Америкалық тіл білімі шебері Ной Вебстер өмірі мен қызметі

Кіріспе

Америкалық лексикограф, реформатор және автор, «Нұх Вебстер» псевдонимімен жазған шотланд автор Ноа Вебстер кіші (16 қазан 1758 – 28 мамыр 1843) – американдық лексикограф, оқулықтар саласындағы пионер, ағылшын тілінің орфографиялық реформаторы, саяси жазушы, редактор және автор. Ол «Америкалық ғылым мен білімнің әкесі» деп аталды. Оның «Көк мұқабалы орфография» кітабы бес буын американдық балаларды дұрыс жазу мен оқуға үйретті. Вебстердің есімі Америка Құрама Штаттарында «сөздік» сөзімен синонимге айналды, әсіресе 1828 жылы «An American Dictionary of the English Language» деген атпен алғаш жарық көрген қазіргі заманғы Merriam-Webster сөздігі. Вебстер Коннектикут штатының Батыс Хартфорд қаласында дүниеге келді. 1778 жылы Йель колледжін бітірді. Оливер Эллсворт және басқалардың басшылығымен заңды оқығаннан кейін адвокаттық емтиханды тапсырды, бірақ заңгер болып жұмыс таба алмады. Жеке мектеп ашып, «Көк арқалы орфография» кітабын жазып, қаржылық табысқа жетті. Америка революциясының және АҚШ Конституциясының қабылдануының жақтаушысы болған Вебстер кейіннен американ қоғамына зияткерлік негіздің қажет екенін сынға алды. Ол американдық ұлтшылдық Еуропадан жоғары, себебі американдық құндылықтар Еуропадан артық деп сенді. 1793 жылы Александр Гамильтон Вебстерді Нью-Йоркке шақырып, Федералистік партия газетінің редакторы қызметіне тағайындады. Ол көп еңбек еткен автор болды, газет мақалалары, саяси эсселер мен оқулықтар жариялады. 1798 жылы Коннектикутқа оралып, Коннектикут штатының өкілдер палатасында қызмет етті. Вебстер 1791 жылы Коннектикут штатында құлдықтан құтылу қоғамын құрды, бірақ кейіннен құлдықтан құтылу қозғалысына көңілі тоймады. 1806 жылы Вебстер өзінің алғашқы сөздігін – «Ағылшын тілінің қысқаша сөздігін» жариялады. Келесі жылы ол кеңейтілген және толыққанды сөздік жұмысын бастады және оны 1828 жылы жарыққа шығарды. Ол АҚШ-та белгілі бір орфографиялық нормаларды таратуда маңызды рөл атқарды. Сондай-ақ, ол 1831 жылғы Авторлық құқық туралы заңды қабылдауға ықпал етті, бұл АҚШ авторлық құқық заңнамасының алғашқы маңызды толықтыруы болды. 1843 жылы сөздігінің екінші томын дайындау кезінде Вебстер қайтыс болды, ал сөздік құқықтары Джордж және Чарльз Мерриамға өтті.

American lexicographer, reformer, and author
the Scottish author who wrote under the pseudonym "Noah Webster"

Noah Webster Jr. (October 16, 1758 – May 28, 1843) was an American lexicographer, textbook pioneer, English language spelling reformer, political writer, editor, and author. He has been called the "Father of American Scholarship and Education". His "Blue backed Speller" books taught five generations of American children how to spell and read. Webster's name has become synonymous with "dictionary" in the United States, especially the modern Merriam Webster dictionary that was first published in 1828 as An American Dictionary of the English Language. Born in West Hartford, Connecticut, Webster graduated from Yale College in 1778. He passed the bar examination after studying law under Oliver Ellsworth and others, but was unable to find work as a lawyer. He found some financial success by opening a private school and writing a series of educational books, including the "Blue Backed Speller". A strong supporter of the American Revolution and the ratification of the United States Constitution, Webster later criticized American society as being in need of an intellectual foundation. He believed that American nationalism was superior to Europe because American values were superior. In 1793, Alexander Hamilton recruited Webster to move to New York City and become an editor for a Federalist Party newspaper. He became a prolific author, publishing newspaper articles, political essays, and textbooks. He returned to Connecticut in 1798 and served in the Connecticut House of Representatives. Webster founded the Connecticut Society for the Abolition of Slavery in 1791 but later became somewhat disillusioned with the abolitionist movement. In 1806, Webster published his first dictionary, A Compendious Dictionary of the English Language. The following year, he started working on an expanded and comprehensive dictionary, finally publishing it in 1828. He was very influential in popularizing certain spellings in the United States. He was also influential in establishing the Copyright Act of 1831, the first major statutory revision of U. S. copyright law. While working on a second volume of his dictionary, Webster died in 1843, and the rights to the dictionary were acquired by George and Charles Merriam.

