Кіріспе
1987 жылғы бейне ойын. R Type (アール・タイプ, Āru Taipu) — 1987 жылы Irem компаниясы жасаған және шығарған көлденең прокрулды атушы бейне ойын және R Type сериясының бірінші ойыны. Ойыншы жұлдыздық кеме R 9 "Arrowhead" арқылы басқарады, ол бүкіл адамзатты жоюға ниеттенген күшті шетелдік жаратылыстар – Bydo-ны жоюға тырысады. R 9 "Force" деп аталатын жарқыраған шар тәрізді құрылғыны ала алады, ол оны жаудың шабуылынан қорғайды және қосымша оттық күшті ұсынады. Аркадалық нұсқасы Солтүстік Америкада Nintendo компаниясы тарапынан таралды; бұл Nintendo таратқан соңғы аркадалық ойын. R Type – Irem компаниясының 16 биттік M72 аркадалық жүйесінде жұмыс істеген алғашқы ойын. Даму тобы Gradius, Aliens және H. R. Giger еңбектерінен шабыттанды. Музыка авторы Масато Исизаки, ал кейіпкерлер дизайнын Акио Оябу жасады. Ойынның атауы "ray" сөзінен туындаған, ол ойын барысында қолданылатын сәуле сияқты қаруларға сілтеме жасайды. R Type коммерциялық жағынан сәтті болды және графикасы мен құнарлы ойынға байланысты сыншылар тарапынан мақтау алды, бірақ қиындығы үшін де сынға ілікті. Ол көбінесе ең жақсы атушы ойындардың бірі және барлық уақыттағы ең ұлы бейне ойындардың бірі ретінде аталады. Оның табысы бірнеше жалғастырулар мен қосалқы ойындарға, үйге арналған порттарға және цифрлық тарату қызметтеріне әсер етті. Ойынның жаңадан жасалған нұсқасы 2000 жылы Game Boy Color үшін R Type DX ретінде шығарылды. 3D ремейк, R Type Dimensions, 2009 жылы Xbox 360 үшін, 2014 жылы PlayStation 3 үшін, 2018 жылы Nintendo Switch, PlayStation 4 және Windows үшін, ал 2019 жылы iOS үшін жарық көрді.
the video game
R Type (アール・タイプ, Āru Taipu) is a horizontally scrolling shooter arcade video game developed and released by Irem in 1987 and the first game in the R Type series. The player controls a star ship, the R 9 "Arrowhead", in its efforts to destroy the Bydo, a powerful alien race bent on wiping out all of mankind. The R 9 can acquire a glowing orbicular device called a "Force", protecting it from enemy fire and providing additional firepower. The arcade version was distributed by Nintendo in North America; it is the last arcade title Nintendo distributed. R Type was the first game to run on Irem's 16 bit M72 arcade system. The development team drew inspiration from Gradius, Aliens and works by H. R. Giger. The music was composed by Masato Ishizaki, while character designs were by Akio Oyabu. The game's title stems from the word "ray", as in a ray of light, in reference to the player's raylike weapons used throughout the game. R Type was commercially successful and celebrated by critics for its graphics and addictive gameplay, but was criticized for its difficulty. It is commonly cited as one of the best shoot 'em up video games, and one of the greatest video games of all time. Its success inspired several sequel and spinoff games, and home ports and releases for digital distribution services. A remake of the game was released as R Type DX for the Game Boy Color in 2000. A 3D remake, R Type Dimensions, was released for the Xbox 360 in 2009; for the PlayStation 3 in 2014; for the Nintendo Switch, PlayStation 4, and Windows in 2018; and for iOS in 2019.
