Кіріспе

Онтарио провинциясында, Канадада кеме қатынасы үшін қолданылатын су жолдары Ұлыбританияның Трент және Северн өзендерімен байланысты. Трент-Северн су жолы – Трентон қаласының жанындағы Онтарио көлін, Порт-Северн қаласының жанындағы Хьюрон көліндегі Георгиан шығанағымен жалғастыратын канал. Оның негізгі табиғи су жолдары: Трент өзені, Отонаби өзені, Каварта көлдері, Симко көлі, Кучичинг көлі және Северн өзені. Оның көркем, иректелген жолы «әлемдегі ең жақсы байланысқан кеме жүзу жүйелерінің бірі» деп аталады. Канал әскери мақсаттағы жол ретінде зерттелген, бірақ алғашқы шлюз 1833 жылы коммерциялық жоба ретінде салынған. Бұл су жолының орталық бөлігіндегі бірнеше көлдер мен өзендерді біріктіріп, бу кемелерімен жүруге кең мүмкіндік берді. 1837 жылы Жоғарғы Канада көтерілісі басталғанда үкімет тағы үш шлюздің құрылысын бастады. Бұл үкіметті жобаны қайта қарауға мәжбүр етті, себебі маршрутта әскери мақсаттар үшін жылдам қозғалуға мүмкіндік беретін тым көп шлюздер болады деген қорытындыға келді. Құрылысы жүріп жатқан шлюздер аяқталады, ал қалғандары ағаш сырғанауына айналдырылады деп шешілді. Бұл аяқталған ішкі бөлімді шығу жолысыз қалдырды, бірақ бизнес мүдделері бірнеше жаңа ақылы жолдар, тақтай жолдар және кейінірек теміржолдар арқылы бұл мәселені шешті. Джон А. Макдональд үкіметі 1880 жылдары құрылысты қайта бастады, бірнеше жаңа шлюздер салды және құрылыс тағы тоқтағанға дейін батысқа қарай жылжыды. Осыдан кейін көп жылдар бойы канал маршрут бойындағы аймақтардан дауыс жинау үшін саяси құрал ретінде пайдаланылды, құрылыс жұмыстары аздап жүргізілді. Тек ғасырдың басында бірқатар саяси өзгерістер Уилфрид Лорье басқаратын либералдарға үлкен қысым жасады және қайтадан жұмыс басталды. 1904 жылы канал Питерборо және Симко көліне жетті. Соңғы бөлімдердің құрылысы Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан кешіктірілді, 1918 жылы Трентонмен байланыс ашылды, ал 1920 жылдың басында Георгиан шығанағымен байланыс орнатылды. Сол жылдың шілдесінде су жолының толыққанды бірінші сапары жасалды. Жол аяқталған кезде оның коммерциялық су жолы ретіндегі маңызы жойылды; Ұлы көлдердегі кемелер каналдың қабылдай алатынынан әлдеқайда ірі болды, ал каналға қосылған теміржолдар оның жүктемесінің көп бөлігін өздеріне алды. Бірақ моторлы қайықтардың пайда болуы Трент-Северн су жолын демалыс үшін өте ыңғайлы маршрут ретінде көрсетті, және бүгінде ол Онтарионың маңызды туристік орталықтарының бірі болып табылады. Батыстағы Мускока және шығыстағы Кавартас аймақтарындағы коттедждер арқылы өту жыл сайын мыңдаған туристерді тартады. Бұл су жолы Ұлы саяхаттың маңызды бөлігін құрайды. Бүгінде ол Канаданың Ұлттық тарихи орны ретінде Парктер Канадасы басқаратын сызықтық паркі ретінде ұйымдастырылған. Су жолы мамырдан қазанға дейін кеме қатынасы үшін ашық, ал жағалаулары мен көпірлері жыл бойы қолжетімді.

