Құстардың Buphagus туысы – Африка саваннасында тіршілік ететін, ірі жануарлардың паразитін жейтін, бірақ кейде қан соратын құстар. Таксономия, эволюция.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құстар туысы
Genus of birds
Бұқашақтар – Buphagus туысын және Buphagidae тұқымын құрайтын екі түрлі құс. Бұрын бұқашақтарды көбінесе шыршалар тұқымы, Sturnidae ішіндегі Buphaginae қосалқы тұқымы ретінде қарастыратын, бірақ молекулалық филогенетикалық зерттеулер олардың Sturnidae және Mimidae (мокингтер, трашерлер және туысқандары) бар бауырлас топтарына базальды жеке тұқым құрайтынын үнемі көрсетті. Бұқашақтар Сахарадан оңтүстік Африканың саванналарында ғана кездеседі. Ағылшын және ғылыми атаулары ірі сүтқоректілерге (жабайы және үй жануарлары) – сиырлар, зебралар, импалалар, бегемоттар, қарақұйрықтар және жирафтарға – жайғасып, қызыл маса, кішкентай жәндіктер, құрт-құмырсқалар және басқа паразиттермен, сондай-ақ жануарлардың қанымен қоректенетін әдеттерінен туындайды. Ірі сүтқоректілерге қатысты бұқашақтардың мінез-құлқы тек өзара пайдалы деп есептелген, бірақ соңғы зерттеулер бұл қарым-қатынастың паразиттік сипатта болуы мүмкін екенін көрсетеді. Суахили тілінде қызыл тұмсықты бұқашақтың аты – Аскари ва кифару (қаңқашаның күзетшісі).
The oxpeckers are two species of bird which make up the genus Buphagus, and family Buphagidae. The oxpeckers were formerly usually treated as a subfamily, Buphaginae, within the starling family, Sturnidae, but molecular phylogenetic studies have consistently shown that they form a separate lineage that is basal to the sister clades containing the Sturnidae and the Mimidae (mockingbirds, thrashers, and allies). Oxpeckers are endemic to the savanna of Sub Saharan Africa. Both the English and scientific names arise from their habit of perching on large mammals (both wild and domesticated) such as cattle, zebras, impalas, hippopotamuses, rhinoceroses, and giraffes, eating ticks, small insects, botfly larvae, and other parasites, as well as the animals' blood. The behaviour of oxpeckers towards large mammals was thought to be exclusively mutual, though recent research suggests the relationship can be parasitic in nature as well. The swahili name for the red billed oxpecker is Askari wa kifaru (the rhino's guard).
Таксономия
Buphagus тұқымдасын 1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон енгізді, түбіртек түрі – сары мүңкілді өгізқұйрық. Атау ежелгі грек тіліндегі "боус" ("түйе") және "фагос" ("жеуші") сөздерінің қосындысынан құралған. Muscicapoidea филогенезиясының жаңағы зерттеулеріне сәйкес, өгізқұйрықтар Мимидтермен (құстың сүйкімді әмірі мен тасқыншылар) және шыршылармен туыс, бірақ екеуіне де тым жақын емес. Бұл топтардың белгілі биогеографиясын ескере отырып, өгізқұйрықтардың тегі Шығыс немесе Оңтүстік-Шығыс Азияда пайда болған деген болжам ең ықтимал көрінеді.
The genus Buphagus was introduced in 1760 by the French zoologist Mathurin Jacques Brisson with the yellow billed oxpecker as the type species. The name combines the Ancient Greek words bous "ox" and phagos "eating". According to the more recent studies of Muscicapoidea phylogeny, the oxpeckers are an ancient line related to Mimidae (mockingbirds and thrashers) and starlings but not particularly close to either. Considering the known biogeography of these groups, the most plausible explanation seems that the oxpecker lineage originated in Eastern or Southeastern Asia like the other two.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Өгізшаяндар Сахарадан оңтүстік Африкаға тән, және көбінесе ашық орталарда кездеседі. Олар ең құрғақ шөлдерде және ылғалды ормандарда табылмайды. Олардың таралу аймағы сүйікті жемдері – нақты құтыр түрлерінің, сондай-ақ осы құтырларды тасымалдаушы жануарлардың болуымен шектеледі. Өгізшаяндардың екі түрі Шығыс Африканың көп бөлігінде бірге кездеседі, тіпті бір жануардың үстінде де болуы мүмкін. Осы екі түрдің арасындағы қарым-қатынастың мәні әлі белгісіз.
The oxpeckers are endemic to sub Saharan Africa, where they occur in most open habitats. They are absent from the driest deserts and the rainforests. Their distribution is restricted by the presence of their preferred prey, specific species of ticks, and the animal hosts of those ticks. The two species of oxpecker are sympatric over much of East Africa and may even occur on the same host animal. The nature of the interactions between the two species is unknown.
