Британдық опера әншісі Рой Гендерсон: өмір және мансабы

Кіріспе

Британдық опера әншісі (1899–2000)

Рой Гальбрайт Хендерсон CBE (4 шілде 1899 – 16 наурыз 2000) – британдық баритон әншісі, дирижер және педагог. Эдинбургте дүниеге келген және Нотинггемде өскен Хендерсон Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскердегі әріптестерін әнмен көңіл көтеріп, көпшілік алдында ән айтумен көзге түсе бастады. Соғыстан кейін ол Лондондағы Корольдік музыка академиясына (RAM) түсіп, онда көптеген жүлделер жеңіп алды. Кәсіби жолында ол 1925 жылы Лондондағы концертте Фредерик Делиустың «Өмірдің мәссасы» атты туындысындағы баритон партиясын қысқа мерзімде алмастырып, көзге түсті. Одан кейін 27 жыл бойы сәтті концерттік мансабын жалғастырып, британ композиторларының көптеген шығармаларының тұңғыш орындалуына қатысты. Хендерсон 1928 және 1929 жылдары Ковент-Гарденде екі маусым операда өнер көрсетті және Глиндеборн фестивалінің алғашқы құрылтайшыларының бірі болды, ол 1935 жылдан 1939 жылға дейін әр маусымда ән шырқады. Ол сонымен қатар классикалық және жаңа әндер орындаған рециталист ретінде де танымал болды. Ол көптеген жазбаларды жасады, негізінен Decca компаниясы үшін, бірақ ол әсіресе HMV-нің Глиндеборндағы жазбаларымен және 1938 жылғы Columbia-да жазылған Ральф Вон Уильямстың «Музыкаға серенадасымен» есімізде қалды, онда Хендерсон мен тағы он бес британ әншісі қатысты. Ән айтумен қатар, ол хор музыкасын дирижерлік етіп, сондай-ақ осы салада жазбалар жасады. Карьерасының басынан бастап Хендерсон ән оқытушысы болуды көздеді. 1920 жылдардың соңынан бастап шәкірттерді қабылдады және 1940 жылдан бастап RAM-де профессор болып жұмыс істеді. 1953 жылы ол концерттік өнерден зейнеткерлікке шығып, толық уақыт оқыту ісіне берілді. Оның көптеген шәкірттерінің ішінде ең танымал Кэтлин Ферриер болды, ал басқалары Дженнифер Вивян (сопрано), Констанс Шеклок (меццо-сопрано), Норма Проктер (контральто), Томас Раунд (тенор) және Джон Ширли Квирк пен Дерек Хаммонд Страуд (баритон) болды.

