Кіріспе

Жапон комедияшысы, актері және режиссері, Жапонияда Бит Такэси (ビートたけし) деп те белгілі. Ол туған елі Жапонияда комедияшы және тележүргізуші ретінде танымал болғанымен, шетелде режиссер, актер және тележүргізуші ретінде әйгілі. Мейдзи университетінде оқып жүрген кезінде Токионың Асакуса ауданындағы France za стриптиз театрында комедиямен айналыса бастады. 1973 жылы Киёси Канекомен бірге «Two Beat» комедиялық дуэтін құрды, кейін Канеко Бит Киёси атанды. Китано Бит Такэси сахналық есімін қабылдады. Комедиялық бумның толқынымен бірге, ол сатирикалық және өткір тілді қара юмормен үлкен танымаллыққа ие болды. 1980-жылдары «Оретачи Хёкин зку» (Oretachi Hyōkin zoku) телешоуында ойнады, ол 29,1% ең жоғары рейтингіні көрсетті, ал «Такешинің қамалы» (Takeshi's Castle) 24,7% рейтингімен теледидарда жарылыс жасады. Ол режиссер Нагиса Осиманың «Рождество құтты болсын, мырза Лоуренс» (Merry Christmas, Mr. Lawrence, 1983) фильмінде актер ретінде танылды. 1989 жылы Кинжи Фукасаку режиссерліктен бас тартқаннан кейін «Зор полицей» (Violent Cop) фильмімен режиссерлік дебютін жасады. «Хана би» (Hana bi, 1998) фильмі үшін Венеция кинофестивалінде «Алтын арыстан» жүлдесін жеңіп алды, осылайша Акира Куросава мен Хироси Инагакиден кейін бұл құрметке ие болған үшінші жапон режиссері атанды. 2017 жылдың қазан айында Китано «Outrage Coda» фильмін шығару арқылы «Outrage» қылмыстық трилогиясын аяқтады. Ол сонымен қатар «Такешинің қамалы» (Takeshi's Castle, 1986–1990) ойын-шоуының жүргізушісі және «Битва Корольдігі» (Battle Royale, 2000) фильміндегі рөлімен де халықаралық деңгейде танымал. Оның ерекше кинолық жұмысы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және көптеген жүлделерге ие болды. Жапон киносыншысы Нагахару Ёдогава оны бір кезде ықпалды режиссер Акира Куросаваның «нағыз мұрагері» деп атады. Китаноның көптеген фильмдері якудза бандиттері немесе полиция туралы драмалар болып табылады. Сыншылар Китаноның актерлік стилін өте бейжай немесе камералық стилін дерлік тоқтауға жақын деп сипаттайды, ол көбінесе аз нәрсе болып жатқандай көрінетін ұзақ кадрларды немесе оқиғаның салдарына бірден кешетін монтажды пайдаланады. Оның көптеген фильмдері көңіл көншілсіз әлемді бейнелейді, бірақ сонымен қатар кейіпкерлеріне деген юмор мен мейірімге толы.

Ерте өмір

Такеши Китано Токиодағы Адачиде екі үлкен ағасы мен үлкен әпкесімен дүниеге келді. Әкесі үй бояушы болып жұмыс істеген, ал анасы фабрикада жұмыс істейтін қатаң тәртіпті және білім беруші болған. Китано бұрын якудза сияқты өмір сүргенін айтты. Оның жұмысшылар ауданында балалар бейсболшылар мен якудзаларды құрмет тұтар еді, ал оның көптеген көршілері соңғыларынан болатын.

