуверде, Британдық Колумбияда дүниеге келді. Оскар Эриксон мен Мертл Чаттерсонның ұлы, ол ерте кезден сурет салу және егіншілікке деген қызығушылық пен қабілетін танытты. Әкесі сияқты, Эриксон да Канада армиясында қызмет етті, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада армиясының барлау корпусына қосылып, Үндістан, Британдық Цейлон және Малайзияда қызмет етті. Оның жоғары білімі Британдық Колумбия университетінде бакалавр дәрежесін алумен, содан кейін Макгилл университетінің сәулет мектебінде оқумен жалғасты. 1950 жылы Макгиллді бітіргеннен кейін Эриксонға саяхат стипендиясы берілді және ол Жерорта теңізі аймағында саяхаттап, климат пен стильдің сәулетке қатыстылығын зерттеді. Ол он жыл Орегон және Британдық Колумбия университеттерінде оқытумен айналысты, осы кезеңде Британдық Колумбияның ең маңызды үйлерін жобалады. Canadian Homes Magazine журналы 1959 жылғы Filberg үйін "Канаданың ең тамаша үйі" деп атады. Эриксон бірнеше жыл Томпсон Бервик пен Пратт және серіктестерімен жұмыс істеді, содан кейін 1962 жылы Джеффри Массимен бірлесіп "Эриксон/Масси Архитекторлары" фирмасын құрды. 1963 жылы Эриксон мен Масси Саймон Фрейзер университетінің жобасы бойынша жеңіске жетті.

Стил және әдіс

Эриксонның алғашқы ғимараттары көбінесе өз орналасқан жерлерінің, әсіресе климаттың табиғи жағдайларына бейімделу үшін салынған модернистік бетон немесе ағаш құрылымдар болды. Эриксон өз жобаларына әрдайым алыс Шығыстың халықтық архитектурасынан келген ерекше көлденең элементтер мен террасаларды, сондай-ақ жарық пен су мүмкіндіктерін енгізді. Оның туындылары модернизм стилін және айналағы табиғи ортамен үйлесімділікті қатар ұштастырды. Эриксон барлық жобаларында жасыл желек пен судың маңыздылығын үнемі баса көрсетті – педагог ретінде ол студенттеріне шөптің жапырақтарын салуды тапсырды. Кампус оқу үшін көптеген шағын алаңдармен абаттандырылған; ал орталық тұсына Эриксон Фрейзер өзенінен алынған үлкен жаде тасы орналасқан тікбұрышты бассейн қойды. Ең бастысы, академиялық салалар жеке ғимараттарда бөлініп жатқан жоқ; кампус – төртбұрыш, онда адамдар бір-бірімен келісіп, әрекеттесуі тиіс. Бұл жоба халықаралық деңгейде мақтауға ие болды, бір сыншы оны «білім берудің мәніне қатысты сұрақтарға жауап берді» деп жазды.

Британдық Колумбия университетінің антропология мұражайы (Ванкувер, Британ империясы)

Антропология мұражайы 1976 жылы Британдық Колумбия университетінің кампусына қосымша ретінде салынды. Онда әлемдік мәдениеттердің артефакттары мен көрмелері орналасқан, ерекше назар Тынық мұхитының солтүстік-батыс аймақтарының мәдениеттері мен Британдық Колумбияның алғашқы ұлттарына берілген. Бұл ғимарат нығайтылған бетон және дәстүрлі бағаналы-арқалық құрылыс әдістерін үйлестіре отырып, құрылымды көрсетеді. Ірі арқалықтар Эриксонның көптеген жобаларында монументалды сезім тудырады, айналадағы ортадағы ағаштардың өлшемі мен масштабын еске түсіреді. Ол Эриксонның бетон тіректерін және үлкен шыны беттерін пайдалануымен әйгілі. Бетон арқалықтарды нақтыланбаған бөліктер ретінде бейнелеу және үлкен шыны кеңістіктер арқылы негізгі атриумды ашу арқылы Эриксон дәстүрлі бағаналы-арқалық құрылыс тұжырымын еске түсіреді, сонымен бірге бұл ерекшеліктерді модернистік ғимаратқа енгізеді.

Робсон алаңы (Ванкувер, Британ Колумбиясы)

1979 жылы Ванкуверде үлкен қоғамдық орталық ретінде салынған Эриксонның Робсон алаңы жобасына шарлауықтар, шатырдағы бақ, бірнеше алаң және ішкі пандустармен біріктірілген баспалдақтар кірді. Бұл кешен Солтүстік Америкадағы қоғамдық кеңістік пен ландшафтты, көркемсурет галереясынан сот үйлеріне дейінгі айналасындағы ғимараттармен үйлестіретін сирек кездесетін орындардың бірі. Уақыт өте келе, жобаның бастапқы идеясына қайшы келетін жаңа элементтер қосылуда. Шарлауыққа жақындауды шектеу үшін, сондай-ақ, адамдар гүлзарлардың жиегінде отырмау үшін, олардың шетіне шыны қоршаулар орнатылды. Бұрын осы жерде болған ашық ауадағы мейрамханалар, кинотеатр және үлкен зал да жойылды. Шатырдағы бақтың дизайнында Эриксонға бұрынғы студенті, сәулетші Бинг Том көмектесті, ал Робсон алаңының ландшафт дизайнын Корнелия Оберландер жасады.

