Кіріспе
Шотланд математигі және оптикалық құралдар жасаушы Джеймс Шорт (James Short) (10 маусым, Ескі стиль бойынша (21 маусым, Жаңа стиль бойынша) 1710 – 14 маусым 1768) – шотланд математигі және оптикалық құралдар, ең бастысы телескоптар жасаған. 35 жылдық телескоп жасаушы ретінде ол шамамен 1360 ғылыми құрал жасады.
James Short FRS (10 June O. S. (21 June N. S.) 1710 – 14 June 1768) was a Scottish mathematician and manufacturer of optical instruments, principally telescopes. During his 35 year career as a telescope maker he produced approximately 1,360 scientific instruments.
Ерте өмір және білім
Шорт 1710 жылы Эдинбургте Маргарет Гриерсон мен Уильям Шорттың, ағаш шеберінің отбасында дүниеге келді. Ол шамамен 10 жасында екі ата-анасынан айырылып, Хериот ауруханасына – жетімдер үйіне қабылданды, ал 12 жасында Корольдік жоғары мектепке ауыстырылды, онда классикалық білімді жақсы оқыды. 1726 жылы ол Эдинбург университетіне теологияны оқуға түсті, алайда математика профессоры Колин Маклориннің дәрістерінен әсер алып, астрономия мен математикаға көшті.
Телескоптарды жасау
1732 жылы Маклаурин Шортқа университетіндегі бөлмелерін телескоп құрастыру тәжірибелері үшін пайдалануға мүмкіндік берді. Шорттың құралдарының сапасы оның шеберлігін мойындау үшін, 1737 жылғы 24 наурызда Корольдік қоғамның мүшесі болып сайлануына себеп болды. Шорттың алғашқы телескоптарындағы линзалар Джеймс Грегори ұсынғандай, шыныдан жасалған, бірақ кейін ол тек металл линзаларды қолданды, осылайша оларға нақты параболалық және эллипстік пішін беруге қол жеткізді. Содан кейін Шорт телескоп жасауды өз кәсібі етіп алды, ол 1738 жылға дейін Эдинбургте жұмыс істеді, содан кейін Лондонға көшті. Шорт жасаған телескоптардың көпшілігі грегориандық типтес болды, ал кейбіреулері бүгінгі күнге дейін бастапқы жоғары жылтырлығын және айқын бейнесін сақтап тұр. 1736 жылы королева Каролина одан өзінің екінші ұлы Уильямға математикадан сабақ беруін сұрады. 1737 жылғы наурыз айында Шорт Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, ал 1758 жылы Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі атанды. Ол 1754 жылы өнер, өндіріс және сауданы қолдау қоғамының негізін қалаушыларының бірі болды. Шорт 1768 жылы Лондонның Ньюингтон-Бутс аймағында қайтыс болды, кәсібінен елеулі табыс тапқан.