Кіріспе

2003 жылы Иракқа жасалған басып кіру АҚШ-тың бұқаралық ақпарат құралдарында, әсіресе кабельдік жаңалықтар арналарында беспрецедентті жаңқақпен жарияланды.

АҚШ-тың негізгі бұқаралық ақпарат құралдарының жария етуі

Соғыс жаңалықтары бойынша АҚШ-тағы ең танымал кабельдік арна Fox News болды және ол басқа БАҚ өкілдерінің жарияланымдарына әсер ете бастады. Fox News тікелей эфирдегі соғыс туралы хабарларында экранның сол жоғарғы бұрышында желбіреп тұрған тудың анимациясы және төменгі жағында «Ирак азаттығы операциясы» деген тақырып көрсетілді. Арна 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін сол жақ жоғарғы бұрышта американдық тудың анимациясын көрсетіп келеді. Тим Роббинс, Майк Фаррелл, Роб Райнер, Мартин Шин, Сюзан Сарандон және режиссер Майкл Мур. Көпке тараған оқиға бойынша, Дикси Чикс тобы Лондондағы концертте президент Буш туралы жағымсыз пікір білдіргені үшін АҚШ-та бойкоттар мен пластинкаларды өртеуге себеп болды. MSNBC арнасы да американдық туды экранға қайтарды және «Американың ең батылдары» деген құрмет көрсету бағдарламасын жүзеге асырды, онда Иракқа орналасқан әскерлердің отбасылары жіберген суреттер көрсетілді. MSNBC Буштың Ирак саясатын сынаған либерал Фил Донахьюды да басқыншылық басталар алдында бір ай бұрын жұмыстан шығарды және оның бағдарламасын бастапқыда Лестер Холт жүргізген кеңейтілген Countdown: Iraq бағдарламасымен алмастырды. Донахью жұмыстан шығарылғаннан кейін көп ұзамай MSNBC сенбі күнгі кешкі эфирге консервативті радио ток-шоуының даулы жүргізушісі Майкл Савиджді шақырды. Донахьюдың бағдарламасының рейтингі басқа арналардағы бірнеше бағдарламаларға қарағанда төмен болғанымен, оның тоқтатылуына қатысты көптеген хабарламалар нашар рейтингтерді кінәлады, бірақ ол сол кезде MSNBC-нің қиын жағдайдағы прайм-тайм эфиріндегі ең жоғары рейтингті бағдарлама болды. 2002 жылдың қыркүйегінде Nielsen Media Research мәліметтері бойынша Донахьюдың бағдарламасы орташа есеппен 365 000 көрерменді құрады, бұл CNN-дегі бәсекелес Конни Чунгтың 686 000 және Fox News-тегі Билл О'Райлидің 2 миллион көрерменінен кем болды. Жалпы саны бойынша, Fox News бірінші орында, одан кейін CNN және содан кейін MSNBC орналасты. Бұл Fox News үшін үлкен жетістік болды, өйткені көптеген адамдар CNN-нің бірінші орынды қайтарып алатынына сенді, себебі ол 1990-1991 жылдардағы Перс шығанағы соғысының жаңалықтарын жариялап, өзін таныстырған еді. Жекелеген жағдайларда кем дегенде үш батыс тілшісі соғысты жабу кезіндегі әрекеттері үшін жұмыстан шығарылды немесе тәртіптік жазаға тартылды. NBC және National Geographic тілшісі Питер Арнетт ирактық шенеуніктермен сұхбаттасқанда АҚШ-тың рөлін күмәнге түсіріп, «алғашқы соғыс жоспары сәтсіз аяқталды» деген сөздері үшін жұмыстан босатылды. Лос-Анджелес Таймс газетінің қызметкері Брайан Уолски 31 наурызда британдық солдаттың ирактық азаматтарды әуе шабуылынан қорғануға шақырған суретін өзгерткені үшін жұмыстан шығарылды. Джеральдо Ривера Fox News тікелей эфирінде құмға карта сызғаннан кейін Ирактан кетіп қалды, бұл Пентагонды оның әскери қозғалыстарды жариялап отырған болуы мүмкін деген алаңдаушылыққа түсірді. Бір зерттеуде Ирактағы бүлікшілердің шабуылдарының саны АҚШ БАҚ-тағы «қарсылық» мәлімдемелерінің санымен, қоғамдық пікір сауалнамаларының жариялануымен және ирактықтардың халықаралық БАҚ-қа қолжетімділігінің географиялық айырмашылықтарымен салыстырылды. Мақсаты бүлікшілердің «зардап шеккендерге сезімталдық» туралы ақпаратқа жауап беретінін анықтау болды. Зерттеушілер бұқаралық ақпарат құралдарында соғыс туралы жағымсыз хабарлар көбейгеннен кейін бүлікшілердің шабуылдары 5-10% -ға өскенін анықтады. Авторлар бұл құбылысты «зейінге әсер ететін фактор» деп атады және «бүлікші топтар АҚШ-тың кету ықтималдығына ұтымды жауап береді» деген қорытындыға келді.