Комедиялық мансап және табысы

1970 жылдары ол досы Ниро Канекомен (сонымен қатар Киёши Канеко деп те атайды) комедиялық дуэт құрды. Олар сахналық есімдерді қабылдады: Beat Takeshi және Beat Kiyoshi; бірге өздерін :ja:ツービート (Екі соққы) деп атады. Жапонияда манзай деп белгілі болған осы екі комедиялық жанрда екі артист арасында қарқынды әңгіме алмасу жиі кездеседі. Киёши Такешидің әзілші рөліне (boke) қарсы туралықты (tsukkomi) сомдады. 1976 жылы олар алғаш рет теледидарда өнер көрсетіп, сәттілікке жетіп, өнерін жалпыұлттық деңгейге көтерді. Олардың танымалдығының себебі, дәстүрлі манзайдан гөрі әлдеқайда ашық әңгімелеріне байланысты болды. Оның әзілдерінің нысаны көбінесе әлеуметтік жағынан осал топтар болды, олардың ішінде қарттар, мүгедектер, кедейлер, балалар, әйелдер, келбетсіздер және ақымақтар бар. Телерадиокомпанияға келіп түскен шағымдар Китаноның кейбір әзілдеріне цензура қоюға және ұятты диалогтарды өңдеуге әкелді. Китано видеосұхбатында шоу кезінде денесін көрсеткені үшін бес жыл бойы NHK студиясына кіруіне тыйым салынғанын растады. Two Beat 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басындағы өз түріндегі ең сәттілікке жеткен топтардың бірі болғанымен, Китано жеке жолға түсуге шешім қабылдады және дуэт таратылды. Санма Акасия және Таморимен бірге Китано Жапонияның "Үштік" телекомедияшыларының (owarai tarento) бірі саналады. Оның манзай мансабына қатысты кейбір автобиографиялық элементтерді 1996 жылғы "Балалар қайта оралады" фильмінен табуға болады. Бит Киёши Китаноның 1999 жылғы "Кикудзиро" фильмінде "Автобус аялдамасындағы адам" рөлінде шағын рөлде ойнады. Китано сонымен қатар теледидардағы танымал жүргізушіге айналды. "Такеши қамалы" 1980 жылдары Китано жүргізген ойын-сауық шоуы болды, онда физикалық жарыстар өткізілді. Бірнеше жылдан кейін ол АҚШ-та "Ең экстремалды жою сынағы" деген атпен көрсетілді, онда Такеши "Вик Романо" деп аталды. Китаноның көптеген қойылымдарында ол гангстер немесе басқа да қатал кейіпкерлерді сомдады. Китаноның айтуынша, комедиялық клубтарда өнер көрсеткеннен кейін оны якудза шақырып, ішімдік ішіп, үлкен қылмыс жасаған басшылар туралы әңгімелер айтқан. 1986 жылы Китано "Такешидің сынағы" (Takeshi no Chōsenjō) атты Family Computer ойынының кеңесшісі және ішінара дизайны болды. Ол видео ойынды дамытуға белсенді қатысқан алғашқы жапондық тұлға болды және оның шығарылуын насихаттаған бірнеше жарнамада ойнады. Ойынның қиындығы мен түсініксіз ойын механикасының салдарынан Famitsu журналының kusoge (нашар ойын) рейтингінде бірінші орынға ие болды және оны барлық уақыттағы ең нашар видео ойындардың бірі деп есептейді. "Такешидің сынағы" және оның дамуы кейінірек Осака комедияшысы Шинья Арино жүргізген GameCenter CX ойын-сауық шоуының бірінші эпизодының тақырыбы болды. 1988 жылы "Асакуса баласы" атты естеліктер жинағын жариялады. Ол сонымен қатар француз тіліне аударылған бірқатар романдар мен басқа да кітаптар жариялады. Ол Масаюки Моримен бірге Agency Office Kitano кеңсесін құрды. 1989 жылы "Көңілсіз полицей" фильмінде басты рөлді сомдағаннан кейін, ол көбінесе комедиялық болған бірнеше актерлік рөлдерді ойнады. Режиссер Кинжи Фукасаку Китаноның тележүргізуге байланысты кестелік қақтығыстарына байланысты бас тартқанда, дистрибьютор комедиантқа оны өз қарқынымен бағыттауын ұсынды. Бұл композитор Джо Хисаишимен ұзақ жылға созылған ынтымақтастықтың бастамасы болды, ол 2002 жылға дейін жалғасты. 1993 жылы шыққан "Сонатина" фильмі Жапонияда сәттілікке жете алмаса да, 1993 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілгеннен кейін Еуропада жоғары бағаланды. Китано 1996 жылы, жазылғаннан кейін "Балалар қайта оралады" фильмін түсірді. 