Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лаос әскери басшысы (1926 ж. шамамен 1999 ж.)
Laotian military leader (1926 c. 1999)
Генерал-майор Купрасит Абхай (; "Fat K" лақап аты; 1926–1999?) Лаос Азамат соғысы кезінде Лаос Корольдігінің көрнекті әскери басшысы болды. Әлеуметтік жағынан белгілі бір отбасының мүшесі болғандықтан, оның әскери мансабына олардың ықпалы зор көмек берді. 1960 жылдың басында ол Лаос астанасы Вьентьянды қамтитын 5-ші әскери аймақтың қолбасшысы болып тағайындалды. Вьентьян шайқасында адалсыздық танытқаны үшін 14 желтоқсанда осы лауазымнан алынған, бірақ 1962 жылдың қазан айында қайта тағайындалды. Ол 1971 жылдың 1 шілдесіне дейін бұл лауазымды иеленді, осылайша астанадағы және оның төңірегіндегі әскерлерді бақылады. Ол жылдар бойы 1960, 1964, 1965, 1966 және 1973 жылдардағы төңкерістерге түрлі жолдармен қатысты. Оның қызметі тағы бір лаос генералы Тао Мамен болған қырқыс дұшмандықпен белгіленді; осы дұшмандық үкіметке қарсы соңғы екі төңкеріс әрекетіне басты себепкер болды. 1975 жылы Лаос Корольдік үкіметі коммунистерге түскеннен кейін Купрасит Францияға эмиграцияға кетті.
Major General Kouprasith Abhay (; nicknamed 'Fat K'; 1926–1999?) was a prominent military leader of the Kingdom of Laos during the Laotian Civil War. Scion of a socially prominent family, his military career was considerably aided by their influence. In early 1960, he was appointed to command of Military Region 5, which included Laos' capital city, Vientiane. Removed from that command on 14 December for duplicitous participation in the Battle of Vientiane, he was reappointed in October 1962. He would hold the post until 1 July 1971, thus controlling the troops in and around the capital. Over the years, he would be involved in one way or another in the coups of 1960, 1964, 1965, 1966, and 1973. His service was marked by a deadly feud with another Laotian general, Thao Ma; the feud was largely responsible for the latter two coup attempts against the government. After the Royal Lao Government fell to the communists in 1975, Kouprasith retired to exile in France.
Билікке көтерілу
Купрасит Абхай – Ку Абхайдың ұлы болған. Абайлар – қытай-лаос тегінен тарайтын аристократиялық отбасы, олар Кхонг аралында тұрған. Бұл арал Камбоджа шекарасына жақын, Лаостың оңтүстігіндегі Меконг өзенінің жанында орналасқан. Купраситтен кіші Сихо Ламфутхакул Абайлардың қамқорлығында өсті. Бір қызық жайт, Сихо бұған наразылық білдірген, бірақ себебі белгісіз. Купрасит Абхайдың анасы Сананиконе әулетінен шыққандықтан, ол да осы әулетпен байланысты болған. Купрасит Сананиконе отбасына үйленді. Купрасит полковник Фуми Носаван және оның көмекшісі, полковник Сихо Лампхутакулмен бірге Францияға барып, Париждегі Жоғары әскери зерттеулер орталығында (французша: Centre des hautes études militaires) курстарды аяқтады. Содан кейін Лаос үкіметінің Франциядағы әскери атташесі болып тағайындалды. Бұл қызметте Купрасит Лаос үшін екі Aérospatiale Alouette II тікұшағын сатып алды. 1960 жылдың басында ол Лаосқа оралып, Вьентьян қаласындағы штаб-пәтері орналасқан 5-ші әскери аймақтағы Корольдік Лаос армиясының (RLA) әскерлеріне басшылық етті.
Kouprasith Abhay was the son of Kou Abhay. The Abhays were an aristocratic family of Chinese Lao heritage from Khong Island, which is sited on the Mekong River near the Cambodian border in extreme southern Laos. Siho Lamphouthacoul, who was younger than Kouprasith, was raised as a protégé of the Abhay household. For unknown reasons, Siho resented this. Kouprasith Abhay was also related to the influential Sananikone family, since his own mother came from that family. Kouprasith would also marry into the Sananikone family. Kouprasith followed Colonel Phoumi Nosavan and his aide de camp Lieutenant colonel Siho Lamphouthacoul to France, where they attended staff courses at the School of Advanced Military Studies (French: Centre des hautes études militaires) in Paris, followed by a posting as the Royal Lao Government's first military attaché to France. While in that post, Kouprasith procured two Aérospatiale Alouette II helicopters for Laos. He returned to Laos early in 1960 to take command of the Royal Lao Army (RLA) troops in Military Region 5, headquartered in Vientiane.
