Кіріспе

Американдық саяси жазушы (туған 1952)

Уильям Кристол (/k//r//ɪ//s//t//əl/; туған 23 желтоқсан 1952) – американдық неоконсервативті жазушы. CNN және басқа да бірнеше телеарнада жиі пікір білдіретін, саяси журнал "The Weekly Standard"-тың негізін қалаушы және бас редакторы болды. Кристол қазір оңшыл бағыттағы "The Bulwark" басылымының бас редакторы және 2014 жылдан бері "Билл Кристолмен әңгімелер" атты сұхбат веб-бағдарламасын жүргізіп келеді. Ол 2003 жылы Иракқа басып кіруді қолдағандығы үшін де белгілі. Ол көптеген консервативті саяси орталықтармен байланысты болған. 1997 жылдан 2005 жылға дейін "Жаңа азаматтық жобасының" төрағасы болды. 1997 жылы Роберт Каганмен бірлесіп "Жаңа американдық ғасыр жобасын" (PNAC) құрды. Ол еркін нарыққа бағытталған Манхэттен саясатты зерттеу институтының қамқорлар кеңесінің мүшесі, этика және қоғамдық саясат орталығының саяси кеңесшілер кеңесінің мүшесі және Сыртқы саясатты дамыту институтының директоры. Сонымен қатар, Лиз Чейни мен Дебра Берлингемнің бірлесіп құрған ұлттық қауіпсіздік жөніндегі "Keep America Safe" ой-саналы орталығының үш басқарма мүшесінің бірі және Израильді қорғау төтенше комитеті мен Сьюзан Б. Энтони тізімінің басқармаларында қызмет етеді (2010 жылдан бастап). Кристол бұрынғы президент Дональд Трампты сынап, "Never Trump" қозғалысын қолдайды және "Демократияны бірге қорғау" атты жақтау ұйымының негізін қалаушысы және директоры болып табылады. Бұл ұйым "Заң үстемдігі үшін республикашылар" және "Республикалық жауапкершілік жобасы" сияқты жобаларға жауапты.

Ерте өмір және білім

Уильям Кристол 1952 жылғы 23 желтоқсанда Нью-Йорк қаласында еврей отбасында, Ирвинг Кристол мен Гертруда Химмельфарбтың ұлы болып дүниеге келді. Ирвинг Кристол – редактор және баспагер, ол Commentary журналының бас редакторы қызметін атқарды, The Public Interest журналын құрды және Джона Голдберг оны «неоконсервативтіліктің әкесі» деп сипаттады. Гертруда Химмельфарб – көрнекті консервативті тарихшы, әсіресе АҚШ және Ұлыбританияның интеллектуалдық тарихы саласындағы маман. Кристол Манхэттендегі Collegiate School for Boys мектебінде білім алды. Гарвард университетінде бакалавр дәрежесін, ал 1979 жылы саясаттану ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алды.

Мансап

1970 жылдың жазында Кристоль Ақ үйде стажер болып жұмыс істеді. 1976 жылы Кристоль Дэниел Патрик Мойниханның АҚШ Сенатына сайлау науқанында жұмыс істеді, Демократиялық партияның ішкі сайлау кезінде мәселелер жөніндегі орынбасары болып қызмет етті. 1988 жылы ол Пол Сарбанске қарсы Алан Кейстің Мерлиленд штатының сенаторлығына өткізілмеген сайлау кампаниясының жетекшісі болды. Пенсильвания университетінде және Гарвардтың Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде саяси философия және АҚШ саясатын оқытқаннан кейін, Кристоль 1985 жылы мемлекеттік қызметке өтті. Рейган әкімшілігі кезінде АҚШ білім министрі Уильям Беннетттің аппарат жетекшісі, ал кейін Джордж Г.В. Буш әкімшілігінде вице-президент Дэн Куэйлдің аппарат жетекшісі болды. Вице-президенттің аппарат жетекшісі болып тағайындалғанда "Жаңа Республика" газеті Кристолды "Дэн Куэйлдің миы" деп атады. Ол 1993-1994 жылдары Республикалық болашақ жобасының төрағасы, 1993 жылы Милуокидегі Брэдли қорының Брэдли жобасының директоры болды. 1993 жылы ол 1993 жылғы Клинтонның денсаулық сақтау жоспарына консервативті қарсылықты жетектеді. 2003 жылы Кристоль мен Лоуренс Ф. Каплан "Ирак үшін соғыс: Американың миссиясы және Саддамның тираниясы" атты кітап жазды, онда авторлар Буш доктринасын және Ирак-АҚШ қарым-қатынастарының тарихын талдады. Кітапта Кристоль мен Каплан 2003 жылғы Иракқа басып кіруді қолдады және оны негіздеді. Ол сондай-ақ сенатор Джон Маккейннің президенттік науқанында сыртқы саясат жөніндегі кеңесші болып қызмет етті.

