Кіріспе

18-ғасырдағы ирланд актрисасы Маргарет Воффингтон (18 қазан 1720 – 28 наурыз 1760), кәсіби тұрғыда Пег Воффингтон деп танымал, грузин дәуірінің ирланд актрисасы және әлеуметтік өмірге белсенді қатысушы. Пег және Пегги – Маргарет есімді адамдарға 20 ғасырдың соңына дейін жиі қолданылатын лақап есімдер болды.

Ерте өмір

Вофингтон Ирландияның Дублин қаласында қарапайым отбасында дүниеге келді. Оның әкесі кірпіш қалаушы болған деп есептеледі, ал ол қайтыс болғаннан кейін отбасы мүсіркеуге түсті. Анасы кір жууға мәжбүр болды, ал Пег үйден-үйге сулы қымыз сатты. Содан кейін, әйгілі арқанмен жүруші мадам Виоланте оны шәкірті ретінде қабылдады. Оның қарындасы Мэри Воффингтон да актриса болған, бірақ ол осындай сәттілікке ие бола алмады.

Актерлік мансап

1730 жылы мадам Виоланте жас Воффингтонды өзінің Лиллипуциан театр компаниясының Джон Гейдің «Күсіргіш операсы» қойылымында таныстырды. Макхит рөлі оның Дублиндегі даңқын арттырды. Ол 1735 жылы Дублиндегі Король театрында «Темпест» пьесасының қойылымында Доринда рөлін ойнап, актерлік және би өнерін жалғастырды. Кейін ол Smock Alley театрына қосылып, белгілі актер Дэвид Гаррикпен бірге өнер көрсетті. Жиырма жасқа дейін Дублиннің түрлі театрларында билеп, актерлік шеберлігін шыңдады. Оның танымалдылығы артып, Ковент-Гарден театрының директоры Джон Ричтен Лондон сахнасында өнер көрсетуге шақыру алды. Ол Джордж Фаркуардың «Жалға алушы офицер» пьесасында Сильвия рөлін ойнап, бірден көзге түсті. «The Constant Couple» пьесасында сэр Гарри Уайлдер рөліне ие болғанда көпшіліктің назарына ілікті. Көрермендер қызығушылық танытты, себебі бұл рөл бұрын қайтыс болған актер Роберт Уилкспен тығыз байланысты болған. Дегенмен, оның орындауы жақсы қабылданды және көрермендер рөлдің жаңа интерпретациясын ұнатып қалды. Содан кейін ол актриса ретінде танымал болды. Бірнеше жыл Дрюри-Лейнде өнер көрсетіп, кейін Дублинге оралып, түрлі пьесаларда ойнады. Оның ең сәтті рөлдері комедиялық рөлдерде болды, мысалы, Леди Бетти Модиш және Леди Таунли сияқты сәнді әйелдердің және ер адам рөліндегі (брюки ролі) образдары. Трагедияны орындау кезінде дауысының қаталдығы оның шектеуіне айналды, оны жоюға тырысты. Лондонда ол актер Чарльз Маклинмен бірге тұра бастады. Осы кезеңде ол сол заманғы ең танымал актер Дэвид Гаррикпен жақын танысты, сондай-ақ Эдвард Блай, Дарнлидің 2-ші графы және депутат Чарльз Хэнбери Уильямспен болған махаббат оқиғалары көпке танылды. Алайда, оның жеке өмірі де даусыз болған жоқ. Бір күні кешке Воффингтон мен Гаррик актрисаға ғашық болған ақсүйек лордтың бөлмесінде жасырын тапсырылып, жартылай ұсталғандары үшін шашырап кетті. Қашқанда Гаррик киімдерін жинады, бірақ бөлмені тастап кеткеннен кейін ғана тырнақталған паригін ұмытып кеткенін байқады. Воффингтон ашулы лордтың айыптауларынан құтылу үшін, парик өзінің ер адам рөліне арналғанын айтты. Ол қоғамдық өмірде танымал болды, Сэмюэл Джонсон, Генри Филдинг және актриса Китти Клайв сияқты көрнекті тұлғаларды қабылдады. Гарриктің өмірбаянаушысы Томас Дэвистің айтуынша, «Жоғары қоғамдағы екі әйел осы сахнаның екі ұлы әйелінен гөрі ашыққантай жек көрген емес». Ковент-Гарденге оралғанда, осы әйелдермен және директор Мистер Ричпен бәсекелестік оны Дублинге қайтарды, онда ол Smock Alley театрында бәсекелессіз және құрметпен қарсы алынды. Сондай-ақ, ол әпкесі Мэриді (көбінесе Поли деп аталды) оқытып, қолдады, анасына қамқорлық жасады және зейнеткерлікке шығарды. Воффингтон 1744 жылы Гаррикпен жол айырды және Темза маңындағы Миддлсекс ауылы Теддингтонға «Теддингтон Плейс» деп аталатын үйге көшіп барды (ғимарат 1946 жылы қиратылды, оның бұрынғы жері қазір Удни Холл Гарднс паркі мен Сент-Албан шіркеуі, Теддингтон орналасқан). 1754 жылы ол ирландтық импресарио Оуэн Свинидің өсиетінен мүлік алды. 1756 жылы ол Дугласта Леди Рэндольф рөлін ойнады, бұл рөл кейін Сара Сиддонспен танымал болды. 1757 жылдың 3 мамырында «Сізге ұнайды» пьесасында Розалинд рөлін ойнап тұрғанда сахнада құлап кетті. Ол қайта жанданды, бірақ қайтадан актерлік өнерге оралмады, 1760 жылға дейін денсаулығы нашарлап, көз жұмды.