Басшылық ету
1960 жылы тамызда Конг Ле капитаны төңкеріс жасап билікті басып алғанда, Купрасит жаңа сатрапқа қолдау көрсету туралы әлсіз ұсыныс жасады. Ол 5-ші әскери аймақтың басқаруын сақтап қалды, оған Вьентьян да кірді. Бірақ оның көңілі шын мәнінде, биліктен қуылған генерал Фуми Носаванға жақын болды. Фумидің қарсы төңкерісі Вьентьянға шабуыл жасағанда, Купрасит оның жағына қосылды. Контр төңкеріс кезінде Купрасит өзі де билікке таласты. Ол қаланы қысқа мерзімге басып алып, үкіметтік өзгеріс жариялағанмен, Фумиді де, өзін де елдің жаңа басшысы деп атамады. Алайда, сенімсіз Фуми 1960 жылдың 14 желтоқсанында Купраситті 5-ші әскери аймақтың басшылығынан алып тастап, өзіне адал адамға бағындырды. Купраситтің жағдайы одан әрі нашарлаған кезде, басқарудан босатылып, ауруханаға жатты. Купрасит пен Фуми арасындағы қақтығыс кезінде Конг Ле және оның Бейтараптық қарулы күштері (француз тілінде: Forces Armées Neutralistes – FAN) 16 желтоқсанда Лаос азаматтық соғысында тәуелсіз бейтараптық топ құру үшін Жарс жазығына қашып кетті. Купрасит оған басшылық етуге тағайындалды, ал 7 мен 17 қаңтар аралығында GMV FAN әскерлерінің Ван Вьянға дейінгі шегінуін ұлықтады. Сол жерде ол өзінің мүдделерін сақтау үшін әскерін тапсырып, астанаға оралғанға дейін Лаос Корольдік әуе күштерінен (RLAF) әуе көмегін сұрады. GMV-нің жаңа командирі қарсы шабуылдарды тойтаруға шамасы келмегенде, Купрасит 27 қаңтарда қайтадан басқаруға кірістіріліп, әскерін 13-ші бағдарламалық жол бойындағы Муанг Касидің оңтүстігіне орналастырды. Оның болмаған кезінде 1961 жылдың 22 сәуірінде полк солтүстікке қарай Ван Вьянға қарай жылжып, тықсыруға түсті. АҚШ-тың арнайы күштерінің (USSF) «Мун» тобы да олармен бірге болды. Капитан Уолтер Мун мен сержант Орвилл Балленгер тұтқындалды, ал Мун кейіннен өлім жазасына кесілді. Полковник Купрасит тікұшақпен келіп, тірі қалған екі USSF тобының мүшесін құтқарып алды.
When Captain Kong Le seized power in his August 1960 coup, Kouprasith made a weak offer of support to the new satrap. He retained the command in Military Region 5, which included Vientiane. However, his sympathies actually lay with the deposed General, Phoumi Nosavan. When Phoumi's counter coup attacked Vientiane, Kouprasith sided with him. At one point during the counter coup, Kouprasith made his own bid for power. Though he actually held the city for a short while, and announced a regime change, he named neither Phoumi nor himself as the new head of the nation. However, a distrustful Phoumi removed Kouprasith from command of MR 5 on 14 December 1960, and subordinated him to a Phoumi loyalist. Kouprasith's cause was not aided when he took to his sick bed upon relief from the command. During the ensuing standoff between Kouprasith and Phoumi, Kong Le and his Neutralist Armed Forces (French: Forces Armées Neutralistes – FAN) escaped to the Plain of Jars on 16 December to establish an independent neutralist faction within the Laotian Civil War. Kouprasith was appointed to command it, and between 7 and 17 January 1961, the GMV followed the retreating FAN as far as Vang Viang. Once there, he called for air support from the Royal Lao Air Force (RLAF) before turning over his command and hastening back to the capital to safeguard his own interests. When the new GMV commander was unable to ward off counterattacks, Kouprasith was restored to his command on 27 January, and placed his troops in the south of Muang Kasi on Route 13. In his absence, on 22 April 1961, the regiment advanced northward into an ambush at Vang Viang. U. S. Special Forces (USSF) Team Moon was accompanying the move. Captain Walter Moon and Sergeant Orville Ballenger were captured, and Moon was later executed. Colonel Kouprasith helicoptered in and recovered the two surviving USSF team members.
