Кіріспе
Фантастикалық үстелдік рөлдік ойын. The Dark Eye (неміс тілінде: Das Schwarze Auge, сөздік мағынасы – "Қара Көз") – Ульрих Киесов жасаған және 1984 жылы Schmidt Spiel & Freizeit GmbH және Droemer Knaur Verlag компаниялары шығарған жоғары фантастикалық тақырыптағы неміс үстелдік рөлдік ойыны. Бұл Германия нарығындағы ең табысты рөлдік ойын, ол Dungeons & Dragons-тан көп сатылады. Ойынды көп жылдар бойы дамыту нәтижесінде егжей-тегжейлі және кеңінен сипатталған ойын әлемі құрылды. Droemer Knaur 1989 жылдың басында жобадан бас тартты; 1997 жылы Schmidt Spiel & Freizeit GmbH банкротқа ұшырағаннан кейін, баспа жұмысын Fantasy Productions (бұл компания бұрын-соңғы редакциялық жұмыстарды орындаған) жалғастырды. Ойын шығарылғаннан бері ол бес нұсқадан өтті, бұл ережелерді және ойын әлемін күрделілендірді. "Қара Көз" ойынының төртінші басылымының негізгі ережелері 2001 жылы жарияланды және ол 2003 жылдың қазан айында ағылшыз тілінде шыққан алғашқы басылым болды. Ойынның бесінші басылымы 2015 жылдың тамызында, ал ағылшыз тіліне аудармасы 2016 жылдың қарашасында жарық көрді. Ойын оқиғасы орын алатын Авентурия құрлығы алғаш рет компьютерлік ойындар мен романдар сериясы арқылы ағылшыз тіліндегі нарыққа ұсынылды, кейіннен Realms of Arkania деген атпен таныстырылды. Realms of Arkania сауда белгісі қазір жойылған Sir tech Software, Inc. компаниясына тиесілі болды, бұл атауды The Dark Eye-ға өзгертуге себеп болды; Fantasy Productions бұл сауда белгісін алуға мүмкіндік таппады. 2007 жылдың сәуір айында Ulisses Spiele Fantasy Productions компаниясынан TDE қалам мен қағаз лицензиясын алды.
The Dark Eye (German: Das Schwarze Auge, lit. "The Black Eye") is a German tabletop role playing game with a high fantasy theme created by Ulrich Kiesow and launched by Schmidt Spiel & Freizeit GmbH and Droemer Knaur Verlag in 1984. It is the most successful role playing game on the German market, outselling Dungeons & Dragons. Many years of work on the game have led to a detailed and extensively described game world. Droemer Knaur dropped the project in early 1989; after the bankruptcy of the Schmidt Spiel & Freizeit GmbH in 1997, publishing was continued by Fantasy Productions (which had already done all the editorial work). Since the game's launch, it has gone through five editions, making the rules and background more complex. The basic rules of the fourth edition of The Dark Eye were published in 2001, and it became the first edition to be released in English in October 2003. The fifth edition of the game was released in August 2015, with an English translation released in November 2016. Aventuria, the continent on which the game is set, was first introduced to the English language market through a series of computer games and novels and later under the name Realms of Arkania. The trademark Realms of Arkania was owned by the now defunct Sir tech Software, Inc., which spurred the name change to The Dark Eye; Fantasy Productions was unable to obtain the trademark. In April 2007, Ulisses Spiele assumed the TDE pen and paper licence from Fantasy Productions.
Бірінші басылым (1984)
1984 жылы шыққан алғашқы неміс басылымы голланд тіліне (Het Oog des Meesters), француз тіліне (L'Œil noir) және итальян тіліне (Uno sguardo nel buio) аударылды, бірақ ағылшын тіліне аударылмады. Оның өте қарапайым сынып және деңгей жүйесі бар. Ол "Das Schwarze Auge—Abenteuer Basis Spiel" ("Қара көз – Оқиғаның базалық ойыны") атты ойында жарияланды. 1985 жылы "Abenteuer Ausbau Spiel—Zusatzausrüstung für alle Abenteuer" ("Оқиғаны кеңейту – Барлық оқиғаларға қосымша жабдықтар") кітабында кеңейтілген ережелер жарияланды.