География

Су жолының жалпы ұзындығы – , Онтарио штатының Трентон қаласынан басталады, оның шамамен адам жасаған каналдары бар. Мұнда 44 шлюз бар, оның ішінде 37 стандартты шлюз, екі каскадты шлюз, Питерборо және Киркфилдтегі гидравликалық көтергіш шлюздер, сондай-ақ Биг-Чуттағы теміржол, ол Северн өзенінің жоғарғы және төменгі бөліктері арасында қайықтарды тасымалдайды. Жүйеге сондай-ақ 39 айналмалы көпір және 160 бөгет пен су деңгейін басқаруға арналған құрылыстар кіреді. Ол Балсам көліндегі ең биік нүктесіне жетеді, бұл Ұлы көлдер – Сент-Лоуренс өзенінің су жинау алабында теңіз деңгейінен кеме жүзуге болатын ең биік нүкте. Батыс Вирджиния штатындағы Фэрмонт қаласындағы Мононгахела өзенінің (Миссисипи өзенінің су бассейнінің бөлігі) кеме жүретін жотасы – Солтүстік Америкадағы ең биік нүкте (Рейн-Майн-Дунай каналының жотасы оның ең биік нүктесінде одан да жоғары). Трент-Северн су жолын Парктер Канадасы Тарихи каналдар ережелерінің заңдық өкілеттігімен басқарады (олар навигация, ресурстарды қорғау, қазба және толтыру операциялары, қайықшылар кемпингтерін пайдалану және т.б. үшін жауапкершілікті көрсетеді және тапсырады). Навигациялық дәліз жағалаудың және судың үстінен жоғары аумақты қамтиды. Трент-Северн су жолының навигациялық дәлізіне тікелей орналасқан 1800-нен астам жеке және коммерциялық мүліктер жатады. Трент-Северн су жолы сонымен қатар Dominion Water Power Act бойынша оның бойында орналасқан 18 гидроэлектр станциясы үшін реттеушілік жауапкершілікке және билікке ие.

Тарих

Сэмюэл де Шамплен 1615 жылы гурондықтармен бірге Грузин шығанағынан Квинт шығанағына дейінгі ішкі сулар желісімен саяхат жасаған алғашқы еуропалық болды. Осы маршруттан кейін каналдар салынды және ол Трент-Северн су жолына айналды.

Әскери шығу тегі

Онтарио көлі мен Хьюрон көлі арасындағы байланыс жолының қажеттілігі 1785 жылдан бері талқыланып келді және 1793 жылы Бірінші коалиция соғысы басталғанда маңыздырақ атанды. Жаңа құрылған АҚШ француз одақтастарының жағында соғысқа қатысса, Детройт немесе Сент-Клэр көлі арқылы үлкен көлдерге қол жеткізуді тоқтата алатын еді. Бұл Мичилимакинақтағы маңызды британдық сауда бекетіне суда жүзу арқылы кіруге кедерес келтіретін еді. Бұл маршрут 1812 жылғы соғыс кезінде әскери мақсаты үшін жиі қолданылмады, негізінен Голландия қонысына салынған теңіз депосына жабдықтар жеткізу үшін пайдаланылды. Бүгінде оның шамамен орналасқан жері Чатем, Англиядан Васага-Бичке (бұрын Шкунер Таун деп аталған) жіберілген үлкен теңіз сіңірімен белгіленген, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін ол Голландия қонысында тасталып қалды. Соғыс көрсеткендей, үлкен көлдерге ыңғайлы қол жеткізудің болмауы әскери мақсаттар үшін ішкі су жолдарына деген жаңа талаптарға әкелді және Жоғарғы Канада аймағына жылдам қол жеткізу үшін бірнеше каналдардың салынуына себеп болды. Оларға Оттава өзені бойындағы Гренвилл, Шют-а-Блондо және Кариллон каналдары, сондай-ақ олардың ең амбициялысы – бүгінгі Оттавадан Кингстонға дейінгі Ридо каналы кірді. Олар Монреаль, Оттава және Онтарио көлін байланыстырып, Сент-Лоуренс өзеніндегі маңызды қауіптерді және Онтарио көліндегі ұзақ ашық су участаларын айналып өтті. Йонг көшесін айналып өтіп, үлкен көлдерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін ұқсас маршруттың қажеттілігі күшін жоймады, ал 1815 және 1827 жылдар аралығында аймақта бірнеше сараптамалар жүргізілді. Олардың арасында 1819 жылы Кэтти жасаған сараптама ең маңыздысы болды, ол маршруттың шығыс бөлігінде Трент өзеніне лайықты балама жоқ деген қорытындыға келді. Алайда, оның қияңдау маршруты Райс көліне дейін созылып, соңында Онтарио көлінің жағалауында ғана аяқталды. Сонымен қатар, империялық үкіметтің қызығушылығы Ридо каналының құнымен шектелді, ол бастапқыда 2,370,000 долларға бағаланған, бірақ 1832 жылы ашылған кезде 4 миллион доллардан астам құнға жетті. Трент жүйесіне қаржы жинауға жасалған бірнеше әрекеттер, соның ішінде лотерея ұсынысы да сәтсіз аяқталып, жоспарлар тоқтап қалды.

