Ретронимдер – жаңа нәрселерден ескіні ажырату үшін пайдаланатын сөздер. Технология дамуымен туындайды: акустикалық гитара, велосипед, қарапайым телефон. 🔎📚
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа қолданыстан ажырату үшін өзгертілген сөз. Ретроним – бұл бұрыннан бар нәрсеге берілген жаңа атау, ол түпнұсқалық нысаны мен жақында пайда болған жаңа нысанды ажыратуға көмектеседі. Осылайша, бұл сөз немесе тіркес ескі және жаңа түрлерді шатастырмау үшін жасалады, ал бұрын (бірнеше түр пайда болғанға дейін) қосымша түсіндірудің қажеті болмады. Технологияның дамуы көбінесе ретронимдердің туындауына себеп болады. Мысалы, "акустикалық гитара" термині электр гитараларының пайда болуымен қолданысқа енді; "педальды велосипед" мотоциклдер мен мопедтерден ажырату үшін пайда болды; ал соңында "қарапайым телефон" смартфондар пайда болғаннан кейін қолданысқа енді.
Word altered to differentiate from a new use
A retronym is a newer name for an existing thing that helps differentiate the original form from a more recent one. It is thus a word or phrase created to avoid confusion between older and newer types, whereas previously (before there were more than one type) no clarification was required. Advances in technology are often responsible for the coinage of retronyms. For example, the term acoustic guitar was coined with the advent of electric guitars; "push bike" was created to distinguish from motorbike and motorized bicycles; and finally "feature phone" was also coined behind smartphones.
Этимология
Ретроним термині, латын тілінен келген "retro" ("алдында") және грек тілінен келген "nym" ("атау") түбірлерін біріктіретін жаңа сөз, 1980 жылы Фрэнк Манкиевичпен құрастырылып, Уильям Сафайр "Нью-Йорк Таймс" журналында кеңінен танымал етті.
The term retronym, a neologism composed of the combining forms retro (from Latin retro, "before") + nym (from Greek ónoma, "name"), was coined by Frank Mankiewicz in 1980 and popularized by William Safire in The New York Times Magazine.
Мысалдар
ХХ ғасырдың басында 1914 жылдан 1918 жылға дейін болған дүниежүзілік соғыс сол кезде "Ұлы соғыс" деп аталды. Алайда 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс (екінші дүниежүзілік соғыс деп те аталады) басталғаннан кейін Ұлы соғыс біртіндеп Бірінші дүниежүзілік соғыс немесе Бірінші дүниежүзілік соғыс деп аталды. Екі дөңгелегі бірдей болған алғашқы велосипедтерді "қауіпсіз велосипедтер" деп атады, өйткені олар бір үлкен дөңгелегі және бір кішкентай дөңгелегі бар, кейін "қалыпты" велосипед ретінде белгілі болған, сол кездегі басым стильге қарағанда басқаруға оңай болды. XIX ғасырдың соңынан бастап көптеген велосипедтердің екі тең өлшемді дөңгелегі болуы күтілді, ал екінші түрі "пенни-фартинг" немесе "жоғары дөңгелекті" велосипед деп аталды. Atari Video Computer System платформасы 1982 жылы оның ізбасары Atari 5200 шығарылғаннан кейін "Atari 2600" (өнім кодынан кейін, CX 2600) деп қайта аталды. Осы уақыттан бастап платформаға қатысты барлық аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету осы жаңа брендпен шығарылды. Осыған дейін Atari ресми әдебиетте және басқа да ақпарат құралдарында "VCS" деген аббревиатураны жиі қолданған, бірақ күнделікті тілде Video Computer System көбінесе "Атари" деп аталды. "Жұлдыздық соғыстар" франшизасының алғашқы фильмі "Жұлдыздық соғыстар" 1977 жылы жарық көрді, бірақ "Жұлдыздық соғыстар. Эпизод IV: Жаңа үміт" деп 1981 жылы, "Империяның кері шабуылы" жалғасы шыққаннан кейін бір жыл өткен соң қайта аталды. Бұл атау бастапқыда тек ашылу тізімінде ғана қолданылды, өйткені алғашқы үш фильм ("Жұлдыздық соғыстар", "Империяның кері шабуылы" және "Джедайдың оралуы") 2004 жылы DVD-ге шыққанға дейін үй медиа форматтарында (мысалы, VHS және Laserdisc) бастапқы кинотеатрлық атауларымен сатылды. 1990-шы жылдары Интернет кеңінен танымал болған кезде және электрондық пошта шоттарының дереу жеткізілуі қалыпты жағдайға келгенде, почта арқылы жіберілген хаттар баяу жеткізілуіне байланысты "қағаздық пошта" деп аталды, ал электрондық пошта кейде жай ғана "пошта" деп аталды.
The global war of the early 20th Century from 1914 to 1918 was referred to at the time as the "Great War". However, after World War II (also known as the Second World War) erupted in 1939, the Great War was gradually more commonly referred to instead as World War I or the First World War. The first bicycles with two wheels of equal size were called "safety bicycles" because they were easier to handle than the then dominant style that had one large wheel and one small wheel, which then became known as an "ordinary" bicycle. Since the end of the 19th century, most bicycles have been expected to have two equal sized wheels, and the other type has been renamed "penny farthing" or "high wheeler" bicycle. The Atari Video Computer System platform was rebranded the "Atari 2600" (after its product code, CX 2600) in 1982 following the launch of its successor, the Atari 5200, and all hardware and software related to the platform were released under this new branding from that point on. Prior to that time, Atari often used the initialism "VCS" in official literature and other media, but colloquially the Video Computer System was often simply called "the Atari." The first film in the Star Wars franchise, Star Wars, was released in 1977, but was renamed Star Wars Episode IV: A New Hope in 1981, one year after the sequel The Empire Strikes Back was released. This title was initially only used on the opening text crawl, as all three films in the original Star Wars trilogy (Star Wars, The Empire Strikes Back, and Return of the Jedi) were still sold under their original theatrical titles on home media formats (such as VHS and Laserdisc) until their 2004 DVD releases, in which the titles of the individual three films were change to follow the same titling pattern as the Star Wars prequel trilogy. In the 1990s when the Internet became widely popular and email accounts' instant delivery common, mail carried by the postal service came to be called "snail mail" for its slower delivery and email sometimes just "mail."