1995 жылы шыққан "Бәрі жақсы ма? (Minna Yatteruka! ), Китаноның комедиялық өнеріне оралуын көрсетті. "Ұшақ!" сияқты комедиялық көріністердің жиынтығы, барлығы Уолтер Митти сияқты кейіпкердің көлікте жыныстық қатынасқа түсуге тырысуы төңірегінде айналып өтеді, Жапонияда көп танылмады. Фильмнің көп бөлігі Жапония мәдениетінің танымал тұлғаларын, мысалы, Ультрамен немесе Годзилла және тіпті Китано сегіз жылдан кейін ойнайтын Затойчи кейіпкерін пародиялайды. Сол жылы Китано Уильям Гибсонның 1995 жылғы "Джонни Мнемоник" фильмінің киноадаптациясында да пайда болды, ол "Такеши" деген монониммен есептелді, бірақ оның экранға шығуы американдық фильмнің кескінінде едәуір қысқарды. Китано скутердегі апатынан кейін сурет салумен айналыса бастады. Оның суреттері кітаптарда жарияланып, галерея көрмелерінде көрсетілді және көптеген фильмдерінің саундтрек альбомдарының мұқабаларын безендірді. Оның суреттері 1997 жылы шыққан оның ең жоғары бағаланған "Гүл атқан от" фильмінде маңызды орын алды. Бұрынғы жылдардың өзінде-ақ Китаноның көрермендерінің көп бөлігі шетелдік артхаус қауымдастығы болғанымен, "Гүл атқан от" оның халықаралық деңгейдегі ең ірі заманауи режиссер екенін бекітті. Ол қаржылық жағынан үлкен сәттілікке жете алмаса да, 1997 жылғы Венеция кинофестивалінде "Алтын арыстан" сыйлығын жеңіп алды. Бөлмедегі тележүргізуші ретіндегі оның жұмысының 12 сағаттық циклі көрсетілді. Китаноның 2010 жылғы "Ашу" фильмі 2010 жылғы Канн кинофестивалінде көрсетілді. "Ашу" үшін өзгеше нәрсе жасағанын, көп диалог қосып, негізгі кейіпкер ретінде шегініп, ансамбльдік туынды жасағанын және кейіпкерлердің бір-бірін өлтіруін тамашалайтын табиғат туралы деректі фильм секілді сезім беруге тырысқанын мойындады. 2012 жылғы "Ашудан тыс" фильмінің жалғасы 69-шы Венеция халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. Ол сонымен қатар Ясуо Фурухатаның 2012 жылғы "Ең жақсысы" фильмінде де ойнады. 2012 жылдың қыркүйегінде Такеши Китано өндірушілердің "Ашу" үшін үшінші фильмді түсіруді қалағанын, ол кассалық табысқа байланысты екенін айтты. 2013 жылдың 7 наурызында Гонконгтың Minkei News басылымы Китаноның "Ашудан тыс" фильмі үшін Гонконгта өткен 7-ші Азия киносыйлықтарында "Үздік режиссер" сыйлығын жеңіп алғанын хабарлады. 2013 жылдың 10 тамызында Джон Блездалдың баяндамасы бойынша берген сұхбатында Китано "Ашудан тыс" фильмінің жалғасын және атаусыз жеке жобасының жоспарларын ашты. Китаноның айтуынша, "Идеалды жағдай мынадай болар еді: «Ашудан тыс» үлкен сәттілікке жетеді, сондықтан өндіруші мені өте қажетті фильмді түсіруге рұқсат береді, содан кейін мен осы фильмді түсіргеннен кейін жалғастыруға қайта ораламын". 2015 жылдың қыркүйегінде Китаноның SEGA ойын компаниясының "Yakuza 6: The Song of Life" ойынындағы Тору Хиросе кейіпкеріне дауысын беруге және келбетін беруге келісімі туралы хабарланды. Бұл ынтымақтастық Китаноның 1986 жылы шыққан "Такешидің сынағы" ойынынан бері видео ойын индустриясымен алғашқы қатысуы болды. Такеши 1995 жылғы "Джонни Мнемоник" фильмінен кейін шамамен жиырма жылдан кейін американдық киноға оралып, манганың тікелей бейімделуіне түсірілді. Ол бұрын аниме мен манганы ұнатпаса да, "Бұл стильдік ойын-сауық болғанымен, менің бағытталған фильмдерімнен мүлдем өзгеше болғанымен, мен Арамаки рөлінің ерекше атмосферасы мен кейіпкерлердің қарым-қатынасының орталық бөлігі болғанын қызықты санадым. Мен фильмнің нәтижесін күтіп тұрмын" деді. 2017 жылы Китано сәтті "Ашу" сериясының үшінші және соңғы бөлімі "Ашу кодасы" фильмін шығарды.

Марапаттар

Китано 1997 жылы "Хана би" фильмі үшін 54-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде "Алтын арыстан" сыйлығын жеңіп алды. 2008 жылы 30-шы Мәскеу халықаралық кинофестивалінде Китано өмір бойы жетістіктері үшін сыйлық алды. 2010 жылдың наурыз айында Китано Францияның Өнер және әдебиет орденінің командирі атанды. 2022 жылдың 29 сәуірінде Италиядағы Удиннің 24-ші Қиыр Шығыс халықаралық кинофестивалінде "Алтын Мөлберей" өмірлік жетістіктері үшін сыйлығын алды.

Агенттік

1988–2018.3: Office Kitano Office Kitano Inc. (株式会社オフィス北野) – 1988 жылдың ақпанында Китано құрған жапондық таланттарды басқару компаниясы.