Бетунаның кілтін

Джеймс Грей Бетун – Кобург портындағы кәсіпкер, Онтарио көлінде жұмыс істейтін бу кеме компаниясының иесі. Ол Трент каналының салынып бітетініне күмән келтірді, бірақ Питербороның солтүстігіндегі ішкі аймақтар әлі де коммерциялық мүмкіндіктер ұсынады деп ойлады. Онтарио көліне қосылу мәселесін басқа жолмен шешуге болады. Жергілікті саясаттағы маңызды тұлға Бетуне Кобургтен темір жол салуға бастама көтерді, ол Райс көлін айналып өтуі немесе тікелей одан өтуі керек еді. Порт Хоуп, Кобургтың кеме тасымалындағы басты бәсекелесі, батысқа жақын орналасқан, жол мен канал құрылысын ұсынды. Порт Хоуптың Райс көлінің батыс жағасындағы орналасуы оны Кобургке қарағанда көлге сәл жақын қылды, сонымен қатар Нортумберленд округінің шегінен шықпай, көлдің батыс жағынан Питербороға тікелей құрлық жолын ұсынды. 1832 жылы Бетуне арна мен темір жол желісін біріктірудің алғашқы жоспарын жасады. Бұл жол Кобургтен басталып, темір жол арқылы Саллиге (қазіргі Харвуд) дейін созылар еді, онда ол Райс көліндегі бу кемелерімен қосылатын болар еді. Бұл кемелер көлден Отонаби өзеніне өтіп, Оңтүстік Питербороға қол жеткізер еді. Содан кейін олар көліктік арбамен Чемгон көліндегі Бриджгенортқа ауыстырылатын. Пурдидің диірменіндегі (қазіргі Линдсей) және Бобкейджондағы шлюздер Көгершін көлі, Тас көлі, Шерге көлі және Скугог көлі сияқты кеңейтілген аймаққа қол жеткізуді қамтамасыз ететін еді, олар жиынтығында Артқы көлдер (қазіргі "Кавартас" деп аталады) деп белгіленген. Бетуне 1832 жылы Райс көлінде "Пемедаш" кемесін іске қосты, ол Питерборо мен Кобург арасында күнделікті қызмет көрсетті. Кеме – жолаушылар тасымалдамайтын, қозғалтқышпен жүретін баржа. Онда бүйірлік дөңгелектері болды және "18 атты күшті" қозғалтқышпен жабдықталған. Осы үлгідегі екінші бу кемесі Питерборо қаласында салынды, жартысына бөлініп, Бриджгенортқа жеткізіліп, 1833 жылдың 5 қыркүйегінде "Стерджон" деп аталды. Екі кеме де танымал болды; алғашқы жылғы қызмет кезеңінде, көлдер қозғалысқа ашық болған үш айдың ішінде "Стерджон" 61 сапар жасап, 60 баррель шошқа еті мен 55 тонна басқа жүк жеткізді. Бетуне ұйымдастырған топ 1833 жылдың 1 маусымында Артқы көлдердегі шлюздер сериясын салуға түскен ұсыныстарды қарау үшін кездесті. Алайда, олар тек екі ұсыныс алды, екеуі де Бобкейджон шлюзы үшін болды. Бірнеше қосымша кездесулерден және құрылыс алаңына барғаннан кейін келісімшарт Пирс, Дамбл және Хоарға 8000 долларға берілді. Компанияның жұмысшылары 2 тамызда келді және құрылысты дереу бастады. Қалған уақыт қара шатырдың кілтін қара шатырмен қақпай, қара шатырдың негізгі құрылысына арналды. 