Кіріспе

Саяси философия

Палеоконсерватизм – Америка Құрама Штаттарында американдық ұлтшылдыққа, христиандық этикаға, өңірлік ерекшеліктерге, дәстүрлі консерватизмге және араласпау саясатына басымдық беретін консерватизмнің саяси философиясы мен ағымы. Палеоконсервативтің алаңдаушылықтары 1930 және 1940 жылдары «Жаңа келісімге» қарсы шыққан «Ескі оңшылдардың», сондай-ақ палеолибертариандық және оңшыл популизмнің ұстанымдарымен үйлеседі. 21-ші ғасырдың басында бұл қозғалыста нәсілдік мәселелерге көбірек назар аударыла бастады. «Неоконсервативтік» және «палеоконсервативтік» терминдері Вьетнам соғысы басталғаннан кейін және американдық консерватизмде араласушылар мен оқшауланғандар арасындағы жік кезінде пайда болды. Вьетнам соғысын қолдағандар «неоконсерваторлар» (араласушылар) деп аталды, себебі олар дәстүрлі консерваторлардың (оқшауланғандар) бұрын қолдаған ұлттық оқшауланудан түбегейлі айырылды. Палеоконсерваторлар иммиграцияны шектеуді, көпмәдениетті бағдарламаларды кері қайтаруды және ірі демографиялық өзгерістерді, федералды саясатты орталықтандырмауды, еркін саудаға бақылауды қайта орнатуды, экономикалық ұлтшылдыққа және американдық сыртқы саясатты жүргізуде араласпауға көбірек мән беруді жақтайды. Тарихшы Джордж Хоули палеоконсервативтің ықпалына қарамастан, Дональд Трамптың палеоконсерватив емес, оңшыл ұлтшыл және популист екенін айтады. Хоули 2017 жылы палеоконсервативтің американдық саясаттағы күші сарқылып бара жатқанын, бірақ бір кезде ол негізгі консервативтік қозғалысқа оңшылдардың ең қауіпті қарсылығын білдіргенін мәлімдеді. Трамптың өзін қалай сипаттағанына қарамастан, басқалар «Трампизм» деп аталатын қозғалысты палеоконсервативтің жаңаша қабылдануы деп санайды, немесе оған қолдау білдіреді. Осы көзқарас бойынша, «Ескі оңшылдардың» жақтастары оңай жоғалып кетпеді және Республикалық партия мен бүкіл елде маңызды ықпал етуді жалғастыруда.

Терминология

Палео префиксі грек тіліндегі "паλαιός" (palaiós) түбірінен шыққан, яғни "көне" немесе "ескі" деген мағынаны білдіреді. Бұл сөз әзіл-қалжыңға жақын және палеоконсерваторлардың неоконсерваторлықтан гөрі тарихи, нағыз консервативті дәстүрді ұстанатындағы талабын көрсетеді. Палеоконсерватизмді қолдайтындар өздерін көбінесе "палео" деп атайды. National Review журналының редакторы Рич Лоури бұл префикстің "Сыртқы соғыстан кейінгі саясатта жаңадан туған идеологиялық құрастырма екенін жасыру үшін ойлап табылғанын" айтады. Сэмюэл Т. Френсис, Томас Флеминг және басқа да палеоконсерваторлар палеоконсервативті атаудың консервативті бөлігіне мән бермей, статус-квоны сақтауды қаламайтындарын жеткізді. Флеминг пен Пол Готфрид мұндай ой-пікірді "ақылсыз жандану" деп атап, оны "кешегі революцияны қорғау үшін қазылған бекіністер тізбегі" деп сипаттады. Френсис нағыз консерватизмді "бір халықтың және оның институционалды мәдени білдірілімдерінің сақталуы мен дамуы" деп анықтады.

Идеология

Палеоконсерваторлар иммиграцияны шектеуді, орталықсыздандыруды, сауда тарифтері мен протекционизмді, экономикалық ұлтшылдықты, оқшауланушылықты және жыныс, нәсіл, сексуалдық бағдар, мәдениет және қоғамға қатысты дәстүрлі консервативтік идеалдарға қайта оралуды қолдайды. Палеоконсервативтік көзқарас неоконсервативтік көзқараспен еркін саудаға қарсы болуымен және республикалық идеологияны жақтауымен ерекшеленеді. Палеоконсерваторлар неоконсерваторларды империалистер деп санайды, ал өздерін республиканың қорғаушылары деп біледі. Палеоконсерваторлар абортты, бір жынысты некелерді және ЛГБТҚ құқықтарына қарсы тұрады.

Адам табиғаты, дәстүрі және ақыл-ойы

Палеоконсерваторлар дәстүрді бәсекелес күш емес, ақылдың бір түрі деп санайды. Мел Брэдфорд белгілі бір сұрақтар, қалаулы мінез-құлық туралы кез келген ойлы толғаныс басталмас бұрын-ақ шешіледі деп жазды. Бұл этика "достық, ортақ жаулар және ортақ мақсаттармен байланысқан отбасылар мәдениетіне" негізделген, сондықтан жақсы консерватор "Оңтүстік әжелері балаларын ескертетін "біз солай істемейміз" деген сөздің мәнін анық білуі керек". Пат Бьюкенен жақсы саясаткер "Ескі және Жаңа Ұстанымға және Табиғи Заңға негізделген моральдық тәртіпті қорғауы керек" дейді және "қоғамымыздағы ең терең проблемалар экономикалық немесе саяси емес, моральдық".

Оңтүстік дәстүрлілігі

Тарихшы Пол В. Мерфидің айтуынша, палеоконсерваторлар жергіліктілікке және штаттардың құқықтарына баса назар аударды. 1980 жылдардың ортасынан бастап «Хроникалар» журналы ұлттық ерекшелікке, аймақтық айырмашылықтарға және абстрактілі теория мен орталықтандырылған билікке күмәнмен қараған оңтүстік дәстүрлі көзқарасын таратуға көшкен. Hague, Beirich және Sebesta (2009) пікірінше, палеоконсервативті қозғалыстың антимодернизмі 1980 және 1990 жылдардағы жаңа конфедерациялық қозғалыстың негізін қалады. Осы кезеңде көрнекті палеоконсерваторлар сегрегацияның жойылғаны, әлеуметтік жәрдемақы, гомосексуалдық құқықтарға төзімділік және шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы жергілікті қоғамдарға зиян келтірді деп сараптап, бұл мәселелердің федералды заңнама мен саяси ой-сана орталықтары арқылы таңылғанын айтты. Палеоконсерваторлар осы мәселеде оңтүстік аграрийлерін де өздерінің алдастарын деп есептеді.

Исраилге қарсылық

Палеоконсерваторлар әдетте Израильдің күшті қарсыластары және Израиль-Палестина қақтығысында арабтардың мүддесін қолдайды; олар елге қолдау көрсету ислам әлеміменгі қарым-қатынастарға және Американың шетелдегі мүдделеріне зиян келтіреді деп санайды. Бьюкенен «Капитолий төбесі Израиль басып алған аймақ» деп мәлімдеді. Кирк «Кейбір белгілі неоконсерваторлар Тель-Авивті АҚШ-тың астанасы деп жаңылысқандай көрінеді» деді. 2023 жылғы Израиль-ХАМАС соғысы барысында палеоконсерватив Такер Карлсон