Кеме жасау және жөндеу орны

Кіріспе

Кемелерді құрастыру және жөндеу орыны – кеме жасау және жөндеу зауыты.

Кеме жасау зауыты, сондай-ақ кемежай немесе қайық жасау орны деп те аталады, кемелерді құрастыру және жөндеу жүзеге асырылатын орын. Бұл яхталар, әскери кемелер, круиздік лайнерлер немесе басқа да жүк және жолаушылар тасымалдайтын кемелер болуы мүмкін. Кеме жасау зауыттарымен салыстырғанда, кейде бастапқы құрылыспен көбірек айналысатын болса, кемежайлар көбінесе техникалық қызмет көрсету және базалық қызметпен байланысты. Бұл терминдер жиі алмастырылып қолданылады, себебі кемежайлар мен кеме жасау зауыттарының эволюциясы олардың қызметтерін өзгертуге немесе біріктіруге әкеп соқты. Ірі кеме жасау өнеркәсібіне ие елдерге Австралия, Бразилия, Қытай, Хорватия, Дания, Финляндия, Франция, Германия, Үндістан, Ирландия, Италия, Жапония, Нидерланды, Норвегия, Филиппин, Польша, Румыния, Ресей, Сингапур, Оңтүстік Корея, Швеция, Тайвань, Түркия, Біріккен Араб Әмірліктері, Украина, Ұлыбритания, АҚШ және Вьетнам жатады. Кеме жасау индустриясы Азияға қарағанда Еуропада көбірек фрагменттелген, себебі елдерде аз, бірақ ірі компаниялар бар. Көптеген әскери кемелер ұлттық үкіметке немесе әскери-теңіз күштеріне тиесілі немесе басқарылатын кеме жасау зауыттарында құрастырылады немесе күтіледі. Кеме жасау орындары кемелерге оңай қол жеткізу үшін теңіз жағалауында немесе тасқынға ұшырайтын өзендердің жанында салынған. Мысалы, Ұлыбританияда көптеген өзендерде кеме жасау зауыттары орналасқан. Ірі кеме жасау зауытының аумағында арнайы крандар, құрғақ доктар, сүйреу жолдары, шаңсыз қоймалар, бояу цехтары және кемелерді құрастыруға арналған өте кең аумақтар болады. Кеменің пайдалы өмірі аяқталғаннан кейін ол соңғы сапарына – көбінесе Оңтүстік Азиядағы жағажайда орналасқан кемелерді бөлшектеу орнына (кеме жарақаттауыш кемежайға) барады. Тарихи тұрғыдан алғанда, кемелерді бөлшектеу дамыған елдердегі құрғақ доктарда жүргізілген, бірақ жоғары жалақылар мен экологиялық талаптар осы өнеркәсіпті дамып келе жатқан аймақтарға көшіруге әкеп соқты.

