Кіріспе

Британдық актер (1803–1878)
актер

Чарльз Джеймс Мэтьюс (26 желтоқсан 1803 – 24 маусым 1878) – британдық актер. Францияда француз тіліндегі рөлдерде табысқа жеткен азанау британдық актерлердің санатында болды. Актер Чарльз Мэтьюстің ұлы, ол әкесінен де осы кәсіпте жоғары даңққа ие болды, сонымен қатар жеңіл комедияда да шеберлік танытты. АҚШ-та үш рет гастрольдік сапармен болды, онда екінші әйелімен танысып, үйленді.

Өмірбаян

Чарльз Джеймс Мэтьюс Ливерпульде дүниеге келді. Кросбидегі Merchant Taylors мектебінде оқығаннан кейін, ол архитектор Август Чарльз Пугиннің шәкірті болды. Бірнеше жыл осы мамандық бойынша жұмыс істеді. Оның сахнадағы алғашқы өнері 1835 жылдың 7 желтоқсанында Лондондағы Олимпиада театрында өзінің "Көпіршік сүйікті" пьесасындағы Джордж Рэтлтон рөлінде және Леман Роудтың "Ескі және жас сахна шебері" пьесасындағы Тим Топпл рөлінде болды.

Неке және отбасы

1838 жылы ол «Олимпиада» театрының сол кездегі жалға алушысы Мадам Вестриске екінші күйеуі болып үйленді. Сол жылы ол АҚШ-қа гастрольдік сапармен барды, бірақ сын-пікірлер тым жағымды болмады. 1856 жылы Мадам Вестрис қайтыс болды. Келесі жылы Мэтьюс қайтадан АҚШ-қа сапар жасады, ал 1858 жылы А. Х. Давенпорт (Лиззи Уэстон) ханымға үйленді, оның ұлы Чарльз Вилли Уэст өзінің әкесінің тегін заңды түрде өзгертіп алды.

Мансап

Мэтьюс үйленгеннен кейін көп ұзамай Олимпиада театрын басқара бастады, бірақ қаржылық жағынан сәттілікке жете алмады. Оның реалистік декорациялар мен егжей-тегжейлі сахналық безендірулерді енгізуіне қарамастан, Ковент-Гарден және Лицей театрларын басқарған кездері де қаржылық табыс әкелмеді. Олар Дион Бусико жазған «Лондон Ассурансы» (1841) атты викториялық фарсын, өз труппасы үшін арнайы тапсырыспен қойып, үлкен жетістікке қол жеткізді. Бұл Бусиконың алғашқы маңызды табысы болды. Англиядағы актер ретінде Мэтьюс өзінің ерекше, жеңіл және эксцентрикті комедиясында теңдесіз болды. Ол оңайлық пен «өзгермейтін салтанаттылықты» үйлестірді, бұл комбинация көрермендерді қызықтырды; оның юморы ешқашан шектен тыс болған жоқ, әрқашан мөлшерленген және ұстамды болды. «Спекуляция ойыны», «Менің қорқынышты әкем», «Күкірттей салқын», «Паттер Клаттерге қарсы» және «Шағын Тоддлекинс» сияқты пьесалардағы басты рөлдерде ол ерекше көзге түсті. Мэтьюс АҚШ-та болған уақытын американдық типтер мен диалекттерді зерттеуге арнады, нәтижесінде «Америкаға саяхат» атты бір актерлік көрсетілім туды, онда Мэтьюс түрлі кейіпкерлерді сомдады, соның ішінде қаралаған кейіпкерлерді де бейнеледі. 1861 жылы екінші әйелімен Англияға оралғаннан кейін, олар Хеймаркет театрында «Үйде» атты үстел үстіндегі көрсетімдер сериясын ұйымдастырды. Бұл көрсетімдер оның әкесінің көрсетімдеріне жақын танымал болды. Чарльз Джеймс Мэтьюс француз тілінде сөйлейтін рөлдерді сәтті ойнаған ағылшын актерлерінің санатында болды. 1863 жылы ол Парижде «Күл қызанақ» пьесасының француз тіліндегі нұсқасында ойнап, мақтауға ие болды. 1865 жылы ол Бусиконың «Used Up» деп аталған ағылшын нұсқасының түпнұсқасы – «L'Homme blasé» пьесасында сэр Чарльз Колдкрейм рөлінде тағы да ойнады. 1869 жылы 66 жасқа толған Мэтьюс әлемді аралап, АҚШ-қа үшінші рет сапар шекті. Ол 1872 жылдың 7 маусымында Нью-Йорктегі Уоллак театрында Х.Джей Байронның «Ол ақымақ емес» пьесасында соңғы рет өнер көрсетті. 1872 жылы Англияға оралғаннан кейін, ол өмірінің соңына дейін актерлік қызметін жалғастырды. Оның Лондондағы соңғы қойылымы 1877 жылдың 2 маусымында «Комик операсында» «Жалғаншы» және «Жұптасқандар» ролінде болды. Стайлибриджде ол 1878 жылдың 8 маусымында «Менің қорқынышты әкем» комедиясында Адонис Эвергрин рөлін ойнап, соңғы өнерін көрсетті. Мэтьюс 1878 жылдың 24 маусымында қайтыс болды.