Насихаттауды қолдану

Ноам Чомски сияқты медиа сыншылары, БАҚ Ирак соғысының заңдылығына сұрақ қоймағандықтан үгіт құралы ретінде әрекет етті және осылайша үкімет ұсынған негізгі қағидаларды қабылдады деп мәлімдеді. Бұл, Иракқа тек БҰҰ рұқсатымен ғана шабуыл жасауды қолдаған көпшілік пікірге қарамастан болды. 2010 жылғы сұхбатында Чомски Ауған соғысы күнделіктерінің жариялануын және Фаллужадағы ауыр денсаулық проблемалары туралы зерттеулердің жарияланбауын салыстырды. Ауған соғысы күнделіктері кеңінен таралса да, АҚШ Фаллужадағы зерттеу туралы ешқандай ақпарат жарияламады, онда британдық БАҚ Фаллужадағы денсаулық жағдайын «Хиросимадан да нашар» деп сипаттады. Чомски БАҚ Фаллужа шайқасы сияқты оқиғаларды дәл жариялағанын, бірақ идеологиялық көзқарасының нәтижесінде үкіметтің мүддесін қорғайтын үгіт ретінде әрекет ететінін айтады. Фаллужа қалалық ауруханасына жасалған шабуыл туралы жариялағанда, «Нью-Йорк Таймс» газеті «Фаллужа шайқасын дәл жазды, бірақ ол осы соғыс қылмыстарының жалғасуын тойлады» деді. Аталған мақала «Шабуылдың алғашқы нысаны – аурухана» деп аталады. 2016 жылдың 2 қазанында Пентагон британдық PR фирмасы Bell Pottinger-ге араб жаңалық арналары үшін жалған террористік видеолар, жалған жаңалықтар мақалалары және үгіт-насихат видеоларын жасау үшін 540 миллион доллар төлегені белгілі болды. Журналистік зерттеулер бюросының жүргізген тергеуі миллиондаған фунт тұратын операцияның толық мәліметтерін ашты. «Таймс» газеті мен Журналистік зерттеулер бюросының мәліметінше, Bell Pottinger 2007 жылдың мамырынан 2011 жылдың желтоқсанына дейінгі кезеңде АҚШ Қорғаныс министрлігінен (DoD) бес келісімшарт бойынша 540 миллион доллар қаржыландырылған. Маргарет Тэтчердің бұрынғы кеңесшісі Лорд Тим Белл, Bell Pottinger Пентагонға, ЦРУ-ға және Ұлттық қауіпсіздік кеңесіне Ирактағы жұмысы туралы есеп бергенін растады.