14 қарашада ауа райы суық болған кезде, шлюздің құрылысы аяқталмай қалды, сондықтан келісімшарт ұзартылды. Көктемде жер еріген кезде Бетуне Кобургтегі Жоғарғы Канада банкі филиалындағы есептік қателіктер салдарынан төлемсіз қалды, бұл оның осы қаражаттың бір бөлігін көлік схемасына пайдаланғанынан болуы мүмкін. Оның кемелері жаңа иелеріне сатылды. Жаңа провинция құрылған кезде бұрынғы Ішкі су комиссиясы жаңа үкіметтің Құрылыс басқармасына көшірілді. Жаңа үкімет Отбасылық келісімнің күшін жойды және француздық әріптесі Шато кликасының ықпалын азайтты. Бірақ бұл шешімдері аймақтық деңгейде бөлінетін органға айналды. Осы кезде процеске жаңа күш кірді – Онтарионың орталық ағаш өнеркәсібінің байлықтылары. Олар провинцияның көптеген өзендерін пайдаланып, ағаштарды диірмендерге, әсіресе Джон Рудольф Буттың Оттавадағы диірменіне, сол кезде әлемдегі ең үлкен пилорамаға тасымалдайтын. Шлюздер олардың ағаш ағындарына және өзендердегі кез келген қозғалысқа кедергі келтірді, сондықтан олар жүйедегі кез келген жұмыстарға қарсы болды. Жобаны қарап, Құрылыс басқармасы Байрд ұсынғандай көптеген шлюздер бар маршруттың өтуіне тым көп уақыт кететінін, ол әскери тұрғыдан пайдалы емес екенін және сондықтан жаңа федералистік үкіметтің қызығушылығын тудырмайды деп қорытындылады. Олар 1836 жылы келісімшарт бойынша жасалған төрт шлюздің құрылысын жалғастыруға келісті, негізінен бұл аймаққа келген көптеген иммигранттарды жұмыспен қамтамасыз етудің жолы ретінде. Олар қалған маршрулға көп көңіл бөлмеді және тексерілген шлюздердің қалған жерлерін ағаштан жасалған сырғанауларға айналдыруға келісті. Бұл әрекетті алғаш жасаған Кобург және Райс көлі темір жолы болды. Бастапқыда 1831 жылы жоспарланған және 1834 жылы жарғыланған, 1837 жылғы үрей мен сол жылдың соңындағы бүлік олардың жоспарларын 1840 жылы компанияның жарғысы жойылғанға дейін бұзып жіберді. Келесісі – Порт Хоуптың ұсынған Peterborough және Порт Хоуп темір жолы (P&PH), Райс көлінің батыс жағын айналып өту арқылы Питербороға тікелей құрлық жолын жасау мүмкіндігіне ие болды. Бұл Кобургтің мүдделерін осылай алаңдатты, олар Байрдты жол маршрулын жоспарлауға жалдады және 1846 жылы Кобург ағаш жолын ашты. Бұл P&PH-ты тоқтатты, олар өз жолын батысқа қарай Симко көліндегі Бивертонға бағыттуға шешім қабылдады. Құрылыс Рубидж пен Гудвин басқаратын құрылыс тобы арасындағы даулармен қиындыққа тап болды. 1886 жылдың соңынан бастап Рубидж жол бойындағы баспасөз бен саясаткерлерден қатты қысымға ұшырады және ол барған сайын параноидалыққа айналды, жобаға қатысқандардың барлығына оны қызметтен шеттетуге жасалған нақты немесе ойша келген әрекеттерге күдікпен қарады. Ол өзінің ашуын жобаның өзіне, әсіресе Гудвинге шығарды, ол Рубиджтің жоғары лауазымды тұлғаларына шағымдана бастады. Рубидж бұған жауап ретінде құрылысты бақылау үшін екі көмекшісін тағайындады, Гудвин мен оның жұмысшыларын түрлі проблемалармен үздіксіз мазалады, тіпті үкіметтік инженерлердің каноэларын олар құрылыс алаңдарына жетпеу үшін жапты. Гудвиннің шағымдары жиілігі мен ашуы артты және, ақыры, ол Джон Пейджтен, барлық каналдық жұмыстарды бақылайтын Каналдар және темір жолдар департаментінің инженерінен құрылыс алаңына келуін талап етті. Бұл сұраныс ақыры Рубидждің бақылау лауазымынан алынуына және оның орнына Оттава өзені каналдық жобаларының басқарушысы Дэвид Старк тағайындалуына әкелді. Құрылыс ақыры 1887 жылы аяқталды және 26 қазан күні алғашқы кеме бүкіл бөлімнен өтті.

