Үкімет экономикалық саясаты: салық, бюджет, ақша айналымы, пайыздық ставкалар. Экономикалық өсім, инфляция, жұмыссыздық мақсаттары. Халықаралық ұйымдар әсері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкіметтердің экономикалық салада қолдайтын шаралары
Actions that governments take in the economic field
Үкімет экономикасы салық салу деңгейлерін белгілеу, мемлекеттік бюджет, ақша айналымы және пайыздық ставкалар, сондай-ақ еңбек нарығы, ұлттық меншік және экономикаға үкіметтің көптеген басқа да араласу жүйелерін қамтиды. Экономикалық саясаттың көптеген факторларын фискалдық саясатқа – яғни салық салу және шығыстарға қатысты үкіметтің іс-әрекеттеріне, немесе ақша-кредиттік саясатқа – ақша айналымы мен пайыздық ставкаларға қатысты орталық банктердің іс-әрекеттеріне бөлуге болады. Мұндай саясаттар көбінесе Халықаралық валюта қоры немесе Әлемдік банк сияқты халықаралық ұйымдардың, сондай-ақ саяси көзқарастардың және партиялардың одан туындайтын саясатының ықпалында болады.
The economy of governments covers the systems for setting levels of taxation, government budgets, the money supply and interest rates as well as the labour market, national ownership, and many other areas of government interventions into the economy. Most factors of economic policy can be divided into either fiscal policy, which deals with government actions regarding taxation and spending, or monetary policy, which deals with central banking actions regarding the money supply and interest rates. Such policies are often influenced by international institutions like the International Monetary Fund or World Bank as well as political beliefs and the consequent policies of parties.
Құралдар мен мақсаттар
Саясат көбінесе инфляция, жұмыссыздық немесе экономикалық өсім сияқты нақты мақсаттарға жетуге бағытталған. Кейде әскери шығындар немесе ұлттандыру сияқты басқа да мақсаттар маңызды болуы мүмкін. Бұл – саясаттың мақсаттары, яғни экономикалық саясаттың қамтитын нәтижелері. Осы мақсаттарға жету үшін үкіметтер мемлекеттік бақылаудағы саяси құралдарды пайдаланады. Оларға әдетте пайыздық ставка мен ақша ұсынымы, салық және мемлекеттік шығыстар, тарифтер, валюта бағамы, еңбек нарығының реттелуі және үкіметтің көптеген басқа да салалары кіреді.
Policy is generally directed to achieve particular objectives, like targets for inflation, unemployment, or economic growth. Sometimes other objectives, like military spending or nationalization are important. These are referred to as the policy goals: the outcomes which the economic policy aims to achieve. To achieve these goals, governments use policy tools which are under the control of the government. These generally include the interest rate and money supply, tax and government spending, tariffs, exchange rates, labor market regulations, and many other aspects of government.
Құралдар мен мақсаттарды таңдау
Үкімет пен орталық банктердің қысқа мерзімде қол жеткізе алатын мақсаттарының саны шектеулі. Мысалы, үкіметке инфляцияны төмендету, жұмыссыздықты азайту және валюта бағамын тұрақтандырумен қатар пайыздық ставкаларды да төмендетуге қысым түсуі мүмкін. Егер бұл мақсаттардың бәрі қысқа мерзімге белгіленсе, саясат үйлесімсіз болуы мүмкін, себебі инфляцияны төмендету мен валюта бағамын тұрақтандырудың әдеттегі салдары – жұмыссыздықтың және пайыздық ставкалардың өсуі.
Government and central banks are limited in the number of goals they can achieve in the short term. For instance, there may be pressure on the government to reduce inflation, reduce unemployment, and reduce interest rates while maintaining currency stability. If all of these are selected as goals for the short term, then policy is likely to be incoherent, because a normal consequence of reducing inflation and maintaining currency stability is increasing unemployment and increasing interest rates.
