Кіріспе
Британдық актер
Теренс Генри Стамп (22 шілде 1938 жылы туған) – ағылшын актері. Ол өзінің күрделі жағымсыз рөлдерімен танымал және 1995 жылы Empire журналы оны "Барлық уақыттың 100 ең сексауыл киножұлдызының" бірі деп атады. Ол түрлі марапаттарға ие болды, соның ішінде "Алтын глобус" сыйлығы, Канн кинофестивалінің сыйлығы және "Күміс аю", сондай-ақ "Оскар" және екі BAFTA сыйлығына үміткер болды. Лондонның Вебер Дуглас драмалық өнер академиясында оқығаннан кейін 1962 жылы актерлік карьерасын бастады. The Guardian газеті оны "сыршыл үнсіздіктің шебері" деп атады. Ол 1967 жылғы "Қайратты қалыңдықтан алыс" фильмінде Кристимен бірге ойнады. "Супермен" (1978) және "Супермен II" (1980) фильмдеріндегі архжауыз генерал Зод рөлімен ол кеңінен танылды. "Присцилланың шөлдегі шытырман оқиғалары" (1994) фильміндегі басты рөлі үшін ол BAFTA және "Алтын глобус" сыйлықтарына үміткер болды. Содан кейін ол "Лайми" (1999) фильмінде ойнады, бұл оған Independent Spirit Award номинациясын әкелді. Оның басқа фильмдері: "Уолл-стрит" (1987), "Жұлдыздар соғысы: І эпизод – Ажарлы қауіп" (1999), "Жұлдызды сарай" (2003), "Электра" (2005), "Қалаулы" (2008), "Ақылды бол" (2008), "Иә, адам" (2008), "Валькирия" (2008), "Үлкен көздер" (2014) және "Соходағы соңғы түн" (2021).
Ерте өмір
Бес баланың үлкені Стамп 1938 жылғы 22 шілдеде Лондондағы Степни қаласында дүниеге келді. Ол Этель Эстердің (қыз есімі Перрот; 1914–1985) және буксир кемесінің отын жағушысы Томас Стамптың (1913–1982) ұлы. Оның балалық шағының алғашқы жылдары Canal Road, Bow, East End-те өтті, бірақ кейін отбасы Plaistow, West Ham, Essex (қазіргі Ұлы Лондон) қаласына көшті, онда ол Plaistow County Grammar School-ға барып оқыды. Әкесі ұзақ уақыттар бойы сауда флотында болғандықтан, жас Стампты көбінесе анасы, әжесі және тәтелері тәрбиеледі. Ол үш жасында анасы оны "Боевой жест" (1939) фильміне алып кеткеннен кейін актер Гэри Куперге табынушы болды. Сонымен қатар, 1950 жылдардағы актерлік шеберлік мектебінің түлегі Джеймс Диннен де шабыт алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лондонда өскен Стамп бала кезінде "Блитц" бомбалауларын бастан өткерді (кейіннен ол "Валькирия" фильмінің режиссері Брайан Сингерге фон Штауфенбергтердің одақтастардың бомбалауынан жасырыну сахнасын қоюға көмектесті). Мектепті бітіргеннен кейін Стамп Лондонның әртүрлі жарнама агенттіктерінде жұмыс істеді, бірте-бірте лайықты жалақыға қол жеткізді. 1950 жылдардың ортасында ол Лондоның шығысындағы Wanstead Golf Club-та кәсіби гольфшы Рег Найттың көмекшісі болып жұмыс істеді. Ол өзінің "Штамп альбомы" атты автобиографиясында осы кезеңді жағымды сипаттайды.