Тағы бір үзіліс, тағы бір есеп

1887 жылдың басында өткен федералды сайлауда Макдональд каналға ештеңе уәде бермегеніне қарамастан, сенімді көпшілік дауысын алды. Бұл консерваторларға аймақта бірнеше орынды жоғалтуға әкеп соқты, бірақ оның протекционистік Ұлттық саясатты қолдауы, АҚШ-тың арзан өнімдерінің шарына қатерлі тұрған кәсіпкерлердің арасында оған көптеген жаңа орындар жеңіске жеткізді. Баспасөз Макдональдтың каналға тек дауыс жинау мақсатында ғана қызығушылық танытқаны туралы пікірлерге толы болды; «Питерборо Экзаменатор» бұл бағыттағы шағымдарды бастап, «Схема бойынша жұмсалған барлық шығындар саяси капиталдың есебінен төленуі керек, және осының өзі осы маңызды жұмыстың кешігуі мен бекерліктерінің себебі» деп мәлімдеді. Кез келген кешігу каналды жергілікті тұрғындар үшін одан да маңыздырақ етіп көрсетті, нәтижесінде Макдональдты ұзақ жылдар бойы қолдаған пастор Дж. Логан: «Енді менің бір ғана саясатым бар, ол – Трент өзені каналы» деді. Рубидж сол кезде әлі де Трентте жұмыс істеп, каналдың толық маршрутын және оны аяқтау құнын бағалау тапсырылған еді. Сайлаудан кейін Джон Пейдж Рубиджді Питербороға осы жұмысты аяқтау үшін қайта жіберді. Рубидж бұл мүмкіндікті пайдаланып, жұмыс орнына оралып, әрқашан басшылық еткенін және жеке себептермен ғана кеткенін мәлімдеді. Старк әлі келмеген еді, ал жұмыс дерлік аяқталғандықтан, ешкім не болып жатқанын анықтауға күш жұмсаған жоқ. Старк бақылауды қолға алғаннан кейін, ол Рубиджбен бірге жұмыс істейтін үкімет инженерлерінің бірі Эйлмерден Питерборо қаласында жаңа кеңсе ашуды сұрады. Эйлмер кететін кезде Рубидждің үстеліне заңсыз кіріп, ұзақ уақыттан бері дайын болмаған зерттеуді өзімен алып кетті, бұл Эйлмердің жала жабу айыптамасына әкеп соқты. Тағы бір үкімет инженері Фуллер Рубиджбен мүліктік дауға байланысты төбелес жасады, нәтижесінде Фуллер шабуыл жасады деген айып тағылып, қызметтен босатылды. Макдональд алдағы жұмысты тоқтатуға немесе кем дегенде кейінге жылдыруға кез келген мүмкіндікті пайдаланып, Рубидждің зерттеуінің жай-күйін сұрады. Рубидж оны 20 тамызға дейін дайындап беруге уәде берген еді, бірақ ол ешқашан ұсынылмады. Старк 1 қыркүйекте Рубиджге жеделхат жіберді, ал Рубидж Фуллермен болған төбелесі оны кейінге қалдырғанын мәлімдеді. Есептің соңғы нұсқасы 15 қарашада ұсынылды. Бұл есеп ондаған жылдар бұрын аяқталған Бердтің жоспарларына ұқсас болды, тек батыстағы соңғы шығу терегін өзгертіп, Солтүстік өзені арқылы Ваубаушенге дейін жеткізді. Ол құрылыс құны 8 684 650 долларға жететінін, оның ішінде бұрыннан салынып біткен немесе аяқталуға жақын 12 құлыптан басқа тағы 71 құлып, сондай-ақ қазылған канал кіретінін көрсетті. Пейдж жерді иемдену және аяқталуға жақын жұмыстар сияқты қосымша шығындарды есепке алып, тағы 1,1 миллион доллар қосты, осылайша жолдың жалпы құны 9 984 500 долларға жетті. Бұл 1880 жылы Старк жеке қолдаған 2,5 миллион долларлық Бердтің бастапқы бағасымен салыстырылады. Бұл Старкты батыстағы бастапқы Северн маршрутына оралып, өзінің жаңа бағасын ұсынуға итермеледі, ол 3 миллион долларға тең болды. Бұл соңғы дау-дамай Макдональд күткен нәрсе еді. Екі бағалаудың арасындағы үлкен айырмашылықты көрсетіп, ол 1887 жылдың 8 қазанында мәселені зерттеу үшін Трент өзені каналы комиссиясын құрды. Бұл «оларға жұмыстан шығуға мүмкіндік беру» шарасы ретінде дереу сынға алынды. Осылай болды; Комиссияның алғашқы отырысы 1888 жылдың 1 сәуіріне жоспарланды, ал соңғы есепті келесі сайлаудан кейін күтуге болатын еді. Бірқатар сұхбаттар жүргізіліп, сауалнамалар жіберілді, бірақ жауаптар өте аз болды, Комиссия бұл тақырыпқа қызығушылықтың жоқ екенін көрсетті. 1890 жылы жарияланған аралық есеп Макдональдты «тағы бір тексеру қажет» деген қорытындыға келдірді. Бірнеше оң нәтижелердің бірі – Трент өзенінің жаңа бас инженері Ричард Роджерс жасаған сумен жабдықтау өлшемі, ол барлық маршрутты күніне 100 рет құлыптау үшін 200 күндік кезеңде қажетті судан миллион есе көп су бар екенін көрсетті. Комиссия 1890 жылдың 17 желтоқсанында соңғы есебін ұсынды. Олар Роджерстің судың мөлшері туралы есебін қабылдады және маршруттардың мүмкін екеніне және тіпті қажет екеніне келісті. Сонымен қатар, олар кейбір күрделі аумақтарды бірнеше құлыптарды бір гидравликалық қайық көтергішімен алмастыру арқылы айтарлықтай жеңілдетуге болатындығын ұсынды және бұл мүмкіндікті одан әрі зерттеуді ұсынды. Олар сонымен қатар жұмыстың екі шетінде де аяқтаудың қажеттігі туралы әртүрлі түсіндіруге мүмкіндік берді, саясаткерлерге қай бөлімдерді, болса, қаржыландыруға келісетінін таңдауға мүмкіндік берді.