Кейіпкер
Қасиетті тұлға (ережелерде "Батыр" деп аталады) бес қасиетпен (немесе атрибуттармен) сипатталады: Мут (батылдық), Клюггейт (ақыл), Харизма (харизма), Гешкильбетт (шапшаңдық) және Керперкрафт (күш). Олар 1d6+7 формуласымен (8–13) анықталады. Кейіпкер көтере алатын салмақ – күш × 100 унция (1 авантюралық унция 25 г тең). Ойыншы бес түрлі кейіпкер класын (немесе сыныбын) таңдай алады: авантюрист, жауынгер, карлик, эльф және сиқыршы. Барлық кейіпкерлер авантюрист бола алады, бірақ басқа сыныптарға қол жеткізу үшін белгілі бір атрибуттарға сәйкес келу керек (мысалы, жауынгердің батылдығы мен күші кемінде 12 болуы тиіс). Ойын барысында кейіпкер оқиғалық ұпайлар жинақтайды; жеткілікті оқиғалық ұпай жинағанда ол келесі деңгейге көтеріледі. Жаңа деңгейге жеткенде кейіпкер бір атрибутын бір бірлікке арттыра алады, сондай-ақ шабуыл немесе қорғану көрсеткіштерін бір бірлікке арттыра алады; оған қоса, ол бір текше тастау нәтижесіне тең өмірлік ұпай немесе эльфтер мен сиқыршылар үшін бір текше тастау нәтижесіне тең өмірлік немесе астралдық энергия ұпайлары қосылады. Толықтырылған ережелерге сәйкес, батырдың сипаттамасына алтыншы қасиет – шыдамдылық қосылады. Бастапқы шыдамдылық – күш пен өмірлік ұпайлардың қосындысы. Шыдамдылық – шаршауға төзімділік деңгейін көрсетеді; ол кейіпкер жүгіру, жүзу, соғысу сияқты физикалық әрекеттер жасағанда төмендейді. Толықтырылған ережелер кейіпкерді жасау кезінде немесе кейде авантюрист немесе карлик дамуының нәтижесінде таңдауға болатын тағы төрт сыныпты ұсынады: атты, друид, дін қызметкері немесе ормандағы эльф. Ол сондай-ақ дағдыларды (біліктіліктерді) енгізеді, олар – нақты әрекеттерді (мысалы, атқа міну немесе жасыру) орындау мүмкіндігін береді, ал қасиеттер – жалпы көрсеткіштер болып табылады. Дағдылар 0 мен 18 аралығында өзгереді (және 1d20 текше тастау арқылы тексеріледі). Олардың бастапқы мәні бар (кейбіреулері мәдениеттің бөлігі болып табылады немесе орындалуы оңай тапсырмалар). Кейіпкер жаңа деңгейге жеткенде, ойыншы дағдыларын арттыру үшін 10 ұпайды бөле алады. Бастапқы мән мен арттыру құны кейіпкер класына байланысты (жауынгер үшін атқа міну сиқыршыға қарағанда оңай); құн сондай-ақ ағымдағы дағды деңгейіне байланысты.
Денсаулық
Қасиеттің түрі өмірлік күштің бастапқы мәнін анықтайды (маг үшін 20-дан бастап, эльф үшін 35-ке дейін). Бұл, қылыштан келтірілетін 1d6+4 (дос белгісі) зақым нүктелерімен салыстырылады. Толыққанды ережелерде, төзімділік ауруларды (мысалы, қызбаны) емдеуде маңызды рөл атқарады; егер төзімділік 20 немесе одан жоғары болса, спонтанды жазылу мүмкін, ал төзімділік 25-тен жоғары болса, жазылу жылдамырақ болады.