Ертедегі мансабы және танымалдығы
Стамп Вебер Дуглас драмалық өнер академиясында оқуға стипендия алды, содан кейін түрлі провинциялық театрларда, ең әйгілісі – Уиллис Холлдың «The Long the Short and the Tall» пьесасының ұлттық гастролінде Майкл Кейнмен бірге ойнады. Кейн Стамппен бірге тұрды, олар Лондонның кешкі өмір салтында Питер О’Тулмен уақыт өткізе бастады. Стамп өзінің кинодағы дебютын Питер Устиновтың Герман Мелвиллдің «Билли Бадд» (1962) романының бейімделуінде жасады. Басты рөлді сомдауы оған ғана емес, «Оскар» сыйлығына ұсынылым алып, халықаралық деңгейде танымал болды. Содан кейін ол Лоуренс Оливьемен бірге «Сынға тартылу мерзімі» (1962) фильмінде ойнады. Стамп ең құрметті режиссерлермен жұмыс істеді. Ол «The Collector» (1965) фильмінде, Уильям Уайлердің Джон Фаулздың осы аттас романының бейімделуінде Саманта Эггармен бірге, ал режиссер Джозеф Лози мен продюсер Джо Дженни үшін «Modesty Blaise» (1966) фильмінде түсті. Стамп продюсер Яннимен тағы екі жобада жұмыстасты: Джон Шлезингердің Томас Хардидің «Алыстан естілген дауыс» (1967) фильмінің Джули Кристимен бірге түсірілген бейімделуі және Кен Лоучтың «Кедей сиыр» (1967) атты тұңғыш көркем фильмі. Шон Коннери рөлден бас тартқан кезде оған Джеймс Бонд рөлі ұсынылды, бірақ продюсер Гарри Солтцманнан екінші шақыру келмеді, себебі, Стамптың пікірінше, «Менің [рөлді қалай сомдау керек] туралы идеяларым Гарриді қорқытты. Ол маған қайтадан хабарласпады». Содан кейін Стамп Италияға Федерико Феллинидің «Тоби Дэммит» фильміне түсу үшін барды, бұл Эдгар Аллан Поның «Ерекше әңгімелер» (1968, «Өлгендердің рухы») фильмінің 50 минуттық бөлігі болды. Стамп Италияда бірнеше жыл тұрды, оның кинодағы жұмыстарына Пьер Паоло Пазолинидің «Теорема» (1968) фильмі, Сильвана Манганомен бірге және «Тозақтағы маусым» (1971) кірді. Стамп «Альфи» (1966) фильмінің басты рөліне қарастырылды, бірақ «Модести Блейз» (1966) фильміне қатысу үшін одан бас тартты. Оның келесі фильмдеріне «Мистер Соумс» (1970), онда ол балашар науқастың рөлін ойнады, «Танымал адамдармен кездесулер» (1979) және «Соққы» (1984) фильмдері кірді, ол «Үздік актер» сыйлығын Джон Харт пен Тим Ротпен бөлісті. Сондай-ақ 1984 жылы «The Company of Wolves» фильмінде шайтан рөлін ойнауға мүмкіндік алды. Ол «Link» (1986), «Legal Eagles» (1986), «The Sicilian» (1987) фильмдерінде және «Wall Street» (1987) фильмінде сэр Ларри Уайлдман рөлінде эпизодтық рөлдерде де ойнады. Ол «Жас қарулар» (1988) фильмінде ранчо иесі Джон Тунсталлдың рөлін сомдады. Оның «Белтенеброс» (1992) (Айқынның ханзадасы) фильмі 42-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде «Күміс аю» сыйлығын жеңіп алды. Стамп актерлік мансабының төртінші онжылдығын Тим Чаппелдің «Оскар» сыйлығын жеңіп алған костюмдерін киіп, Гай Пирс пен Хьюго Уивингпен бірге ойнаған «Присцилланың оқиғалары, шөлдіктің ханымы» (1994) комедиясымен бастады. 1999 жылы Стамп Канн кинофестивалінде кеңінен мақтау алған «Лайми» фильмінде басты рөлді ойнады. Осы рөлі үшін Стамп 2000 жылы «Independent Spirit Awards» сыйлығының «Үздік еркек рөлі» және Лондон кино сыншыларының (ALFS) сыйлығының «Үздік британдық актер» номинацияларына ие болды. Сондай-ақ 1999 жылы Стамп «Жұлдызды соғыстар I эпизод: Фантомдық қауіп» блокбастерінде канцлер Финис Валорум рөлінде ойнады (кейіннен ол бұл тәжірибені «жалықтырды» деп сипаттады), содан кейін «Боуфингер» (1999) және «Қызыл планета» (2000) фильмдеріне түсті. Ол сондай-ақ Дэмиан Петтигрюдің сыйлық алған «Феллини: Мен туған өтірікшімін» (2002) деректі фильмінде де ойнады, онда 1960-жылдары Стамппен бірге жұмыс істеген итальяндық режиссер Федерико Феллинидің ой-өрісі мен жұмыс әдістері туралы ойлар айтылды.