Ерте өмір және білім

Вебстер 1758 жылғы 16 қазанда Коннектикут колониясының батыс Хартфордтағы Ноа Вебстер үйінде дүниеге келді. Кейін оның туған жері Коннектикут штатының Батыс Хартфорд қаласы болды. Ол беделді отбасында өсті, ал Ноа Вебстер үйі Вебстердің өмірін көрсетуді жалғастыруда және Батыс Хартфорд тарихи қоғамының штаб-пәтері болып табылады. Оның әкесі Ноа Вебстер аға (1722–1813) Коннектикут губернаторы Джон Вебстердің ұрпағы, ал анасы Мерси (Стил) Вебстер (1727–1794) Плимут колониясының губернаторы Уильям Брэдфордтың ұрпағы еді. Әкесі көбінесе фермерлікпен айналысса, сонымен қатар жергілікті конгрегациялық шіркеудің диаконы, қала милициясының капитаны және қоғамдық кітапхананың алға құрылысы болған кітап қоғамын ұйымдастырушы да болды. Америка тәуелсіздік алғаннан кейін ол бейбіт судья болып тағайындалды. Вебстердің әкесі университетте оқымаған, бірақ білімге құштар және оны бағалаған. Анасы балаларына әріптерді, математиканы және музыканы үйретуге көп уақыт арнады. Алты жасында Вебстер Батыс Хартфорд шіркеу қоғамы салған, қираған бір бөлмелі бастауыш мектепке баруды бастады. Кейін ол ұстаздарды "адамзаттың ең нашарлары" деп сипаттап, олардың негізінен дін туралы оқытқанына шағымданды. Вебстердің ондағы тәжірибесі болашақ ұрпақтардың білім алуын жақсартуға оны ынталандырды. Он төрт жасында шіркеу пасторы оны Йель колледжіне қабылдануға дайындалу үшін латын және грек тілдерін оқытуды бастады. Вебстер 16 жасқа толғанға дейін Йель университетіне түсті, және соңғы курста Йель президенті Эзра Стайлспен оқыды. Ол сондай-ақ Йельдегі құпия қоғам "Бірліктегі бауырлардың" мүшесі болды. Оның Йельдегі төрт жылы Америка Тәуелсіздік соғысымен бірге өтті, және азық-түлік тапшылығы мен британдықтардың шабуылдауы мүмкін болғандықтан, оның көптеген сабақтары басқа қалаларда өтті. Вебстер Коннектикут милициясында қызмет етті. Әкесі Вебстерді Йельге жіберу үшін ферманы кепілге берді. Бірақ бітіргеннен кейін Вебстер өзінің күшімен өмір сүре бастады және отбасымен байланысын үзіп қойды.

Webster was born on October 16, 1758, in Noah Webster House in western Hartford, Connecticut Colony, during the colonial era. The area of his birth later became West Hartford, Connecticut. He was born into an established family, and Noah Webster House continues to highlight Webster's life and serve as the headquarters of the West Hartford Historical Society. His father Noah Webster Sr. (1722–1813) was a descendant of Connecticut Governor John Webster; his mother Mercy (Steele) Webster (1727–1794) was a descendant of Governor William Bradford of Plymouth Colony. His father was primarily a farmer, though he was also deacon of the local Congregational church, captain of the town's militia, and a founder of a local book society, a precursor to the public library. After American independence, he was appointed a justice of the peace. Webster's father never attended college, but he was intellectually curious and prized education. Webster's mother spent long hours teaching her children spelling, mathematics, and music. At age six, Webster began attending a dilapidated one room primary school built by West Hartford's Ecclesiastical Society. Years later, he described the teachers as the "dregs of humanity" and complained that the instruction was mainly in religion. Webster's experiences there motivated him to improve the educational experience of future generations. At age fourteen, his church pastor began tutoring him in Latin and Greek to prepare him for entering Yale College. Webster enrolled at Yale just before his 16th birthday, and during his senior year studied with Ezra Stiles, Yale's president. He also was a member of Brothers in Unity, a secret society at Yale. His four years at Yale overlapped the American Revolutionary War and, because of food shortages and the possibility of a British invasion, many of his classes were held in other towns. Webster served in the Connecticut Militia. His father mortgaged the farm to send Webster to Yale. But after graduating, Webster was on his own and had nothing more to do with his family.