Ойын процесі
Ойынның қарқыны сол кездегі ұқсас атыс ойындарына қарағанда баяу, және ойыншы жылдамдығынан гөрі жаудың қимыл үлгісін жаттауға көбірек мән береді. Ойын сегіз деңгейден тұрады, әр деңгейдің соңында бас жау күтеді. Ойыншы кішкентай ғарыш кемесін басқарып, әртүрлі кеме қаруларын қолдана отырып, жерді аралап, жаулармен күреседі. Ойыншының ғарыш кемесі әдетте әлсіз, бірақ жылдам атуға қабілетті негізгі қаруға ие; сондай-ақ, толқындық пушка деп аталатын күштірек қару бар, оны қолдану үшін ойыншының оқ атуын тоқтатып, қуат жинауы керек. Ойын барысында ойыншы "Күш" деп аталатын қосымша құрылғыны ала алады. Ол жарқыраған қызғылт сары шарға ұқсайды. Күшті ойыншының ғарыш кемесінің алдына немесе артына бекітуге болады, немесе еркін ұшу үшін ажыратуға болады. Бекітілген кезде, Күш негізгі қару мен толқындық пушкадан бөлек, үш түрлі қуатты қарудың біреуін ұсынады. Ажыратылған кезде бұл қаруларды қолдану мүмкін емес, бірақ Күш екінші қатарлы қарулар жиынтығын қолданады, оларды ойыншы тіпті Күш ғарыш кемесінен алыс болғанда да атуы мүмкін. Күштің тағы бір мүмкіндігі – қалқан ретінде пайдалану; ол толығымен бұзылмайды, оған бағытталған көптеген нысандарды тоқтатып, сондай-ақ, жауға тиіп, зақымдауға немесе жоюға қабілетті. Ойын дизайнының авторы АКИБО Күштің идеясына көңдердегі қоңыздардың мінез-құлқының шабыт бергенін айтты. Серия атауындағы R әрпі "ray" – жарық сәулесін білдіреді, бұл сериядағы ойыншылар қолданатын түрлі сәулелі қаруларға сілтеме жасайды.
Шығару
Hudson Soft компаниясы R Type-тің өте дәл портын әзірледі, ол TurboGrafx 16 (PC Engine) консолі үшін шығарылды, бірақ ол сәл төменгі ажыратымдылықпен, азайтылған түс палитрасымен, спрайттардың жыпылықтауымен және баяулаумен зардап шекті. Ажыратымдылықтың сәл төмендеуіне байланысты ойын алаңы, ойыншының кемесі экранның жоғарғы немесе төменгі жағына жақындағанда, тік осьте сәл жылжиды. Жапондық нұсқасы R Type I (アール・タイプI) және R Type II (アール・タイプII) деп аталатын екі ойын картасына (HuCards) бөлінді, ал Солтүстік Америкада кейіннен шыққан нұсқада бүкіл ойын бір картада болды. R Type-тің TurboGrafx 16 нұсқасында 6-шы деңгейдің соңында басқа нұсқалардағыдай ұзаққа созылған жаулар толқыны емес, босс кездеседі. Xbox Live Arcade ойыны R Type Dimensions 2009 жылдың 4 ақпанында Tozai Games компаниясымен шығарылды. Бұл бастапқы R Type және оның жалғасы R Type II-нің порты. Ойынды түпнұсқа 2D графикасымен немесе жаңа 3D графикасымен ойнауға болады, сондай-ақ кооперативтік ойын мүмкіндігі қосылған. PS3 үшін ұқсас нұсқа 2014 жылдың мамырында шығарылды. R Type TurboGrafx 16 нұсқасы Nintendo Virtual Console үшін расталған алғашқы ойындардың бірі болды. Wii-ге арналған жапондық нұсқасы ойынның бастапқы форматын сақтай отырып, екі жүктемеге бөлінген. Nintendo 3DS және Wii U үшін жапондық нұсқалары жапондық емес, Солтүстік Америкалық нұсқаны пайдаланады, ойынды бір жүктеу ретінде ұсынады; алайда, ойын 2020 жылдың 30 шілдесінде Nintendo 3DS және Wii U дүкендерінен алынып тасталды. Master System нұсқасы Жапонияда 2009 жылдың 19 мамырында, Солтүстік Америкада 2009 жылдың 2 қарашасында және Еуропада 2009 жылдың 25 қыркүйегінде Virtual Console-да қолжетімді болды; бірақ лицензиялық мәселелерге байланысты, бұл нұсқа Солтүстік Америкада және Еуропада 2011 жылдың 30 қыркүйегінде, ал Жапонияда 2011 жылдың 18 қазанында сатылымнан алынды. 2010 жылы DotEmu компаниясы R Type-тің iOS портын жасады, оны Electronic Arts баспасынан шығарды, сондай-ақ 2011 жылдың қыркүйегінде Android үшін де шығарды. Tozai Games 2018 жылы қайта оралып, "R Type Dimensions" ойынының жаңартылған цифрлық нұсқасын қайта шығарды, енді ол "R Type Dimensions EX" деп аталады және Steam, PlayStation 4 және Nintendo Switch платформаларында қолжетімді. Strictly Limited Games 2019 жылдың ақпан айында PlayStation 4 және Nintendo Switch нұсқаларының физикалық көшірмелерін шығарды. Бұл көшірмелердің саны сәйкесінше 2000 және 3000 данамен шектелді. Сондай-ақ коллекционерлік нұсқалары шығарылды, олар қатты мұқабалы сурет кітабын, әскери билеттерді, наклейкаларды және карточкаларды қамтыды, бұл PlayStation 4 үшін 1000 және Nintendo Switch үшін 2000 данамен шектелді.
