Кіріспе
Солтүстік Америкада туған ерте ағылшын баспагер Уильям Брэдфорд (20 мамыр 1663 – 23 мамыр 1752) – Британдық Америкадағы американдық колониялық баспагер және жариялаушы. Брэдфорд он үш колонияның орталық колонияларында алғашқы баспахананы құрғанымен танымал. Ол 1685 жылы Пенсильванияда, ал 1693 жылы Нью-Йоркте алғашқы баспахананы іске қосты. Брэдфорд 62 жыл бойы үздіксіз баспаханалар жетелеп, 140 жыл бойы баспагерлер мен жариялаушыларды қамтитын отбасыға басшылық етті. Ол сондай-ақ баспасөз бостандығына қатысты дау-дамайлармен де белгілі болды. Брэдфорд Лондонда баспашылық мансабын бастап, 1685 жылы Америкаға эмиграциялады. Ол басқалармен бірге Американың он үш колониясындағы алғашқы қағаз фабрикасын құрды. Мансабының барысында Брэдфорд мыңдаған аталымдарды басып шығарды. Пенсильвания, Нью-Йорк және Нью-Джерси провинцияларындағы баспаханаларынан өзге, ол Нью-Йорк қаласында тағы бес түрлі орында жұмыс істеді. Альманахтар, газеттер, кітаптар, жарнамалық буклеттер, парақшалар, бос формалар, қағаз ақша, заңдық құжаттар, колониялық заңдар және діни материалдарды басып шығарған Брэдфорд сонымен қатар Нью-Йорк және Нью-Джерси провинцияларының ресми баспагері болды.
William Bradford (May 20, 1663 – May 23, 1752) was an early American colonial printer and publisher in British America. Bradford is best known for establishing the first printing press in the Middle colonies of the Thirteen Colonies, founding the first press in Pennsylvania in 1685 and the first press in New York in 1693. Bradford operated continuously printing establishments for sixty two years, heading a family that would include printers and publishers for 140 years. He was also known for controversies regarding freedom of the press. Starting his printing career in London, Bradford emigrated to America in 1685. He established, with others, the first paper mill to appear in the Thirteen American Colonies. Throughout his career, Bradford printed and published thousands of titles. In addition to his print shops in the province of Pennsylvania, the province of New York, the province of New Jersey, he also had five different locations in New York City. Printing almanacs, newspapers, books, pamphlets, broadsides, blank forms, paper money, legal documents, colonial laws, and religious material, Bradford was also the public printer for the province of New York and province of New Jersey.
Ерте өмір
Уильям Брэдфорд 1663 жылдың 20 мамырында Англияның Лестерширдегі Барвелл ауылында Уильям мен Энн Брэдфордтың отбасында дүниеге келді. Брэдфорд сол кездегі дәстүр бойынша, кәсіп үйрену үшін отбасынан тыс жерде шәкірт болды. Оның ұстазы Эндрю Соуэлл (кейбір деректерде Соуль немесе Сороль деп жазылады), Лондонның ең белгілі квакер баспагері, ол Шордичтегі Холлоуэй-Лейндегі Crooked Billet баспаханасында жұмыс істеді. Брэдфорд 1680 жыл шамасында Соуэллде жұмыс істей бастады және 1684 жылдың 3 желтоқсанына қарай ол кәсібін толық меңгеріп, шәкірттік мерзімінен босатылды. Брэдфорд 1685 жылдың 28 сәуірінде Соуэллдің үлкен қызы Элизабетке үйленді. Соуэлл олардың екеуін Уильям Пенннің Солтүстік Америкадағы жаңа колониясына аттануына қолдау көрсетті, квакерлердің негізін қалаушы Джордж Фокс жазған ұсыныс хатымен оларды колонияның баспагері етіп тағайындады.
Мансап
Уильям мен Элизабет Брэдфорд 1685 жылдың қараша айында Америкаға келді және болашақта Филадельфия орналасқан жерге жақын жерде қоныстанды. Брэдфорд Пенсильваниядағы алғашқы баспахананы құрды, ол Честер немесе Берлингтон аймағында болған болуы мүмкін. Оның алғашқы жарияланымы математика және астрология саласындағы студент Сэмюэл Аткинс құрастырған «Календариум Пенсильваниенсе» альманахи болды. Брэдфорд 1685 жылдың 28 желтоқсанында Пенсильвания штатындағы Филадельфияның жанында оны сатып алуға болатынын жариялады. Баспа машинасымен болған бір жағдайдан кейін, Брэдфордқа Пенсильвания провинциялық ассамблеясының кеңесі рұқсат бермегенше ештеңе басып шығармау бұйрығы берілді. 1688 жылы ол «Даналық ғибадатханасын» басып шығарды, ол орталық колонияларда жарық көрген алғашқы толық көлемді кітап еді. Брэдфорд 1689 жылға қарай Филадельфияда тұрып, кітап дүкенін ашты. Ол 1689 жылы квакер миссионері Джордж Кит жазған «Жаңа Англиядағы пресвитериандық және тәуелсіз шіркеулер» атты кітапшаны жариялады. Ол әйелі мен екі кішкентай ұлын Англияға жіберіп, қайтыс болған Соуэлдің орнына баспагер болуға және оның бизнесін жалғастыруға дайындалып жатты. Ол кейін Нью-Йоркқа көшкенге дейін, қағаз фабрикасының басқарушы серіктестерімен келісімшарт жасасып, өнімдерге артықшылықты жағдайлар алу үшін жеткілікті бизнес жинады. Фабрика 1710 жылға дейін Он үш колониядағы жалғыз қағаз өндіруші болды. Ерекше атаулысы – Киттың авторы болған «Нью-Англиядағы қуғын-сүргін Пенсильванияға жеткізілді» атты Нью-Йорктегі алғашқы кітап, онда кейбір сөздер еврей тілінде жазылған. Брэдфорд 1723 жылға дейін Нью-Йорк провинциясындағы губернатордың жалғыз баспагері болды. Ол 1725 жылы апта сайын жарық көретін «Нью-Йорк Гәзеті» атты алғашқы газетті шығаруды бастады.
Кейінгі өмір және өлім
Брэдфорд «Нью-Йорк Газетінің» баспашысы болып қалды және зейнеткерлікке шыққанға дейін оны басып шығарды. 1727 жылы ол Джеймс Паркерді сегіз жылдық мерзімге шәкірттікке алды. 1731 жылы Брэдфордтың бірінші әйелі қайтыс болды, содан кейін ол Смит есімді жесір әйелге үйленді. 1734 жылы оның бұрынғы шәкірті Джон Питер Зенгер қорлау үшін сотқа тартылды, бірақ Брэдфорд бұл іске қатыспады. Брэдфорд 1685 жылдан 1825 жылға дейін 140 жыл бойы жұмыс істеген баспа және баспа бизнесін құрды. Ол Джон Питер Зенгер, Джеймс Паркер, Генри ДеФорест және оның ұлы Эндрю Брэдфорд сияқты бірнеше шәкірттерді тәрбиеледі.