Сұраныс жағындағы және ұсыныс жағындағы құралдар
Бұл дилемманың бір бөлігін нарықтарды реттеуге көмектесетін микроэкономикалық ұсыныс жағындағы саясатты қолдану арқылы шешуге болады. Мысалы, кәсіподақтарға қатысты заңдарды немесе жұмыссыздыққа байланысты төлемдерді өзгерту арқылы, сондай-ақ пайыздық мөлшерлемелер сияқты макроэкономикалық (талап жағынан) факторлардың әсерімен жұмыссыздық деңгейін төмендету мүмкін.
This dilemma can in part be resolved by using microeconomic supply side policy to help adjust markets. For instance, unemployment could potentially be reduced by altering laws relating to trade unions or unemployment insurance, as well as by macroeconomic (demand side) factors like interest rates.
Дискрециялық саясат пен саясат ережелері
ХХ ғасырдың көп бөлігінде үкіметтер бизнес айналымын түзетуге бағытталған, сұранысты басқару сияқты дискрециялық саясатты қабылдады. Олар инфляцияны, өндірісті және жұмыссыздықты реттеу үшін әдетте фискалдық және монетарлық саясатты қолданды. Алайда, 1970-ші жылдардағы стагфляциядан кейін саясатты қалыптастырушылар саясат ережелеріне көңіл бөлді. Дискрециялық саясаттың қолдауы оқиғаларға жылдам жауап беруге мүмкіндік беретін саясатты қалыптастырушыларға байланысты. Алайда, дискрециялық саясат динамикалық тұрақсыздыққа ұшырауы мүмкін: үкімет инфляцияны бақылауға алу үшін пайыздық ставкаларды шексіз көтеруге ниетті екенін айтуы мүмкін, бірақ кейіннен өз ұстанымын жұмсартады. Бұл саясатты сенімсіз және тиімсіз етеді. Ережеге негізделген саясат көбірек сенімді болуы мүмкін, өйткені ол көбірек ашық және болжауға оңай. Ережеге негізделген саясаттың мысалдары: бекітілген валюта бағамы, пайыздық ставка ережелері, тұрақтылық және өсу шарты және Алтын Ереже. Кейбір саясат ережелері сыртқы органдармен, мысалы, валюта бағамын реттеу механизмі арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Қатаң дискрециялық және қатаң ережеге негізделген саясат арасындағы компромисс – тәуелсіз органға дискрециялық билік беру болып табылады. Мысалы, Федералдық резервтік жүйе, Еуропалық Орталық банк, Англия банкі және Австралия резервтік банкі үкіметтің араласуына жол бермей, пайыздық ставкаларды белгілейді, бірақ ережелерді қабылдамайды. Дискрециялық емес саясаттың тағы бір түрі – халықаралық орган енгізген саясаттар жиынтығы. Бұл, мысалы, Халықаралық валюта қорының араласуы нәтижесінде болуы мүмкін.
For much of the 20th century, governments adopted discretionary policies like demand management designed to correct the business cycle. These typically used fiscal and monetary policy to adjust inflation, output and unemployment. However, following the stagflation of the 1970s, policymakers began to be attracted to policy rules. A discretionary policy is supported because it allows policymakers to respond quickly to events. However, discretionary policy can be subject to dynamic inconsistency: a government may say it intends to raise interest rates indefinitely to bring inflation under control, but then relax its stance later. This makes policy non credible and ultimately ineffective. A rule based policy can be more credible, because it is more transparent and easier to anticipate. Examples of rule based policies are fixed exchange rates, interest rate rules, the stability and growth pact and the Golden Rule. Some policy rules can be imposed by external bodies, for instance, the Exchange Rate Mechanism for currency. A compromise between strict discretionary and strict rule based policy is to grant discretionary power to an independent body. For instance, the Federal Reserve Bank, European Central Bank, Bank of England and Reserve Bank of Australia all set interest rates without government interference, but do not adopt rules. Another type of non discretionary policy is a set of policies that are imposed by an international body. This can occur (for example) as a result of intervention by the International Monetary Fund.