Алғашқы жылдар

Хендерсон Эдинбургте дүниеге келді, ол Александр Рой Хендерсонның үшінші баласы және оның әйелі Жан Бойдтың үлкен ұлы болды. Александр Хендерсон 1895-1902 жылдар аралығында Августин қауымдық шіркеуінің пасторы болды, содан кейін Англияға көшіп, Ноттингемдегі Касл Гейт қауымдық шіркеуіне жетекшілік етті. Хендерсон Ноттингем орта мектебінде оқыды, онда классикалық білім алды және крикет командасының капитаны болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хендерсон Суретшілер атқышушыларының Ноттингемшир және Дербишир полкінде қызмет етті. Оның жатақханасында екі танымал баритон, Перси Хеминг пен Чарльз Мотт болды, соңғысы оған ерекше көмектесті. Хендерсон әскерлерді көңіл көтеру үшін әскери концерттік топқа қосылды және ол "көрерменге әсер ету" деген шеберлікті үйрене бастады. Ол он үш марапатты жеңіп алды, оның ішінде ән айту үшін Бежеман алтын медалі, Музыканттар компаниясының медалі және жылдың ең үздік студенті үшін медаль болды. Сонымен қатар, ол Фолкнердің капитаны болған Корольдік музыка колледжіне қарсы РАМ крикет командасын басқарды. Студент кезінде Хендерсон 1922 жылдың тамызында Маркони компаниясы үшін өзінің алғашқы хабарларын жасады, бұл BBC құрылғанға дейін болды. Аға студенттер профессорлардың көмекшілері болып тағайындалуы мүмкін еді, және осы қызметте Хендерсон 1923 жылы елу жасқа толғанда ән айтудан бас тартып, өзін оқытушылыққа арнамақшы болды. 1926 жылдың 27 наурызында Хендерсон Бэрта Коллин Смит (1901-1985), РАМ студентімен үйленді. Олардың бір ұлы және екі қызы болды. Лондондық газет келесі күні: "Солошылар Мириам Лисет, Астра Десмонд, Уолтер Виддоп және баритон Рой Хендерсон болды, ол маңызды рөлді орындады. Бұл жас шотланд әншісінің жетістігі, ол алғаш рет маңызды концертте өнер көрсетті, айқын болды. Ол жақсы пайдаланатын дауысы ғана емес, ерекше ақылды әнші. Оның орындауы тек музыкалық жағынан ғана емес, мәтіннің нәзік сезімін түсінудің сирек қабілетін де көрсетті. Мистер Хендерсон бұл рөлді қысқа мерзімде орындады, сонымен қатар жатқа айтты. Ол 24 жаста және одан да ұзақ өмір сүруі керек". Шындығында, ол 24 емес, 25 жаста болды, кейін сұхбатта айтқандай. Алтысын сэр Томас Бичем жүргізді, оған Хендерсон құрмет көрсетті, бірақ өзін сэр Гамильтон Хартимен көбірек үйлесім тапқан деп санады: "Мен Хартимен бірлескен күш-жігердің бар екенін сезіндім - мен не істесем де, ол жауап берді, ал ол не істесе де, мен жауап бердім". 1932 жылы Хартимен бірге "Өмірдің құрметті миссиясы" қойылымынан кейін Делиус Хендерсонға ол естіген ең жақсы орындау болғанын айтып хат жазды. Композитор оған "Заратустраның теңдесі жоқ түсіндірушісіне" деген жазумен қолтаңбаланған фотосуретті жіберді. Дайсонның "Кентерберийлік қажылар" (1931), Вон Уильямстың "Бес Тюдор портреті" (1935) және "Дона нобис пасем" (1936) композитордың жетекшілігімен орындалды. Ол Вон Уильямстың Вудқа дирижер ретінде алтын мерейтойына арналған сыйлық ретінде жазған "Музыкаға сернеда" (1938) үшін таңдалған он алты солисттің бірі болды. Композитор музыканы әр солисттің дауысын ескере отырып жазды, және басқа әншілер сияқты Хендерсон да әр солисттің әріптерімен бірге басылып шыққан ноталардың ішінде көрсетілді, Хендерсон жағдайында "Нор не mov'd with concord of sweet sounds". Хендерсонның концерттік репертуары кең және әртүрлі болды. Ол Элгардың хорлық шығармаларымен тығыз байланысты болды және 1933 жылы композитордың "Геронтий арманы" атты шығармасында ән шырқады. Хендерсонға Елгардың "Апостолдар" атты еңбегінде үлкен құрмет көрсетілді. Алан Блайт "The Times" газетінен келтірген пікір: "Жеке әншілер арасында ең көрнекті Рой Хендерсон болды, ол Исаның сөздерін жұмсақ, берік сеніммен жеткізді, бұл оның бүкіл музыканы қолында нотасыз ән айту қабілетіне сәйкес келді. Ол табиғаттың өзіне сай келетін шынайы атмосфераны тыныс алды. Ол "Вокалион" компаниясы үшін Форд пен Фальстафтың рөлдерін орындап, опера сахнасының бір көрінісін жазды. Оның операдағы кәсіби дебюті 1928 жылы Ковент-Гардендегі халықаралық маусымда болды. Келесі Ковент-Гарден маусымында ол қайтадан Das Rheingold-та пайда болды және Бруно Уолтер мен Роберт Хегер жүргізген Lohengrin-де Herald әнін айтты. Сондай-ақ 1929 жылы Джон Барбироллидің жетекшілігімен британдық Ұлттық опера компаниясының Фальстафтағы Форд ролін ойнады, оның РАМ Фальстафы Артур Фейр болды. 1929 жылдан кейін Хендерсон Ковент-Гарденде бұдан былай өнер көрсетпеді. 1931 жылы ол Мануэль де Фалланың операсы "Мастер Питердің қуыршақ шоуы" операсының концерттік орындаушысы болды, композитордың жетекшілігімен. Ол Глиндборн фестивалімен тығыз байланысты болды. 1934 жылы ол фестивальдің ашылу маусымында "Ле ноцце ди Фигаро" операсында Каунты Альмавиваны ойнады және 1934 және 1935 жылдары тағы он екі рет орындады. Содан кейін ол 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әр жыл сайын Глиндборнда өнер көрсетті. Оның басқа рөлдері Папагено ("Сиырқұйрық флейтасы", 16 орындау, 1936-1937), Гульельмо ("Содан кейін барлығы", 19 орындау, 1936-1939) және Мазетто ("Дон Жуан", 36 орындау, 1936-1939) болды. Осылардың ішінде оның сүйікті рөлдері Папагено мен Гульельмо болды: "Каунты маған ұнаған жоқ. Ол ашулы, қызғанатын рөл және мен көбірек комедияға бейіммін". Дирижер Фриц Буш болды, ол Хартимен қатар Хендерсон ең жақсы жұмыс істеген дирижерлердің бірі болды. 1940 жылы Глиндборн труппасы "Жұмысшы операсы" қойылымымен гастрольдік сапарға шықты, онда Хендерсон Пичумды ойнады және Майкл Редгрейвтен Мачеат рөлін алуға дайын болды, бірақ Францияның құлауы және Дюнкерктен эвакуация сапарды тоқтатуға мәжбүр етті. Аккомпаниатор Джеральд Мур Хендерсонның "тыныш, көзге түспейтін мінезі зерттеуші сананы және оның ән салған әр әнін жанды ететін қиялды" жасырғанын жазды.