Аяқтау туралы шешім

Комиссия есебін тапсырған кезде, парламент 1891 жылғы сайлауға дайындалып жатты, дәл осыны Макдональд комиссияны құру арқылы күткен болатын. Сайлау өршігенде, нәтиже өте тартысты болатындай көрінді, сондықтан Макдональд Трентті пайдаланып, мүмкіндігінше көп орынды сақтап қалуға шешім қабылдады. 3 наурызда Трент аймағындағы консерватор ұйымдастырушысы Д.Р. Мерфи оған хат жіберіп, кез келген көмек көрсетуге дайын екенін сұрады. Ауруға шалдыққан және төсекке жатып қалған Макдональд телеграммамен жауап берді: «Трент-Вэлли каналы комиссиясы жобаны сәтті аяқтағандығы туралы жағымды баяндама жасады. Парламент келесі сессияда осы мақсатқа арналған грант сұрауға қарастырылады». Аймақтағы он үш орынның тоғызы консерваторлардың еншісіне бұрды, бұл олардың алдыңғы сайлаудағы шығындарын өтеді. Макдональд сайлаудан кейін көп ұзамай қайтыс болды, 1891 жылдың 6 маусымында оған соққылар тізбегі шалдықты. Макдональдтың өлімінен кейін консерваторлар бір саяси дағдарыстан екіншісіне құлап, бірнеше лидерлерді ауыстырды. Каналға қатысты Макдональдтың соңғы тілегін орындауға бірнеше рет уәде берілгеніне қарамастан, келесі сайлау жақындағанда ештеңе аяқталған жоқ. Содан кейін бірқатар айқын сараптамалар жүргізілді, ал Роджерске құрылысты одан әрі жалғастыру үшін егжей-тегжейлі жоспарларды жасау тапсырылды. 1895 жылдың 22 сәуірінде Балсам көлі мен Кёркфилд арасындағы канал құрылысына 475 000 долларлық келісімшартқа қол қойылды. 27 тамызда Лейкфилдтен Питербороға дейінгі бірінші бөлімге екінші келісім жасалды. «Питерборо экзаменар» наразылық білдіріп, «Неге жалпы сайлаумен дәл келіп жатқан бес жыл, каналдың кейбір бөліктерін зерттеу және салуды белгілейтін белсенділік кезеңдері арасында өтіп кетті? Неге ол дауыс жинау машинасына айналды?» деп сұрады. Консерваторлар Трентті тағы да өз пайдасына қолдануға тырысқанымен, бұл әрекет 1896 жылғы сайлауда Уилфрид Лориердің күшті жеңісімен сәтсіз аяқталды. Он жылдар бойы канал консерваторларға дауыс әкелгеннен кейін, жаңа либералдық үкімет дереу жұмысты тоқтатты. Бірақ көп ұзамай консерваторларды жоспарды қолдауға итермелеген саяси күштер либералдарға да әсерін тигізді, және тағы бір кездесу Трент қауымдастығымен және жаңа тағайындалған каналдар мен темір жол министрі Джордж Альберт Блэрдің сапары болды. Қауымдастықтың басты аргументі – каналдың Канаданың батысынан астық тасымалдауға арналған маңызды көлік дәлізі болуы мүмкін еді, ол сол кезде Торонто арқылы өтетін темір жол желілерінің қиын құрамына байланысты шығысқа қарай жылжуда қиындықтар тудырып жатқан еді. Бірақ бұл аргумент кері әсер етті; Блэр каналдың қажет екендігімен келісті, бірақ оның орнына Сент-Лоуренс бойымен жаңа жүйе құруды ұсынды. Лауриердің өзі темір жолды, әсіресе Гранд-Транк темір жолын қатты қолдады. Қауымдастық тағы да белсенділікке кірісіп, Оттавадағы мәселе бойынша кездесуге 270-тен астам делегатты әкелді. Сент-Лоуренс өзенінің бойындағы Grand Trunk жолының басқа кеме жолы ашылса, көлік қозғалысы айтарлықтай азаяды, сондықтан барлық қатысушыларға тегін пойыз билеттері берілді. Нәтижесінде 1897 жылдың 6 сәуірінде Оттаваға көптеген бизнесмендер келді және Трентті аяқтауды талап ететін бірқатар сөздер жасады. Біраз уақыттан кейін Лауриердің өзі сөз сөйлеп, «Үкімет өз саясатының бір бөлігі ретінде Трент аңғарының аяқталуын қабылдады» деп мәлімдеді. Бұл дауысты қошеметпен қарсы алынды.