Мансап

1779 жылы Йель университетін бітіргеннен кейін Вебстердің мансаптық жоспарлары болмады, кейін ол либералды-гуманитарлық білімнің "адамды кәсіптік қызметке жарамсыз ететінін" жазды. Ол Гластонбериде қысқа мерзімге мектепте сабақ берді, бірақ жұмыс жағдайы қиын болды және жалақысы төмен еді. Ол заң оқуды доғарды. Болашақта АҚШ Жоғарғы Сотының Бас судьясы болатын Оливер Эллсворттың басшылығымен заң оқығанда, Вебстер Хартфордта толық уақытпен сабақ берді, бұл өте қиын болды және оны жалғастыру мүмкін емес еді. Ол бір жылға заң оқуын тоқтатты және депрессияға түсті; содан кейін ол өзіне жетекшілік ететін тәжірибелі адвокатты тауып, оқуын аяқтады және 1781 жылы адвокаттық емтиханды тапсырды. Америка Тәуелсіздік соғысы әлі жалғасып жатқандықтан, Вебстер заңгер болып жұмыс таба алмады. Ол Йель университетінің магистр дәрежесін Йель университетінің бітірушілеріне ауызша диссертация оқып алды. Сол жылы ол Коннектикут штатының батысында шағын жеке мектеп ашты, ол бастапқыда сәтті болды, бірақ кейін жабылып, қаладан кетті, мүмкін, сәтсіз махаббат оқиғасынан. Өзінің жоғалтуларын жеңу және амбицияларын бағыттау үшін әдеби жұмысқа бет бұрып, ол Америка революциясын ақтау және мақтау, сондай-ақ Ұлыбританиядан бөлінудің мәңгілік жағдай болатынын дәлелдейтін жақсы қабылданатын мақалалар сериясын жаза бастады. Ол кейін Нью-Йорктің Гошен қаласында бай ата-аналарға арналған жеке мектеп құрды және 1785 жылға қарай өзінің орфографиялық сөздігін, грамматикалық кітабын және бастауыш мектептерге арналған оқулықты жазды. Бұл кітаптардан түскен табыс оған өзінің атақты сөздігін көп жылдар бойы жасауға мүмкіндік берді. Вебстер табиғатынан революционер болды, ол Американың Еуропаның мәдени тәуелділігінен тәуелсіздігін іздеді. Оның орнына ол сән-салтанат пен көрнекіліктен арылған, еркіндіктің жақтасы болған утопиялық Американы құруға ұмтылды. 1781 жылға қарай Вебстер жаңа мемлекет туралы кең көзқарасқа ие болды. Оның пікірінше, американдық ұлтшылдық Еуропадан жоғары болды, өйткені американдық құндылықтар артықшылыққа ие. Америка Еуропа патшалықтарының абсурдтығын көреді, олардың діни араздықтары, саудасы, халқы және барлық жақсартулары шектеліп, тежеліп қалды, өйткені адам ақылы дене сияқты "саясат пен ырымның жіптерімен байланған және бекітілген": Ол олардың ақымақтығына күліп, қателіктерін жасырады: Ол өзінің империясын әмбебап төзімділік идеясына негіздейді: Ол барлық діндерді өзінің құшағына қабылдайды; Ол әрбір адамның қасиетті құқықтарын қамтамасыз етеді; және (еуропалықтар үшін таңғажайып ақымақтық!) Ол мыңдаған қарама-қайшы пікірлердің ең тығыз келісімде өмір сүріп жатқанын көргенде, ақырында оны ұлылық пен сәндікке жеткізеді, онда ежелгі Греция мен Римнің даңқы нүктеге дейін азаяды, ал заманауи империялардың сәні күңгірттеліп кетеді. Вебстер өзінің "Орфографиялық сөздігі мен сөздігін" американдық ұлтшылдықтың зияткерлік негізін қалауға арнады. 1787 жылдан 1789 жылға дейін Вебстер жаңа Конституцияны жақтаған белсенді жақтас болды. 1787 жылдың қазан айында ол "Америка азаматы" деген псевдониммен жарияланған "Филадельфияда өткен соңғы конвенцияда ұсынылған Федералды конституцияның жетекші қағидаларын зерттеу" атты памфлет жазды. Бұл памфлет, әсіресе Нью-Йорк штатынан тыс жерлерде, ықпалды болды. Саяси теория тұрғысынан алғанда, ол республикашылдықтың негізгі құндылығы - ізгілікті азайтып, федерализмнің негізгі элементі - меншіктің кеңінен таралуына баса назар аударды. Ол француз теоретик Жан Жак Руссоға көңіл бөлген америкалықтардың санатында болды. Вебстерге Руссоның саясаты емес, оның "Эмиль" (1762) еңбегіндегі педагогикалық идеялары әсер етіп, оның "Орфографиялық сөздігін" баланың даму кезеңдеріне бейімдеуге көмектесті.

Webster lacked career plans after graduating from Yale in 1779, later writing that a liberal arts education "disqualifies a man for business". He taught school briefly in Glastonbury, but the working conditions were harsh and the pay low. He quit to study law. While studying law under future U. S. Supreme Court Chief Justice Oliver Ellsworth, Webster also taught full time in Hartford—which was grueling, and ultimately impossible to continue. He quit his legal studies for a year and lapsed into a depression; he then found another practicing attorney to tutor him, and completed his studies and passed the bar examination in 1781. With the American Revolutionary War still ongoing, Webster was unable to find work as a lawyer. He received a master's degree from Yale by giving an oral dissertation to the Yale graduating class. Later that year, he opened a small private school in western Connecticut that was an initial success but he later closed it and left town, probably because of a failed romance. Turning to literary work as a way to overcome his losses and channel his ambitions, he began writing a series of well received articles for a prominent New England newspaper justifying and praising the American Revolution and arguing that the separation from Britain would be a permanent state of affairs. He then founded a private school catering to wealthy parents in Goshen, New York and, by 1785, he had written his speller, a grammar book and a reader for elementary schools. Proceeds from continuing sales of the popular blue backed speller enabled Webster to spend many years working on his famous dictionary. Webster was by nature a revolutionary, seeking American independence from the cultural thralldom to Europe. To replace it, he sought to create a utopian America, cleansed of luxury and ostentation and the champion of freedom. By 1781, Webster had an expansive view of the new nation. American nationalism was superior to Europe because American values were superior, he claimed. America sees the absurdities—she sees the kingdoms of Europe, disturbed by wrangling sectaries, or their commerce, population and improvements of every kind cramped and retarded, because the human mind like the body is fettered 'and bound fast by the chords of policy and superstition': She laughs at their folly and shuns their errors: She founds her empire upon the idea of universal toleration: She admits all religions into her bosom; She secures the sacred rights of every individual; and (astonishing absurdity to Europeans!) she sees a thousand discordant opinions live in the strictest harmony it will finally raise her to a pitch of greatness and lustre, before which the glory of ancient Greece and Rome shall dwindle to a point, and the splendor of modern Empires fade into obscurity. Webster dedicated his Speller and Dictionary to providing an intellectual foundation for American nationalism. From 1787 to 1789, Webster was an outspoken supporter of the new Constitution. In October 1787, he wrote a pamphlet entitled "An Examination into the Leading Principles of the Federal Constitution Proposed by the Late Convention Held at Philadelphia", published under the pen name "A Citizen of America". The pamphlet was influential, particularly outside New York State. In terms of political theory, he de emphasized virtue, a core value of republicanism, and emphasized widespread ownership of property, a key element of Federalism. He was one of the few Americans who paid much attention to French theorist Jean Jacques Rousseau. It was not Rousseau's politics but his ideas on pedagogy in Emile (1762) that influenced Webster in adjusting his Speller to the stages of a child's development.