Тамақ және тамақтандыру
Құсбегілер тек ірі сүтқоректілердің денесімен қоректенеді. Кейбір түрлерге басымдық берілсе, Лихтенштейннің хартбистісі немесе топи сияқты түрлерден қашып жүреді. Кішкентай антилопалар, мысалы, лехве, дуикерлер және қамысқаз да қашып жүреді; ең кішкентай, тұрақты пайдаланылатын түр – импала, бұл мүмкін, олардың көптеген қызыл масалары мен әлеуметтік мінез-құлқына байланысты. Олар өздерінің ареалдарының көп бөлігінде қазір малмен қоректенеді, бірақ түйелерден аулақ салады. Олар эктопаразиттермен, әсіресе қызыл масалармен, сондай-ақ жараларды билеп алған жәндіктермен және кейбір жаралардың еті мен қанымен қоректенеді. Кейде оларды паразиттер деп жіктеуге болады, себебі олар жануарлардың арқасындағы жараларды ашады. Алғашқыда олардың өзара тиімді қарым-қатынасқа мысал екені ойылған, бірақ соңғы деректер құсбегілердің паразит болуы мүмкін екенін көрсетеді. Құсбегілер қызыл масаларды жейді, бірақ көбінесе олар тұяқты жануардың денесінде тойып қойған қызыл масалар болады және құсбегілердің болуы мен эктопаразиттердің азаюы арасында статистикалық маңызды байланыс анықталған жоқ. Пілдер мен кейбір антилопалар олар қонғанда құсбегілерді ығыстырып тастайды. Дегенмен, пілдердің құсбегілерге өздерінен паразиттерді жеуге рұқсат ету жағдайлары да тіркелген. Басқа түрлер олардың бетінде қызыл маса іздегенде құсбегілерге төзімділік көрсетеді, бір автордың айтуынша, бұл "қолайсыз және бұзылған процесс сияқты көрінеді".
Oxpeckers graze exclusively on the bodies of large mammals. Certain species are seemingly preferred, whereas others, like the Lichtenstein's hartebeest or topi are generally avoided. Smaller antelope such as lechwe, duikers and reedbuck are also avoided; the smallest regularly used species is the impala, probably because of the heavy tick load and social nature of that species. In many parts of their range they now feed on cattle, but avoid camels. They feed on ectoparasites, particularly ticks, as well as insects infesting wounds and the flesh and blood of some wounds as well. They are sometimes classified as parasites, because they open wounds on the animals' backs. They were originally thought to be an example of mutualism, but recent evidence suggests that oxpeckers may be parasites instead. Oxpeckers do eat ticks, but often the ticks have already fed on the ungulate host, and no statistically significant link has been shown between oxpecker presence and reduced ectoparasite load. Elephants and some antelope will actively dislodge the oxpeckers when they land. However there have been noted instances of elephants allowing oxpeckers to eat parasites off of them. Other species tolerate oxpeckers while they search for ticks on their faces, which one author says "appears to be an uncomfortable and invasive process.
Өсіру
Өкпелердің көбейту маусымы кем дегенде бір жерде жаңбырлы маусыммен байланысты, бұл олардың сүтқоректі жануарларының белсенділігіне және олардың денелеріндегі қызыл масалардың санына әсер етеді. Олардың жұптасу және көбейту процесі де жануарлардың үстінде жүзеге асады. Олар көбінесе ағаштардағы, кейде қабырғалардағы қуыстарда ұя салады. Ұялар шөппен төселген, көбінесе олардың жануарларынан, тіпті әдетте пайдаланбайтын қой сияқты малдан жұлып алынған түктермен қапталады. Әдеттегі жұмыртқа саны екі-үш, бірақ қызыл мойынды өкпе бес жұмыртқаға дейін туады.
The breeding season of the oxpeckers, in at least one location, is linked to the rainy season, which affects the activity of their mammalian hosts and the tick loads of those hosts. Both courtship and copulation occur on their hosts as well. They nest in holes, usually in trees but sometimes in other types of cavity, including holes in walls. The nests are lined with grasses and often with hair plucked from their hosts and even livestock such as sheep which are not usually used. The typical clutch is between two and three eggs, but the red billed oxpecker may lay up to five eggs.
Ұялы орын
Қызыл мойынды бұқаторғайлар қамыс пен ағаштарда түнеуге бейім. Үлкен саванна шөпқоректілерін түнде камерамен зерттеулер көрсеткендей, екі түрдегі бұқаторғайдың (бірақ көбінесе сары мойынды бұқаторғай) денесінде де түнеуі мүмкін, жырафтың жамбасының ішкі жағынан және импала мен бизонның үстінен ілініп.
Red billed oxpeckers have been known to roost in reeds and trees. Studies of large savanna herbivores using cameras at night have shown that both species of oxpecker (but more often in yellow billed oxpecker) may also roost on the bodies of herbivores, hanging under the insides of the thighs of giraffe and on top of impala and buffalo.