Торонтодан келген қарсылық

Бұл кезде баржалық каналдың сауда жүйесі ретіндегі дәуірі аяқталды. Бұрын өте табысты болған Эри каналы жүк тасымалы теміржолға ауысқан соң, көлік қозғалысы азайды, сондықтан оның операторлары көлік қозғалысын және айналасындағы қалаларға оң экономикалық әсерін сақтап қалу ниетімен оны тегін пайдалануға берді. Бірақ бұл өзгеріс көп әсер етпеді, көлік қозғалысы төмендеуді жалғастырды. Нью-Йорк штатының бас инженері, каналды бақылаған адам, "каналдар табысты және қажетті көлік құралы ретінде өз мақсатына жеткен" деді. Жоғарғы Үлкен көлдерді Атлантика мұхитымен байланыстыру үшін бірнеше мүмкін маршруттарды қарастыру үшін көпұлттық комиссия құрылғанда, Трент тіпті есімдердің тізімінде болмады. Трент жағдайында, бастапқыда су жолына қызмет көрсетуге арналған теміржолдар енді одан да жақсы тасымалдау опциясын ұсынды. Бұл теміржол операторлары каналдағы кез келген коммерциялық тасымалдаумен бәсекелесе алатын болды, бұл Трент қауымдастығы ұсынған астық саудасы үшін үлкен алаңдаушылық тудырды. Форт-Уильямда тоқтаған Канадалық Тынық мұхиты теміржолы (CPR) Монреаль аймағына қосылысты аяқтады, сондай-ақ Оңтүстік Онтарио аймағында көл саудасына қызмет ететін қысқа желілер желісін құрды. Grand Trunk және Canadian Northern Railway (CNoR) ұқсас желілерді сатып алып, тағы бір теміржол жарысы басталды, барлығы жылдам өсіп келе жатқан астық саудасының үлесін алуды үміттенеді. Осы маршруттардың барлығы дерлік сол кезде Торонто арқылы өтті. Лориер хабарлама жасаған кезде, Трент теміржолға немесе мұхит кемелерін қабылдай алатын каналға балама ретінде қандай да бір лайықты кеме қатынасын ұсыну мүмкіндігі Торонтодағы бизнес мүдделері тарапынан дереу сынға алынды. 1898 жылдың 31 мамырында бірінші 600 000 долларлық келісімшарт жарияланғанда, Торонто-Батыс округінің депутаты және Канадалық Тынық мұхиты теміржолының (CPR) директоры Эдмунд Ослер парламентте оған бірінші болып қарсылық көрсетіп, үкіметтің "қаржыны ысырапқа салуға дайын" болуы керек деді. Либералдардың қызықтыруына орай, Трент аймағынан басқа консерваторлар Ослермен пікір таластыруды бастады. Дегенмен, үкімет осы бюджетте бөлінген қаражатты кеңейтулерге емес, тек аяқталмаған жұмыстарды аяқтау үшін пайдалануға келісті. Көп ұзамай Лориер үкіметінің кез келген жұмысты кейінге шегуге тырысып жатқаны анық болды.

Лаури жүйеді аяқтайды

Бұл жағдай Вильфрид Лориердің басшылығымен Либералдық партияның жаңа басшылығының пайда болуымен өзгерді. 1896 жылғы сайлауға дейін партия АҚШ-пен еркін сауданы, «өзара тиімділік» деп белгілі болған саясатты, ынталы түрде қолдады, бірақ бұл сайлау үшін одан бас тарды және жоғары тарифтік, протекционистік Ұлттық саясатты қабылдады. Өнеркәсіпті қолдау үшін олар көптеген қоғамдық жұмыстарды ұсынды, әсіресе консерваторлардың ықпалындағы және дауыс берушілердің пікірін өзгертуге болатын округтерде. Бұл Трент жүйесіне қатысқан Онтарионың барлық округтері үшін осылай болды және ол Онтарио стратегиясының негізгі бөлігіне айналды. Халықтың көпшілігінен дауыс алғанмен сайлауда жеңіске жеткен партия Трент жүйесін аяқтауды бастады. Осы кезде Порт-Хоуп қаласындағы бизнес өкілдері тағы да Райс көлінің батыс жағынан оңтүстікке қарай жаңа канал салып, жолды аяқтауды ұсынды, бұл олардың қаласына дейін жеткізеді. Бұл шығу нүктесін Торонтоға жақындатады және жалпы маршрутты қысқартады. 1900 жылғы қаңтардағы есепте бұл Монреальге дейінгі жолды ұзартуға әкелетіні, бірақ одан да маңыздысы, кемелердің Онтарио көлінде ашық суларда жүзуге тура келетіні, ал Трентон шығу орны қорғалған екені айтылды. Келесі есептен Трентон маршруты арзан болатыны белгілі болды және осы бөлікке келісімшарттар жіберілді. Бірнеше тендерлер келіп түсті, бірақ үкімет тағы да құрылыс жұмыстарын бастаудан бас тартты.