Жауынгерлік
Ұрыстарда кейіпкерлер бастамашылықтың азаятын тәртібімен әрекет етеді (ең жоғары бастамашылыққа ие кейіпкер бірінші болып әрекет етеді). Кейіпкерлердің шабуыл және пари (қарсыласу) көрсеткіштері басқа көрсеткіштермен анықталады. Жаңа кейіпкер үшін әдеттегі шабуыл/пари көрсеткіштері 14/12 (жауынгерлер үшін) және 6/8 (жауынгер емес, мысалы, Tsa құдайының діни қызметкерлері) аралығында болады. Егер шабуылдаушының шабуыл тестісі сәтті өтіп, қорғанушы пари тестісін өткізіп жіберсе, қорғанушы қарудың келтірген зақымына тең өмірлік күшін жоғалтады, одан броньнің қорғаныс көрсеткіші азайтылады (желілік броньтің қорғаныс көрсеткіші төрт, ал рыцарь броньтікі алты). Шабуылдаушы текшеде бір немесе екі шығарса, шеберлік соққы береді; ең көп зақым тиеді және бронь қорғамайды. Кеңейтілген ережелерде қозғалысты дәлірек бейнелеуге мүмкіндік беретін миниатюралық фигуралар қарастырылған, мысалы, жауды кері итеру мүмкіндігі бар. Олар қашу, шабуылға өту және бір жауынгердің бірнеше рет шабуылдауы (шабуыл) сияқты түрлі мүмкіндіктерді де ұсынады. Олар шеберлік соққысын жақсы шабуыл (шабуылдаушының көрсеткіші кестеде көрсетілгендей, жақсы шабуыл көрсеткішіне тең немесе одан кем нәтиже шығарады) және жақсы пари (d20 текшесімен пари көрсеткішінен бес бірлік кем) түсініктерімен алмастырады. Жақсы паримен тоқтатылмаған жақсы шабуыл – ауыр (немесе сынды) соққыны білдіреді (1d20 лақтырылып, нәтиже кестеден оқылады). Шабуыл немесе пари тестісінде 20 шыққанда, қателікке ұшырау мүмкіндігі бар. Кеңейтілген ережелерде лақтырылған қарудан қашуға, қолмен және атпен күресуге, сондай-ақ жараларға инфекция (қызба) жұқтыруға қатысты ережелер де бар.
Сиқырлы
Эльфтер, друидтер, шамандар, колдовствошылар мен магтар сиқыр қолдана алады және астральдық энергия ұпайларына ие болады; астральдық энергия ұпайларының бастапқы мәні кейіпкер жасалған кездегі қасиеттеріне байланысты. Сиқыр қолданғанда кейіпкер сиқырға сәйкес келетін астральдық энергия ұпайларын жоғалтады. Толықтырылған ережелер жаңа сиқырларды енгізеді. Бесінші деңгейден бастап, сиқыр қолдану үшін сөздерді айту қажет емес. Бұл ережелерде сонымен қатар друидтер мен ормандағы эльфтер үшін, ал дін қызметкерлерінің кереметтері – дін қызметкерінің құдайының көріністері, олар сиқырға ұқсас – сипатталған. Дін қызметкерлерінде астральдық энергия жоқ, олардың орнына карма бар, ол да осылай жұмыс істейді.
Бірінші басылымның озық ережелері (The Sword Masters, 1988)
Екі жиынтық, DSA Professional—Schwertmeister Set I ("TDE Professional—Sword Masters Set I") және DSA Professional II—das Fest der Schwertmeister ("TDE Professional II—The Sword Masters' Feast") 1988 және 1989 жылдары жарық көрді. Бұл басылым бірінші басылымға арналған кеңейтілген ережелер ретінде жарияланды, бірақ кейде жаңылысқан түрде екінші басылым деп есептеледі. Жауынгерлік ережелер едәуір күрделі, соққы тиетін жерді анықтау жүйесі енгізілген. Ол жоғары деңгейдегі кейіпкерлерге арналған (әдетте 15-деңгей). Жиынтықтарда жаңа әлем сипатталған: Тарун (айтуынша "тарун"), іші қуыс әлем. Бұл Этраның ішкі жағы, орталық күннің жарығымен нұрланған. Бұл әлемде тоғыз архипелаг бар. Тұрғындарды тоғыз құдайдан тұратын пантеон билейді. Құдай руналары (сиқырдың сирек кездесетін көздерінің бірі, оны саяхатшылар мен друидтер қолдана алады) әлемнің барлық жеріне шашырап жатыр. Жиынтықтар құдайлық ізденіспен де қамтамасыз етеді. Үшінші науқан жиынтығы жоспарланған, бірақ әлі шығарылмаған. Тарун әлемі тасталды, бірақ оның әлі де бар екені айтылады; Миранорда кейбір құдайларға табынушылар бар.