Тарих

Әлемдегі ең ерте белгілі кемежайлар шамамен б.з.д. 2400 жылы Үндістанның Гуджарат штатындағы Лотхал портындағы Хараппа қаласында салынған. Лотхалдың кемежайлары Сабармати өзенінің ежелгі арнасы арқылы Санддағы Хараппа қалалары мен Саураштра түбегі арасындағы сауда жолымен байланысты болған, ал қазіргі Куч шөлі сол кезде Араб теңізінің бір бөлігін құраған. Лотхал инженерлері теңіз саудасының қажеттіліктеріне қызмет ететін кемежай мен қойма салуға басымдық берді. Кемежай қаланың шығыс жағында салынды және археологтар оны жоғары деңгейдегі инженерлік шешім деп санайды. Ол өзеннің басты ағысынан алыс салынған, себебі лайланудан сақтану қажет болды, бірақ бірқатарда кемелерге жол ашты. Наупактс – Коринф шығанағындағы ежелгі грек қаласының аты, ол «кемежай» дегенді білдіреді (грек тіліндегі ναύς (наус) сөзі: «кеме, қайық»; және πήγνυμι (пэгнуми, пегними) сөздерінің бірігісі: «салушы, жөндеуші»). Наупактс бұл сала бойынша аңыз дәуіріне дейін танымал болды, онда Гераклидтер Пелопоннеске шабуыл жасау үшін флот салған жер ретінде бейнеленген. Испанияның Барселона қаласындағы Драссан кемежайы кемінде 13 ғасырдың ортасынан бастап 18 ғасырға дейін жұмыс істеді, бірақ кейде ол әскер казармасы және қару-жарақ қоймасы ретінде де пайдаланылды. Жұмыс істеген кезеңде Драссан үнемі өзгертіліп, қайта жаңартылып, бейімделді, бірақ екі бастапқы мұнарасы және бастапқы сегіз құрылыс кемелерінің бір бөлігі бүгінге дейін сақталған. Қазіргі уақытта бұл орын теңіз мұражайы болып табылады. 14 ғасырдан бастап, өнеркәсіптік революциядан бірнеше ғасыр бұрын, кемелер Италиядағы қазіргі Венеция Республикасының Венеция Арсеналындағы зауытта жасалған алғашқы өнімдер болды. Арсенал алдын ала дайындалған бөлшектер мен конвейерлік желілерді пайдалана отырып, күніне шамамен бір кемеден жаппай өндірген. 16 ғасырдағы өркендеу кезеңінде кәсіпорында 16 000 адам жұмыс істеген. Испания 1588 жылғы Ұлы Армаданың бөліктерін Альгесирас немесе Малага сияқты порттарда салған.

The world's earliest known dockyards were built in the Harappan port city of Lothal circa 2400 BC in Gujarat, India. Lothal's dockyards connected to an ancient course of the Sabarmati river on the trade route between Harappan cities in Sindh and the peninsula of Saurashtra when the present day surrounding Kutch desert formed a part of the Arabian Sea. Lothal engineers accorded high priority to the creation of a dockyard and a warehouse to serve the purposes of naval trade. The dock was built on the eastern flank of the town, and is regarded by archaeologists as an engineering feat of the highest order. It was located away from the main current of the river to avoid silting, but provided access to ships at high tide as well. The name of the ancient Greek city on the Gulf of Corinth, Naupactus, means "shipyard" (combination of the Greek words ναύς naus: "ship, boat"; and πήγνυμι pêgnumi, pegnymi: "builder, fixer"). Naupactus' reputation in this field extends to the time of legend, in which it is depicted as the place where the Heraclidae built a fleet to invade the Peloponnesus. In the Spanish city of Barcelona, the Drassanes shipyards were active from at least the mid 13th century until the 18th century, although at times they served as a barracks for troops as well as an arsenal. During their time of operation the Drassanes were continuously changed, rebuilt and modified, but two original towers and part of the original eight construction naves remain today. The site is currently a maritime museum. From the 14th century, several hundred years before the Industrial Revolution, ships were the first items to be manufactured in a factory in the Venice Arsenal of the Venetian Republic in present day Italy. The Arsenal apparently mass produced nearly one ship every day using pre manufactured parts and assembly lines. At its height in the 16th century the enterprise employed 16,000 people. Spain built component ships of the Great Armada of 1588 at ports such as Algeciras or Málaga.

Африка

Александрия кеме жасау шебі, 1831 жылы Мысырдың Александрия қаласында құрылған Африкадағы ең көне кеме жасау шебі.

