Кіріспе
Британдық ақын Сэмюэл Роджерс (30 шілде 1763 – 18 желтоқсан 1855) – өмірінде өте танымал болған ағылшын ақыны, бірақ оның даңқы романтик ақын әрі достары Вордсворт, Колридж және Байронға қарағанда ұзақ уақыттан бері көлеңкеде қалды. Оның осы және Чарльз Джеймс Фокс сияқты басқа да достары туралы естеліктері Лондонның көркем және әдеби өмірі туралы маңызды мәліметтердің көзі болып табылады, ол осы өмірмен тығыз байланыста болды және оны қаржылық тұрғыдан қолдады. Ол банкир қызметін атқарды, сонымен қатар талғампаз өнер коллекционері болды.
Samuel Rogers (30 July 1763 – 18 December 1855) was an English poet, during his lifetime one of the most celebrated, although his fame has long since been eclipsed by his Romantic colleagues and friends Wordsworth, Coleridge and Byron. His recollections of these and other friends such as Charles James Fox are key sources for information about London artistic and literary life, with which he was intimate, and which he used his wealth to support. He made his money as a banker and was also a discriminating art collector.
Жас шағы мен отбасы
Роджерс Ньюингтон Гринде, сол кезде Ислингтонның солтүстігіндегі шағын елді мекенде, ал қазір Ішкі Лондонда дүниеге келді. Оның әкесі Томас Роджерс, банкир және Ковентриден қысқа мерзімге сайланған депутат, Стурбриджте шыны өндірген адамның ұлы еді, сонымен қатар Чипсайдте саудагерлікпен айналысқан. Томас, әкесінің серіктесі Дэниел Радфордтың жалғыз қызы Мэриге үйленді және көп ұзамай өзі де серіктес атанды. Анасының тарапынан Сэмюэл Роджерс белгілі Уэльс диссиденттері Филипп Генри мен оның ұлы Мэтьюмен туыс болды, нонконформист аясында тәрбиеленді және Ньюингтон Гриндегі унитариандық қауымның ұзақ жылдар бойы мүшесі болды, оған сол кезде көрнекті доктор Ричард Прайс жетекшілік етті. Ол Хакни және Сток-Ньюингтон қалаларында білім алды. Екі туысы, ерте жасында жетім қалған және олардың жауапкершілігін өз мойнына алған Сэмюэл Шарп, египтолог және Библияны аударған адам, және оның кіші інісі Даниэль, алғашқы геолог болды.
Жас жігіт
Сэмюэл Роджерс пресвитериандық пастор болуды қалаған, бірақ әкесі оны Корнхиллдегі банк ісіне қосылуға көндірді. Денсаулығының нашарлығына байланысты ұзақ демалыстарда Роджерс ағылшын әдебиетіне, әсіресе Сэмюэл Джонсон, Томас Грей және Оливер Голдсмит еңбектеріне қызығушылық танытты. Ол Грейдің өлеңдерін жатқа алды, ал отбасының байлығы оған өзі поэзия жазуға мүмкіндік берді. Ол "Жетіс" журналына мақалалар жазудан бастады, ал 1786 жылы Голдсмиттің еліктеулері мен Грей стилінде "Сандыққа арналған ода" кірген томды жариялады. 1788 жылы оның үлкен ағасы Томас қайтыс болды, соның салдарынан Сэмюэлдің іскерлік жауапкершілігі артты. Келесі жылы ол Шотландияға сапар шегіп, Адам Смит, Генри Маккензи, Хестер Трал және басқалармен кездесті. 1791 жылы ол Парижде болды, Корольдік сарайдағы Орлеан өнер жинағына таң қалды, оның көптеген құндылықтары кейін оның меншігіне өтті. Грейді үлгі етіп, Роджерс өлеңдерін шыңдауға көп еңбек жұмсады. Алғашқы томын жариялағаннан кейін алты жыл өткен соң, ол "Естелік рақаты" (1792) атты күрделі өлеңін басып шығарды – кейбіреулер оны 18 ғасыр поэзия тілінің соңғы бейнесі деп санайды. Таныс тақырыптарды абстрактілі қарастыру және жоғары бейнелеу арқылы көтеру және тазарту теориясы шектен шықты. 18 ғасыр тілінде айтылғандай, "тақырыпты биіктету" өнерінде "Естелік рақаты" Томас Кэмпбеллдің бірнеше жылдан кейін еліктеу ретінде жарияланған "Үміт рақатынан" әлдеқайда жетілген. Байрон осылай деді: "Бұл өлеңде ешқандай жаман сөз жоқ".