Екінші басылым (1988)
Екінші басылым 1988 жылы жарық көрді. Персонаж бірінші басылымдағыдай бес оң қасиетімен (сапаларымен), сондай-ақ бес жаңа теріс қасиетімен анықталады: Аберглаубе (жолақсыздық), Хохенангст (биіктік қорқынышы), Раумангст (тар кеңістік қорқынышы), Голдгир (ашкөздік) және Тотенангст (өлгендерден қорқу). Оң қасиеттер 1d6+7 (8–13) және теріс қасиеттер 1d6+1 (2–7) арқылы анықталады. Ойыншы 40-тан астам түрлі кейіпкер класын (сыныптарын) таңдай алады. Қайтадан, классқа қол жеткізу үшін талаптар (шарттар) бар. Кейіпкерде сондай-ақ "таланттар" деп аталатын 80-нен астам дағды бар; талантты қолдану үшін үш қасиетті тексеру қажет, ал кейіпкер 100-ден астам (11×11) сиқыр орындауға қабілетті.
Үшінші басылым және Арканияның патшалықтары (1993)
Үшінші басылым (1993) Arkania әлемінің үш компьютерлік ойынын іске қосу үшін пайдаланылды: RoA: Тағдырдың қылышы (1993, Attic/Sir Tech), RoA: Жұлдыз жолы (1994, Attic/Sir Tech) және RoA: Рива үстіндегі көлеңкелер (1997, Attic/Sir Tech). Аркания әлемі сондай-ақ үш аударылған романның атауы болды: RoA: Шарлатан (1996 жылдың қаңтары), RoA: Арыстанша (1996 жылдың наурызы) және RoA: Құрбандық (1996 жылдың қыркүйегі). Ережелер екінші басылымға ұқсас, бірақ екі қосымша оң қасиет: Fingerfertigkeit (шеберлік) және Intuition (сезгі); және екі қосымша теріс қасиет: Neugier (жайдарлылық) және Jähzorn (ашушаңдық) бар. Неміс тіліндегі соңғы нұсқасы 2015 жылдың 31 шілдесінен бастап қолжетімді. Баспагер ағылшын тіліндегі нұсқаның даму барысы туралы веб-сайт та жасады. Ағылшын тіліне аудармасы 2016 жылдың қараша айында жарық көрді.
Авентурия
"Қара көз" қиял әлемі Авентурияда өтеді. 1990 жылдары алғаш рет "Аркания" деп аударылған, бірақ кейіннен атауы түпнұсқа неміс тіліндегі атына жақынырақ өзгертілді. Авентурия – Этра планетасының бір құрлығы (Этра атауы "Жер" сөзінің анаграммасы, себебі неміс тіліндегі басылымда планетаның атауы "Dere" сөзінің анаграммасы болып табылады, ал "Dere" неміс тілінде "Жер" деген сөз). Этраның басқа құрлықтары – Миранор (Авентурияда "Gyldenland" деп те аталады), Утурия және Вастенланд.