Тарихтағы экономикалық саясат
Бірінші экономикалық мәселе – ертедегі үкіметтің функцияларын орындау үшін қажетті ресурстарды қалай алу еді: әскер, жолдар және пирамидалар сияқты басқа да жобалар. Ертедегі үкіметтер көбінесе экономикалық ресурстары үшін табиғаттағы салыққа және мәжбүрлі еңбекке сүйенді. Бірақ ақшаның дамуымен бірінші саяси таңдау пайда болды. Үкімет азаматтарынан салық алып, қаржы жинақтауы мүмкін. Алайда, енді ол монетаны құндығын төмендетіп, ақша ұсынымын арттыра алатын болды. Ертедегі өркениеттер саудаға рұқсат беру және оған салық салу мәселелерінде де шешімдер қабылдады. Мысалы, Птолемейлік Египет сияқты кейбір ертедегі өркениеттер жабық валюта саясатын қабылдады, онда шетелдік саудагерлер өз монеталарын жергілікті ақшаға айырбастауға міндетті болды. Бұл, тиімді түрде, сыртқы саудаға өте жоғары баж салысты. Жаңа заманның басында таңдаулар көбейді. Меркантилизм және Навигациялық актілер сияқты басқа да шектеулі сауда практикалары туралы көп пікірталас болды, себебі сауда саясаты ұлттық байлықпен және сыртқы және колониялық саясатпен байланысты болды. 19 ғасыр бойы ақша стандарттары маңызды мәселеге айналды. Алтын мен күміс әртүрлі пропорцияда қолжетімді болды. Қай металл қабылданғаны қоғамның әртүрлі топтарының байлығына әсер етті.
The first economic problem was how to gain the resources it needed to be able to perform the functions of an early government: the military, roads and other projects like building the Pyramids. Early governments generally relied on tax in kind and forced labor for their economic resources. However, with the development of money came the first policy choice. A government could raise money through taxing its citizens. However, it could now also debase the coinage and so increase the money supply. Early civilizations also made decisions about whether to permit and how to tax trade. Some early civilizations, such as Ptolemaic Egypt adopted a closed currency policy whereby foreign merchants had to exchange their coin for local money. This effectively levied a very high tariff on foreign trade. By the early modern age, more policy choices had been developed. There was considerable debate about mercantilism and other restrictive trade practices like the Navigation Acts, as trade policy became associated with both national wealth and with foreign and colonial policy. Throughout the 19th century, monetary standards became an important issue. Gold and silver were in supply in different proportions. Which metal was adopted influenced the wealth of different groups in society.
Бірінші фискалдық саясат
Қайта өрлеу дәуірінде жеке капиталдың жиналуымен мемлекеттер өз валютасын құнсыздатпай, бюджет тапшылығын қаржыландыру жолдарын өңдеді. Капитал нарықтарының дамуы үкіметке соғыс немесе кеңеюді қаржыландыру үшін ақша қарыздауға, экономикалық қиындықтарды азайта отырып мүмкіндік берді. Бұл – қазіргі заманғы фискалдық саясаттың бастауы болды. Сол нарықтар жеке кәсіпкерлерге жеке жобаларды қаржыландыру үшін облигациялар шығаруды немесе акцияларды сатуды жеңілдетті.
With the accumulation of private capital in the Renaissance, states developed methods of financing deficits without debasing their coin. The development of capital markets meant that a government could borrow money to finance war or expansion while causing less economic hardship. This was the beginning of modern fiscal policy. The same markets made it easy for private entities to raise bonds or sell stock to fund private initiatives.