Көк арқалы орфографиялық

Мұғалім болғандықтан, Вебстер американдық бастауыш мектептерді ұнатпайтын болды. Оларда әртүрлі жастағы жетпіс балаға дейін бір бөлмелі мектептерде сығылып, толып кетуі мүмкін еді. Олардың қызметкерлері кедей, жалақысы аз, үстелдері жоқ, Англиядан келген қанағаттандырмайтын оқулықтары болды. Вебстер американдықтар американдық кітаптардан білім алуы керек деп ойлады, сондықтан ол үш томдық жинақ – «Ағылшын тілінің грамматикалық институты» жазуға кірісті. Бұл еңбектің құрамына орфографиялық (1783 жылы жарық көрген), грамматикалық (1784 жылы жарық көрген) және оқулық (1785 жылы жарық көрген) бөлімдері кірді. Оның мақсаты – балаларды тәрбиелеуге ерекше американдық тәсілмен қол жеткізу еді. Оның айтуынша, ең басты жетістігі – «ана тілімізді» ағылшын тілінің грамматикасы мен айтылуындағы «педанттықтың шуынан» құтқарып қалу болды. Ол ағылшын тілінің дұрыс жазылуы мен айтылуы үшін өздерінің стандарттарын белгілеген британдық аристократия тілін бұзғанына шағымданды. Вебстер ағылшын грамматикасын үйренуден бұрын грек және латын тілдерін үйрену керек деген пікірді қабылдамады. Ол американдық тілдің стандарттары «америкалық азаматтық және діни конституциялар сияқты республикалық принциптер» деп түсіндірді. Бұл дегеніміз, жалпы халық тілге билік етуі керек; үкіметтегі халықтық егемендік тілдің халықтық қолданылуымен бірге болуы керек. «Спеллер» оқушыларға оңай үйрету үшін жасалды және жас ерекшеліктеріне қарай дамыды. Өзінің мұғалімдік тәжірибесі бойынша Вебстер «Спеллер» кітабын қарапайым етіп жазу керек деп ойлады және сөздерді, орфография мен айтылу ережелерін ретпен ұсынды. Оның ойынша, оқушылар күрделі мәселені бөліктерге бөле отырып, әр оқушы келесісіне ауысудан бұрын бір бөлігін меңгерген кезде ең оңай үйренеді. Эллис Вебстердің қазіргі уақытта Жан Пиажедің танымдық даму теориясымен байланысты кейбір түсініктерді күткенін айтады. Вебстердің айтуынша, балалар әртүрлі білім кезеңдерінен өтіп, онда күрделі немесе абстрактілі тапсырмаларды меңгеріп шығады. Сондықтан мұғалімдер үш жасар балаға оқуды үйретуі керек емес, олар бес жасқа дейін оқып бере алмайды. Ол әртісті әр түрлі әріптер мен дауыстылардың әр түрлі дыбыстары арқылы жүйелі түрде әртүрлі әріптерге қарай жіктей бастады. Ол бастапқыда «Ағылшын тілінің грамматикалық институтының бірінші бөлімі» деп аталды. Оның өмірінде 385 басылым басылып шыққан, 1786 жылы атағы «Американдық орфографиялық кітап» деп өзгертілді, ал 1829 жылы «Елементар орфографиялық кітап» деп өзгертілді. Көпшілік оны көк қаптамасы үшін «көк жақтаулы орфография» деп атады, ал келесі жүз жыл бойы Вебстердің кітабы балаларға сөздерді қалай оқу, қалай жазу және қалай айту керектігін үйретті. Ол өз уақытында ең танымал американдық кітап болды; 1837 жылға қарай ол 15 миллион дананы, ал 1890 жылға қарай 60 миллион дананы сатты. Бұл кітап елдің бірінші ғасырында жас студенттердің көпшілігіне жетті. Оның әр данасына жарты цент төлеген авторлық жарнасы Вебстерді басқа да істерінде қолдауға жеткілікті болды. Сонымен қатар, бұл «аяқтау аралары» деп аталатын танымал байқауларды жасауға көмектесті. Уақыт өте келе, ол кітаптағы әріптерді орфографиялық түрде өзгертіп, фонетикалық етіп жазды. Олардың көпшілігі баламалы жазу ретінде бұрыннан бар еді. Ол қорғаныс, түс және саяхатшы сияқты әріптерді таңдап, ортадағы сияқты сөздердің ре-е-рін өзгертті. Ол сондай-ақ tung деген ескі орфографияға tongue дегенді ауыстырды, бірақ бұл танымал болмады. Оның «Грамматикалық институт» (1785) атты еңбегінің үшінші бөлімі ақыл-ойды көтеруге және «әдептілік пен патриотизм қағидаларын таратуға» арналған оқу құралы болды. «Шығармаларды таңдауда Американың саяси мүдделерін ескердім. Соңғы революцияның басында жазылған Конгресс сөздерінің бірнешеуінде осындай асыл, әділ және тәуелсіз бостандық пен патриотизм сезімдері бар, мен оларды өсіп келе жатқан ұрпақтың көкірегіне құюды қалаймын». Оқушылар Плутарх, Шекспир, Свифт және Аддисонның әдеттегі квотасын, сондай-ақ Джоэл Барлоудың «Колумбтың көрінісі», Тимоти Дуайттың «Канаанды жаулап алу» және Джон Трумбулдың «М'Фингал» поэмасын алды. Ол Том Пэйннің «Дағдарыс» кітабынан үзінділер және Томас Дейдің Тәуелсіздік декларациясына сәйкес құлдықты жоюға шақырған очергін енгізді. Вебстердің орфографиялық жүйесі мүлдем зайырлы болды. Ол Америка тарихындағы маңызды даталарды екі беттен қамтиды. Олар 1492 жылы Колумбтың Американы ашқанынан бастап, 1781 жылы Йорктаундағы шайқаспен аяқталды. Құдай, Киелі кітап немесе қасиетті оқиғалар туралы ешқандай сөз жоқ. «Қасиетті нәрселер қасиетті мақсаттар үшін арналсын», - деді Вебстер. Эллис түсіндіргендей, «Вебстер ұлттық мемлекетке зайырлы катехизис құруды бастады. Осылайша американдық мектеп кітаптарында «азаматтық білім» алғаш рет пайда болды. Осы мағынада Вебстердің спеллері Киелі кітаптағы нақты нұсқаулармен айқын түрде ерекшеленетін «Жаңа Англиялық оқулығының» зайырлы мұрагеріне айналды». Кейінірек өмірінде Вебстер діни көзқарастарына тереңдей түсті және кітаптарына діни тақырыптар қосты. Алайда, 1840 жылдан кейін Вебстердің кітаптары Уильям Холмс МакГаффидің «Эклектік оқулықтарына» қарағанда аз танымал болды, олар 120 миллионнан астам дана сатылды. Винсент П. Бинак (1984) Вебстерді республикалық ізгіліктер мен ынтымақты сақтап қалатын біртұтас американдық ұлттық мәдениетке деген оның адалдығымен байланысты зерттейді. Вебстер тіл туралы өз көзқарасын Мопертюи, Михаэлис және Гердер сияқты теоретиктерден алды. Ол тілдің формалары мен олармен байланысты ойлар адамдардың мінез-құлқына әсер ететініне сенді. Осылайша, американдық тілінің этимологиялық түсіндіруі мен реформасы азаматтардың мінез-құлқын жақсартуға және осылайша республикалық тазалықты және әлеуметтік тұрақтылықты сақтауға үміттенді. Осы болжам Вебстердің «Спеллер» және «Грамматикасын» қозғады.