Аркада
Жапонияда Game Machine журналы 1987 жылғы 1 тамыздағы санында R Type ойынын айдың ең табысты аркадтық автоматы деп тізімдеді. Ол 1987 жылы Жапониядағы ең көп табыс әкелген аркадтық ойынға айналды. 1988 жылы ол жылдың үшінші ең табысты аркадтық түрлендіру жиынтығы және жалпы аркадтық ойындардың алтыншы орынында болды. Алғашқы R Type ойыны көптеген ойын сыншылары тарапынан жақсы қабылданды. Алайда, ол өте қиындығымен де әйгілі болды. Computer and Video Games журналынан Клэр Эджли 1987 жылдың шілде айында R Type ойынын "айдың ойыны" деп таңдады. Келесі айда Commodore User журналы оған жоғары баға берді және ойын автоматтары залдарында үлкен кезектердің тұрғанын атап өтті.
Консольдер
1992 жылы Mega Guide журналының мәліметінше, R Type ойыны "қолда ұсталатын сансыз-ақ" дана сатылған. 1988 жылы Master System платформасына жасалған табысты көшірме Sega кітапханасындағы ең жақсы ойындардың бірі ретінде бірден танылды. Mean Machines журналындағы шолуда ойынның графикасы және ұсынылған қиындықтың жоғары деңгейі ерекше мақталып, оған жалпы бағасы 92% берілді. 1989 жылы ACE журналы оны PC Engine және Master System үшін қолжетімді ең үздік бес ойынның қатарына қосты. Келесі жылы олар осы ойынды және аркадалық түпнұсқасын (бірақ ойынның басқа көшірмелерін емес) "Барлық уақыттың ең жақсы 100 ойыны" тізімінде 98-ші орынға орналастырып, оның көркемдік стилі, графикасы, дизайндық инновациялары және алып басшыларына жоғары баға берді. Allgame редакторы Шон Сакенхайм ретроспективті шолуда R Type-тің TurboGrafx 16 нұсқасын "аркадалық нұсқасының ең дәл үйге көшірілген нұсқасы" деп сипаттады, сондай-ақ "осы жанрды бастаған атыс ойыны және ол әлі де басынан соңына дейін қызықты" деді. Ол олардың ресми топ-100 тізімінде 6-шы орынды иеленді. The Games Machine журналы "түстің керемет қолданылуын" және "Spectrum платформасындағы басқа атыс ойындарынан асып түсетінін" атап өтті. Crash журналы Electric Dreams компаниясын "аркадалық сезімді сақтап, керемет ойын жасағаны үшін" құттықтады. Sinclair User қару-жарақ жүйесі мен қиындық деңгейінің өсуін мақтады. C+VG журналы өз шолуын "қатерлі және құмарлық тудыратын тамаша атыс ойыны. Spectrum платформасындағы атыс ойындарының жанкүйерлері үшін міндетті түрде тамашалануға лайық" деген сөздермен аяқтады. Ойын "Жылдың үздік 8 биттік аркадалық ойынның көшірмесі" номинациясындағы Golden Joystick Awards сыйлығында "Operation Wolf" ойынынан кейін екінші орынды иеленді. C64 нұсқасындағы музыканың орындалуы жақсы қабылданды, бірақ бұл көшірме өнімділік мәселелері мен қателерге байланысты орташа баға алды.
Бейімделулер
R 9A Arrowhead, Scant және Dobkeratops манга Warera Hobby's Famicom Seminar-дың 30-тарауында кездеседі. R Type ойыны Шигето Икехараның Rock'n Game Boy мангасындағы бейнеойындардың бірі болып табылады, ол 1989 жылдың қазанынан 1991 жылдың желтоқсанына дейін Comic BomBom баспасынан шыққан.