Бейтараптық шақырады
1962 жылдың қазан айында Лаос бейтараптығы туралы халықаралық келісім күшіне енгеннен кейін Купрасит тағы да 5-ші әскери аймақтың қолбасшысы болды. MR 5 көп шайқасқа қатыспағанымен, оның басқаруында тұрақты полк, Мобильді 17 тобы (французша: Groupement Mobile 17 – GM 17), төрт ерікті батальон (французша: Bataillons de Voluntaires), Ұлттық үйлестіру дирекциясы (DNC) жауынгерлік қауіпсіздік агенттігі және оның GMS әуедегі білікті полкі, сондай-ақ тоғыз ADC ополчение ротасы болды. Оның асырап алған інісі, подполковник Сихо Ламфутхакул, Лаостағы ең жақсы әскери бөлім деп есептелген DNC/GMS арнайы батальондарына қолбасшылық етті. GM 17 командасын Купраситтің шәкірті басқарды. 1964 жылдың сәуір айының бірінші жартысында Лаос Корольдік үкіметінің екі өкілдігі Лаостың оңтүстігіндегі бірлескен әскери операцияларды құпия үйлестіру үшін Сайгонға ұшты. GM 17 Вьентьяннан 2-ші МР-дегі Жәр жазығына жіберілді. Шамамен сол кезде Сихо Купраситтен DNC қауіпсіздік агенттігін пайдаланып, әскери төңкеріс арқылы елді басып алу туралы сұрады. Купрасит келісті, және 1964 жылдың 18 сәуірінде Сихо Вьентьянды бақылауға алғанда, маңызды мемлекеттік ғимараттарды басып алды. "Ұлттық армияның революциялық комитеті" атты жаңа басқару органы құрылды, оның төрағасы Купрасит, ал орынбасары Сихо болды. Купрасит төңкерісті күшейту үшін GM 17-ні Жәр жазығынан қайтарды, жазықтағы қорғаныс шебін коммунистерге тастап кетті. Бірақ 23 сәуірде АҚШ елшісі Леонард Унгер араласып, төңкеріске тоқ нүкте қойды, заңды үкіметті қалпына келтірді. 1964 жылдың 4 тамызында Фуми өз оқу батальонын қолданып төңкеріс жасауға тырысты. Оқушылар Вьентьян көшелерінде кедергілер қойды, бірақ Купраситтің әскерлері оларды жылдам таратып жіберді. Оқу батальоны кейін таратылды, ал Фуми әскерсіз қалды. 1965 жылдың қаңтар айында Лаос премьер-министрі, принц Суванна Фума, Луанг Прабангта RLA генералдарының кеңесін шақырды, онда ол Купрасит пен Уан Раттиконеге, Сихо мен Фумиге қарағанда қолдау білдіргенін анық көрсетті. Осылайша, осы екі офицер шетте қалды, оларға ешқандай әскер бөлінбеді. 27 қаңтарда Фуми 2-ші әскери аймақтың қолбасшысын Вьентьян қаласындағы RLA бөлімшелері төңкеріс жасауға дайындалып жатқанына көндірді, соның салдарынан MR 2-ден құтқару операциясы басталды. Өзінің қол астында әскер болмаса да, Фуми төңкеріс жасауға талпынды.