Супермен рөлдері
Стамп Ричард Доннердің "Супермен" (1978) фильмінде криптондық суперзұлым генерал Зодтың рөлін ойнады, онда ол Марлон Брандомен бірге түсті. Фильм және оның алғашқы жалғасы бастапқыда бір фильм ретінде жоспарланған, Зод және оның зұлым серіктері фильмде кейінірек Суперменге қарсы тұру үшін оралуға тиіс болған, бірақ сценарий тым ұзын болғандықтан, продюсерлер оны екі бөлікке бөлуге шешім қабылдады. Екі бөлім де бір уақытта түсіріле бастады, алайда бюджеттік және уақыт шектеулеріне байланысты жалғастықтың түсірілімі ортасынан тоқтатылды. Стамп екінші бөлімде, "Супермен II" (1980) фильмінде генерал Зод рөлінде қайта пайда болды, ол фильмнің басты зұлым кейіпкері болды. Жалғастықтың режиссері ретінде Донердің орнына Ричард Лестер тағайындалды, ол фильмді аяқтады, Донердің түсірген бастапқы кадрларын жаңа түсірілген көріністермен біріктірді. 2007 жылы "Total Film" журналы генерал Зодтың бейнесін "Барлық уақыттың 50 ең ұлы зұлымдары" тізімінде 32-орынға қойды. 1988 жылы "Суперменнің" 50 жылдығына арналған шара аясында Стамп BBC Radio арнасында "Супермен сотта" атты арнайы бағдарламаны ұсынды, оны Дирк Маггс өндірді, ал Супермен рөлін Стюарт Миллиган сомдады. 2003 жылы Стамп "Супермен" франшизасына жаңа рөлде оралды, ол WB/CW телеарналарындағы "Смолвилл" сериалында Кларк Кенттің әкесі Джор-Элдің дауысын сомдады. Сондай-ақ ол алтыншы маусымның "Зод" атты эпизодында Лекс Лютордың денесінен қуылған Зодтың айғайын дыбыстады. 2006 жылы ол "Супермен II: Ричард Доннердің нұсқасы" (1980 жылғы фильмнің қайта өңделген нұсқасы, онда фильмнің түпкілікті режиссері Доннер түсірген кадрлар бар) фильмінде тағы да Зод рөлінде пайда болды.