БАҚ тілшісі

1994 жылы Конгрестің екі палатасын да республикашылардың жеңісінен кейін Кристол, Джон Подхорецпен бірлесіп, консервативті "The Weekly Standard" журналын құрды. News Corp. компаниясының төрағасы және бас директоры Руперт Мердок оның құрылуын қаржылады. 1996 жылдан бастап Кристол ABC телеарнасының "This Week" апталық жаңалықтар бағдарламасының тұрақты қатысушысы болды. Рейтингтердің төмендеуіне байланысты үш жылдан кейін оның шарты жаңартылмады. 2007 жылы Кристол "Time" журналында колонка жазды. Келесі жылы ол "The New York Times" газетіне колонна жазушы болып жұмысқа орналасты. Ол жұмысқа орналасқаннан бірнеше күн өткен соң, газеттің жария өкілі Кларк Хойт оның тағайындалуын 2006 жылы Кристолдың "The Times" газеті Террористік қаржыны қадағалау бағдарламасы туралы ақпаратты жариялағаны үшін қудалануға ұшырауы керек деген мәлімдемесіне байланысты "қателік" деп атады. Кристол 2008 жылдың 7 қаңтарынан 2009 жылдың 26 қаңтарына дейін "The New York Times" газетінде апта сайын пікірлер жазды. Он жыл бойы Кристол "Fox News Sunday" бағдарламасының тұрақты қатысушысы болды және көбінесе "Special Report with Bret Baier" кешкі бағдарламасына қатысты. 2013 жылы "Fox News" компаниясымен жасасқан шарты аяқталды, содан кейін ол бірнеше телеарнада сұранысқа ие болды. 2014 жылдың 2 ақпанында "This Week with George Stephanopoulos" бағдарламасында Кристолдың ABC News және осы бағдарламаға үн қосушы ретінде жұмыс істейтіні жарияланды.

