Кіріспе

Француз төңкерісі кезінде саяси топ, сондай-ақ Таулылар деп белгілі тарихи саяси топ Француз төңкерісі кезінде құрылған саяси топ болды. Оның мүшелері, Монтанярлар (mɔ̃taɲaʁ) деп аталды, Ұлттық конвенттегі ең жоғары қатарларда отырды. Бұл термин алғаш рет 1793 жылы Заң шығарушы жиналыстың отырысында қолданысқа енді. 1793 жылдың жазында екі топ Ұлттық конвентті екіге бөлді. Сол жылы Монтанярлар «Үрей билігі» деп белгілі кезеңге зор ықпал етті. Тау – солшыл радикалдық топ болды және оңшыл Жирондистерге қарсы тұрды. Якобин клубының екі тобының да Франция Республикасын құру мәселесінде айқайшылығы болмаса да, бай саудагерлер тобының агрессивті әскери ниеттері, Жирондистердің Рейнландты, Польшаны және Нидерландыны басып алу, Ұлыбритания, Испания және Италиядағы саттелиттік республикалардың қорғаныш шеңберін құру, сондай-ақ Австриямен соғысқа түсу мақсаты Монтанярларға Ұлттық конвенттің басқару билігін басып алуға мүмкіндік берді. Бұл басқару билігін Жирондистерден Монтанярларға ауыстыру Робеспьердің бұрынғы топты сатқындық және контрреволюциялық қызметпен, сондай-ақ Республикаға опасыздық жасады деп айыптағаннан кейін болды. Нәтижесінде Жорж Жак Дантон және Жак Пьер Бриссо сияқты революционерлер, оның ішінде өте ықпалды тұлғалар өлім жазасына кесілді. Таудың құрамына негізінен орта тапқа жататын мүшелер кірді, бірақ олар Париждің сайлау округтерін өкілдік етті. Сондықтан Тау қаланың мүдделеріне сезімтал болды және жұмысшы табының талаптарына күшті жауап берді. Тау «Париж үшін жақсы болса, Францияның барлығы үшін де жақсы болады» деген сеніммен жұмыс істеді. Олар ауылдық жерлерде реформа жасауға тырысқанмен, оның көп бөлігі іске аспады және олар Францияның ауылдық жерлеріне қарағанда қаланың кедей халқының қажеттіліктеріне көбірек назар бөлді. Жирондистер – Заң шығарушы жиналыс кезеңінде құрылған орташа саяси топ. Олар Таудағы радикалды өкілдердің саяси қарсыластары болды. Жирондистер Людовик XVI-ның өлім жазасына кесілуіне қарсы болды және халықтың дауысымен заңдарды жоюға мүмкіндік беретін конституцияны қолдады. Тау Жирондистерді Парижге қарсы сөз байласуда айыптады, себебі ұсынылған конституциядағы бұл ескерту Францияның ауылдық аймақтарына Таудың негізгі сайлау округі Парижге пайда әкелетін заңға қарсы дауыс беруге мүмкіндік беретін еді. Алайда конвенттегі нақты келіспеушілік Тау мен Жиронда арасында емес, Таудың азшылық топтарының агрессивті әрекеттері мен конвенттің қалған бөлігі арасында болды. Тау партия ретінде бірікпеген және Максимилиан Робеспьер, Жорж Дантон және Жак Эбер сияқты көшбасшыларға сүйенді, олардың әрқайсысы әртүрлі топтарды ұсынды. Журналист Эбер радикалды патриот Монтаняр ретінде ізбасар жинады (онымен танысқан мүшелері Эбертистер деп аталды), ал Дантон Таудың орташа топтарын басқарды (онымен танысқан мүшелері Дантонистер деп аталды). Бөліністерге қарамастан, Якобин клубының rue Saint Honoré көшесінде өткен түнгі отырыстарын Таудың бір түрі деп санауға болады. 1793 жылдың маусым айында Тау радикалды сан-кулоттардың көмегімен конвенттің орташа деңгейдегі Жиронда мүшелерінің көп бөлігін сәтті құлатты. Олардың төңкерісінен кейін Сешельдің Геральт басқаруымен Тау сегіз күннен кейін аяқталған жаңа конституцияны салуды бастады. Қоғамдық қауіпсіздік комитеті конституцияны 10 маусымда конвентке ұсынды және 24 маусымда соңғы нұсқасы қабылданды. Бұл процесс жылдам болды, өйткені 10 маусымда Таудың көрнекті мүшесі Робеспьер «жақсы азаматтар конституция талап етті» және «Конституция – патриоттық депутаттардың жауабы, өйткені бұл Таудың жұмысы» деп мәлімдеді. Алайда бұл конституция ешқашан күшіне енген жоқ. 1793 жылғы Конституция соғыс жағдайына байланысты кешіктірілді және үкіметтің көп бөлігін тазартуға бағытталған Термидориялық реакция салдарынан ақырында тоқтатылды.