Орта өмір және достық қарым-қатынастар
1793 жылы әкесінің қайтысы Роджерске Корнхиллдегі банк үйінің басты үлесін және айтарлықтай кіріс әкелді. Ол Ньюингтон Гриннен көшіп, Темплдегі пәтерге орналасты. Осы кездегі ең жақын достары – Ричард Шарп (Сөз сарабы Шарп) және суретшілер Джон Флэксман, Джон Опи, Мартин Ши және Джон Генри Фузели еді. 1802 жылы ол Париждегі галереяларды аралауға Чарльз Джеймс Фокспен танысты, оның достығы оны Голландия үйімен байланыстырды. 1803 жылы ол 22 Сент-Джеймс Плейске көшіп, онда елу жыл бойы Лондонның барлық белгілі тұлғаларын қабылдады. Флаксман мен Чарльз Альфред Стотхард үйді безендіруге атсалысты, Роджерс оны дерлік қайта жаңартып, өнер туындыларымен толтырды. Оның өлімінен кейін жинаған мүліктері 50 000 фунт стерлингке бағаланды. XIX ғасырдың ортасында Лондонда әлеуметтік таңғы ас жиі өткізілетін. Роджерс Томас Маколей, Генри Халлам, Сидней Смит, Джордж Говард, 7-ші Карлайл графы, Филипп Стэнхоп, 5-ші Стэнхоп графы, Нассау Синиор, Чарльз Гревилл, Генри Харт Милман, Энтони Паницци, Джордж Корнуолл Льюис, Сильвен Ван де Вейер, Чарльз Бэббидж және Катарина Седжвик сияқты қонақтарды шақырып, таңғы ас берді. Роджерстің таңғы асына шақырылу – әдеби қоғамға ресми қадам болса, ал оның кешкі астары одан да таңдаулы болатын. Оның әлеуметтік сәттілігі әдеби беделіне қарағанда, оның әңгіме айту шеберлігіне, өнердің барлық саласына қатысты біліміне және, әрине, оның өткір және сарказмға толы әзіл-қалжыңдарына байланысты болды. Ол өзін кішкентай даусынан кешіріп, жағымды нәрсе айтса, ешкім тыңдамайтынын айтқан. "Мен білгендердің ішіндегі ең мейірімді және ең бейшара тілді адам осы болатын", – деді Фанни Кембл. Ол ақын Роберт Блумфилдке көмектесті, Томас Мурды Фрэнсис Джеффримен және Байронмен татуластырды, сондай-ақ Шериданның өмірінің соңғы күндеріндегі қиындықтарын жеңілдетті. Барлық достарынан көмек алудан бас тартқан Мур, тек баспагерлеріне ғана қарызды болғандықтан, Роджерстен көмек қабылдауға келісті. Ол Дантенің аудармашысы Х.Ф. Кэриге зейнетақы тағайындады және Вордсвортқа марка таратушы лауазымын алды. Джон Митфорд өзінің елдік үйлерін сақтап, Слоан-стритте тұрақты пәтер жалға алды, онда ол "Сэмюэл Роджерспен жиырма жылдан астам уақыт бойы тығыз қарым-қатынаста болды". Роджерс Англиядағы әдеби диктатор еді. Ол Уильям Каупердің аты әлі шықпаған кезде "Жадының қуанышы" атты туындысымен танылды. Ол Вордсворт, Уолтер Скотт және Байронның досы болды және Альфред Теннисонның Лауреат ақын лауазымына лайықтылығы туралы пікір білдіруге жетті. Александр Дайс Роджерспен алғаш танысқаннан бастап, оның әңгімелерінде жиі кездесетін анекдоттарды жазып отырды. 