Подкаст

2014 жылдың жазынан бастап Кристол онлайн сұхбат бағдарламасын да жүргізеді, «Билл Кристолмен әңгімелер», онда академиялық және қоғамдық өмірден келген қонақтар қатысады. «Билл Кристолмен әңгімелер» – саяси талдаушы және комментатор Билл Кристол жүргізетін американдық сұхбат бағдарламасы. Сериалда қоғамдық өмірдегі жетекші тұлғалармен терең талқылаулар өтеді, және саясат пен саяси философиядан бастап тарих, сыртқы саясат, экономика және мәдениетке дейінгі тақырыптар қамтылады. Бағдарламаның мақсаты – елдің маңызды мәселелерін жан-жақты және ойлы түрде талқылау. Сериал 2014 жылы дебют жасады. Бұл Конституциялық үкімет қорының бағдарламасы, ол саясатты және саяси философияны зерттеуді насихаттауға арналған коммерциялық емес ұйым. Бағдарлама жүргізушісі Билл Кристол американдық саясаттағы жетекші қатысушы және талдаушы ретінде ұзақ жылдар бойы танымал. Ол «The Weekly Standard» журналын құрғандардың бірі және «Демократияны бірге қорғау» ұйымының негізін қалаушы директоры. Кристол ондаған жылдар бойы американдық саясатта маңызды рөл атқарды. «Билл Кристолмен әңгімелер» бағдарламасының әрбір эпизодында сұхбат өтеді. Бағдарлама ұзақ, көбінесе бір сағаттан астам, бұл қонақтарға тәжірибелерін бөлісуге және ойлы, терең диалогқа қатысуға мүмкіндік береді. Сериалда ғалымдар мен журналистерден бастап саяси стратегиялар жасаушылар мен қоғамдық зиялыларға дейінгі алуан түрлі қонақтар болды. Гари Каспаров, Энн Аппельбаум, Харви Мэнсфилд және Ларри Саммерс сияқты белгілі қонақтар өз салаларына түсінік беру және түрлі мәселелер бойынша пікірлерін бөлісу үшін шақырылды. Бағдарламаны Билл Кристол мен Энди Цвик шығарады. Эпизодтар екі апта сайын жарияланады. Кристол Саддам Хусейннің АҚШ пен оның одақтастарына қауіп төндіретінін айтты: «Жалғыз қана қанағаттандырарлық стратегия – Ирактың жаппай қырып-жоятын қаруды қолдану немесе қолданумен қорқыту мүмкіндігін жоятын стратегия. Жақын уақытта бұл дипломатиялық әрекеттер сәтсіз аяқталып жатқандықтан, әскери қимылға дайындық білдіреді. Ұзақ мерзімде бұл Саддам Хусейн мен оның режимін биліктен ығыстыруды білдіреді. Бұл енді американдық сыртқы саясаттың мақсаты болуы керек». 1998 жылы ол Роберт Каганмен бірге «New York Times» газетіне «Иракты бомбалау жеткіліксіз» деген мақала жазды және Клинтонды елге басып кіруге шақырды. 2000 жылғы президенттік сайлауда Кристол Джон Маккейнды қолдады. PBS тілшісінің республикалық праймериз туралы сұрағына жауап бергенде ол: «Жоқ. Губернатор Бушқа қарсы ештеңем болған жоқ. Мен Маккейнге көбірек бейімдімін. Маккейнге көбірек бейімділігімнің себебі оның сыртқы саясаттағы көшбасшылығы болды». Буш әкімшілігі 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдарға жауап беру жоспарын жасағаннан кейін Кристол: «Біз қазір өте ерекше сәтте тұрмыз, американдық сыртқы саясаттың жаңа кезеңінің басталуына куә болып отырмыз» деді. 2004 жылы Ирактағы әскери жағдай нашарлай бастаған кезде Кристол Ирактағы АҚШ әскерлерінің санын арттыруды ұсынды. Ол сондай-ақ АҚШ қорғаныс министрі Дональд Рамсфельдті қатты сынға алып, ол «Ирак соғысында жасалған қателіктерге, соның ішінде жеткіліксіз әскерлерге» жауапкершіліктен «керексіз әрекеттермен» жалтарып отыр деп жазды. 2006 жылдың қыркүйегінде ол және оның әріптесі Рич Лоури «Бағдад шайқасында шешуші айырмашылықты жасай алатын нәрсе – американдық әскерлер» деп жазды. Бұл 2007 жылы Ирактағы соғысқа қосымша әскерлер жіберуге байланысты төрт айдан кейін жасалған алғашқы шақырулардың бірі болды. 2008 жылдың желтоқсанында Кристол «сол кезде сыртқы саясат сарапшыларының, сарапшылардың және пікір білдірушілердің басым көпшілігі қарсы болды» деп жазды, бірақ «олардың көпшілігі – және олардың көпшілігі бақытты сайлауда жеңіске жеткен Барак Обама қазір осы өсімнің табысын мойындайды». Кристол Буштың екінші АҚШ Жоғарғы сотына кандидаты Гарриет Майерске ашық қарсы шыққан консерваторлардың бірі болды. «Мен көңілім қалды, күйзеліп қалдым, рухым құлдырады», - деді ол Майерс туралы. «Президент Буш конституциялық философияға қатысты күрестен қашқан деген тұжырымға келуден аулақ болу қиын. Майерс – әдепті, білікті адам екені сөзсіз. Бірақ оның таңдалуы президент тарапынан достық қарым-қатынас пен берілудің айқасы ретінде бағаланады». Ол 2006 жылғы Ливан соғысын ынтамен қолдады, соғысты «біздің соғысымыз да» деп атады. Кристол Сара Пейлиннің ынталы жақтасы болды, ол 2008 жылғы АҚШ президенттік сайлауында Джон Маккейннің вице-президенттікке үміткері ретінде оны таңдауды ұсынды. Бірақ кейін ол оны қолдауын қайтарып алды, «Мен оның жайлы қазір білетінімді ескере отырып, ол жақсы вице-президент болмас еді» деді. Иранның ядролық бағдарламасына жауап ретінде Кристол қатаң санкцияларды қолдады. 2006 жылдың маусымында, Ливан соғысының ең қызу кезінде ол: «Біз Иранның бұл агрессиялық әрекетіне Иранның ядролық объектілеріне әскери шабуылмен жауап беруді қарастыруымыз керек. Неге күтуге болады?» деді. 2010 жылы Кристол Обама әкімшілігі мен Біріккен Штаттардың Бас штабының төрағасы адмирал Майк Мулленді Иранға қатысты немқұрайлы көзқарастары үшін сынға алды. Ол: «Нақты сұрақ – Иранның ядролық қаруы бар үкімет тудырған тұрақсыздық қандай, әлде осы үкіметтің ядролық бағдарламасына шабуыл жасау тудырған тұрақсыздық қандай? Осы екі тұрақсыздық арасындағы таңдауды талқылаудың уақыты келді, оның орнына одан қашудың қажеті жоқ» деп жазды. 2010 жылы АҚШ дипломатиялық хаттарының жариялануына байланысты туған дау кезінде Кристол ұйымға қарсы күшті айтты және «біздің әртүрлі активтерімізді Джулиан Ассанж мен оның серіктерін, олар қайда болса да, мазалауға, ұстауға немесе бейтараптандыруға пайдалануды» ұсынды. 2011 жылдың наурызында ол «The Weekly Standard» журналында АҚШ-тың мұсылман елдеріндегі әскери араласуы (оның ішінде Парсы шығанағы соғысы, Косово соғысы, Ауғанстандағы соғыс және Ирак соғысы) «басқыншылықтар» емес, «азат етулер» ретінде қарастырылуы керек екенін жазды. Кристол 2011 жылы Ливия азаматтық соғысына араласу туралы Барак Обама президентінің шешімін қолдады және осы әрекетті қолдауға консерваторларды шақырды.