As a teacher, Webster came to dislike American elementary schools. They could be overcrowded, with up to seventy children of all ages crammed into one room schoolhouses. They had poor, underpaid staff, no desks, and unsatisfactory textbooks that came from England. Webster thought that Americans should learn from American books, so he began writing the three volume compendium A Grammatical Institute of the English Language. The work consisted of a speller (published in 1783), a grammar (published in 1784), and a reader (published in 1785). His goal was to provide a uniquely American approach to training children. His most important improvement, he claimed, was to rescue "our native tongue" from "the clamour of pedantry" that surrounded English grammar and pronunciation. He complained that the English language had been corrupted by the British aristocracy, which set its own standard for proper spelling and pronunciation. Webster rejected the notion that the study of Greek and Latin must precede the study of English grammar. The appropriate standard for the American language, argued Webster, was "the same republican principles as American civil and ecclesiastical constitutions." This meant that the people at large must control the language; popular sovereignty in government must be accompanied by popular usage in language. The Speller was arranged so that it could be easily taught to students, and it progressed by age. From his own experiences as a teacher, Webster thought that the Speller should be simple and gave an orderly presentation of words and the rules of spelling and pronunciation. He believed that students learned most readily when he broke a complex problem into its component parts and had each pupil master one part before moving to the next. Ellis argues that Webster anticipated some of the insights currently associated with Jean Piaget's theory of cognitive development. Webster said that children pass through distinctive learning phases in which they master increasingly complex or abstract tasks. Therefore, teachers must not try to teach a three year old how to read; they could not do it until age five. He organized his speller accordingly, beginning with the alphabet and moving systematically through the different sounds of vowels and consonants, then syllables, then simple words, then more complex words, then sentences. The speller was originally titled The First Part of the Grammatical Institute of the English Language. Over the course of 385 editions in his lifetime, the title was changed in 1786 to The American Spelling Book, and again in 1829 to The Elementary Spelling Book. Most people called it the "Blue Backed Speller" because of its blue cover and, for the next one hundred years, Webster's book taught children how to read, spell, and pronounce words. It was the most popular American book of its time; by 1837, it had sold 15 million copies, and some 60 million by 1890—reaching the majority of young students in the nation's first century. Its royalty of a half cent per copy was enough to sustain Webster in his other endeavors. It also helped create the popular contests known as spelling bees. As time went on, Webster changed the spellings in the book to more phonetic ones. Most of them already existed as alternative spellings. He chose spellings such as defense, color, and traveler, and changed the re to er in words such as center. He also changed tongue to the older spelling tung, but this did not catch on. Part three of his Grammatical Institute (1785) was a reader designed to uplift the mind and "diffuse the principles of virtue and patriotism." text="In the choice of pieces", he explained, "I have not been inattentive to the political interests of America. Several of those masterly addresses of Congress, written at the commencement of the late Revolution, contain such noble, just, and independent sentiments of liberty and patriotism, that I cannot help wishing to transfuse them into the breasts of the rising generation." Students received the usual quota of Plutarch, Shakespeare, Swift, and Addison, as well as such Americans as Joel Barlow's Vision of Columbus, Timothy Dwight's Conquest of Canaan, and John Trumbull's poem M'Fingal. He included excerpts from Tom Paine's The Crisis and an essay by Thomas Day calling for the abolition of slavery in accord with the Declaration of Independence. Webster's Speller was entirely secular by design. It ended with two pages of important dates in American history, beginning with Columbus's discovery of America in 1492 and ending with the battle of Yorktown in 1781. There was no mention of God, the Bible, or sacred events. "Let sacred things be appropriated for sacred purposes", Webster wrote. As Ellis explains, "Webster began to construct a secular catechism to the nation state. Here was the first appearance of 'civics' in American schoolbooks. In this sense, Webster's speller becoming what was to be the secular successor to The New England Primer with its explicitly biblical injunctions." Later in life, Webster became intensely religious and added religious themes. However, after 1840, Webster's books lost market share to the McGuffey Eclectic Readers of William Holmes McGuffey, which sold over 120 million copies. Vincent P. Bynack (1984) examines Webster in relation to his commitment to the idea of a unified American national culture that would stave off the decline of republican virtues and solidarity. Webster acquired his perspective on language from such theorists as Maupertuis, Michaelis, and Herder. There he found the belief that a nation's linguistic forms and the thoughts correlated with them shaped individuals' behavior. Thus, the etymological clarification and reform of American English promised to improve citizens' manners and thereby preserve republican purity and social stability. This presupposition animated Webster's Speller and Grammar.