Henderson was born in Edinburgh, the third child and elder son of the Rev Alexander Roy Henderson and his wife, Jean Boyd, née Galbraith. Alexander Henderson was minister of the Augustine Congregational Church between 1895 and 1902, when he moved to England to take charge of Castle Gate Congregational Church, Nottingham. Henderson attended Nottingham High School, where he received a classical education and became captain of the cricket team. During the First World War Henderson served in the Artists Rifles, Nottinghamshire and Derbyshire regiment. In his hut were two well known baritones, Percy Heming and Charles Mott, the latter being particularly helpful to him. Henderson joined an army concert party entertaining the troops, and he began learning the knack of what he called "putting it over" to an audience. There he won thirteen awards, including the Betjemann gold medal for singing, the Worshipful Company of Musicians' medal, and the medal for the most distinguished student of the year. In addition, he led the RAM's cricket team against the Royal College of Music, captained by Falkner, While still a student Henderson made his first broadcast in August 1922, for the Marconi Company, shortly before the establishment of the BBC. Senior students could be appointed sub professors − assistants to faculty members − and while serving in that capacity Henderson decided in 1923 that when he reached the age of fifty he would retire from singing and devote himself to teaching. On 27 March 1926 Henderson married Bertha Collin Smyth (1901–1985), a fellow student from the RAM. They had a son and two daughters. A London newspaper reported the next day:
blockindent|The soloists were Mme Miriam Licette, Miss Astra Desmond, Mr Walter Widdop, and Mr Roy Henderson, who took the all important baritone part. The success of this young Scottish singer, who was making his first appearance at an important concert, was emphatic. He not only has a voice which he uses well, but is a singer of exceptional intelligence. His interpretation was not only musically excellent, but showed a rare understanding of the elusive spirit of the text. Mr. Henderson, who undertook the part at short notice, moreover sung by heart. He is only 24 and should go far. refn|He was in fact 25 rather than 24, as he pointed out in a later interview. Six were conducted by Sir Thomas Beecham, whom Henderson admired, although finding himself instinctively more in rapport with Sir Hamilton Harty: "I felt with Harty that there was a sort of joint effort − whatever I did he responded to, and whatever he did I responded to". After a performance of the Mass of Life with Harty in 1932 Delius wrote to Henderson saying that it had been the best performance he had heard. The composer sent him a signed photograph inscribed "To the unequalled interpreter of Zarathustra". Dyson's The Canterbury Pilgrims under the composer (1931), Vaughan Williams's Five Tudor Portraits (1935) and Dona nobis pacem (1936), both conducted by the composer, He was one of the sixteen soloists chosen for the Serenade to Music (1938), which Vaughan Williams composed as a tribute to Wood for the latter's golden jubilee as a conductor. The composer wrote the music with each soloist's voice in mind, and like the other singers, Henderson is commemorated in the published score which prints each soloist's initials alongside his or her lines, in Henderson's case "Nor is not mov'd with concord of sweet sounds". Henderson's concert repertory was wide and varied. He was closely associated with the choral works of Elgar, and sang under the composer's baton in The Dream of Gerontius in 1933. Henderson was greatly admired in Elgar's The Apostles, In Grove's Dictionary of Music and Musicians, Alan Blyth quotes a review from The Times:
blockindent|Among the solo singers the most outstanding was Mr Roy Henderson, who delivered the words of Jesus with a gentle, firm conviction that tallied with his ability to sing the whole of the music without a score in his hand. He breathed the true atmosphere as by nature fitted to it. and he made a well received record for Vocalion of a scene from the opera, singing the parts of both Ford and Falstaff. His professional debut in opera was in the 1928 international season at Covent Garden. In the following Covent Garden season he appeared again in Das Rheingold and sang the Herald in Lohengrin, conducted respectively by Bruno Walter and Robert Heger. Also in 1929, conducted by John Barbirolli, he played Ford in Falstaff for the British National Opera Company, opposite his RAM Falstaff, Arthur Fear. After 1929 Henderson made no further appearances at Covent Garden. In 1931 he was the baritone soloist in a concert performance of Manuel de Falla's opera Master Peter's Puppet Show, conducted by the composer. He became closely associated with the Glyndebourne Festival. In 1934 he sang Count Almaviva in Le nozze di Figaro on the opening night of the festival's inaugural season and at twelve further performances in 1934 and 1935. Thereafter he appeared at Glyndebourne every year until the outbreak of the Second World War in 1939. His other roles there were Papageno in Die Zauberflöte (16 performances, 1936−1937), Guglielmo in Così fan tutte (19 performances, 1936−1939) and Masetto in Don Giovanni (36 performances, 1936−1939). Of these, his favourite roles were Papageno and Guglielmo: "not the Count which I didn't enjoy particularly. It's an angry, jealous part and I'm much more inclined to comedy". The conductor was Fritz Busch, who was, along with Harty, the conductor Henderson most liked working with. In 1940 the Glyndebourne company went on tour with a production of The Beggar's Opera in which Henderson played Peachum and was scheduled to take over from Michael Redgrave as Macheath, but the fall of France and evacuation from Dunkirk forced the cancellation of the tour. The accompanist Gerald Moore wrote that Henderson's "quiet unobtrusive manner concealed a probing mind and an imagination that made every song he sang vital":

