Огюст Молинье: Француз тарихшысының өмірбаяны мен еңбектері

Кіріспе

Аугуст Мольнье (30 қыркүйек 1851 – 19 мамыр 1904) – француз тарихшысы.

Өмірбаян

Тулузада туған Огюст Молинье 1873 жылы Эколь-Националь дес-Шарте мен Эколь-практика дес-хауте-студе мектептерін бітірді. Ол Мазарин (1878), Фонтенбло (1884) және Сент-Женевьев (1885 жылы кітапханашы болып тағайындалған) қоғамдық кітапханаларында қызмет етті. Ол жақсы палеограф болған және мұрағаттар мен қолжазбаларды жақсы білген; ол көп ұзамай ортағасырлық Франция тарихын зерттеушілердің арасында алдыңғы қатарға шықты. Эколь де Шартеден шыққандағы диссертациясы – «Simon et d'Amauri de Montfort актілерінің каталогы» (Bibliothèque de l'École des Chartes мекемесінің xxxiv томында жарияланған), Альбигендер тарихына маңызды үлес. Бұл оны Dom Vaissète-дің «L'histoire générale de Languedoc» еңбегінің жаңа басылымын шығаруға қабілетті редактор ретінде таныстырды: ол мәтіннің қайта басылуын қадағалады, 900-1250 жылдар аралығындағы осы провинцияның феодалдық әкімшілігі, Сент-Луистің інісі Альфонс Тулузаның (1220–1271) үкімшілігі және Орта ғасырлардағы Лангедок провинциясының тарихи географиясы туралы жазбалар қосты. Ол сондай-ақ «Лангедок библиографиясы» атты еңбегін жазды, ол Académie des Inscriptions et Belles Lettres сыйлығымен марапатталды, бірақ қолжазба күйінде қалды. Ол Société de l'Orient Latin («Itinera hierosolymitana», 1885 ж., Carolus Kohler-мен бірлесіп); Société de l'Histoire de France («Chronique normande du XIVe siècle», 1883 ж., ағасы Эмильдің көмегімен); Collection de textes relatifs à l'enseignement de l'histoire («Vie de Louis le Gros», Suger еңбегі, 1887 ж.); Collection des documents inédits («Correspondance administrative d'Alfonse de Poitiers», 1894–1900 жж.); Recueil des historiens de la France («Obituaires de la province de Sens», 1904, 1906 жж.) және т.б. үшін, сондай-ақ Recueil des catalogues des bibliothèques publiques de France жинағының бірнеше томын жариялады. Француз классиктеріне қатысты орта ғасырлық мәтіндерге қолданылған қатаң әдісті пайдалана отырып, ол түпнұсқа қолжазбамен қайта қараған Паскальдің «Pensées» (1887–1889 жж.) және жазбалармен толықтырылған «Provinciales» (1891 ж.) еңбектерін жариялады. 1893 жылы ол Эколь де Шартеде профессор болып тағайындалды және ол жариялаған «Manuel des sources de l'histoire de France au Moyen âge» (1902–1906 жж.) атты сәтті лекциялар сериясын оқыды. Ол сондай-ақ Эколь-практика дес-хауте-студе мекемесінде сабақ берді. Ол қысқа аурудан кейін қайтыс болды, Винсент де Бовенің «Speculum historiale» еңбегінің деректеріне қатысты сын-пікірін қолжазба күйінде қалдырды. Оның ағасы Шарль (1843 ж. т.) өнер тарихы және орта ғасырлардағы ерестер тарихы бойынша танымал тарихшы ретінде де маңызды. 1886 жылы Тулуза университетінің тарих профессоры болып тағайындалды. Кіші ағасы Эмиль (1857–1906 жж.) Лувр мұражайының сақтаушысы және өнерді жақсы білетін адам болды.

Born in Toulouse, Auguste Molinier was a student at the École Nationale des Chartes, which he left in 1873, and also at the École pratique des hautes études; and he obtained appointments in the public libraries at the Mazarine (1878), at Fontainebleau (1884), and at Sainte Geneviève, of which he was nominated librarian in 1885. He was a good palaeographer and had a thorough knowledge of archives and manuscripts; and he soon won a first place among scholars of the history of medieval France. His thesis on leaving the École des Chartes was his Catalogue des actes de Simon et d'Amauri de Montfort (inserted in vol. xxxiv of the Bibliothèque de l'École des Chartes), an important contribution to the history of the Albigenses. This marked him out as a capable editor for the new edition of L'histoire générale de Languedoc by Dom Vaissète: he superintended the reprinting of the text, adding notes on the feudal administration of this province from 900 to 1250, on the government of Alphonse of Toulouse, brother of St Louis (1220–1271), and on the historical geography of the province of Languedoc in the Middle Ages. He also wrote a Bibliographie du Languedoc, which was awarded a prize by the Académie des Inscriptions et Belles Lettres, but remained in manuscript. He also published several documents for the Société de l'Orient Latin (Itinera hierosolymitana, in collaboration with Carolus Kohler, 1885); for the Société de l'Histoire de France (Chronique normande du XIVe siècle, assisted by his brother Émile, 1883); for the Collection de textes relatifs à l'enseignement de l'histoire (Vie de Louis le Gros, by Suger, 1887); for the Collection des documents inédits (Correspondance administrative d'Alfonse de Poitiers, 1894–1900); for the Recueil des historiens de la France (Obituaires de la province de Sens 1904, 1906), etc., and several volumes in the Recueil des catalogues des bibliothèques publiques de France. Applying to the French classics the rigorous method used with regard to the texts of the Middle Ages, he published the Pensées of Pascal, revised with the original manuscript (1887–1889), and the Provinciales (1891), edited with notes. In 1893 he was nominated professor at the École des Chartes, and gave a successful series of lectures which he published (Manuel des sources de l'histoire de France au Moyen âge, 1902–1906). He also taught at the École pratique des hautes études. He died after a short illness, leaving in manuscript a criticism on the sources of the Speculum historiale of Vincent de Beauvais. His elder brother, Charles (born 1843), is also of some importance as an historian, particularly on the history of art and on the heresies of the Middle Ages. He was appointed professor of history at the university of Toulouse in 1886. A younger brother, Émile (1857–1906), was keeper at the Musée du Louvre and a well known connoisseur of art.