Кейінгі жылдар
Соңғы жылдары Стамп «Ma femme est une actrice» (2001), «My Boss's Daughter» (2003), Disney-дің «The Haunted Mansion» (2003) және «Elektra» (2005) супергеройлік фантастикалық фильмінде ойнады. Ол «Мистер және миссис Смит» үшін камеоға түсірілді, бірақ оның эпизоды фильмнен шығарылды. 2008 жылы ол шпиондық комедия «Get Smart» фильмінің қайта түсірілімінде, Джим Керримен бірге «Yes Man» комедиясында, Анжелина Джоли, Джеймс Макэвой және Морган Фримен қатысқан «Wanted» фильмінде, сондай-ақ Том Крузбен бірге полковник Клаус фон Штауффенбергтің Адольф Гитлерге жасаған сәтсіз қастандығы туралы «Valkyrie» фильмінде ойнады. 2010 жылдардың басында Стамп Мэтт Дэймонмен бірге Филип К. Диктің «Adjustment Team» әңгімесіне негізделген американдық ғылыми-фантастикалық триллері «The Adjustment Bureau» (2011) фильмінде пайда болды. 2012 жылы Стамп Питер Серафиновичтің Hot Chip тобының «Night & Day» әніне түсірген музыкалық видеосында, Пол Эндрю Уильямстың «Song for Marion» (2012) фильмінде Джемма Артертонмен бірге ашуланшақ күйеу Артур рөлінде, сондай-ақ Курт Рассел, Мэтт Диллон және Джей Барухел қатысқан «The Art of the Steal» (2013) комедиялық фильмінде ойнады. 2014 жылы Стамп Тим Бертонның «Big Eyes» драмалық фильмінде Эми Адамс пен Кристоф Вальцбен бірге түсті. 2016 жылы Стамп тағы бір Тим Бертон фильмі «Miss Peregrine's Home for Peculiar Children» фильмінде фильмнің басты кейіпкері Джейктің әкесі Абе рөлінде ойнады. Стамптың келесі жобасы Гилл Пэкет Бреннердің режиссерлігімен Кристина Хендрикс, Джиллиан Андерсон және Гленн Клоузбен бірге түскен «Crooked House» (2017) фильмі болды. Ол сондай-ақ Джордж Менделюктің «Bitter Harvest» фильмінде Макс Айронс, Саманта Баркс, Барри Пеппер және Анеурин Барнардпен бірге ойнады.
Кітаптар, музыкалық клиптер және дауыс беру
Актерлік мансабынан басқа, Теренс Стамп – шебер жазушы және автор. Ол өзінің естеліктерінің үш томын жариялады, оның ішінде «Stamp Album» (марқұм анасына арналған құрмет ретінде жазылған), «Түн» атты роман және Елизабет Бакстонмен бірлесіп, бидай мен лактозаға төзбейтін адамдарға арналған балама рецепттер жинағы. Стамптың соңғы жобаларына «The Elder Scrolls IV: Oblivion» бейне ойыны кіреді, онда ол жаман культ жетекшісі Манкар Каморанға дауыс берді; сондай-ақ «Зомби аралы» және «Бұл ақымақтардың ісі» фильмдері. Стамп «Halo 3» ойынында Майкл Винкотты алмастырып, Ақиқат Пайғамбарының дауысын берді. 2005 жылы Стамп британдық джаз музыкасының эволюциясын баяндайтын BBC Four арнасының «Jazz Britannia» деректі фильміне баяндама жасады. Стамп «SilkSoundBooks» үшін Дэвид Карс жазған «Соңғы керемет тыныштық» кітабын оқыды. Кіріспе сөзінде Стамп осы кітапқа деген құштарлығын «Адамды одан артық сүю жоқ» деген сөздермен сипаттайды. Стамп Bright Eyes тобының «At the Bottom of Everything» музыкалық видеоклипінде де пайда болды. 1987 жылғы маусымда Стамп BBC радиосының ұзақ жылдар бойы сүретілген «Desert Island Discs» бағдарламасында «қалыптасқан» қатысушы ретінде пайда болды және 2006 жылғы наурызда басқа музыкалық таңдаумен қайтадан қатысты. 2002 жылы Стамп әлемдегі ең танымал спорттың барлық қыр-сырын қамтитын «Футбол тарихы: әдемі ойын» сериалына баяндама жасады. Стамп 1966 жылғы ФИФА Әлем чемпионатының Англия құрамасының барлық ойындарында (финалдық ойынды қоса) болды, ал 2016 жылғы шілдеде ITV арнасында Англияның Әлем чемпионатындағы жеңісінің 50 жылдығына арналған «1966 – A Nation Remembers» бағдарламасын баяндады. 2007 жылғы 7 шілдеде Стамп Уэмбли стадионында өткен Live Earth британдық бөлігінде климаттық өзгерістер туралы сөз сөйледі, содан кейін Мадоннаны таныстырды. Оның «Океан тамшыға құлады» атты естеліктері 2017 жылы Repeater Books баспасында жарық көрді. Стамп сондай-ақ 2017 жылы BBC-дің «Жалғыз ақымақтар мен жылқылар туралы оқиға» бағдарламасын баяндады.