Жарияланым

1806 жылы Вебстер өзінің алғашқы сөздігін жариялады, ол «Ағылшын тілінің қысқаша сөздігі» деп аталды. 1807 жылы Вебстер кеңейтілген және толыққанды сөздік – «Ағылшын тілінің американдық сөздігін» құрастыруға кірісті; оны аяқтауға жиырма алты жыл кетті. Сөздердің этимологиясын зерттеу үшін Вебстер жиырма сегіз тілді үйренді, олардың ішінде ежелгі ағылшын, гот, неміс, грек, латын, итальян, испан, француз, голланд, уэльс, орыс, иврит, арамей, парсы, араб және санскрит тілдері болды. Вебстер американдық тілді стандартизациялауға үміттенеді, себебі елдің әртүрлі аймақтарындағы американдықтар әртүрлі тілдер қолданды. Олар сондай-ақ ағылшын сөздерін әртүрлі жазып, айтып, қолданды. Вебстер сөздігін 1825 жылдың қаңтарында Англияның Кембридж қаласындағы пансионда, шетелде болған кезінде аяқтады. Кітабында жетпіс мың сөз болды, олардың он екі мыңы бұрынғы ешбір сөздікте кездеспеген еді. Ол орфографиялық реформатор ретінде, айтылуымен сәйкес келетін жазуларын қалайтын. Джон Алгео «Америка революциясының серігі» (2008) еңбегінде былай деп жазады: «Көбінесе американдық жазулар Ноа Вебстердің ойлап тапқандығын есептейді. Ол Америкада белгілі бір жазуларды танымал етуде үлкен рөл атқарды, бірақ оларды өзі ойлап тапқан жоқ. Керісінше, ол қарапайымдық, ұқсастық немесе этимология сияқты себептермен орталық, түс және тексеру сияқты бұрыннан бар нұсқаларды таңдады». Қазір американдық ағылшын тілі тарихында құрметті орынға ие болғанымен, Вебстердің алғашқы сөздігінен бар болғаны 2500 дана сатылды. Ол екінші басылымды дамыту үшін үйін кепілге беруге мәжбүр болды және өмірінің соңына дейін қарыз проблемаларымен күресті. 1840 жылы екінші басылым екі томдық болып жарық көрді. 1843 жылдың 28 мамырында, екінші басылымға нақты анықтамалар қосып аяқтағаннан кейін бірнеше күн өткен соң, және сөздікке салған көптеген еңбегі әлі мойындалмаған күйде, Ноа Вебстер қайтыс болды. Оның соңғы сөздері: «Мен Құдайдың еркіне толық бағынамын». Ол сол кешкісін дүние салды. Оның сөздігіне құқықтарды 1843 жылы Чарльз және Джордж Мерриам Вебстердің мұрагерлерінен сатып алды және қазіргі Мерриам-Вебстер сөздіктерінің барлығы Вебстерден бастау алады, бірақ көптеген басқалары оның атын қабылдап, танымалдылыққа ие болуға тырысады. Ол Нью-Хейвендегі Гроув-стрит зиратында жерленген.

In 1806, Webster published his first dictionary, A Compendious Dictionary of the English Language. In 1807 Webster began compiling an expanded and fully comprehensive dictionary, An American Dictionary of the English Language; it took twenty six years to complete. To evaluate the etymology of words, Webster learned twenty eight languages, including Old English, Gothic, German, Greek, Latin, Italian, Spanish, French, Dutch, Welsh, Russian, Hebrew, Aramaic, Persian, Arabic, and Sanskrit. Webster hoped to standardize American speech, since Americans in different parts of the country used different languages. They also spelled, pronounced, and used English words differently. Webster completed his dictionary during his year abroad in January 1825 in a boarding house in Cambridge, England. His book contained seventy thousand words, of which twelve thousand had never appeared in a published dictionary before. As a spelling reformer, Webster preferred spellings that matched pronunciation better. In A Companion to the American Revolution (2008), John Algeo notes: "It is often assumed that characteristically American spellings were invented by Noah Webster. He was very influential in popularizing certain spellings in America, but he did not originate them. Rather he chose already existing options such as center, color and check on such grounds as simplicity, analogy or etymology." Though it now has an honored place in the history of American English, Webster's first dictionary only sold 2,500 copies. He was forced to mortgage his home to develop a second edition, and for the rest of his life he had debt problems. In 1840, the second edition was published in two volumes. On May 28, 1843, a few days after he had completed making more specific definitions to the second edition, and with much of his efforts with the dictionary still unrecognized, Noah Webster died. His last words were, "I am entirely submissive to the will of God." He died later that evening. The rights to his dictionary were acquired by Charles and George Merriam in 1843 from Webster's estate and all contemporary Merriam Webster dictionaries trace their lineage to that of Webster, although many others have adopted his name, attempting to share in the popularity. He is buried in New Haven's Grove Street Cemetery.

