Кіріспе

1754 жылы Британдық Америкадағы колониялардың жиналысы

Олбань конгресі (19 маусым – 11 шілде, 1754 жыл), сондай-ақ 1754 жылғы Олбань конвенциясы деп те аталады, – бұл Британдық Америкадағы жеті британдық колонияның заң шығарушы органдары жіберген өкілдердің жиналысы: Коннектикут, Мэриленд, Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Нью-Йорк, Пенсильвания және Род-Айленд. Бұл жиынға қатыспаған колониялар: Ньюфаундленд, Нова-Скотия, Нью-Джерси, Виргиния, Джорджия, Солтүстік Каролина және Оңтүстік Каролина. Өкілдер 1754 жылдың 19 маусымынан 11 шілдесіне дейін Нью-Йорк штатының Олбани қаласындағы Сити-холл (Штат-Хуис) ғимаратында күн сайын жиналып, Ұлыбритания мен Франция арасындағы Жеті жылдық соғыстың Солтүстік Америка майданындағы француз-үнді соғысының бастапқы кезеңінде Канададан туындаған француз қауіпіне қарсы тұру және американдық тайпалармен жақсы қарым-қатынас орнату мәселелерін талқылады. Делегаттардың мақсаты американдық ұлт құру емес, олар Мохоктер және басқа да ірі Ирокез тайпаларымен келісім жасауға бағытталған, міндеті шектеулі колонистер болды. Бұл американдық отарлаушылардың алғаш рет бірге кездесуі болды және ол 1765 жылғы мөртаңбалық акт конгресін, сондай-ақ 1774 жылғы Бірінші Континенттік конгрестің құрылуына үлгі болды, бұл конгрестер Американ революциясына қадамдар болды.

Шолу

Олбань конгресі – 18 ғасырда американдық отар өкілдерінің бірінші рет кездесіп, қандай да бір ресми одақ құру мәселесін талқылаған уақыты болды. 17 ғасырда Жаңа Англияның бірқатар колониялары негізінен қорғану мақсатында «Жаңа Англия конфедерациясы» деп аталатын шала байланысты қауымдастық құрған, себебі француз және олардың одақтас үнді тайпалары жиі шабуыл жасады. 1680 жылдары британ үкіметі Делавэр өзені мен Пенобскот шығанағы арасындағы колонияларды біріктіретін «Жаңа Англия доминионы» үкіметін құрды, бірақ ол 1689 жылы таратылды. Джейкоб Лейслер 1690 жылдың 1 мамырында Нью-Йоркте француздар мен үндістерге қарсы біріккен әрекеттерді жоспарлау үшін колонияаралық конгресс шақырды, бірақ ол Мэриленд колониясына дейінгі ғана колонияларды тартты.

Тарих

Олбань делегаттары уақытының көп бөлігін Бенджамин Франклиннің Одақ жоспары – Олбань жоспасын талқылауға жұмсады, мақсаты орталықтандырылған колониялық үкімет құру еді. Делегаттар 11 колонияның бірігуін көздейтін жоспарды мақұлдады, оның президенті британдық тәж тағайындайтын еді. Әрбір колониялық жиналыс заң шығару өкілеттігіне ие "үлкен кеңеске" 2-ден 7-ге дейін өкіл жіберетін болды. Одақтың үндістер ісіне қатысты құзыреті болар еді. Алайда, жоспар колониялардың заң шығару органдары, өздерінің тәуелсіз жарғыларын сақтауға тырысқандықтан, және әскери басқаруды қалаған Колониялық кеңсе тарапынан қабылданбады. Жоспардың көптеген қағидалары кейіннен 1777 жылғы Конфедерация мақалаларымен (1781 жылы ресми күшіне енген) және 1787 жылғы Конституциямен құрылған американдық үкіметтің негізі болды. Франклин 1789 жылы 1754 жылғы жоспар қабылданғанда, колониялар Англиядан осылайша ертерек бөлінбеуі мүмкін еді деп болжады: Конгресс және оның Олбань жоспары 1776 жылы Америка Құрама Штаттарының құрылуын болжағандықтан, тарихта мәңгілікке қалып қойды. Ол көбінесе Франклиннің әйгілі жылан суретімен – «Бірігіңіз немесе өліңіз» атты саяси карикатурасымен суреттеледі.

Одақ жоспары

Бенджамин Франклиннің колонияларды біріктіру жоспары, француз және үнді қатеріне қарсы қорғаныс жоспарлау үшін шақырылған конгресс шеңберінен асып түсті. Алғашқы жоспар конференцияға қатысқандардың барлығы, соның ішінде жас филадельфиялық заңгер Бенджамин Чью тарапынан қызу талқыланды. Массачусетс штатының кейіннен губернаторы болған Томас Хатчинсон да көптеген түзетулер ұсынды. Делегаттар жоспарды бірауыздан қабылдады. Олар оны өз ұсыныстарымен бірге ұсынды, бірақ жеті колонияның заң шығарушы органдары оны қабылдамады, себебі ол олардың бірқатар қолданыстағы өкілеттіктерiн жоятын едi. Бұл жоспар Корольдікке бекітуге жіберілмеді, бірақ Британ сауда кеңесіне ұсынылды, ол да оны қабылдамады. Одақ жоспары британдық Солтүстік Американың барлық колонияларын қамтуды көздеген, алайда Мэрилендтен оңтүстікке орналасқан ешбір колония Албани конгрессіне өкілдер жібермеді. (Айта кетейік, "Делавэрдегі төменгі округтер" сол кезде Пенсильвания басқаруында болса, ал Джорджия колониясының құрылуы баяу болды.) Жоспарда корольдің тағайындайтын жалғыз атқарушы орган (генерал-президент) қарастырылды, ол үндістермен қарым-қатынас, әскери дайындық және түрлі сауда және қаржылық қызметтерді реттейтін заңдарды орындауға жауапты болар еді. Сонымен қатар, колониялық заң шығарушы органдар сайлайтын Ұлы Кеңес құрылуы көзделді, ондағы делегаттар саны әр колония төлеген салық мөлшеріне пропорционалды түрде анықталар еді. Колониялық жиналыстар жоспарды қабылдамады, бірақ революциядан кейін үкімет құрған делегаттар Конфедерацияның Актілері мен Конституцияға кейбір қағидаларын енгізді.