Солтүстік Америка

Davie Shipbuilding, (бұрынғы Chantier Davie Canada Inc) Левисте, Квебек, Солтүстік Америкадағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне кеме жасаушы. Newport News Shipbuilding, (бұрынғы Northrop Grumman Newport News) – АҚШ-тағы ең ірі жеке кеме жасаушы. Ingalls Shipbuilding, Huntington Ingalls Industries компаниясының бөлігі, Миссисипи штатының Паскагула қаласында орналасқан. National Steel and Shipbuilding Company (NASSCO) кеме жасау зауыты Сан-Диего, Калифорния, General Dynamics компаниясының бөлігі; АҚШ-тың батыс жағалауындағы негізгі кеме жасау орны. Портсмут қаласындағы Norfolk Naval Shipyard – әлемдегі ең ірі кеме жасаушы мекемелердің бірі, теңіз кемелерін және суасты қайықтарын жөндеуге, күрделі жөндеуге және жаңартуға маманданған. Бұл АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тиесілі ең көне және ең ірі өнеркәсіптік нысан. General Dynamics компаниясының Electric Boat Division (EBDiv) Коннектикут штатының Гротон қаласында, қосымша нысаны Род-Айленд штатының Квенсет-Пойнт қаласында орналасқан, соңғы 100 жылда көптеген теңіз суасты қайықтарын жасаған, олардың кейбір түрлері тек осы жерде ғана салынған. Bath Iron Works (BIW), General Dynamics компаниясының еншілес компаниясы, Мэн штатының Бат қаласындағы Кеннебек өзенінде орналасқан ірі американдық кеме жасау зауыты. Вашингтон штатының Бремертон қаласындағы Puget Sound Naval Shipyard да АҚШ Әскери-теңіз күштеріне тиесілі. Ол Батыс жағалаудағы кемелерге және суасты қайықтарына қызмет көрсетеді. Орегон штатының Портленд қаласындағы кеме жасау зауыты Cascade General Ship Repair (Vigor Industrial компаниясына тиесілі) басқарады, ол АҚШ-тың батыс жағалауындағы ең ірі мұндай мекеме. Pearl Harbor Naval Shipyard және аралық техникалық қызмет көрсету мекемесі АҚШ Әскери-теңіз күштерімен жұмыс істейді. Ол Тынық мұхиты аймағындағы су үстіндегі кемелерге және суасты қайықтарына қызмет көрсетеді.

Оңтүстік Америка

COTECMAR кеме жасаушылығы, Картахена-де-Индиас, Колумбия. Венесуэланың Пуэрто-Кабельо қаласындағы DIANCA кеме жасаушылығы. Перудің Кальяо қаласындағы SIMA кеме жасаушылығы. ASMAR кеме жасау орындары, Вальпараисо, Талкауано және Пунта-Аренас, Чили.