Жеке өмір
1960 жылдары, Стамп актер Майкл Кейнмен бірге Лондонның Уимпол-стрит көшесіндегі үйде тұрды, олар аты шулы болғанға дейін және осы кезеңде. "Бәрі не туралы?" атты автобиографиясында Кейн: «Мен әлі де түнде терлеп оянамын, Теренстің Альфидегі рөлді қабылдауға келіскенін көремін» деді. Стамп 1960 жылдары киножұлдыз Джули Кристимен және супермодель Жан Шримптонмен болған махаббат оқиғалары туралы көптеп жарияланды. Ол және Шримптон Мод Лондонының ең көп суретке түскен жұптарының бірі болды. Шримптон Стамппен қарым-қатынасын аяқтағаннан кейін, ол Үндістанға көшіп, Кришнамурти ашрамында уақыт өткізді. Стамптың інісі Крис рок-музыкасының импресариосы болды, ол 1960 жылдары The Who тобының танымалдылығына көмектесті және Track Records компаниясын бірлесіп құрды. 1984 жылы The Smiths тобы үшінші синглын, "What Difference Does It Make?" шығарды. Синглдің мұқабасында "The Collector" фильмінің түсірілім алаңында түсірілген фотосурет болды (бірақ фильмде көрсетілмеген). Бастапқыда Стамп осы суретті пайдалануға рұқсат бермеді, ал кейбір нұсқаларында әнші Моррисси қайта сахналаған көріністе бейнеленген. Қайта сахналауда Моррисси түпнұсқадағы хлороформды жастық орнына сүт стаканын ұстап тұр. Бірақ кейін Стамп ойын өзгертті және түпнұсқа мұқаба қайта қолданылды. 2002 жылғы Жаңа жыл қарсаңында Стамп 64 жасында алғаш рет үйленді. Оның 29 жастағы әйелі Элизабет О'Рурк болды, ол Стамппен алғаш рет 1990 жылдардың ортасында Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Бонди қаласындағы дәріханада танысқан. Австралиялық және үнді-сингапурлық ата-анасының қызы О'Рурк Сингапурда өсті, содан кейін 20 жасында Австралияға фармакологияны оқуға көшті. 2008 жылдың сәуір айында олар оның «ақылға сыймас мінез-құлқы» себепті ажырасып кетті.