Пентагонның әскери талдау тобы

"Нью-Йорк таймс" газетінің жүргізген тергеуі көрсеткендей, Пентагонның жоғары лауазымды шенеуніктері жаңалықтар сарапшыларымен кездесіп, оларға "арнайы ақпарат" беріп, кейіннен Ирак соғысы туралы жақсы пікір білдіруге көндіруге тырысқан. Бұл жайт 8000 беттік құпия ақпарат негізінде анықталды, ол Ақпаратты алу бостандығы туралы заңға сәйкес "Нью-Йорк таймс" газетіне ұсынылған. Мақалада Пентагонның жоғары лауазымды шенеуніктері жаңалықтар сарапшыларын құпия жиналыстарға шақырып, соғысты жағымды бағалауға шақырғаны айтылады. Көбінесе АҚШ "құпия ақпарат", сапарлар мен келісімшарттарды жаңалықтар сарапшыларына ұсынған. Қызығы, Кардифф университетінің журналистика мектебінің профессоры Джастин Льюис жүргізген зерттеуде BBC британдық телеарналарының арасында соғысты ең көп қолдаған арна екені анықталды, бұл тұжырымды неміс газеті Frankfurter Allgemeine Zeitung жүргізген жеке зерттеу де растады. Ирактағы соғыс Абу-Даби телеарнасының "Әл-Жазираға" лайықты қарсыласы болуына мүмкіндік берді. Алайда, соғыс араб тіліндегі жаңалықтар арнасы "Аль-Арабияға" тиімді болған жоқ. Сауд Арабиясының аудиовизуалды тобы MBC-мен бәсекелесу үшін (ал "Әл-Жазираның" көзқарасы саудтық басшыларға ұнамайтындықтан) құрылған "Аль-Арабия" телеарнасы 2003 жылдың 19 ақпанында эфирге шықты. Австралияда Seven Network 2003 жылдың наурыз айында "Иракты нысанаға алу" деген атпен жаңалықтар бюллетенін іске қосты, ол елдегі дағдарысқа қатысты соңғы жаңалықтарды қамтыды. Иракқа жасалған шабуыл аяқталғаннан кейін бюллетень "Seven Network-тің 16:30 жаңалықтары" деп аталды және Seven Network-тің кестесінде тұрақты орын алды. Филиппинде ABS CBN 2003 жылдың наурыз айында "ABS CBN News Special Coverage: Iraq War 2003" деген атпен жаңалықтар бюллетенін іске қосты, ол елдегі дағдарысқа қатысты соңғы жаңалықтарды қамтыды. Ирак соғысына жасалған шабуыл аяқталғаннан кейін бюллетень "TV Patrol" деп аталды және ABS CBN кестесінде тұрақты орын алды.

Ирактық БАҚ-тың хабарлары

Үш түрлі бақылаушы топтардың хабарлауынша, Ирак БАҚ-ы шабуылға дейін қатаң мемлекеттік бақылауда болды. Саддам Хусейннің үлкен ұлы Удай оншақты газеттің жетекшісі болды, бірнеше маңызды редакциялық алқаларда отырды және ең танымал телеарна – Youth TV-ді басқарды. 2001 жылғы есепте Франциядағы Журналистерді қорғау комитеті Саддам Хусейннің үкіметі Ирак БАҚ-тарын «мықтап басып ұстады» және «президентті немесе басқа да үкіметтік шенеуніктерді қорлау өлім жазасына кесіледі» деп жазды. Шабуылдан кейін Ирак БАҚ-ы күрт өзгерді. Ел ішінде де, елден тыс жерлерде де жүздеген газет, телеарна мен радиостанция пайда болды. Бұл жаңа БАҚ-тың көптегені діни немесе саяси ұйымдармен тығыз байланысты болды және оларды қолдаушылардың мүдделерін жақсы көрсетті. Кейбір сарапшылар бұл елдегі сектанттық шиеленістің күшеюіне себеп болғанын айтады. Ирак БАҚ нарығы АҚШ үкіметінің манипуляциясына да ұшырады. 2005 жылдың қарашасында Los Angeles Times газеті Пентагонның құпия бағдарламасы туралы хабарлады, ол Ирак БАҚ-тарына АҚШ-тың басып кіруі мен оккупациясын қолдайтын мақалалар жазу үшін төлем жасады. Бұл бастама «Ирак терроризмге қарамастан өмір сүруге тырысады» және «Ирактың дамуына көбірек қаржы жұмсалады» сияқты тақырыптармен мақалалар жазып, орналастыру үшін Lincoln Group сияқты АҚШ-тағы қосалқы мердігерлерге сүйенді. АҚШ үкіметіндегі анонимді дереккөздерге сәйкес, бағдарламаны армияның генерал-лейтенанты Джон Р. Вайнс басқарады. 2006 жылдың наурыз айында армияның екінші басшысы генерал Джордж Кейси бұл практиканың «АҚШ заңдарын немесе Пентагон ережелерін бұзбайтындығын» айтып, оның жалғасатынын мәлімдеді.