Экономикалық циклдер
Бизнес цикл 19-ғасырда маңызды мәселеге айналды, өйткені өнеркәсіптік өндіріс, жұмыспен қамту және пайда циклды түрде өзгеретіні анық болды. Осы мәселені шешуге ұсынылған алғашқы саяси шешімдердің бірі Кейнстің еңбектерімен байланысты, ол фискалдық саясатты депрессия, рецессия және экономикалық төмендеулерден сақтану үшін белсенді қолдануға болатынын айтты. Австрия мектебі орталық банктердің бизнес циклді тудыратынын дәлелдейді. 20 ғасырдың екінші жартысында экономикадағы үкіметтің рөлін шектеуге кеңес берген монетаризм және неоклассикалық ой-сананың басымдығынан кейін, 2007-2008 жылдардағы қаржылық дағдарысқа жауап ретінде араласушылық көзқарас экономикалық саясат бойынша пікірсайыстарда қайтадан басымдыққа ие болды.
The business cycle became a predominant issue in the 19th century, as it became clear that industrial output, employment, and profit behaved in a cyclical manner. One of the first proposed policy solutions to the problem came with the work of Keynes, who proposed that fiscal policy could be used actively to ward off depressions, recessions and slumps. The Austrian School of economics argues that central banks create the business cycle. After the dominance of monetarism and neoclassical thought that advised limiting the role of government in the economy in the second half of the twentieth century, the interventionist view has once more dominated the economic policy debate in response to the 2007 2008 financial crisis,
Дәлелге негізделген саясат
Медицинадан бастау алған соңғы үрдіс – экономикалық саясат шешімдерін қолжетімді ең жақсы дәлелдермен негіздеу. Бұрынғы тәсілдер экономикалық дамуды қолдауға және рецессияға қарсы күресуге бағытталған макроэкономикалық саясатты жасауға шоғырланған болса, дәлелдерге негізделген саясат (ЭБП) циклдық дамуға ғана емес, ең алдымен өсімді ынталандыру саясатына қатысты барлық түрдегі шешімдерге бағытталған. Мұндай шешімдер үшін дәлелдер жинау мақсатында экономистер кездейсоқ далалық эксперименттер жүргізеді. 2019 жылғы Нобель сыйлығының лауреаттары Банерджи, Дюфло және Кремердің жұмыстары – ең жоғары сапалы дәлелдердің үлгісі. Алайда, дәлелдерге негізделген саясат (және дәлелдерге негізделген медицина) қозғалысының эксперименталдық дәлелдерге ден қоюы, интервенция ұғымының тар шеңберде түсіндірілуінен туындайды, ол тек әсерге қол жеткізу үшін себептерді өзгертуге бағытталған саяси шешімдерді қамтиды. Осы идеалды көзқарасқа қарағанда, экономикалық саясат жасау – кең ауқымды ұғым, ол институционалдық реформалар мен интервенция кезінде себеп-салдарлық байланысты дәлелдеуді қажет етпейтін шараларды да қамтиды. Мұндай саяси шешімдер тиісінше, механизмдік дәлелдер мен корреляциялық (эконометриялық) зерттеулерге негізделуі мүмкін.
A recent trend originating from medicine is to justify economic policy decisions with best available evidence. While the previous approaches have been focused on macroeconomic policymaking aimed at sustaining promoting economic development and counteracting recessions, EBP is oriented towards all types of decisions concerned not only with anti cyclical development but primarily with the growth promoting policies. To gather evidence for such decisions, economists conduct randomized field experiments. The work of Banerjee, Duflo, and Kremer, the 2019 Nobel Prize laureates exemplifies the gold type of evidence. However, the emphasis put on experimental evidence by the movement of evidence based policy (and evidence based medicine) results from the narrowly construed notion of intervention, which encompasses only policy decisions concerned with policymaking aimed at modifying causes to influence effects. In contrast to this idealized view of evidence based policy movement, economic policymaking is a broader term that includes also institutional reforms and actions that do not require causal claims to be neutral under interventions. Such policy decisions can be grounded in, respectively, mechanistic evidence and correlational (econometric) studies.