After the International Agreement on the Neutrality of Laos had been effectuated in October 1962, Kouprasith was once again in command of Military Region 5. Although MR 5 did not saw much fighting, under his command he had a regiment of regulars, Mobile Group 17 (French: Groupement Mobile 17 – GM 17), four volunteer battalions (French: Batallions de Voluntaires), the Directorate of National Coordination (DNC) paramilitary Security Agency and its GMS airborne qualified regiment, and nine ADC militia companies. His foster brother, Lieutenant colonel Siho Lamphouthacoul, commanded the DNC/GMS special battalions, which was rated as the best military unit in Laos. GM 17 was also commanded by a Kouprasith protégé. During the first half of April 1964, two Royal Lao Government missions flew to Saigon in order to secretly coordinate joint military operations in southern Laos. GM 17 was posted away from Vientiane to the Plain of Jars in MR 2. At about the same time, Siho approached Kouprasith about using the DNC Security Agency to take over the kingdom in a military coup. Kouprasith agreed, and on 18 April 1964, Siho seized the key national government buildings when he seized control of Vientiane. A new governing body, The "Revolutionary Committee of the National Army" took office, with Kouprasith as its head and Siho as deputy. Kouprasith withdrew GM 17 from the Plain of Jars to reinforce the coup, abandoning a defensive line on the Plain to the communists. On 23 April, however, U. S. Ambassador Leonard Unger intervened and ended the coup by restoring the legal government. On 4 August 1964, Phoumi attempted a coup using his training battalion. The trainees erected roadblocks throughout the streets of Vientiane, but they were promptly overrun by Kouprasith's troops. The training battalion was subsequently disbanded, and an antsy Phoumi was left with no troops to command. In January 1965, the Laotian Prime Minister Prince Souvanna Phouma convened a meeting of the RLA generals in Luang Prabang, where it made clear that he backed Kouprasith and Ouane Rattikone rather than Siho and Phoumi. Thus the latter two officers remained sidelined, with no troops being assigned to them. On 27 January, Phoumi convinced the Military Region 2 commander that the RLA units stationed in Vientiane were about to stage a coup d'état, and therefore a rescue mission was launched from MR 2. Even without any troops under his command, Phoumi was managing to attempt a coup.
Қазіргі еңбек жолы
Алайда, Фумиді қолдайтын бір офицер соғысқа тым қажет болғандықтан, оны тазалау мүмкін болмады: генерал-майор Ван Пао, ЦРУ-ның қолдауымен Лаос солтүстік-шығысындағы Хмонгтардың арнайы партизандық бөлімшелерінің (СГУ) жетекшісі. Купрасит пен Ван Пао арасындағы жағдай одан бетерледі, себебі сол күзде бір кісі өлтіру оқиғасы болды. Хмонг СГУ партизаны ашуға беріліп, роялистік әскердің бір салдатын өлтіріп, Ван Паоның Вьентьян қаласындағы вилласына паналады. Купраситтің роялистік әскері вилланы қоршағанда, Ван Пао қарсылық көрсетті. Осы оқиғадан кейін екі генерал 1965 жылдың 11 қарашасына дейін бір-бірінен алыстады, содан кейін делдал арқылы татуласты. Лаос Корольдік әуе күштерінің (RLAF) командирі, бригадир генерал Тао Ма, Фумидің тағы бір адал жақтасы болды. 1965 жылдың шілдесінде Купрасит Бриг. Ген. Тао Ма төңкеріс жоспарлап отыр деген қауесет таратуды бастады. Генерал-майор Уан Раттиконе C-47 көлік ұшақтары мен T-28D истребитель-бомбардировщиктерін жеке топтарға бөлу схемасын ұсынды, бұл RLAF командиріне соңғысына көбірек назар аударуға мүмкіндік берер еді. Бриг. Ген. Тао Ма АҚШ-тың Вильям Х. Салливан елшісіне шағымданып, басқа генералдар C-47 көлік ұшақтарын жеке алтын мен опиум контрабандасы үшін, сондай-ақ ақылы жолаушылар тасымалы үшін бақылауға алмақшы екенін мәлімдеді. Принц Суванна Фума бұл қайта ұйымдастыруды тоқтатты. 1966 жылдың 2 сәуірінде Америка елшілігінің қызметкерлері мен Лаос Корольдік армиясы Бас штабының стратегиялық кеңесінде Купрасит пен Уан «Баррель ролл» операциясының әуе шабуылдары кестесіне қарсылық білдірді, ол Лаос оңтүстігіндегі Хо Ши Мин жолындағы АҚШ Әуе күштерінің бомбалау шабуылдарының үлкен бөлігін қарастырды. Олар Лаос солтүстігіндегі Қазан жазығында соғысып жатқан RLA және СГУ әскерлеріне көбірек әуе күші қолдау көрсетілгенін қалады. Осы арада, 1966 жылдың жазында RLAF операциялары баяулап, Бриг. Ген. Тао Маға штабын Саваннакетке жақын Сено әуе базасынан Вьентьяндегі RLA Бас штабының жанына көшіруге қысым көрсетілді, осылайша олар оның іс-қимылын қадағалай алатын еді.