"Кешірілген" репортерлер

600-ға жуық журналист әскери бөлімдерге "біріктірілді", олардың 80% британдық немесе американдықтар еді. Пентагон журналистерді әскери бөлімдерге "біріктіру" саясатын белгіледі. Джордж Вашингтон университетінің коммуникация профессоры және ондаған жылдар бойы басты ақпарат құралдарының сыншысы Роберт Энтман, бұл Пентагонның өте ойлы тактикасы болғанын айтты. Ол журналистердің Иракта британдық және американдық әскерлермен бірге болғанда, Вашингтонда сұрақтар қоюға қарағанда, жағымды баяндамалар жасау мүмкіндігінің артық екенін атап өтті. Энтман американдық журналистердің өз елдерінің әскери қызметкерлеріне деген табиғи мәдени көзқарасы бар екенін және журналистер ақпарат алатын үкіметті, сондай-ақ коммерциялық жағынан тәуелді қоғамды қанағаттандыруға ұмтылатынын көрсетті. Энтман телеарналарда пікір білдіріп жүрген көптеген зейнеткер генералдар туралы да айтты, олардың үкіметтен жалақы алатынын, сондықтан тәуелсіз сарапшылар деп есептелмейтінін атап өтті. Ол Британдық телерадио корпорациясының мәдени және тарихи контекст бойынша көптеген американдық телехабарламалардан гөрі бейтарап және ақпараттық тұрғыдан бай екенін мәлімдеді. Қорғаныс министрлігі (ҚМ) "әскери рухты сақтау және ақпараттық басымдық физикалық қорғаумен бірдей маңызды болады" деп түсіндірді. ҚМ тапсырысымен жасалған коммерциялық талдау көрсеткендей, "біріктірілген" журналистердің материалдарының 90% "позитивті немесе бейтарап" болды.

Фирдас алаңының дау-дамайлары

2003 жылдың 9 сәуірінде Бағдадтың Фирдос алаңында, әлем журналистері орналасқан Палестина қонақ үйінің тікелей алдында Саддам Хусейннің үлкен мүсіні АҚШ-тың M88 танк құтқару машинасымен құлатылды. Мүсінді бұрын құлатуға тырысқан, бірақ сәттілікке жете алмаған ондаған қуанған ирактықтардың арасында бұл оқиға болды. Осындай сәтсіз әрекеттердің бірі – ауыр атлет Кадем Шарифтің балғамен мүсінді бұзуға жасаған тырысы – бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өте қатты аударды. Ақырында M88 мүсінді құлатты, ал ирактық азаматтар мүсіннің үстіне секіріп, оның басын кесіп, қала көшелерімен сүйреп, аяқ киімдерімен ұрып-соқты. Мүсіннің қирауы тікелей эфирде көрсетілді, газеттердің бірінші беттерінде және журналдардың мұқабаларында жарияланды, бұл Саддам үкіметінің құлауының символы болды. Мүсіннің құлауының бейнесі көптеген араб көрермендерін таң қалдырды, олар Ирак соғыста жеңіске жетіп жатыр деп ойлаған. Мүсін құлатылғанға дейін, 4-ші теңізшілер полкінің 3-ші батальонынан теңізші Эдвард Чин сатыға көтеріліп, мүсіннің бетіне американдық туды орнатты. Los Angeles Times газетінің хабарлауынша, мүсінді құлатуды ирактық азаматтар емес, аты-жөні аталмаған теңізші полковнигі шешкен; ал армияның психологиялық операциялар тобы жылдам ойланып, үндіргіштер арқылы ирактық азаматтарды көмекке шақырып, оқиғаның спонтанды және ирактықтардың шабыттанған әрекеті сияқты көрінуіне ықпал еткен. Globalsecurity.org сайтындағы Тим Браунның сөзіне сәйкес: "Бұл Вашингтонда толыққанды сахналастырылмаған, бірақ бұл Ирактың өздігінен жасаған операциясы да емес еді". 2004 жылы түсірілген "Бәйкеңдік бөлме" фильмі оқиғаны терең зерттеп, "Әл-Жазира" тілшілерінің жалпы пікірі – оқиғаның сахналастырылғандығын көрсетті. Оқиға орнында болған 3-ші батальон 4-ші теңізшілер полкінің өкілдері, олар көрсеткен көмектен басқа, оқиға сахналастырылмағанын мәлімдеді.