Оңтүстік Азия және Таяу Шығыс

FMC Dockyard – Бангладештің ең ірі кеме жасау орындарының бірі, Читтагонгтағы Карнафули өзенінің шығыс жағалауында орналасқан. Кеме жасау орындасының алға және артқа байланыстары бар. Syncrolift және бүйірлік тасымалдау жүйесі қолданылады. Western Marine Shipyard – Читтагонг қаласында орналасқан Бангладештің жетекші кеме жасау орындасы. Ол кемелерді Еуропа, Азия және Африка елдеріне экспорттайды. Khulna Shipyard – Бангладештегі ең көне кеме жасау орындасы, Құлна қаласында орналасқан. Ол негізінен Бангладеш Әскери-теңіз күштері үшін соғыс кемелерін шығарады. Соңғы кезде жергілікті сатып алушылар үшін жүк кемелері, контейнерлер, мұнай танкерлері сияқты коммерциялық кемелерді салуды да бастады. Ananda Shipyard and Shipways – Нараяндж қаласында орналасқан Бангладештің ең ірі кеме жасау орындарының бірі. Бұл 100% экспортқа бағытталған кеме жасау орындасы. Үндістанның Гуджарат штатындағы Pipavav Shipyard – Оңтүстік Азияда кемелер мен теңіз платформаларын салу, жөндеу, қайта жаңарту, ауыр және теңіз инженерлігі саласындағы жетекші, заманауи және ең ірі инженерлік кешен. Шри-Ланканың Коломбо қаласындағы Colombo Dockyard – Шри-Ланкада кеме жөндеу, кеме жасау, ауыр және теңіз инженерлігі саласындағы ең ірі инженерлік кешен. Үндістанның Кочи қаласындағы Cochin Shipyard – елдің ең ірі кеме жасау орындасы. Garden Reach Shipbuilders and Engineers компаниясы Үндістанда орналасқан. Ол Үндістан Үкіметіне тиесілі және Үндістан Әскери-теңіз күштері үшін кемелерді құрылысқа алып жатыр. Пәкістанның Карачи қаласындағы Karachi Shipyard and Naval Dockyard – елдің алғашқы және ең көне кеме жасау орындасы. Ол жүк кемелерін, буксирлерді, көмекші кемелерді және соғыс кемелерін құрастырады. Мазагаун кеме жасау орындасы – мемлекеттік Mazagaon Dock Limited компаниясымен басқарылады және Үндістанның ең ірі кеме жасау орындарының бірі болып табылады. Ол қорғаныс және азаматтық сектор үшін түрлі кемелерді құрастырады. Қазіргі уақытта кеме жасау орындасы Үндістан Әскери-теңіз күштері үшін үш және үш кемелерді салуда. Үндістанның Гуджарат штатындағы Аланг жағалауында ірі кемелерді бөлшектеу орындары орналасқан. 2010 жылы орында 357 кеме бөлшектелді; орташа есеппен айына 28-30 кеме өңделеді. БАӘ-дегі Джебель-Али және Дубай порттары ірі кемелерді тиеу-төгуге, салуға және жөндеуге қабілетті. Олар құрғақ доктарды да қамтамасыз етеді. Кувейттегі Шуаик портының 7-ші қақпасында кемелерді жөндеуге арналған жабдықтар бар. Олар сондай-ақ құрғақ доктарды да қамтамасыз етеді.

FMC Dockyard is one of the largest shipyard of Bangladesh, located in Eastern Bank of the Karnaphuli river in Chittagong. The dockyard has its own forward and backward linkage. Syncrolift and side transfer system. Western Marine Shipyard, a leading shipyard in Bangladesh based in Chittagong. The shipyard has been exporting ships and vessels to a number of European, Asian and African countries. Khulna Shipyard is the oldest shipyard in Bangladesh, situated in Khulna. It mainly produces warships for Bangladesh Navy. Recently it also started to build commercial vessels like cargo ship, container, oil tanker for local buyers. Ananda Shipyard and Shipways, one of the largest shipyards in Bangladesh, located in Narayanganj. It is a 100% export oriented shipyard. Pipavav Shipyard in Gujarat, India, is the leading, modern and largest engineering facility in the business of ships and offshore platforms construction, repair and conversion, heavy engineering and offshore engineering in South Asia. Colombo Dockyard in Colombo, Sri Lanka, is the largest engineering facility in the business of ship repair, shipbuilding, heavy engineering and offshore engineering in Sri Lanka. Cochin Shipyard in Kochi, India, is the country's largest shipyard. It is building the Garden Reach Shipbuilders and Engineers is located in India. It is owned by the Government of India and is constructing the s for the Indian Navy. Karachi Shipyard and Naval Dockyard in Karachi, Pakistan, is that country's first and oldest yard. It constructs cargo ships, tugboats, support vessels, and warships. Mazagaon Dockyard, operated by state owned Mazagaon Dock Limited, is one of India's largest shipyards. It constructs a variety of ships both for the defence and civilian sector. The dockyard is known for constructing Britain's Currently the shipyard is building three s and three s for the Indian Navy. The beach at Alang in the Indian state of Gujarat is the site of a large complex of shipbreaking yards. In 2010, the yard dismantled 357 ships; on average the yard processes 28–30 ships a month. The Jebel Ali and Dubai ports in the UAE are capable of handling, constructing and repairing large ships. They also provide dry dock facilities. The gate 7 of Shuwaikh port in the Kuwait has facility for repairing ships. They also provide dry dock facilities.