Мур былай қосты: "Біздің ұнамды жұмысымыздан басқа, мен оның көңілді юморы мен қызығушылығы бар ешбір әріптесін білмеймін". Ферриердің ерте қайтысынан кейін Хендерсон 1954 жылы Невилл Кардус редакциялаған естелік жинақта оның оқытушысы және досы болу туралы тарауға үлес қосты.

Соңғы жылдар

Хендерсон өмірінің соңғы жылдарына дейін Лондондағы Белсайз Парктегі үйінде оқытуды жалғастырды. Зейнетке шыққаннан кейін ол көптеген BBC радио бағдарламаларына естеліктер мен пікірлерін қосқан, соның ішінде 1989 жылғы бағдарламаға ол және тағы екі тірі қалған солист қатысты.refn|Басқа екі солист – Дэйм Ева Тернер және Мэри Жарред. Оның 100 жылдық мерейтойын тойлау үшін оның жазбаларының жинағы компакт-дискіде жарық көрді, олардың ең көнесі 1925 жылға дейін жетеді. Хендерсон 2000 жылдың 16 наурызында 100 жасында Музыканттардың қайырымдылық қорының зейнеткерлер үйінде, Ивор Ньютон үйінде, Бромлиде, Оңтүстік-Шығыс Лондонда қайтыс болды. Оның ұлы мен бір қызы сақталды; әйелі мен қызы одан бұрын қайтыс болды.