Шығу тегі

Монтанар тобының қалыптасуын анықтау қиын, себебі оны белгілеген шекаралар бастапқыда өте тұманды болды. Алғашқыда «Тау» мүшелері – Якобин клубтарының ең жоғары қатарларында отырған адамдар еді, бұл клубтар ашық саяси пікірсайыстарды жүргізетін, халыққа қолжетімді ұйымдар болатын. Монтанарлардың мүшелері 1793 жылға дейін радикалды саяси шешімдерге берілгендігімен белгілі болғанымен, саяси топтардың құрылымы оқиғаларға байланысты үнемі өзгеріп отыратын, дамып келе жатқан жағдайды көрсетті. Жан Батист Роберт Линде және Жан Бон Сент-Андре сияқты болашақ Монтанар көшбасшылары Жирондиннің алғашқы ұсыныстарына ықпалданып, көп ұзамай көптеген жайшылдар – тіпті радикалдарға қарсылар да – ел ішіндегі және сыртқы қауіптерге байланысты радикалды шараларға ұмтылу қажеттігін сезінді. Монтанарлардың идеалдары мен күші тек 1792 жылдың желтоқсанында Людовик XVI-ның сот процесінен кейін, олардың патша өлтіруге қолдау білдіруінен кейін толыққанды нығайды.

Көтеріліс және қорқыныш

Монтанарлардың өрлеуі Жирондиндердің құлдырауымен бірге жүрді. Жирондиндер 1791 жылғы 20 маусымда Франциядан қашуға тырысқаннан кейін Людовик XVI-ға қатысты қандай әрекет ету керектігі туралы шешім қабылдауда тартынды. Жирондиндердің кейбіреулері патшаны тек атақты тұлға ретінде пайдалануға болатынына сенді. Жирондиндер ойланып тұрғанда, Монтанарлар 1792 жылғы желтоқсан мен 1793 жылғы қаңтарда өткен сотта бірігіп, патшаның өлімін жақтады. 24 ақпанда Конвент алғашқы, бірақ сәтсіз Levée en Masse-ді жариялады, бұл Монтанарлардың ықпалы Марсель, Тулон және Лионда азайған Францияның ауылдық аймақтарында көтерілістерге әкелді. Осы жеңіске сүйене отырып, Монтанарлар Жирондиндерді қаралауға тырысты. Олар Жирондиндерді жалғаншы және революцияның жауы деп айыптау үшін бұрын қолданған тактикаларды пайдаланды. Сонымен қатар, олар Николас Хенц мұрагерліктерді шектеуді ұсынған заң шығару комитетін құрды, бұл Монтанарларға қосымша қолдау әкелді. Кейіннен Жирондин мүшелері Якобин клубынан шеттетіліп, 1793 жылғы 31 мамыр – 2 маусымда Ұлттық конвенттен шығарылды.

Тау саясаты

Жерді қайта бөлу саясаты арқылы Тау ауылдық кедейлерге қолдау көрсетті. 1793 жылдың тамызында Монтанардың мүшесі Жан Жак Регис де Камбасерес ауыл шаруашылығы реформасына қатысты заң жобасын дайындады; атап айтқанда, ол "егін жоғалған жағдайда жалға алу төлемдерінен босату, жақсартулар үшін өтемақы төлеу және жерді ұзақ мерзімге иелену құқығын бекіту" туралы ұсынды. Бұл, ішінара, оңтүстік-батыстағы шаруалардың наразылығын басу мақсатында жасалды. Бұл жоба заңға айналмаса да, радикалды реформалар Таудың өзінің қолдаушыларының – ауылдық және қалалық кедейлердің – қанағаттануын қамтамасыз ету қажеттілігін түсінгенін көрсетеді.

Төмендеу және құлдырау

Монтанарлардың құлдырауы мен Ұлттық конвенттен шығарылуы Революцияның радикалды фазасының аяқталуымен және Робеспьердің 10 Термидорда (1794 жылғы 28 шілдеде) қаза табуымен басталды. Монтанарлар біртік туғандықтарын жарияласа да, Қоғамдық қауіпсіздік комитетінің әскерилерге қатаң бақылау орнатуы және үкіметтегі жемқорлыққа қарсы күресінің күшеюі салдарынан топтың ішінде әртүрлілік күшейді. Олардың ықпалының артуы басқа революциялық лидерлердің наразылығын тудырды, ал 9 Термидорда (Термидориялық реакция) бірнеше қастандық жоспар бірікті, себебі Датоншылдармен байланысы бар адамдар Робеспьер оларды жазалауды жоспарлап отыр деген қорқынышпен әрекет етті.

Сайлау нәтижесі

Сайлау жылыЖалпы дауыс саныЖалпы дауысқа қатысудың %Жалпы жеңілген орын саны+/–ЛидерҰлттық конвенция1792907 200 (2-ші)26.764Максимилиан РобеспьерЗаң шығарушы орган1795ҚатыспадыҚатыспады1361797ҚатыспадыҚатыспадыБелгісіз1798Белгісіз (1-ші)70.7111Мари Жозеф ШениерБес жүздік кеңес1799Белгісіз (1-ші)48.065Жан Дебри