Фильм
Жыл Атауы Рөл Ескертулер1962 Билли Бад Билли Бад «Жылдың жаңа жұлдызы» номинациясы – «Алтын глобус» үздік қосалқы актер номинациясы – «Оскар» үздік жаңа келген номинациясы – «BAFTA» Сынақ мерзімі Митчелл1965 Коллекционер Фредди Клегг Канн кинофестиваліндегі «Үздік актер» сыйлығы1966 Жөнөкөйлік Блейз Вилли Гарвин1967 Кедей сиыр Дэйв Фуллер Ашулы көпшіліктен алыс сержант Фрэнсис «Фрэнк» Трой1968 Көк рухтар Тоби Дэммит Теорема «Кейіпкер»1970 Мистер Сомс ойы Джон Сомс1971 Тозақтағы маусым Артур Рембо1975 Илаһи нимфа Дани ди Багнаско Ху Ман Теренс1976 Стриптиз Ален1977 Қара тоңу Эдгар По1978 Супермен Генерал Зод1979 Танымал адамдармен кездесулер Принц Любовецкий Бірге? Генри1980 Супермен II Генерал Зод1981 Жюль Верннің Монстр аралындағы құпиясы Дж. Р. Таскинар/Скиннер1982 Ватикандағы өлім Падре Андреани, кейін Папа Джованни Клементе I1984 Хит Вилли Паркер «Үздік актер» сыйлығы (Джон Херт пен Тим Ротпен бөлісті) – Mystfest Қасқырлар компаниясы Ібіліс (титулдарда көрсетілмеген)1986 Заңгерлер Виктор Тафт Сілтеме Доктор Стивен Филипп Хад Эдвард1987 Сицилиялық принц Борса Уолл-стрит сэр Ларри Уайлдман1988 Жас қарулар Джон Тунсталл Alien Nation Уильям Харкорт1990 Нағыз тәуекел Пол Хеллварт1991 Белтенброс Дарман Берлин халықаралық кинофестиваліндегі «Үздік актер» үшін күміс аю дауысы, эпизод: «Кешегі шақтан келген жарылыс» 2020 Оның қара материалдары Джакомо Парадизи, эпизод: «Перуделер мұнарасы»
Бейне ойындар
Жыл Атауы Рөл Ескермелер 2004 The Getaway: Black Monday Баяндаушы Ойынның сахна артындағы бейнематериалды баяндады. 2006 The Elder Scrolls IV: Oblivion Манкар Каморан 2007 Halo 3 Шындықтың Пайғамбары 1960 Осы жылы, келесі жылы Чарли Водевиль театры, Вест-Энд 1964–65 Альфи! Альфи Мороско театры, Бродвей 1978 Дракула Граф Дракула Шафтсбери театры, Вест-Энд 1979 Теңізден келген ханым Белгісіз адам Раундхаус театры, Вест-Энд
Марапаттар мен ұсыныстар
ЖылСыйлықСанатФильмНәтиже 1962 «Оскар» сыйлығы Үздік қосалқы актер «Билли Бад» 1994 AACTA сыйлығы Басты рөлдегі үздік актер «Присцилланың оқиғалары, шөл патшайымы» 2013 AARP «Ересектерге арналған фильмдер» сыйлығы Ең жақсы ересектер махаббат тарихы «Марионға ән» 2013 Бейжің халықаралық кинофестивалі Үздік актер 1962 Британдық академия кино сыйлығы Басты рөлге ең жаңа және перспективті актер «Билли Бад» 1994 Басты рөлдегі үздік актер «Присцилланың оқиғалары, шөл патшайымы» 2012 Британдық тәуелсіз кино сыйлығы Үздік актер «Марионға ән» 1965 Канн кинофестивалі Үздік актер «Жинаушы» 1994 Chlotrudis сыйлығы Үздік қосалқы актер «Присцилланың оқиғалары, шөл патшайымы» 1962 «Алтын глобус» сыйлығы Ең жаңа және перспективті актер (ер адам) «Билли Бад» 1994 Музыкалық немесе комедия жанрындағы үздік актер «Присцилланың оқиғалары, шөл патшайымы» 1999 Independent Spirit сыйлығы Үздік еркек жетекші актер «Лайм» 1999 Лас-Вегас киносыншылар қауымдастығы сыйлығы Үздік актер 1962 Laurel сыйлығы Ең жаңа еркек тұлға 2017 Movieguide сыйлығы Кинодағы ең шабыттандыратын рөл «Ащы егін» 1984 Mystfest Үздік актер «Соққы» 2006 NAVGTR сыйлығы Драмадағы үздік қосалқы рөл «The Elder Scrolls IV: Oblivion» 2011 Сан-Франциско халықаралық кинофестивалі Питер Дж. Оуэнс сыйлығы 1999 Satellite сыйлығы Драма жанрындағы үздік актер «Лайм» 2012 Мэри Пикфорд сыйлығы 1994 Сиэтл халықаралық кинофестивалі Үздік актер «Присцилланың оқиғалары, шөл патшайымы» 2012 «Марионға ән» 2-орын