Кіріспе

Ағылшын драматургі және жазушысы (1762–1836) 1960 жылдары Майлс Дэвиспен бірге ойнаған джаз музыканты.

Джордж Колман (21 қазан 1762 – 17 қазан 1836), "Кіші" атымен танымал, ағылшын драматургі және әртүрлі жанрда жазған жазушы. Ол Джордж Колманның ұлы болған.

Өмір

Ол Вестминстер мектебінен Оксфордтағы Крайст-Черч пен Абердин университетінің Король колледжіне оқуға түсіп, соңында Лондондағы Линкольн қонақ үйінде заң студенті ретінде тіркелді. Абердинде жүргенде ол Чарльз Джеймс Фоксты сатиралық тұрғыда "Халық адамы" деп атаған өлеңін жариялады. 1782 жылы ол әкесінің Хеймаркеттегі театрында "Әйел драматургі" (The Female Dramatist) атты алғашқы пьесасын қойды. Егдеңгі Колманның денсаулығы нашарлағандықтан 1789 жылы Хеймаркет театрын басқарудан бас тартуға мәжбүр болды, оның орнына жас Джордж, жылдық жалақысы 600 фунт стерлинг болатын, оны басқарды. Әкесінің қайтысымен патент ұлына берілді; алайда, ол Томас Харриспен сот ісіне тартылып, Хеймаркеттегі қойылымдардың шығындарын төлей алмағандықтан қиындықтар туды. Ол патшалық соттың ережелері шегінде пана табуға мәжбүр болды. Ол көп жылдар бойы театрының істерін басқарып жүрді. Георг IV-нің мейірімділігі арқасында босатылып, Король гвардиясының еңбекшісі (Yeomen of the Guard) қызметіне тағайындалды, бұл лауазымды Колман ең көп ұсыныс жасағандарға сатты. 1824 жылы Монтроз герцогы, сол кезде Лорд Чемберлен, оны пьесаларды тексеруші етіп тағайындады. Ол өмірінің соңына дейін осы лауазымды атқарып, замандас драматургтардың наразылығын тудырды, өйткені ол олардың қолжазбаларына қатыгез және кешірімсіз болды. Өзінің туындылары әдепсіздік пен құдайға қарсы сөздерге толы болғанымен, ол басқалардың еңбектерін тіпті "көк", "құдайдың күші" немесе "періште" сияқты сөздерді де өткізбейтіндей цензуралады. 1784 жылы ол актриса Клара Морриспен қашып үйленді, ал кейін Хеймаркет театрындағы үлесін оның ағасы Дэвид Морриске сатты. Ол пьесаларындағы басты рөлдердің көптерін, әсіресе Мария Гиббсқа (туған есімі Логан) арнады, ол бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін 1836 жылдың маусымында Клеркенвеллде үйленді. Ол Лондонның Бромптон қаласында қайтыс болды. Ол Кенсингтон шіркеуінде әкесінің қасына жерленді.

Шығармалары

Оның комедиялары – нағыз комедиялық күш пен сезімталдықтың ерекше үйлесімі. Олардың жинағы (1827) Парижде, автор туралы мәліметтермен бірге, Дж. У. Лейк басып шығарды. Оның алғашқы пьесасы – «Әйел драматург» (1782), оның материалдарын Смолеттің «Родерик Рэндом» романы ұсынған, бірауыздан сынға ұшырады, бірақ «Екіге бір» (1784) пьесасы толық сәттілікке ие болды. Одан кейін «Түрк пе, түрк емес пе» (1785) музыкалық комедиясы, «Инкл мен Ярико» (1787) операсы, «Жолдар мен амалдар» (1788), «Кале қаласының тапсырылуы» (1791), «Хексэм шайқасы» (1793), Уильям Годвиннің «Калеб Уильямстың басынан өткендерінен» алынған «Темір сандық» (1796), «Заң бойынша мұрагер» (1797) сахнаны «Доктор Пэнглосс» (әрине, Вольтердің «Кандидінен» алынған) беймәлім кейіпкермен байытты, «Кедей джентльмен» (1802), «Джон Булл, яки ағылшын отбасының тынысы» (1803) – оның ең табысты туындысы, және француз тілінен аударылған көптеген өзге де пьесалар жарық көрді. Оның «Махаббат шеберлерді күлдіреді» комикалық операсында 1800-жылдардың басында Нью-Йоркте кең танымал болған «Бақытсыз Мисс Бейли» халық әні алғаш рет пайда болды. Кейіннен бұл ән Берл Айвстің ән жинағы сияқты халық әндері жинақтарына енгізілді, ал 1959 жылы «Кингстон Трио» тобы «Here We Go Again!» альбомында орындайды. Дәстүрлі балладалар индексінің фольклор мамандары әннің авторлығын екі Джордж Колманның біріне жатқызады, бірақ кішісінің автор екенін болжайды. Колман, әдемі сөйлеуімен көпке ұнаған, сонымен қатар «күлкілі» деп аталатын поэзияның көптеген авторы болды (көбінесе оның көп бөлігі танымал болса да, олардың мазмұны осылай болды) – «Менің түнгі көйлегім мен тақпақтарым» (1797), 1802 жылы «Broad Grins» деген атпен қайта басылды, және «Поэтикалық қиялдаулар» (1812). Оның кейбір шығармалары Тернем Гриндегі Артур Гриффинхуд деген атпен жарияланды.

Әдеби қалжыңдар

Ол қайтыс болғаннан кейін, Кольманның бірнеше порнографиялық туындының авторы деп әдесіз жала жабылған. 1871 жылы Джон Камден Хоттен "Родиади" атты қамшылау туралы туындыны жариялады, оны 1810 жылғы деп көрсетіп, теріс түрде Кольманға жатқызды; нағыз авторы Ричард Монктон Милнес, 1-ші Барон Хоутон болған болуы мүмкін. Канадалық автор Джон Гласско 1967 жылы бұл жалақорлықты қайталап, Кольманның өзі "Сквайр Хардманды" жазғанын мәлімдеп, оны одан әрі күшейтті.