Кіріспе

Жин Дюан Киркпатрик (19 қараша 1926 – 7 желтоқсан 2006) – американдық дипломат және саясаттанушы, Рональд Рейган әкімшілігінің сыртқы саясатында маңызды рөл атқарған. Күшті антикоммунист болған ол ұзақ жылдар бойы Демократиялық партияның мүшесі болып, 1985 жылы неоконсерваторға айналып, Республикалық партияға өтті. 1980 жылғы президенттік науқанында Рональд Рейганның сыртқы саясат жөніндегі кеңесшісі болғаннан кейін ол Біріккен Ұлттар Ұйымында АҚШ-тың елшісі қызметін атқарған алғашқы әйел болды. Ол «Киркпатрик доктринасы» арқылы танымал болды, ол Вашингтонның мақсаттарына сәйкес келетін жағдайда әлемдегі авторитарлық режимдерді қолдауды жақтады. Ол оларды демократияға үлгі көрсету арқылы бағытталды деп сенді. «Дәстүрлі авторитарлық үкіметтер революциялық автократиялардан гөрі аз қысым көрсетеді» деп жазды. Фолкленд соғысы кезінде президент Рейган британ премьер-министрі Маргарет Тэтчерді қолдағанда Аргентина әскери хунтасына симпатия білдірді. Киркпатрик Рейган кабинетінде Ұлттық қауіпсіздік кеңесінде, Сыртқы барлау кеңесінде, Қорғаныс саясатын қарау кеңесінде қызмет етті және Ядролық басқару және бақылау жүйесінің қауіпсіздігін арттыру және тәуекелді азайту жөніндегі Қорғаныс министрінің комиссиясын басқарды. 1985 жылы мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін Біріккен Ұлттар Ұйымының қызметін талдауға маманданған синдикаттық газет бағандарын жазды.

БҰҰ-дағы елшісі

Киркпатрик: "Қауіпсіздік Кеңесінде болып жатқан оқиғалар саяси пікірталасқа немесе мәселені шешуге жасалған тырысқаныздан гөрі, қарақшылыққа көбірек ұқсайды" деді. Дегенмен, ол өкілеттігін Біріккен Ұлттар Ұйымының нормативтік күшіне деген құрметпен аяқтады, себебі ол "көпшілігі әлем үшін не заңды, не заңсыз екенін шешу құқығына ие" деп санайтын. Ол АҚШ-тың бұл мәнді ескермей, оқшауланып бара жатқанын атап өтті. Бұл мәселелі болды, өйткені "Біріккен Ұлттар Ұйымы сияқты ұйымдағы салыстырмалы оқшаулану – әлсіздіктің белгісі", әсіресе ол халықаралық пікірді қалыптастыруға қабілетті екенін ескерсек. 1983 жылдың 1 қыркүйегінде Монерон аралының жанында Корея әуе компаниясының 007 рейсін Кеңес Одағы атып түсірген кезде ол БҰҰ-да елші болды. Ол 269 жолаушы мен экипажды, соның ішінде конгрессмен Ларри Макдональдты (D GA) алып жүрген. Ол Қауіпсіздік Кеңесі алдында шабуыл кезінде ұшқыштың сөзін тыңдап алған электрондық жазбаны ойнатты, және Кеңес Одағы атып түсіруге жауапкершілігін жоққа шығара алмады. Киркпатрик Америкалық Қарсылық Халықаралық Қорының және Демократиялық қозғалыстарды қолдау жөніндегі Ұлттық Кеңестің мүшесі болды, олар Совет және Шығыс Еуропа коммунизмін құлатуға көмектесуге бағытталған. Владимир Буковский, Мартин Колман және Ричард Перлмен бірге коммунизмге қарсы демократиялық революцияларды ұйымдастыруға тырысты. Джей Нордлингердің айтуынша, американдық саяхатшылармен кездесу кезінде советтік құқық қорғаушы Андрей Сахаров: "Киркпатрик, Киркпатрик, сіздердің араларында қайсыңыз Киркпатрик?" деп сұрады. Басқалар Киркпатрикке нұсқағанда, ол: "Сіздің атыңыз ГУЛАГ-тың әрбір камерасында белгілі" деді, себебі ол БҰҰ отырысында советтік саяси тұтқындардың есімдерін атады. Біріккен Ұлттар Ұйымында елші болған кезінде ол еврей мемлекетіне қатысты жиі айтылатын сынды және айыптауды Израильге екі стандартын қолдану деп санады, оны ол жаушылыққа және саяси себептерге байланысты деп есептеді. 1989 жылы Египеттің Ақпарат бюросының баспасөз директоры Мохаммед Вахби "Вашингтон Пост" газетіне жазған хатында: "Джин Киркпатрик араб-израиль қақтығысын шешуге жасалған кез келген әрекетке қарсы тұрды" деді. Алайда 1989 жылы Киркпатрик Мемлекеттік хатшы Джеймс Бейкер мен Бушты қақтығысқа араласпауға ескертті, себебі кез келген араласу сәтсіз аяқталады. Киркпатрик жиі Израильге артық көңіл бөлінетінін, басқа да қақтығыстар есебінен, жағымсыз деп санайтынын білдірді. Осыған қарамастан, БҰҰ елшісі қызметін атқару кезінде ол Израильді айыптаған бірнеше қарарды қолдады. Оның қазасы туралы Анти-дефамация лигасының президенті Абрахам Фоксман баспасөз хабарламасында былай деді: "Ол Израиль мемлекетін табандылықпен және батыл қолдағаны үшін және антисемитизмге қарсы күрескені үшін, әсіресе Біріккен Ұлттар Ұйымындағы қызметі кезінде, есте қалады. Ол еврей халқының адал досы болды".

Танымал мәдениетте

Киркпатрикті 2002 жылы BBC-дің Иан Куртистің "Фолкленд аралдары" пьесасының қойылымында Лорлей Кинг сомдады. Беркли Брейдтің "Bloom County" күнделікті комиксінде Киркпатрик бұрынғы "Медоу партиясының" президенттік үміткері Білл Мысықтың сүйіктісіне айналады, бірақ ол осы қарым-қатынасты Кеңес Одағы үшін тыңшылыққа пайдаланғаны белгілі болады.