Кіріспе
Вибрио – грам-теріс бактериялар туысы, қисық таяқ (құйрықша) пішініне ие. Оның бірнеше түрі тамақ арқылы жұғатын инфекцияны қоздыруы мүмкін, көбінесе пісірілмеген теңіз өнімдерін жеуге байланысты. Вибрио сп. тұзға жоғары төзімді және тұщы суда тіршілік ете алмайды, сондықтан әртүрлі тұзды су орталарында кездеседі. Бұл бактериялар факультативті анаэробтар болып табылады, оксидазаға оң нәтиже береді және спора түзмейді. Вибрио түрлерінде әдетте екі хромосома болады, бұл бактериялар үшін ерекше жағдай. Әрбір хромосоманың репликацияның жеке және тәуелсіз бастамасы бар, және олар туыс ішінде уақыт өте келе сақталады. Жақында гендер жиынтығына негізделген филогенездер құрылды (көп локустық тізбектелген талдау). Кейбір басқа түрлер қазіргі таңда эукариоттық таксондарға, мысалы, эугленаға жататын Peranema немесе диатомды Bacillaria-ға жатқызылды. Дегенмен, Вибрио Müller, 1773 зоологиялық туыс атауы ретінде танылды, ал бактериялық туыс атауы Вибрио Pacini, 1854 болды. Филиппо Пачини 1854 жылы холерамен ауырған науқастардан қозғалыс белсенділігіне байланысты "вибрион" деп атаған микроорганизмдерді бөліп алды.
Vibrio is a genus of Gram negative bacteria, possessing a curved rod (comma) shape, several species of which can cause foodborne infection, usually associated with eating undercooked seafood. Being highly salt tolerant and unable to survive in fresh water, Vibrio spp. are commonly found in various salt water environments. Vibrio spp. are facultative anaerobes that test positive for oxidase and do not form spores. Vibrio species typically possess two chromosomes, which is unusual for bacteria. Each chromosome has a distinct and independent origin of replication, and are conserved together over time in the genus. Recent phylogenies have been constructed based on a suite of genes (multilocus sequence analysis). Some of the other species are today assigned to eukaryote taxa, e. g., to the euglenoid Peranema or to the diatom Bacillaria. However, Vibrio Müller, 1773 became regarded as the name of a zoological genus, and the name of the bacterial genus became Vibrio Pacini, 1854. Filippo Pacini isolated micro organisms he called "vibrions" from cholera patients in 1854, because of their motility.
Vibrio spp. биохимиялық сипаттамалары
Вибрио тұқымдасына көптеген түрлер кіреді, және олардың биохимиялық қасиеттері шамалы өзгеше. Vibrio тұқымдасының колониялық, морфологиялық, физиологиялық және биохимиялық сипаттамалары төмендегі кестеде көрсетілген. Ауру тудыратын штаммдардың көпшілігі гастроэнтеритпен байланысты, бірақ олар ашық жараларды жұқтырып, сепсис тудыруы мүмкін. Олар көптеген теңіз жануарлары, мысалы, қабылдақтар немесе шағалалар арқылы тасымалданады және адамдарда инфекцияға шалынғаннан кейін өлімге әкелуі мүмкін. Клиникалық аурулар мен өлім қаупі кейбір факторлармен, мысалы, бақылаусыз диабет, темірдің жоғары деңгейімен (цирроз, серпалы жасуша ауруы, гемохроматоз), сондай-ақ қатерлі ісік немесе басқа да иммундық тапшылық жағдайларымен байланысты. Патогенді Vibrio түрлері: V. cholerae (холераның қоздырғышы), V. parahaemolyticus және V. vulnificus. V. cholerae әдетте ластанған су арқылы жұғады. Вибрио бактериясын жұтқанда, негізінен сулы диарея және басқа да қосалқы белгілер пайда болады. Патогендік қасиеттер кворумдық сезінумен байланысты болуы мүмкін, онда бактериялар өздерінің вируленттілік факторларын сигналдық молекулалар арқылы өрнектете алады. V. vulnificus жұқпалары көбінесе жылы климатта кездеседі, және кішкентай, көбінесе өлімге әкелетін ошақтар жиі болады. Катрина дауілінен кейін Нью-Орлеанда ошақ тіркелді. V. parahaemolyticus та Канагава құбылысымен байланысты, онда адамнан оқшауланған штаммдар (клиникалық оқшауланғандар) қан ағар пластиналарында гемолизге ұшырайды, ал адам емес көздерден оқшауланғандар гемолизге ұшырамайды. Денеден судың жоғалуы дегидратацияға алып келуі мүмкін, ол жеңіл, орташа немесе ауыр болуы мүмкін. Орташа және ауыр дегидратацияға дереу емдеу қажет. V. cholerae холераға себеп болатын ең көп таралған патоген. Холераны анықтаудың алтын стандарты – нәжіс үлгілерінің немесе ректальді мақтамалардың егілуі. Анықтау микроскопия арқылы немесе антиденелердің агглютинациясы арқылы жүзеге асырылады.
