Кіріспе

Пастор (қысқаша "Pr" немесе "Ptr" (жекеше үшін екеуі де), немесе "Ps" (көпше үшін)) – христиан қауымының басшысы, сонымен қатар қауым мүшелеріне немесе сыртқы адамдарға кеңес беретін және уақытша қиындықтарына көмектесетін адам. Лютерандық, католик, шығыс православие, шығыс православие және англикандық діндерде пасторлар міндетті түрде тағайындалады. Методизмде пасторлар лицензияланған немесе тағайындалған болуы мүмкін. Жаңа өсиетте ерте христиандық кезеңдегі тағайындалған басшылықты көрсету үшін көбінесе "епископтар" (Елшілердің істері 20:28) және "пресвитерлер" (1 Петір 5:1) сөздері қолданылады. Сондай-ақ, Петір осы қызметшілерге Құдайдың қойын-тоғасын "басқару" үшін "бақташылар" сияқты әрекет етуге бұйрық береді (1 Петір 5:2). "Епископ" және "пресвитер" сөздері кейде бір-біріне ауыстырып қолданылған, мысалы, Тит 1:5-те. Дегенмен, христиандық тармақтары арасында екі тағайындалған дәреже (пресвитерлер және диакондар) немесе үш (епископтар, дін қызметкерлері және диакондар) бар ма деген дау әлі де жалғасуда. Пресвитериан шіркеуі бірінші көзқарасты қолдайды. Ал Рим-католик, парсы, шығыс православие, шығыс православие, моравия, скандинавиялық лютерандық, англикандық және ескі католик дәстүріндегі христиандар соңғы көзқарасты ұстанады және апостолдар мұрагерлігі туралы ілімді бекітеді. Бұл терминдер басшыны (мысалы, епископты) және қойын-тоғаның рухани қажеттіліктеріне мұқият назар аударатын адамды (яғни, пасторды) сипаттайды. Адамның рухани талаптарға сай болуы керек (1 Тімотеге 3:1-7; Титке 1:5-9). Кейбір протестанттар үшін, ол ақсақал, епископ немесе пастор деп аталса да, бұл терминдер шіркеудегі бірдей қызметті білдіреді. Алғашқы шіркеуде тек ер адам ғана пресвитер бола алатын, бірақ 19 және 20 ғасырлардағы көптеген протестанттық конфессиялар әйелдерге пастор болуға рұқсат беру үшін өзгерістер енгізді. Бұл адам ер немесе әйел болсын, жасы үлкен және имандылықта тәжірибелі (яғни, ақсақал), шешім қабылдайтын және шіркеу істерін басқаратын болуы керек. "Пастор" сөзі "қойшы" деген мағына беретін латын сөзінен шыққан.

Тарихи қолданысы

400 жылы Африкалық атақты католик епискобы, әулие Августин пастордың қызметін былай сипаттады: Бұзылғандарды жазалау керек, көңілі төмендерді ынталандыру керек, ауруларға көмек көрсету керек, қарсыластарды айтыспен жеңу керек, сенімсіздерден сақ болу керек, білімі жетілмегендерге үйрету керек, жалқауларды ояту керек, талас-тартыс тудырушыларды тоқтату керек, мақтаншыларды мойынсұндыру керек, дауласушыларды аралыққа салу керек, кедейлерге көмек беру керек, зорлық-зомбылыққа ұшырағандарды босату керек, жақсыларды мақтау керек, жамандыққа шыдамдылық таныту керек, және барлығын сүю керек.

Католицизм

Америка Құрама Штаттарында католиктер пастор терминін басқа ағылшын тілді елдерде шіркеу пастыры деп аталатын нәрсе үшін қолданады. Канондық құқық кодексінде қолданылатын латынша термин – parochus. Шіркеу пастыры – өзіне сеніп тапсырылған шіркеу қауымының жауапты дін қызметкері. Ол діоцездық епископтың билігімен өзіне сеніп тапсырылған қауымға пасторлық қамқорлықты жүзеге асырады, оның Мәсіхтің қызметіне серік болуға шақырылған, сондықтан ол осы қауым үшін басқа дін қызметкерлері немесе диакондардың көмегімен және Мәсіхке адал жандардың миряндарының қолдауымен, заңға сәйкес, оқыту, қасиеттендіру және басқару міндеттерін атқарады.

Лютерандық

Швед шіркеуінде епископ, діни қызметкер және диакон үш түрлі қызмет атқарады, ал пресвитериатқа бекітілгендер діни қызметкер деп аталады. Финляндияның евангелистік-лютеран шіркеуінде бекітілген пресвитерлерді түрлі басылымдар, оның ішінде фин басылымдары пасторлар немесе діни қызметкерлер деп атайды. АҚШ-та, Миссури Синоды сияқты лютеран конфессиялары, дін қызметкерлерінің бекітілген мүшелері үшін «құрметті» және «пастор» терминдерін бір-бірін алмастыра қолданады, ал Америкадағы евангелиялық лютеран шіркеуі (ELCA) көбінесе тек «пастор» дегенді қолданады.