АҚШ-тың құрбандарын қамту

АҚШ әскерилерінің қаза табуы туралы ақпарат Буш әкімшілігінің солдаздардың өлімі туралы хабарларды басып тастау әрекеттерімен қатар жүрді. Вьетнам соғысынан өзгеше, сол кезде бұқаралық ақпарат құралдары соғыста қаза тапқан американдық әскери қызметшілердің мәйіттерін жауып тұрған туы бар суреттерін жариялаған еді, ал Буш әкімшілігі Иракқа басып кіру кезінде мұндай суреттерді жариялауға тыйым салды. Бұл тыйым Сауд Арабия шығанағындағы соғыс кезінде де қолданылған, бірақ бұрынғы әскери операциялар кезінде оның сақталуы азырақ болған сияқты. Сенатор Патрик Лихидің сөзіне қарағанда, әкімшілік жарақат алған әскерилердің Дувер әуе базасына түн жарықтан кейін оралуын жоспарлаған, осылайша баспасөз оларды көре алмайды. Бұл тәжірибе Drudge Report және Salon.com сайтында жарияланды. Кейіннен блогер Расс Киктің ақпаратқа қол жеткізу туралы сұранысына жауап ретінде бірнеше Довер суреті жарияланды. АҚШ армиясының 1000-шы, 2000-шы және 3000-шы сарбазы қаза тапқан кездегі жағдайлар шабуылды қолдаушылар мен қорғаушылар арасында үнемі дау тудырып келді. 2004 жылдың 7 қыркүйегінде АҚШ соғыста 1000-шы құрбанын тіркеді, сол күні төрт әскери қызметші қаза тапты (біреуі бір оқиғада үш, екіншісінде біреу). Президенттікке үміткер Джон Керри оны "қасіретті кезең" деп атады. Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд 1000-шы құрбанға жету 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылда қаза тапқан мыңдаған адамдармен бұрыннан басылған екенін, терроризмге қарсы күреске кірісу "өз құнымен" екенін айтты. 2005 жылдың 25 қазанында Қорғаныс министрлігі АҚШ армиясының 2000-шы сарбазының қаза тапқанын хабарлады – бұл Самарра қаласында жол жиегіндегі бомба жарылуынан қаза тапқан штаб-сержант Джордж Т. Александр-младший еді. Осыған жауап ретінде сенаторлар, соның ішінде Дик Дёрбин соғысқа қарсы мәлімдеме жасады, ал белсенділер АҚШ бойынша алты жүзден астам соғысқа қарсы наразылық акцияларын және шам жағу рәсімдерін өткізді. Ал Пентагон бұл оқиғаны азырақ бағалады. АҚШ армиясының Ирактағы бас өкілі подполковник Стивен Бойлан Associated Press агенттігіне берген сұхбатында: "Ирактағы "Ирактың бостандығы" операциясын қолдаған 2000 әскери қызметшінің қаза табуы – маңызды оқиға емес. Бұл жеке адамдар немесе белгілі бір мақсаттары мен жасырын ниеттері бар топтардың қабырғаға салған жасанды белгісі" деді. АҚШ армиясының қаза тапқандар саны 2006 жылдың 31 желтоқсанында 3000-ға жетті, сол күні Техас штатының сарбазы Spc. Бағдадта, сунниттік араб саясаткері және Ирактың ұлттық диалог майданының жетекшісі Салех әл-Мутлақтың кеңсесінің жанында Дастин Р. Доника қаза тапты. Бұл оқиға Саддам Хусейннің өлім жазасын орындалғаннан кейін бір күн өткен соң және Буш әкімшілігі соғыс стратегиясын қайта қараған кезде болды. 2012 жылдың 29 мамырына дейін АҚШ Қорғаныс министрлігінің сайтындағы мәліметтер бойынша, қаза тапқандардың жалпы саны 4409 адамды құрады.