Рой Томсон Холл (Торонто, Онтарио)

Торонто қаласында жобаланып салынған Рой Томсон залы, Торонто симфониялық оркестрінің үйі ретінде танылып, қаланың сәулеттік ескерткіші болу үшін айналасына үйлесіп кетпеуі тиіс болды. Эриксонның басқа да жобаларындағыдай, су және табиғи элементтермен толықтырылған бұл жобада ғимаратқа жақын орналасқан көл мен тас жартастардан тұратын су нысаны бар. Оның жер астына орналасуына байланысты, жаяу өтетін адамдар оны байқамай қалуы мүмкін. Ғимараттың ішкі дизайнын Эриксонның өмірлік серігі Франсиско Кипач жасаған, ол Америка баспасөз институтының "Жыл дизайнері" атанған жалғыз канадалық дизайнер. Интерьерде бетон құрылымын үйлестіретін сұр және күміс түстері қолданылып, тыныш атмосфера құрылды. Кейіннен KPMB Architects фирмасы интерьерді жаңартып, зал ішінде ағаш жабын және қызғылт түсті, алқызыл қызғылт орындықтар қосты, атмосфераны жылырақ ету мақсатында.

Канадалық канцлерлік кеңсе (Вашингтон, округ)

Артур Эриксонды Вашингтондағы Канадалық елшілігінің сәулетшісі ретінде сол кездегі премьер-министр Пьер Трюдоның таңдауы даулы болды, себебі Трюдо мен Эриксон жақын дос болған және премьер-министр елшіліктің жобалау комитетінің қарсылықтары мен таңдауларын ескермеді. Эриксонның өмірбаяуын жазған Николас Олсберг ғимаратты "Вашингтондағы ғимараттардың мойынтығай шарттарын әжуалай көрсетіп, АҚШ-ты және оның империялық талаптарын паш етіп тұрғандай" деп сипаттады. Шындығында, Эриксон клиентінің көршілік, ашықтық және достық сезімдерін білдіру туралы нұсқауларын орындауға міндетті болды, сонымен бірге Пенсильвания авенюіндегі жағдайды реттейтін 20 комитет белгілеген шектеулерді сақтады. Ол кеңістікті жасау үшін қазіргі ғимараттардың неоклассицизмін плантация үйінің стилімен үйлестірді. Оберландер ауланы солтүстік өсімдіктерімен сәндеді; Эриксон Хайда суретшісі Билл Ридке Хайда Гвайи рухы, Қара каноэ деп аталатын алып мүсінді жасауды тапсырды, ол ауладағы су тоғанында орналасқан.

Құрметті университет дәрежесі

Д. Инг. (Honoris Causa), Нова-Шотландия техникалық университеті, 1973 ж.
LL. D. (Honoris Causa), Саймон Фрейзер университеті, 1973 ж.
LL. D. (Honoris Causa), Макгилл университеті, 1975 ж.
LL. D. (Honoris Causa), Манитоба университеті, 1978 ж.
LL. D. (Honoris Causa), Летбридж университеті, 1981 ж.
Д. Лит. (Honoris Causa), Британдық Колумбия университеті, 1985 ж.
Д. Лит. (Honoris Causa), Лейкхед университеті, 1988 ж.
М. Архит. (Honoris Causa), Талиэсин сәулет мектебі, 2001 ж.

Абырой, ықпал және мұра

Эриксон көптеген танымал жергілікті сәулетшілер мен қала құрылысшыларының ұстазы болды, оның ішінде Ванкувердің көптеген көрнекті дизайнға бағытталған сәулет фирмаларының негізін қалаушылар да бар. Оның ғимараттары Ванкувердегі Тико Керр сияқты суретшілердің туындыларында бейнеленді. 1971 жылы ол Корольдік банк сыйлығын алды. 1973 жылы ол Канада орденінің офицері атанды және 1981 жылы серігі болды. Эриксон 1984 жылы Филип Джонсон мен Джоан Бургимен бірге Чикаго сәулет сыйлығын иеленді. 1986 жылы ол AIA Алтын медалімен марапатталды, осылайша бұл сыйлықты алған тұңғыш канадалық сәулетші болды. Эриксон өмірлік серігі және интерьер дизайны бойынша әріптесі Франсиско Крипачпен бірге Пойнт Грейде тұрды. 2009 жылдың 20 мамырында Ванкуверде қайтыс болды. Оның мұрасы Артур Эриксон қоры арқылы әлі де сақталуда. Қор 1993 жылдан бері Британдық Колумбия провинциясында коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы ретінде тіркелген. 1993 жылы Артур Эриксонның үйі мен бағы ретінде құрылған бұл ұйымды Эриксонның көршісі және ландшафт сәулетшісі Элизабет Уоттс, Эриксон банкротқа ұшырағаннан кейін оның Пойнт Грейдегі үйін сатып алу үшін қаражат жинау мақсатында құрды. Ұйым сәттілікке жетіп, Ванкувердегі Пойнт Грей резиденциясының иесіне айналды. Оның қазасынан кейін қор білім беру, зерттеу және мұраны сақтау жұмыстарын кеңейтті, сондай-ақ басқару, білім беру және экскурсиялар ұйымдастырылып, Канаданың алғашқы халықаралық деңгейде танымал сәулетшілерінің бірі туралы ақпарат таратуда.