Дональд Трампқа қарсылық

Кристол 2016 жылы Дональд Трамптың республикалық партиядан президенттікке кандидат болуына қарсы күресті. Ол Трамптың ішкі және сыртқы саясатының мақсаттарына наразылық білдіріп, Трамп әкімшілігіне бейімделген консервативті республикашылдарға көңілі толмады. 2019 жылдың қаңтар айында Кристол президент Трамптың Сирия мен Ауғанстаннан АҚШ әскерін шығару жоспарын сынады. 21 желтоқсанда Кристол және өзін "Заң үстемдігі үшін республикашылар" деп атаған топ, көрермендерді сенаторларына қоңырау шалып, Трамптың жоғары лауазымды шенеуніктерін оның импичмент процесінде куәлік беруге мәжбүр етуді талап ететін жарнама шығарды. 2020 жылдың наурызында Кристол АҚШ президенті лауазымына бұрынғы АҚШ вице-президенті Джо Байденді қолдады. Кристол 2020 жылдың мамырында құрылған "Демократияны бірге қорғау" жобасының – "Трампқа қарсы республикалық сайлаушылар" ұйымының негізін қалаушы директоры. 15 қазанда Кристол демократиялық билетке дауыс берді. Ол: "Мен Вирджиния штатында Джо Байден мен Камала Харрис, Марк Уорнер және Дженнифер Векстон үшін ерте дауыс беру бюллетенін толтырып біттім. Бұл туралы еш өкінішім жоқ", – деді. Кристол 2021 жылы Jewish Insider-ге берген сұхбатында өзін бұрынғы республикашыл ретінде танитынын айтты. "Демократияны бірге қорғау" ұйымы 2024 жылдың қаңтар айында Никки Хейлиді қолдау және 2024 жылғы республикалық президенттік сайлауда Дональд Трампқа қарсы жарнамалар шығару үшін жүздеген мың доллар жұмсады, деп Washington Examiner хабарлады.

Жеке өмір

1975 жылдан бері Кристол Сьюзан Шенбергке үйленген. Олар Гарвардта оқып жүргенде танысқан. Шенберг классика ғылымдарының докторы. Олардың үш баласы бар. Олардың қызы Энн, The Washington Free Beacon сайтының бас редакторы, жазушы Мэтью Континеттиге үйленген. Олардың ұлы Джозеф АҚШ Теңіз корпусында Ауғанстанда қызмет етті және 2018 жылы сенатор Том Коттонның заңнамалық директоры болып жұмысқа орналасудан бұрын McKinsey & Company басқару консалтингі компаниясында жұмыс істеді. Кристол Вирджиния штатының Маклин қаласында тұрады.

Жарияланған еңбектер

Апталық стандарт: Оқырман: 1995–2005 (Harper Perennial, 2006). Ирак соғысы: Саддамның тираниясы және Американың миссиясы (Лоуренс Ф. Капланмен бірлескен авторлық) (Encounter Books, 2003). Буш vs Гор: Сот процестері және түсіндірмелер (Э. Дж. Дионнемен бірге редактор) (Brookings Institution Press, 2001). Гомосексуализм және американдық қоғамдық өмір (Кристолдың кіріспесі, редактор Кристофер Вулф) (Spence Publishing Company, 1999).