1856 жылы ол осы естеліктерді "Самуэль Роджерстің үстел басындағы әңгімелері" деген атпен жинақтап, жариялады, оған "Порсониана" қосылды. Роджерс өзі де көптеген танымал достарының әңгімелерінен алған әсерлерін жазып сақтады – Фокс, Эдмунд Берк, Генри Граттан, Ричард Порсон, Джон Хорн Тук, Таллейран, лорд Эрскин, Скотт, лорд Гренвилл және Веллингтон герцогы. Олар 1859 жылы оның жүрегі жақын туысы Уильям Шарптың "Самуэль Роджерстің естеліктері; Банкир, ақын және өнерді қолдаушы Самуэль Роджерстің еске алулары мен үстел басындағы әңгімелері, 1763–1855" (1903) атты еңбегінде біріктірілді. Роджерс түрлі құрметті лауазымдарды иеленді: ол Ұлттық галереяның сенімділерінің бірі болды; сондай-ақ Британ мұражайының басқаруын тексеру және Парламент үйлерін қайта құру комиссияларында жұмыс істеді. 1796 жылдың қараша айында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.
Кейінгі өмірі
Оның әдеби шығармашылығы баяу дамыды. 1798 жылы жарық көрген «Досқа хат» (жоғарыда аталған «Сөз») Роджерстің бақытты өмірге деген идеалдарын сипаттайды. Одан кейін «Колумбтың саяхаты» (1810) және «Жакилин» (1814) жарық көрді – бұл жаңа авторлардың иамбтық тетраметрімен жазылған, Байронның «Лара» туындысымен бірге жарияланған повесть өлеңі. Оның «Адам өмірі» (1819) атты ойлы өлеңі он екі жыл бойы жазылған. 1814 жылы Роджерс қарындасы Сарамен бірге Еуропаға сапар шекті. Ол Швейцария арқылы Италияға дейін жол тартты, оқиғалар мен әсерлер туралы толық күнделік жазып, Наполеон Эльбадан қашқан жаңалықты естігенде үйде болуға асықты. Жеті жылдан кейін ол Италияға оралып, Пизада Байрон мен Шеллиге қонаққа барды. Осы сапарлардың нәтижесінде оның соңғы және ең ұзақ туындысы – «Италия» пайда болды. Бірінші бөлігі 1822 жылы анонимді түрде, ал екінші бөлігі 1828 жылы оның атымен жарияланды. Алғашқыда бұл туынды сәтсіздікке ұшырады, бірақ Роджерс оны табысқа жеткізуге бекінді. Ол өлеңді кеңейтіп, қайта жазды және Дж.М.У. Тернер, Томас Стотхард және Сэмюэл Пруттен суреттерін тапсырды. Бұл суреттер 1830 жылғы сәнді басылымда болатқа мүсінделді. Содан кейін кітап үлкен жетістікке ие болды, ал Роджерс оны өзінің «Өлеңдерінің» (1834) тең дәрежедегі сәнді басылымымен жалғастырды. 1850 жылы Вордсворт қайтыс болғаннан кейін Роджерске оның орнын басу ұсынылды, бірақ ол жасының қадірлі екендігіне байланысты одан бас тартты. Өмірінің соңғы бес жылында ол көшеде құлап, осы себепті креслоға мінгізілді. Ол 92 жасында Лондонда қайтыс болды, ол кезде бұл өте сирек кездесетін жас еді, және ол Херингэйдегі Хорнси Хай-стриттегі Сент-Мария шіркеуінің маңындағы отбасылық қабірге жерленді.