Ықпал

Лепор (2008) Вебстердің тіл мен саясатқа қатысты парадоксалды идеяларын көрсетеді және Вебстердің еңбектері бастапқыда неге жақсы қабылданбағанын түсіндіреді. Мәдени консерватор федералистер оның еңбегін радикалды деп сынады – лексикасы тым кең, тіпті оны vulgar (әдепсіз) деп санады. Ал Вебстердің бұрынғы қарсыластары, республикашылар, оны мұндай іс үшін ақылсыздыққа айыптады. Ғалымдар Вебстердің 1844 жылғы сөздігін ақын Эмили Дикинсонның өмірі мен шығармаларын зерттеу үшін маңызды көз деп санайды; ол бір кезде «Лексикон» өзінің «жалғыз серігі» болғанын айтқан. Бір биограф былай деді: «Сөздік оған қарапайым анықтамалық емес еді; ол оны дін қызметкерінің бревиарийіндей, қайта-қайта, бетінен-бетіне, толыққанды сіңіріп оқыды». Нейтан Остин американ әдебиетіндегі лексикографиялық және поэтикалық тәжірибелердің қиылысын зерттеді және Вебстердің анықтамаларын негіз етіп, «лексикалық поэтиканы» құруға тырысты. Ақындар оның сөздіктерін пайдаланды, көбінесе сөздермен ойнау үшін лексикографиялық материалдарға жүгінді. Остин Compendious (1806) және American (1828) сөздіктерінен маңызды анықтамаларды түсіндіреді және «американдық» және «британдық» тілдердің саясаты, ұлттық идентичность және тәуелсіз мәдениет сияқты тақырыптарды анықтайды. Остин Вебстердің сөздіктерінің өте икемді мәдени идентичность дәуірінде американизмді қайта анықтауға көмектескенін айтады. Вебстер өзі сөздіктерді Американы Ұлыбританиядан бөліп тұратын ұлттық құрал ретінде қарастырды, жобасын «федералды тіл» деп атады, ол тұрақтылық пен инновация арасындағы күштердің қақтығысын қамтиды. Остин Вебстердің лексикографиясындағы қайшылықтардың американдық зияткерлік дискурстағы еркіндік пен тәртіп арасындағы үлкен ойынның бір бөлігі екенін көрсетеді, кейбіреулері Еуропа мен өткенге, ал басқалары Америка мен жаңа болашаққа тартылды. 1850 жылы Глазгодағы Блэки мен ұлы ағылшын тілінің алғашқы толық сөздігін шығарды, ол мәтінмен үйлесімдегі иллюстрациялық суреттерге көп сүйенді. Оның «Императорлық сөздігі, ағылшын, технологиялық және ғылыми, әдебиеттің, ғылымның және өнердің қазіргі жағдайына бейімделген» басылымы Вебстердің ағылшын сөздігін негіз ретінде пайдаланды, машиналардың суреттеріне сәйкес қосымша техникалық терминдерді қосты.

Lepore (2008) demonstrates Webster's paradoxical ideas about language and politics and shows why Webster's endeavors were at first so poorly received. Culturally conservative Federalists denounced the work as radical—too inclusive in its lexicon and even bordering on vulgar. Meanwhile, Webster's old foes the Republicans attacked the man, labeling him mad for such an undertaking. Scholars have long seen Webster's 1844 dictionary to be an important resource for reading poet Emily Dickinson's life and work; she once commented that the "Lexicon" was her "only companion" for years. One biographer said, "The dictionary was no mere reference book to her; she read it as a priest his breviary—over and over, page by page, with utter absorption." Nathan Austin has explored the intersection of lexicographical and poetic practices in American literature, and attempts to map out a "lexical poetics" using Webster's definitions as his base. Poets mined his dictionaries, often drawing upon the lexicography in order to express word play. Austin explicates key definitions from both the Compendious (1806) and American (1828) dictionaries, and finds a range of themes such as the politics of "American" versus "British" English and issues of national identity and independent culture. Austin argues that Webster's dictionaries helped redefine Americanism in an era of highly flexible cultural identity. Webster himself saw the dictionaries as a nationalizing device to separate America from Britain, calling his project a "federal language", with competing forces towards regularity on the one hand and innovation on the other. Austin suggests that the contradictions of Webster's lexicography were part of a larger play between liberty and order within American intellectual discourse, with some pulled toward Europe and the past, and others pulled toward America and the new future. In 1850 Blackie and Son in Glasgow published the first general dictionary of English that relied heavily upon pictorial illustrations integrated with the text. Its The Imperial Dictionary, English, Technological, and Scientific, Adapted to the Present State of Literature, Science, and Art; On the Basis of Webster's English Dictionary used Webster's for most of their text, adding some additional technical words that went with illustrations of machinery.

