Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лаос генералы және сәтсіз төңкеріс жетекшісі (1931–1973)
Laotian general and failed coup d'état leader (1931–1973)
Бригад генерал Тао Ма (1931–1973) Лаос азаматтық соғысы мен Вьетнам соғысының (екінші Индокитай соғысы) Лаос әскери және саяси қайраткері болды. Тао Ма әскери карьерасын Франция Лаос Корольдігін басқарып тұрған кездегі Француз одағы армиясында парашютист ретінде бастады. Кейін ол авиацияға ауысты, алдымен көліктік ұшқыш, содан кейін шабуылдық бомбалаушы ұшқыш болды. 1959 жылдан 1966 жылға дейін Тао Ма Лаос Корольдік Әуе күштерінің (RLAF) командирі болды және харизмасымен және агрессивтілігімен көзге түсті. Дегенмен, оның әскерилік қасиеттерге берілгендігі оны есірткі саудасына араласқан басқа Лаос генералдарымен қарым-қатынаста қиындықтарға ұшыратты. Осының салдарынан ол Лаос әскери күштерін және Лаос Корольдік үкіметін бақылауға алуға үш рет сәтсіз тырысты. 1973 жылы жасаған соңғы төңкеріс талпынысы кезінде ол 42 жасында сотсыз-сызбасыз өлім жазасына кесілді.
Brigadier General Thao Ma (1931–1973) was a Laotian military and political figure of the Laotian Civil War and the Vietnam War (aka Second Indochina War). Thao Ma began his military career as a paratrooper in the French Union Army, when France administered the Kingdom of Laos. He switched to aviation, first as a transport pilot, then as a fighter bomber pilot. From 1959 to 1966, Thao Ma was the commander of the Royal Lao Air Force (RLAF), and was noted for his charisma and aggressiveness. However, his dedication to soldierly virtues put him at odds with other Laotian generals who were involved in the drug trade. As a result, he made three futile attempts to seize control of the Laotian military and the Royal Lao Government. During the last of these attempted coups, in 1973, he was executed without trial at age 42.
Ерте өмір
Тао Ма Маносит 1931 жылы Лаостың француз протекторатындағы Салаван қаласында туды. Оның әкесі лаостық, анасы вьетнамдық болғандықтан, ол аралас текті. Бастапқыда Лаостағы кез келген шетелдік араласуға қарсы болған ол, Лаос патриоты атанды. Лаос тәуелсіздігі үшін күреске қатысқаннан кейін оның көзқарасы өзгерді.
Thao Ma Manosith was born in 1931 at Salavan in the French Protectorate of Laos, of mixed Laotian and Vietnamese heritage. He became a Laotian patriot, initially opposed to any foreign intervention in Laos. His views changed as he became involved in the battle for Laotian independence.
Авиациялық қызмет 1955-1966
Тао Ма француз үкімдігі кезінде авиатор ретінде оқытылды. Лаостағы француз әскери миссиясы 1955 жылдың қаңтарында лаос ұшқыштарын даярлауды бастады, мақсаты – жаңадан құрылған Лаос авиациясын (француз тілінде: Aviation Laotiènne), Лаос Ұлттық Армиясының әуе күштерін (француз тілінде: Armée Nationale du Laos – ANL) жабдықтау. Тао Ма, бұрыннан-ақ ANL әуеде десантталатын күштерінде десантшы ретінде оқытылған, кейін көліктік ұшқыш ретінде қайта оқытылды. 1959 жылы Тао Ма полковник болып жоғарылатылып, Лаос авиациясының қолбасшысы болып тағайындалды, ал келесі жылы ол Лаос Корольдік Әуе Күштеріне (RLAF) айналды, оның басшылығында қалды. Сонымен қатар, полковник Тао Ма ұшқыштар курстарын жалғастырды, бұл оған Солтүстік Американың T-6G Texan және одан кейін Солтүстік Американың T-28D Trojan сияқты шабуылдық ұшақ түрлерін меңгеруге мүмкіндік берді. Оның жеке қатысуы RLAF-тың жоғары рухты дамытуына әкелгенімен, полковник Тао Ма басқа лаос генералдарымен қақтығысқа түсті, себебі оның RLAF ұшақтарын әскери мақсаттарда пайдалануға берілген адалдығы олардың оларды алтын мен опиум контрабандасы үшін пайдалану жоспарларына кедергі келтірді. 1965 жылдың ақпанында ол жоғары тұрған офицерлерден пара алудан бас тартты және оларға өзінің ұшқыштарын есірткі контрабандасына мәжбүрлеуге жол бермейтінін айтты. Генералдардың жауабы – Ваттай әуе базасының штабын Вьентьянға жақын жерден Сено әуе базасына, Саваннахетке көшіру болды; ондағы T-28 ұшқыштарының көп бөлігі лаос емес, тайлық жалдамалылар еді. 1965 жылдың жазында RLAF ұшқыштарының бірнешеуіне өз командирлеріне қарсы бүлік көтеруге пара берілді. Оған жауап ретінде полковник Тао Ма 1965 жылдың 4 маусымында төңкеріс жасауға тырысты. 1965 жылдың тамызына қарай RLAF-тың шабуылдық бөлігі 27 T-28-ге дейін өсті, ал Тао Ма бригадир генерал болып тағайындалды. Бригадир генерал Тао Ма T-28 ұшақтарының жауынгерлік ұшу жиілігін арттырып қана қоймай, көптеген шабуылдық миссияларды жеке ұшқысымен орындауын жалғастырды. 1966 жылдың 22 қазанында бригадир генерал Тао Ма әуе шабуылы арқылы төңкеріс жасауға тырысты, ол өзіне адал лаос T-28 ұшқыштарынан құралған эскадрильяны жетектеп, Вьентьянға бағытталған шабуылдық миссияны жүзеге асырды. Лаос Корольдік Армиясының (RLA) бас қолбасшысының орынбасары генерал-майор Купрасит Абхайды оның үйіне зымыранмен шабуыл жасау арқылы өлтіруге жасалған әрекет сәтсіз аяқталды. Қала сыртындағы Ваттай әуе базасындағы екі оқ-дәрі қоймасы жарылып, 30-дан астам адам қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды.