Тыйым алынып тасталды

2009 жылдың қаңтар айында президент Барак Обама қызметке келгеннен кейін, Қорғаныс министрі Роберт Гейтске қабірлерді жабу туралы бұрынғы шешімді қарап шығуды сұрады. Ақпан айында Гейтс бұл шешімнен бас тартатынын және әрбір қаза тапқан әскери қызметкердің жағдайы бойынша жариялауға рұқсат олардың отбасы мүшелерінің қалауымен берілетінін хабарлады. 5 сәуірде Ауғанстанда күні бұрын қаза болған Әуе күштерінің аға сержанты Филипп Майерстің денесі елге қайтарылды, бұл 1991 жылы бұрынғы шешім қабылданғаннан бергі АҚШ әскери қызметшісінің денесін жариялау арқылы елге қайтарудың алғашқы жағдайы болды.

"Әл-Джазира" телеарнасының бомбаға ұшырылуы

2003 жылғы 8 сәуірде АҚШ ұшақтары Бағдадтағы Катар спутниктік телеарнасы «Әл-Жазираның» кеңсесін бомбалады. Оқиғаға дейін АҚШ-қа кеңсесінің нақты координаттары хабарланғанмен, бір журналист қаза тауып, тағы біреуі жараланды. «Әл-Жазираның» тілшісі ғимараттың барлық жағынан және төбесінен «Пресс» деп жазылған, өте анық сары табельдер орналасқандығын айтты. АҚШ Орталық қолбасшылығының өкілі станцияның «бұрын да, қазір де нысана болмағанын» мәлімдеді. АҚШ үкіметі «Әл-Жазира американдық әскерлердің өміріне қауіп төндіреді» деп бірнеше рет сынға алған. Бұл шабуыл Әфғанстанға АҚШ-тың басып кіруі кезінде «Әл-Жазираның» Кабулдағы кеңсесінің бомбаға ұшырауына байланысты айрықша сынға ілікті. 2003 жылғы 2 сәуірде Нью-Йоркте сөйлеген сөзінде британдық ішкі істер министрі Дэвид Бланкетт араб ақпарат көздерінің Ирак туралы жасайтын сезімтал және сыбайласқан хабарлауына қатысты пікір білдірді. Ол тыңдаушыларға «Егер «Әл-Жазираның» тілшілері режиммен байланысты болса және оларға осы режимнің көмегі мен қолдауы көрсетілсе, шындықты анықтау қиын» деді. Оның сөзі АҚШ-тың Бағдадтан «Әл-Жазираны» қууына бірнеше сағат бұрын айтылды. Британ мемлекеттік қызметкері мен парламенттік зерттеуші 2004 жылғы 16 сәуірде премьер-министр Блэр мен президент Буш арасындағы ұзақ әңгіме туралы жазған құпия хаттамада Буштің британдық БАҚ хабарлағандай, Катардағы «Әл-Жазираның» орталық кеңсесін бомбалауды ұсынғанын жазды. Үкімет баспасөз хатшысы Скотт Макклеллан бұл ұсынысты «абсурд» деп сипаттап, «Біздің мұндай әрекеттерге қатысуымыз мүмкін емес» деді. Ұлыбритания үкіметінің бір өкілі Буштың қаулысы «оқиға емес, әзіл» болды деп түсіндірді. Тағы бір дереккөз Буштың «шынжырлы түрде қатысты» екенін айтты. Ұлыбритания үкіметі хаттаманы жариялаудан бас тартты және екі мемлекеттік қызметкер құжатты жариялағандығы үшін Ұлыбританияның ресми құпиялар туралы заңын бұзды деген айып тағылды. Толық ақпарат алу үшін «Әл-Жазираны бомбалау туралы хаттаманы» қараңыз.