Тарун
Тарунды Этраның ішкі жағы деп жоспарланған, ол қуыс әлем болуға тиіс еді. Оны орталық күн жарықтандырады, сонымен қатар әдеттегі сиқырды жояды. Бүгінгі ойын теориясында Тарун – "Глобула" деп аталатын, басқа шындық саласындағы орын немесе балама өлшем (бұл түсіндірме өте қарапайымдатылған). Алғашқы күн, Глост, от құдайы Гериммнің туындысы еді. Жаңа құдайлар пайда болып, Авентурияның он екі құдайына қарсы тұра бастады. Олардың бірі, Арканзим, Глосты жойды, ал тағы бір жаңа құдай, Синдайри, он екі құдайдың қуыс әлемдегі ықпалын азайту мақсатымен жаңа күн жасады. Глосттың сынықтары кеңістікте тарады. Тұрғындар оларды жинап, үстіне руналар салды. Осылайша олар рунді тастарға айналды; үш рунді тастың үйлесімі Глост энергиясын босатуға және жаңа сиқыр пайда болуына мүмкіндік береді. Тарун Этраның бетімен екі жақты жанартау арқылы байланысқан. Жоғарғы жағы Гавенадан батысқа қарай 1400 км қашықтықтағы аралда орналасқан, ал екінші жағы кері бұрылып, Хамур аралындағы Тарунда жатыр. Қоғам әскери диктатура болып табылады, және қалған халықты қылыш шеберлерінің қастасы билейді.
Миранор
Миранор немесе Гилденланд (түпнұсқасы Гилденланд, "Алтын ел" деген мағынаны білдіреді) – Авентурияның батысындағы ірі континент. Ол алғаш рет 1990 жылы сипатталған және 2000 жылы жеке RPG ретінде жарық көрген. Бастапқыда, ол The Dark Eye 4-ші басылымының ережелерінің алғашқы нұсқасын сынау үшін қолданылды. Авентуриядан өзгеше, бұл оқиға орны жоғары фантазияға негізделген. Мұнда алып қалалар, ұшатын кемелер мен қалалар, авентуриялықтарға беймәлім бірнеше нәсілдер, оның ішінде мысық сияқты гуманоидтар мен зиялы жәндіктер, сондай-ақ вампирлерге ұқсас, бас сүйек құдайы "Драйдаланға" табынған халқы құлдыраған ел бар. Континент өте үлкен, оның бір бөлігі әлі зерттелмеген. Авентурияның көп бөлігі Орталық Еуропаның орта ғасырында орын алса, Миранор классикалық грек/римдік және ортағасырлық Азиялық мәдениеттердің қосындысына негізделген. Ерекше саяси құрылым – мыңдаған жылдар бойы деградацияға ұшыраған алып империя. Өркендігінде ол Авентуриядағы қазіргі өркениеттің бастауы болған, ал қазір бақылайтын аумағы Авентуриядан да үлкен. Империяның алғашқы жылдарында, мыңдаған жылдар бұрын жоғалып кеткен "Ескілер" деп аталатын үш көзді сиқыршылар басқарған. 2000 жылы алғаш рет жарық көргеннен кейін, бір ғана қосымша ереже кітабы, бір аймақтық сипаттама және алты оқиға жарияланды. Содан кейін Миранор үшін ешқандай жаңа материал шығарылмады. Алайда, екі жанкүйер FanPro-ның рұқсатымен Myranor-ды "соңғы" 4-ші басылым ережелерімен ойнауға бейімдеді. Бұл жаңа ережелер 2006 жылдың қаңтар айында қатты мұқабамен кітап түрінде жарық көрді. 2007 жылдың 20 қаңтарында Ulisses Spiele Myranor-ға қатысты болашақ жариялымдарды өздеріне қабылдайтындарын мәлімдеді.
Эльфтер
Орман эльфтері: әулиеге ұқсайтын эльфтер, көбінесе Саламандр Тастары деп аталатын үлкен орманды мекендейді. Олар әлемді білгенмен, әдемі және адамдарды ұнатпайды. Ферн эльфтері: солтүстікте, мәңгілік мұзда өмір сүреді; олар үшін өмір – ауыр күрес. Дала эльфтері: Авентурияның солтүстік жартысының өзендері бойында тұрады; ашық ойлы, кейде адам қалаларында да өмір сүреді. Шалғай эльфтері: солтүстік-шығыс Авентурияның далаларынан шыққан атты жауынгерлер; олардың адамдармен және гоблиндермен байланысы аз. Эльфтер – байырғы халықтар, және әдетте құдайларға сенбейді. Көптеген эльфтер білмейтіндей, Ферн, Дала және Шалғай эльфтері бір кезде ортақ мәдениетке ие болған (Толкиннің эльфтері сияқты).