Thao Ma's early training as an aviator took place under the French rule. A French military mission in Laos began training Laotian pilots in January 1955, with the aim of staffing the newly founded Laotian Aviation (French: Aviation Laotiènne), the air wing of the Laotian National Army (French: Armée Nationale du Laos – ANL). Thao Ma, already trained as a paratrooper in the ANL airborne forces, retrained as a transport pilot. In 1959, Thao Ma was promoted to colonel and appointed commander of Laotian Aviation, which the following year became the Royal Lao Air Force (RLAF), with him remaining at its helm. At the same time, Col. Thao Ma continued to take advanced flight courses, which enabled him to master strike aircraft types such as the North American T 6G Texan, followed by the North American T 28D Trojan. Although his personal involvement led to the rise of a high esprit de corps within the RLAF, Col. Thao Ma came into conflict with other Laotian generals, as his whole hearted commitment of employing RLAF aircraft for military purposes stood in the way of their plans of using them for their own gold and opium smuggling operations. In February 1965, he refused to accept bribes from higher ranking officers and categorically informed them that he would not allow his pilots to be coerced into drug smuggling. The generals' response was to move the RLAF headquarters from Wattay Air Base, near Vientiane, to Seno Air Base, near Savannakhet; most of the T 28 pilots stationed there were Thai mercenaries rather than Laotians. Later in the summer of 1965, a number of RLAF pilots were bribed to mutiny against their own commander. In response, Col. Thao Ma attempted a coup d'état on 4 June 1965. By August 1965, the RLAF strike component had increased to 27 T 28s, with Thao Ma being promoted to brigadier general. Brig. Gen. Thao Ma had not only successfully managed to increase the T 28s' combat sortie rate, but continued to personally fly many strike missions. On 22 October 1966, Brig. Gen. Thao Ma attempted a coup via air strike when he personally led a flight of Laotian T 28 pilots loyal to him in a combat sortie directed at Vientiane. An attempt to kill the Deputy Commander in Chief of the Royal Lao Army (RLA), Major General Kouprasith Abhay, with rocket fire aimed at his home failed. Two ammunition dumps at Wattay Air Base outside the city were blown up, killing over 30 people on the ground and many more wounded.
Қалғандары жер аударылудан қайтып оралды
1973 жылғы 20 тамызда Тао Ма 60 ізбасарымен бірге тағы бір төңкеріс жасауға ниеттеніп, моторизацияланған колоннамен елге оралды. Олар Ваттай әуе базасын жылдам басып алғаннан кейін, ол басып алынған T-28 ұшағына мініп, серігімен бірге генерал-майор Купрасит Абхайды Виентьян қаласындағы кірпіштен салынған вилласына бомбалау арқылы өлтіруге тағы да әрекеттенді. Бұл шабуылдан ғимарат қирап, оның жүйесі қаза тапты. Тао Ма мен тағы алты ұшқыш T-28 ұшақтарымен Лаос армиясының штаб-пәтеріне шабуыл жасады. Алайда, әуе шабуылдары жүріп жатқанда Ваттай әуе базасы Лаос армиясының адал әскерлеріне қайта басылып алынды. Тао Маның шабуыл тобы әуеайлаққа қайтып келгенде, үкімет әскерінің сарбазы басқарған .50 калибрлі Браунинг М2ХБ ауыр пулеметі орнатылған жүк көлігі Тао Маның T-28 ұшағын жерге түсірді. Ол ұшақ апатынан жараланған күйінде Купраситтің Виентьян қаласындағы штаб-пәтеріне жеткізілді. Купраситтің бұйрығымен Тао Ма сол жерде атқыланды. Ол 42 жаста болған.
On 20 August 1973, Thao Ma returned from exile in a motorized column carrying 60 adherents to stage another coup attempt. Once they quickly captured Wattay Air Base, he took a commandeered T 28, and he and his wingman attempted to again kill Maj. Gen. Kouprasith Abhay with a dive bombing raid on his brick villa in Vientiane, demolishing the building and killing his nephew. Thao Ma and six other pilots then flew their T 28s in a strike against the Royal Lao Army headquarters. However, Wattay Air Base was retaken by loyalist troops of the RLA while the air strikes were in progress. When Thao Ma's strike force returned to the airfield, a truck mounted Browning M2HB .50 Cal Heavy machine gun manned by a government soldier brought Thao Ma's T 28 down while he was attempting to land. He was hauled wounded from his crash landed plane and taken to Kouprasith's headquarters in Vientiane. There Thao Ma was executed on Kouprasith's order. He was 42 years old.