Өлім

Ол Теддингтондағы бірнеше кедейлер үйін салдырып, өсиетімен жабдықтады, ал 1760 жылғы 28 наурызда 40 жасында қайтыс болғаннан кейін денесі сол жердегі Сент-Мария шіркеуінің қорымдарына жерленді. Ол католик отбасында дүниеге келгенімен, 1753 жылғы 31 желтоқсанда Ирландия шіркеуіне қабылданғандықтан, протестант ретінде жерленді. Воффингтон бай әйел болып қайтыс болды және өзінің мүлкінің көп бөлігін қарындасы Мэриге қалдырды.

Портреттер

Өз дәуірінің қоғамдық сұлуы саналған Воффингтонды бірнеше суретшілер, оның ішінде 1744 жылы Джейкобс Лавлейс, 1747 жылы Питер ван Блик және 1753 жылы Джон Льюис бейнелеген. Ол сондай-ақ драматург Генри Джонстың поэзиялық эскизінде мақтауға ие болған. Апрель Де Анжелис авторы болған "Күлкілі мәселе" және Иан Келлидің "Мистер Футтың екінші аяғы" атты пьесаларда оның кейіпкері сомдалған.

Танымал мәдениет

1852 жылы Чарльз Рид пен Том Тейлор Вэффингтонды басты кейіпкер ретінде бейнелеген «Маскалар мен жүздер» пьесасын жазды. Пьеса сәтті болғаннан кейін Рид 1855 жылы «Пег Воффингтон» романын жазды. Франсис Аймар Мэтьюстың «Сүйкімді Пегги» (1902) пьесасында Грейс Джордж Вэффингтон рөлін сомдады. Вэффингтон бірнеше фильмде, әсіресе үнсіз кино дәуірінде пайда болды. Бұл бейнелер көбінесе Рид пен Тейлордың туындыларына негізделген, олардың ішінде «Пег Воффингтон» (1910), «Пег Воффингтон» (1912) және «Маскалар мен жүздер» (1917) фильмдері бар. 1935 жылы Анна Нигл Седрик Хардвикпен бірге «Ескі Дрюридің Пег» комедиясында Дэвид Гаррик рөлінде ойнағанда Вэффингтон рөлін ойнады. Оның кейіпкері 2015 жылы Сэмюэл Футтың досы және әріптесі ретінде «Мистер Футтың екінші аяғы» пьесасында пайда болды. Вэффингтон Джеймс Джойстің «Улисс» романындағы «Циклоптар» эпизодында да еске алынады.