Мюлоктың ақымақтығы

Бұл жұмыс жүріп жатқанда, ақырында либералдарды құлатқан қосымша жоба басталды. Торонтоның солтүстігіндегі өсіп келе жатқан өнеркәсіптік және сауда қаласы Ньюмаркеттегі Уильям Мюлок провинцияда Лориердің жақын көмекшісі болды. 1904 жылы Канаданың Солтүстік темір жолы бағаларын көтерді және қаладағы өнеркәсіптердің шығындарын күрт арттыратын бірнеше өзгерістер жасады, олар бұл өзгерістер оларды банкротқа дейін жеткізеді деп мәлімдеді. Мюлок Трентті оңтүстікке қарай қалаға дейін ұзарту жоспарын жасады, бұл ұзарту ресми түрде Голланд бөлімі деп аталды, бірақ барлығы оны Ньюмаркет каналы деп білді. Сыншылар бұл идеяны бірден сынап, мұндай байланыстың экономикалық әлеуеті жоқ екенін көрсетті. Бірақ Мюлоктың Йорк Солтүстігіндегі сайлау округіне федералдық қаражат әкелу мүмкіндігін жібергісі келмеді, сондықтан ол үнемі үгіт жүргізіп, жергілікті тұрғындардың қолдау петицияларын ұсынды. Бірақ жүргізілген сараптама бағаны 300 000 доллардан асырып көрсетті, бұл мұндай қысқа байланыс үшін үлкен сома еді, және кейіннен Теміржолдар және каналдар департаментінің саяси ықпалымен жасалған өзгерістерге байланысты баға одан да өсті. Жоспарлар аяқталған кезде баға 1 миллион долларға жуықтады. Осы бағаға қарамастан, және Мюлок 1905 жылы мандатын тастап кеткеніне қарамастан, партия сайлау округін өз бақылауында ұстау үшін жобаны қолдауын жалғастырды. Бұл мәселе Парламентте консерваторлардың үнемі шабуылына ұшырады, ал есептеулер жазда оны іске қосу үшін жеткілікті су жоқ екенін көрсеткенде, баспасөз оны қатты сынға алды. Партия жобаның сәтсіздікке ұшырағаны анық болған кезде де оны қолдауын тоқтатпады. 1911 жылғы сайлау «Мюлоктың ақымақтығы» деп аталған бұл мәселеге нүкте қойды. Роберт Борден қызметке келгеннен кейін бірнеше күн өткен соң жобаны тексеруге бұйрық берді және көп ұзамай оны тоқтатты. Сол кезде 85% аяқталған құрылыстың қалдықтары өз орнында тасталып, бүгінгі күнге дейін жергілікті ландшафтты әсемдейді. Жергілікті тұрғындар оны «көрініссіз канал» деп атайды.

Бүгінгі канал

Көлденең жерлерге саяхат 1907 жылы Киркфилд лифт шлюзы ашылғанға дейін тоқтатылды. Шлюздер жүйесі Онтарио көлінің бойындағы ірі сауда орталықтарына тауарлардың жылдам әрі тиімді ағылуын қамтамасыз етіп, Онтарионың орталық аймағының дамуына көмектесті. Осы провинцияның таулы, қиын-қыстау жері құрлықпен саяхаттауды өте қиын және уақытты көп алатын етті. Канал аяқталғаннан кейін, ол құрылысы жүргізілген аймақтардың экономикасына елеулі әсер етпеді. Ол аяқталған кезде оның дизайны ірі кемелердің пайда болуымен ескірді: ол коммерциялық мақсатта пайдалануға тым кішкентай кемелер үшін жобаланған еді. Салыныс кезеңінде теміржол желілері одан әрі дамып, қызмет сапасын жақсартты, бұл елді мекендердің орналасуына әсер етті. 1910-1911 жылдары Смит қалашығы мен Чеммонг яхт клубы Трент каналынан келген жер зақымдануы үшін талап арыз берді. Су жолы 1932 жылы қазіргі Уэлланд каналы аяқталғаннан кейін коммерциялық мақсаттар үшін қолданыстан шықты. Уэлланд каналы мұхит арқылы жүзе алатын кемелерді қабылдай алатын, бірақ жүктер көбінесе Монреальде үлкен мұхит кемелеріне немесе олардан ауыстырылатын. Трент-Северн жүйесі әлі де қолданыста. Оны ұлттық парктік қызмет, Parks Canada басқарады және күтіп ұстайды, қазір ол туризм және демалыс қайықтары үшін пайдаланылады. Kawartha Voyageur кемесімен круиздік қызметтерді ұсынатын компаниялар, сондай-ақ үй қайықтарын жалға берумен айналысатын фирмалар бар. 2013 жылдың маусым айында Галибуртон—Каварта көлдері—Брок сайлау округінің депутаты Барри Деволин су жолының ғасырлық инфрақұрылымын қайта жаңарту мақсатында «Трент-Северн су басқармасы туралы» C-530 заң жобасын қайтадан енгізді. Техникалық және навигациялық ережелер (мысалы, жылдамдық шегі, максималды су тартылуы, максималды су тереңдігі және көпірлердің биіктігі) туралы ақпаратты Parks Canada веб-сайтынан табуға болады.