Дін

Вебстер жастық шағында еркін ойлаушы болған, бірақ 1808 жылы кальвинистік ортодоксияға келді, содан кейін құлшынысқа берілген конгрегационалист болды және ұлтты христиандану қажеттігін уағыздады. Вебстер Джексон демократиясының басым бағытына қарсы күресіп, авторитарлық және элиталық көзқарастарды ұстады. Вебстер тілді ретсіз ойларды бақылау құралы деп қарады. Оның "Америкалық сөздігі" әлеуметтік бақылаудың адамдық құштарлықтар мен жекелеушілдікке, билікке бағынуға және Құдайдан қорқуға басымдық беруін көрсетті; олар американдық әлеуметтік тәртіпті сақтау үшін қажет болды. Өсіп үлкейген сайын Вебстердің көзқарасы 1780-ші жылдардағы оптимистік революционерден 1820-ші жылдардағы адам мен қоғамның пессимистік сыншысына айналды. Оның 1828 жылғы "Америкалық сөздігі" кез келген анықтамалық кітапта берілген Киелі кітап анықтамаларының ең көп санын қамтыды. Вебстер білім туралы былай деді:

"Білімнің Киелі кітапсыз ешқандай пайдасы жоқ. Киелі кітап Американың барлық салалардағы негізгі оқулығы болды. Құдайдың Сөзі, Киелі кітапта, біздің мінез-құлқымызды бағыттау үшін барлық қажетті ережелерді ұсынады." 1833 жылы ол "Жай нұсқа" деп аталатын Киелі кітаптың өзіндік басылымын шығарды. Ол "Кинг Джеймс" (ағылш. King James Version) нұсқасын негіз ретінде пайдаланды және түрлі басқа нұсқалар мен түсіндірмелермен қатар еврей және грек тілдерін де зерттеді. Вебстер "Кинг Джеймс" нұсқасын грамматикалық қателерді түзету үшін, енді қолданылмаған сөздерді ауыстыру үшін және қарапайым халыққа ұнамсыз сөздер мен тіркестерді алып тастау үшін өзгертті. 1834 жылы ол "Киелі кітаптың құндылығы және христиан дінінің артықшылығы" атты, Киелі кітап пен христиан дінін қорғайтын мақалалық кітап жариялады.

Құлдық

Бастапқыда құлдықты жою қозғалысын қолдаған Вебстер 1791 жылы Коннектикут құлдықты жою қоғамын құруға көмектесті. Алайда, 1830-шы жылдары ол құлдық институтына белсенді түрде қарсылық көрсетпеген американдықтардың осы жүйеге қатысы бар деген қозғалыс тұжырымымен келіспей бастады. 1832 жылы Вебстер «Америка Құрама Штаттарының тарихы» деген тарих оқулығын жазып, жариялады, онда американдық тарихтағы құлдықтың рөліне ешқандай сілтеме жасалмады және афроамерикандықтарға қатысты нәсілшіл сипаттамалар келтірілді. Оқулықта сондай-ақ «ақ нәсілді жоғары тұрған нәсіл деп, ал англосаксондықтарды ғана нағыз американдықтар деп жариялады». 1837 жылы Вебстер құлы Элизаның құлдықты жою қозғалысын қолдағаны үшін сынап, «Құлдық – зор күнә және жалпы апат, бірақ ол біздің күнәміз емес, алайда ол солтүстікте бізге қатты апат әкелуі мүмкін. Бірақ біз бұл мәселеде Оңтүстікке заңмен араласуға құқылы емеспіз. Біздің тыныштығымызды бұзып, солтүстікте уағыз айту, ал заңмен ештеңе істей алмайтын жағдайда, менің ойымша, қылмыстық әрекет, ал аболиционизмді уағыздаушылар түрмеге жатқызуға лайық» деп жазды.

Авторлық құқықтар

1831 жылғы Авторлық құқық туралы заң – АҚШ авторлық құқығы заңнамасындағы алғашқы маңызды өзгеріс, ол Ноа Вебстердің және оның Конгресстегі өкілдерінің қарқынды лоббилеуінің нәтижесі болды. Вебстер 1780 жылдары елдің жеке штаттарына лобби жасап, жас мемлекет үшін маңызды ұлттық салдарлары күтілген алғашқы американдық авторлық құқық заңдарын қабылдауға да белсенді үлес қосты.

Негізгі дереккөздер

Гарри Р. Уорфел, редактор, Ноа Вебстердің хаттары (1953),
Гомер Д. Бэббидж-младший, редактор, Ноа Вебстер: Америкалық болу туралы (1967), оның жазбаларынан таңдамалар
Вебстер, Ноа. Америкалық орфографиялық кітап: АҚШ мектептерінде қолдану үшін ағылшын тілінің негіздері. Ноа Вебстер, 1836 жылғы онлайн нұсқасы, белгілі «Көк мұқабалы» орфографиялық кітап
Вебстер, Ноа. Ағылшын тілінің американдық сөздігі, 1848 жылғы онлайн нұсқасы
Вебстер, Ноа. Ағылшын тілінің грамматикалық институты, 1800 жылғы онлайн басылымы
Вебстер, Ноа. Саяси және коммерциялық тақырыптар бойынша әртүрлі жазбалар, 1802 жылғы онлайн басылымы, көбінесе банктер туралы
Вебстер, Ноа. Эсселер мен ұшқыр жазбалар жинағы: моральдық, тарихи, саяси және әдеби тақырыптар, 1790 жылғы онлайн басылымы, 414 бет