Баптист

Баптист шіркеулерінің көпшілігінде "пастор" термині шіркеудегі екі лауазымның бірі болып табылады, екіншісі – диакн, және ол "ақсақал" немесе "епископ" терминдерімен мағынасы жақын деп есептеледі (бірақ реформаланған баптист шіркеулерінде ақсақалдар жеке лауазым болып саналады). Көп қызметкерлері бар үлкен шіркеулерде "Аға пастор" әдетте көпшілік уағыздарды оқитын адамды білдіреді, ал қалғандары өздерінің міндеттеріне қарай аталады, мысалы, ән салуды жетекшілік ететін адам "Ән салу пасторы" деп аталады.

Англикандық

Англия шіркеуінде, Англия қауымының барлық басқа шіркеулік провинцияларында сияқты, тағайындалған пресвитерлер діни қызметкерлер деп аталады және егер олар Төмен шіркеу болса, "Құрметті" атауын, ал Жоғары шіркеу болса, "Әке" немесе "Ана" атауын қолданады. Епископынан лицензия алған, бірақ тағайындалмаған басшылар, сондай-ақ Англия қауымындағы діншілер мен лицензия талап етілмейтін миссионерлік қызметке қатысушылар көбінесе "Пастор" атауын қолданады.

Әдістемелік

Біріккен методистер диакон және ақсақал шеніне бекітіледі, олардың әрқайсысы жағдайға қарай пастор атағын қолдана алады. Біріккен методистер пастор атағын сондай-ақ, қауымға пастор немесе көмекші пастор ретінде қызмет етуге лицензия алып, тағайындалған діни қызметкер еместер үшін де пайдаланады, олар көбінесе лицензиялы жергілікті пасторлар деп аталады. Бұл пасторлар мирян, семинария студенттері немесе дін қызметкері болу жолындағы семинария түлектері болуы мүмкін, және олар тағайындалған жерінен тыс жерде дін қызметкерінің функцияларын атқара алмайды.

Реформаланған

Джон Кальвин мен Гулдрих Цвинглидің заманында қазіргі заманғы протестанттардың кең таралған "пастор" аталымын қолдану басталды. Бұл екі кісі де, сондай-ақ басқа реформаторлар да өз ізбасарларының санасында рим-католик діни қызметкерінің орнын алмастыру үшін бұл терминді қайта жаңғыртқан секілді. Пастордың рөлі пресвитерлер кеңесінен бөлек деп есептелді. "Пастор" лауазымға тағайындалу жолына қарай, қасиеттілікке ие болуы немесе міндеттеме алуы мүмкін, екеуі де қауымға бағыныштылық пен инабат көрсету үшін бірдей билік пен жауапкершілікке ие болады.

Реставрациялаушы

Кейбір топтар бүгін пастор, епископ және ақсақалды бір-бірімен мағынасы бірдей сөздер немесе лауазымдар деп қарастырады; олардың көптеген өкілдері 19 ғасырда Америкадағы жаңару қозғалысынан шыққан, мысалы, Мәсіхтің шәкірттері және Мәсіх шіркеулері.

Басқа діндер

Басқа діндер өздерінің қауымдарын басқаратын, сайланған көшбасшыларына "пастор" терминін қолдана бастады, мысалы, "буддистік пастор".

Кіші рөлдер

Қамқоршы пастор – христиан шіркеуіндегі пасторға көмектесетін адам. Біліктіліктері, жауапкершіліктері және міндеттері шіркеу мен конфессияға қарай әртүрлі болады. Көптеген шіркеулерде қамқоршы пастор – пасторлыққа дайындалып жатқан немесе толық қадімделуді күтіп отырған адам. Көп жағдайда оларға қауым пасторымен бірге немесе оның болмаған жағдайында әрекет етуге шектеулі билік және өкілеттік беріледі. Кейбір шіркеулерде ауруханаға бару, үйге бару, түрмелерде қызмет ету сияқты көмек көрсету бағдарламалары немесе бірнеше филиалдары бар болғандықтан, пастор басқа жұмыстармен айналысқанда міндеттерді орындау үшін қамқоршы пасторларды тағайындайды. Кейбір шіркеулер қамқоршы пастордың орнына "аға" немесе "қадімделген аға" деген атауды қолданады. Ірі Рим-католик шіркеулерінде қамқоршы пастордың міндеттері диакондар мен діни лауазымдары жоқ жай адамдарға жүктелуі мүмкін.