Палестина қонақ үйіне шабуыл

Бағдадтағы "Аль-Жазира" бюросының қиратылған күні АҚШ танкысы "HEAT" снарядымен, кейіннен АҚШ әскерінің мәлімдемесі бойынша, күдікті ирактық артиллериялық бақылаушыға қаратылған оқ атты. АҚШ тарапының айтуынша, байланыс қатесі салдарынан танк Бағдадтағы шамамен 100 халықаралық тілшінің орналасқан Палестина қонақ үйіне, дұрыс ғимараттың орнына оқ атқан. Осы оқиғада Рейтер агенттігінің журналисі Тарас Протсюк және испандық "Telecinco" телеарнасының тілшісі Жозе Кузос қаза тапты, ал тағы үш тілші жараланды. Журналистерді қорғау комитеті "оқиға орнында болған онға жуық тілшімен, оның ішінде оқ атуға дейін және кейін әскери радио байланысын бақылаған екі тілшімен" сұхбаттасқаннан кейін, фактілердің "журналистерге шабуыл қасақана жасалмағанмен, одан аулақ болуға болатындығын" көрсеткенін мәлімдеді. Комитет сондай-ақ, "Пентагон шенеуніктерінің және Бағдадтағы жергілікті командирлердің Палестина қонақ үйі халықаралық тілшілерге толы екенін білгенін және оған оқ атпауға ниеттенгенін" айтты. Қонақ үйге оқ атпау туралы бұйрық танк деңгейіне жеткені әлі анық емес. "Шекарасыз тілшілер" Дональд Рамсфелдтен оқиғалардың "бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауына кедерес келтіру мақсатындағы қасақана әрекеттер емес" екенін дәлелдеуді талап етті. Amnesty International тәуелсіз тергеу жүргізуді талап етті.

Журналистердің қаза табуы

АҚШ бастаған Иракқа басып кіруі мен оккупациясы кезінде тарихтағы кез келген соғысқа қарағанда көбірек журналист қаза тапты. Журналистерді қорғау комитетінің зерттеуі көрсетіп тұрғандай, "2003 жылдың наурызында АҚШ бастаған Иракқа басып кіргеннен бастап, 2011 жылдың желтоқсанында соғыс ресми түрде аяқталғанға дейін Иракта кем дегенде 150 журналист және 54 медиа қолдау қызметкері қаза болды". Басып кіру кезінде бірқатар журналист қаза тапты, оның ішінде он төрт адам (кейбіреулері тікелей соғысқа байланысты емес) көз жұмды. Әсерлі репортер, колоннашы және редактор Майкл Келли 2003 жылдың 3 сәуірінде Хамви көлігінің апатынан қайтыс болды. NBC телеарнасының тілшісі Дэвид Блум үш күннен кейін қан тамыруынан көз жұмды. Келли мен Блум екеуі де АҚШ армиясының 3-ші жаяу әскер дивизиясымен бірге болды. Саддам Хусейннің химиялық қару қолданғанын алғаш хабарлаған ITN тілшісі Терри Ллойд 2003 жылдың 22 наурызында Басра маңында АҚШ күштері тарапынан өлтірілді.

Сыншыл журналистер

Knight Ridder журналистері Джонатан Лэндей мен Уоррен Стробел басып кіруге бірнеше ай қалғанда соғыстың қажеттігіне күмән келтіріп, оның негізіндегі барлауды сынаған бірнеше мақала жазды. Associated Press агенттігінің Чарльз Хенли Біріккен Ұлттар Ұйымының инспекторларымен бірге Ирактағы жағдайды баяндап, жаппай қырып-жою қаруының ешқандай дәлелі жоқ екенін мәлімдеді. 2003 жылдың 18 қаңтарында ол АҚШ және Ұлыбритания барлау қызметтері атаған 13 "алаңдатарлық объекті" бірнеше рет тексерілгенін, бірақ ешқандай бұзушылық табылмағанын хабарлады. Осы үш журналисттің бәрі Билл Мойерстің 2007 жылғы "Соғысты сатып алу" атты арнайы PBS баяндамасында көрсетілді. Журналист Питер Арнетт Ирак ақпарат министрлігіне берген сұхбатында АҚШ-тың "шоқ және үрей" стратегиясы сәтсіздікке ұшырады деп мәлімдегеннен кейін MSNBC және National Geographic телеарналарынан жұмыстан босатылды. Ол сондай-ақ Ирак мемлекеттік телеарнасына "ирактық күштердің, үкіметтің нығайып тұрғанын және өз елі үшін күресуге дайын екенін американдықтарға айтқанын" және Бағдадтан түскен азаматтар қаза болды деген хабарлар соғысқа қарсы наразыларға Буш әкімшілігінің стратегиясын әлсіретуге көмектескенін айтты. Бұл сұхбат Бағдадтың құлауына он күн бұрын берілді.