However, one pro Phoumi officer was too necessary to the war effort to be purged: Major general Vang Pao, the leader of the CIA sponsored Hmong Special Guerrilla Units (SGUs) operating in northeastern Laos. The resulting poor relationship between Kouprasith and Vang Pao was worsened by a murder incident which occurred that autumn. A Hmong SGU guerrilla fighter killed a Royalist regular soldier in a fit of rage and then sought refuge at Vang Pao's villa in Vientiane. When Kouprasith's Royalist soldiers surrounded the villa, Vang Pao strongly objected. The two generals became even more estranged because of this incident until 11 November 1965, when they were finally reconciled by an intermediary. Brigadier general Thao Ma, the commander of the Royal Lao Air Force (RLAF), was another Phoumi loyalist bereft of his support. By July 1965, Kouprasith began gossiping that Brig. Gen. Thao Ma was planning a coup. Major general Ouane Rattikone floated a scheme to split the C 47 transports and the T 28D fighter bombers into separate contingents, allowing the RLAF commander to concentrate upon the latter. Brig. Gen. Thao Ma protested to U. S. Ambassador William H. Sullivan, claiming that the other generals wanted to seize control of the C 47 transports for their personal clandestine gold and opium smuggling operations, and for paid passenger services. Prince Souvanna Phouma scotched the reorganization. On 2 April 1966, during a strategy meeting of the American Embassy staff and the Royal Lao Army's General Staff, Kouprasith and Ouane protested against Operation Barrel Roll's schedule of air strikes that allotted a large percentage of the U. S. Air Force bombing raids to the Ho Chi Minh Trail in southern Laos. They wanted more air power used to support the RLA and SGU troops fighting in the Plain of Jars in northern Laos. Meanwhile, during Summer 1966, RLAF operations slowly grounded to a near standstill as Brig. Gen. Thao Ma was being pressured to move his headquarters from Seno Air Base, near Savannakhet, to the vicinity of the RLA General Staff headquarters in Vientiane, so that they could keep a close eye on his activities.
Көбірек төңкерістер
Купрасит Конг Ледің бейтарапшылдарын роялистердің бақылауында қалдыруды қалады. Конг Ледің бірқатар бағынышты офицерлері, RLA Бас штабының ықтиярымен, оны 1966 жылдың 17 қазанында қызметтен шеттетуге бел буды, осылайша оны елден қуғызды. Төрт күннен кейін Тао Ма мен Бунлют Сайкоси үкіметке қарсы әуе шабуылы жасап, төңкеріс ұйымдастыруға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. Купраситті әуе шабуылымен өлтіруге әрекеттенгеннен кейін, Корольдік Лао әуе күштерінің генералы өзінің он T 28 истребителінің ұшқыштарын Тайландқа көшіруге мәжбүр болды. 1968 жылдың шілде айында Бас штаб офицерлерді қайта орналастырғанда, Купрасит 5-ші әскери аймақтың басшылығын сақтап қалды. 1970 жылдың наурыз айының басында Купраситке 7/13 бағытындағы маңызды қиылысты қорғауға төрт батальондық күш берілді. Сол 1970 жылдың наурыз айында Камбоджадағы үкіметтік өзгеріс Купраситтің туған жері – Хонг аралының маңында коммунистік қозғалыстың күшеюіне себеп болды. 18 шілдеде Солтүстік Вьетнамдықтар материктегі шығыс жағалаудағы паромдық өтпелі жерді басып алды. 4-ші әскери аймақтың қолбасшысы Хо Ши Мин жолынан келген коммунистік шабуылды тойтаруға тырысып, қиын жағдайға түсті. 20-сы күні Купрасит аралды қорғау үшін екі батальон мен 105 мм гаубицадан тұратын топты жедел жіберді. Үшінші батальон 3-ші әскери аймақтан қосымша күштермен толықтырылды. Ал МР 5 батальондарынан құрылған төртінші батальон да Хонг аралына жіберілді. 1970 жылдың тамыз айында ханзада Сисук на Чампассак қорғаныс министрі және премьер-министрдің орынбасары болып тағайындалды. Ол Лао әскерін жаңартуға кірісті. Біріншіден, ол 1971 жылдың наурыз айында генералдар Уан мен Оудонды RLA қолбасшысы және оның орынбасары лауазымынан зейнеткерлікке шығарды. Сонымен қатар, ол Купраситтің МР-5-ке қатысты өкілеттіктерін шектеді. 1971 жылдың 1 шілдесінде жоғары қолбасшылық құрылымын қайта ұйымдастырған кезде Купрасит Лао армиясының бас қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды және әкімшілік жұмыстарға көшті. 