V. parahaemolyticus is also associated with the Kanagawa phenomenon, in which strains isolated from human hosts (clinical isolates) are hemolytic on blood agar plates, while those isolated from nonhuman sources are not hemolytic. Water loss can lead to dehydration which can be mild to moderate to severe. Moderate to severe dehydration requires immediate treatment. V. cholerae is the most common pathogen that causes cholera. The gold standard for detecting cholera is through cultures of stool samples or rectal swabs. Identification is then done through microscopy or by agglutination of antibodies.
Вибриоз
Вибриоз – Вибрио инфекциясының күрделі түрінің белгісі. Вибриоздың көп кездесетін себептері – шикі немесе жетіксіз пісірілген теңіз өнімдерін, әсіресе ұлуларды тұтыну, немесе жараның теңіз суымен жанасуы. V. parahemolyticus инфекциясының көп бөлігі өздігінен шектеледі және симптомдарына диарея, құсық, бас ауруы, қызба және дікіс кіреді. V. vulnificus инфекциясы ауыр салдарға әкелуі мүмкін, әсіресе жара инфекциясы болғанда, ол некротизациялық фасциитке ұласуы мүмкін. V. parahaemolyticus – вибриоздың ең көп таралған патогені, бірақ V. vulnificus қарт адамдарда, бауыр ауруларында немесе қант диабеті бар адамдарда көбірек кездеседі. Барлық Вибрио инфекцияларын анықтау сияқты, вибриоз да нәжіс мүшелері арқылы анықталады. V. parahemolyticus және V. vulnificus жасыл түсті колониялар құрайды. Ауыз арқылы сұйықтықтарды қабылдай алмайтын науқастарға тамырға сұйықтық құю қажет болуы мүмкін. Вибрио түрлерінің көпшілігі доксициклин немесе ципрофлоксацин сияқты антибиотиктерге сезімтал болғанымен, антибиотикпен емдеу аурудың ағымын немесе патогендік бөлінудің ұзақтығын қысқартпайды. Дегенмен, егер науқас ауырсынып, жоғары температурасы болса немесе қосымша денсаулық мәселелері болса, доксициклин немесе ципрофлоксацинмен антибиотикпен емдеуді бастауға болады.
Вибриоз
Вибриоздың алдын алу көбінесе тамақ өңдеу кезінде жүзеге асырылады. Вибрио бактерияларын жиі қамтитын тағамдар, әсіресе теңіз өнімдері, үнемі бақылауда болады. Теңіз өнімдерін аулау немесе фермалық өсіру үшін қолданылатын су микроорганизмдердің құрамына қатысты талданады. Пастеризация және жоғары қысым сияқты тамақ өңдеу әдістері микроорганизмдер мен патогендерді жою үшін пайдаланылады. Aliivibrio fischeri (немесе V. fischeri) гавайилік бобтейл кальмарымен симбиоздық қарым-қатынасымен белгілі, ол микробиологиялық люминесценцияға тәуелді.
Жапырақша
"Типикалық", ерте ашылған Vibrio түрлері, мысалы V. cholerae, қабықшасы бар бір полярлы жарақшаға (монотрихозды) ие. Кейбір түрлер, мысалы V. parahaemolyticus және V. alginolyticus, қабықшасы бар бір полярлы жарақшамен қатар, барлық бағытта шашыраңқы жұқа жарақшаларға (перитрихозды) ие, ал V. fischeri сияқты басқа түрлерде қабықшасы бар полярлы жарақшалардың шоғырлары болады (лофотрихозды).
Вирустық әсері
Вибрионың қозғалма қабілеті инфекция үшін өте маңызды. Зерттеулер көрсеткендей, флагел синтезінде кемшіліктері бар немесе қозғалмайтын Vibrio түрлерінің әртүрлі мутанттары инфекциялау қабілетінен айырылған. Вибриода қозғалма қабілетінің жоғалтылуы, иесінің ішегіне жабысу және колонизациялау процесінің бұзылуына әкеледі. Бактерияның сыртқы ДНК-ны байланыстырып, қабылдап, өзінің хромосомасына енгізуі үшін, оның қабілетті болуы керек, яғни ерекше физиологиялық жағдайға түсуі керек. Табиғи қабілетті V. cholerae-де ДНК-ны қабылдау процесіне ұзартылған қабілеттілікке ие пилус және ДНК-ға байланысатын белок қатысады, ол тісті дөңгелектей жұмыс істейді және ДНК-ны периплазмаға тартып алады. Табиғи трансформация V. fisheri, V. vulnificus және V. parahaemolyticus түрлері үшін де сипатталған.
Кіші РНК
V. cholerae көптеген бактериялық шағын РНК-тарды ашуға пайдаланылды. sRNA Seq және Northern blot әдістерін қолдану арқылы IGR sRNA (интрагендік аймақ), AS sRNA-лар (ашық оқу шеңберінің (ORF) антисенс тізбегінен транскрипцияланған) және ORF-тан туындаған sRNA-лар анықталып, сипатталды. Осы зерттеудегі үміткерлердің бірі – IGR7 көміртегі метаболизміне қатыстылығы анықталды және кейіннен MtlS РНК деп атау өзгертілді. V. cholerae-дегі генетикалық скринингтер мен есептеу әдістері арқылы анықталған басқа sRNA-ларға Qrr РНК, OmpA-ның Vibrio реттеуші РНК, MicX sRNA, Vibrio cholerae ToxT белсендірген РНК, tfoR РНК және VqmR sRNA жатады.