Кіріспе

Ұзақ қашықтыққа арналған автобус

Автобус (немесе қашықтықтан жүретін автобус, моторлы автобус, салондық автобус) – әдетте бір қала ішінде қолданылатын қалалық автобустардан өзгеше, ұзақ қашықтыққа қызмет көрсету үшін салынған автобус түрі. Көбінесе туристік сапарларға, қалааралық және халықаралық автобус тасымалына қолданылатын бұл автобустар, түрлі мақсаттармен жеке жалдауға да алынады. Автобустар, сонымен қатар, автокөліктердің (RV) белгілі бір түріне жатады. Атауы, жолаушылар, жүк және почта тасыған ат арбалары мен пошта вагондарынан шыққан, қазіргі моторлы автобустар көбінесе жолаушылар салонының астында бөлек жүк бөлімі орналасқан, жоғары еденді автобустар болып табылады. Қалалық автобустардан айырмашылығы, моторлы автобустарда әдетте алға қарап отыратын орындықтар болады, тұруға арналған орын қарастырылмайды. Басқа да ыңғайлы жағдайларға бортындағы дәретхана, телевизор және жоғарыдағы жүк орны кіруі мүмкін.

Өмірбаян

Жылқымен тартылатын күймелер мен кареталар ("коучтар") б.з.б. 3000 жылдан бастап жолдардың сапасы жеткілікті деңгейде болған жерлерде байлар мен ықпалды адамдар қолданған. Венгрияда 15 ғасырда король Маттиас Корвиннің тұсында Коц қаласындағы дөңгелек жасаушылар темір серіппелі жылқымен тартылатын көлік құралын жасауға кірісті. Венгрлер бұл көлікті "Коц арбасы" (kocsi szekér) деп атады, ол тез арада бүкіл Еуропаға танымал болды. Императорлық пошта қызметі 1650 жылы Рим дәуірінен бері Еуропадағы алғашқы жылқымен тартылатын пошта кареталарын пайдаланды. Олар Коц қаласынан басталғандықтан, осы пошта кареталарын пайдалану "коуч" терминінің пайда болуына себеп болды. Ұлыбританияда 1500 жылдан бастап қалалар арасындағы жол жүру үшін жылқымен тартылатын дилижанстар қолданылды, олар теміржолдар пайда болғаннан кейін қолданыстан шығарылды. Ең алғашқы моторлы көліктердің бірі – карабонк, ол 20 ғасырдың басына дейін қысқа сапарлар мен саяхаттар үшін пайдаланылды. 20 ғасырдың басында Royal Blue Coach Services сияқты, осы жылқымен тартылатын көліктердің операторлары алғашқы "моторлы кареталарын" сатып алды, олар 1913 жылы алғашқы карабонкын сатып алып, 1926 жылға қарай 72 каретаны пайдаланды.

Өндiру

Автобустар сияқты, жаттықтырушылар да (немесе тренерлер) толықтай біріктірілген өндірушілермен құрастырылуы мүмкін, немесе қозғалтқыш, доңғалақтар және негізгі рамадан ғана тұратын жеке шасси, кузов қосу үшін жаттықтырушылар (тренерлер) фабрикасына жеткізілуі мүмкін. Аз ғана жаттықтырушылар (тренерлер) шассилік рамасы жоқ монококк кузовтармен жасалады. Біріктірілген өндірушілер (олардың көпшілігі сонымен қатар шассилерді де ұсынады) Autosan, Scania, Fuso және Alexander Dennis компанияларын қамтиды. Басты кузов жеткізушілер (олардың кейбіреулері өз шассилерін де құрай алады) Van Hool, Neoplan, Marcopolo, Irizar, MCI, Prevost, Volvo және Designline компанияларын қамтиды.

Ережелер

Кейбір еуропалық елдерде 1958 жылғы үлгілік сертификаттау шартынан кейін, автобустардың (яғни M2 немесе M3 типіндегі көлік құралдарының) үлгілік сертификатталуы БҰҰ ЕЭК-нің No 107 регламентімен реттеледі. АҚШ-та моторкоуч жүргізушілері Федералдық автокөлік тасымалдау қауіпсіздігі басқармасы (FMCSA) тарапынан реттеледі.

Қазіргі заманғы вагондар

Әлемнің әртүрлі аймақтарында қазіргі кезде (немесе жақында) қолданылып жүрген көлік құралдарының таңдаулы үлгісі.

Ескі көлігі

Әлемнің әртүрлі аймақтарында бұрын қолданылған көлік құралдарының таңдамасы.