1972 жылдың қазанында коммунистер Хонг аралына қайтадан қауіп төндірген кезде Купрасит көмек экспедициясын жетекшілік етті. Көп қарсылыққа ұшырамастан, ол үш апта ішінде вьетнамдықтарды жеңді. 1973 жылдың 20 тамызында Тао Ма Купраситті бомбалау арқылы өлтіруге тағы да тырысты. Тао Ма 60 жақтасы бар мотоколоннамен жер аударылудан оралды. Ваттай әуе базасын басып алғаннан кейін, Тао Ма ұрланған T 28 истребителімен қайтадан әуеге көтерілді. Тао Ма мен оның серігі Купраситті бомбалау арқылы өлтіруге тырысты; олар Купраситтің кірпіштен салынған вилласын қиратты, нәтижесінде оның жүрегі жақын туысы қаза тапты. Алайда, әуе шабуылы кезінде әуе база қайта басып алынды. Олар қайтып келгенде, үкімет әскеріне қарасты жүк көлігінде орнатылған пулеметпен Тао Ма атып түсірілді. Ол жаралы күйімен ұшағынан шығарылып, Купраситтің штабына жеткізілді. Сол жерде Тао Ма Купраситтің бұйрығымен атқыланды. 1978 жылдың қазанында ол Франциядағы Лао корольдік үкіметінің эмиграциядағы құрамына қосылды, бірақ көп ұзамай зейнеткерлікке шықты. Ол 1999 жылы қайтыс болды деген хабар бар.
Kouprasith wanted Royalist control of Kong Le's Neutralists. Some of Kong Le's subordinate officers, with the connivance of the RLA General Staff, deposed him on 17 October 1966, sending him into exile. Four days later, in a separate action, Thao Ma and Bounleut Saycocie launched an unsuccessful airborne coup against the government. After failing to kill Kouprasith with an air strike on the General Staff headquarters the Royal Lao Air Force general led ten of his T 28 fighter pilots in a flight into exile in Thailand. When the General Staff shuffled officers' assignments in July 1968, Kouprasith retained command of Military Region 5. In early March 1970, Kouprasith was charged with holding the vital Route 7/13 intersection with a four battalion force. At about the same time, the March 1970 change of government in Cambodia led to increased communist activity in the vicinity of Kouprasith's native Khong Island. By 18 July, the North Vietnamese had captured the eastern ferry landing on the mainland. The Military Region 4 commander was overwhelmed dealing with the communist offensive roaring forth from the Ho Chi Minh Trail. On the 20th, Kouprasith hastily forwarded two battalions and a pair of 105mm howitzers to defend the island. A third battalion was supplied from Military Region 3. A makeshift fourth battalion was thrown together from personnel drafted from all the MR 5 battalions; it too went to Khong Island. Prince Sisouk na Champassak became the Defense Minister and Deputy Prime Minister in August 1970. He began to revamp the Lao military. First, he engineered the retirements of Generals Ouane and Oudone from their posts as commander and deputy commander of the RLA in March 1971. He also placed constraints on Kouprasith's command of MR 5. When the high command was reorganized on 1 July 1971, Kouprasith was transferred to administration, becoming the deputy commander in chief of the Royal Lao Army. When Khong Island was once again threatened by the communists in October 1972, Kouprasith took charge of the relief expedition. With little opposition, he defeated the Vietnamese in three weeks. On 20 August 1973, Thao Ma again tried to kill Kouprasith with a bombing raid. Thao Ma returned from exile in a motorized column containing 60 adherents. Once they captured Wattay Airbase, Thao Ma returned to the sky in a commandeered T 28. Thao Ma and his wingman tried to kill Kouprasith by dive bombing; they demolished Kouprasith's brick villa, killing his nephew. However, the airfield was retaken from the coup force while the air strike was in progress. When they returned, a truck mounted machine gun manned by a government soldier brought Thao Ma down. He was hauled wounded from his crash landed plane and taken to Kouprasith's headquarters. There Thao Ma was executed on Kouprasith's order. In October 1978, he joined the Royal Lao Government in Exile in France, but retired shortly thereafter. He reportedly died in 1999.