Кіріспе

Британдық қолданбалы математик, теориялық химик және діни автор Чарльз Альфред Коулсон (13 желтоқсан 1910 – 7 қаңтар 1974) – британдық қолданбалы математик және теориялық химик. Коулсонның маңызды ғылыми еңбегі – молекулалық құрылым, динамика және реакциялық қабілет мәселелеріне валенттілік кванттық теориясын алғаш рет қолданушы болды. Ол сонымен қатар методист шіркеуінің жаттық уағызшысы, 1962 жылдан 1968 жылға дейін Әлемдік шіркеулер кеңесінде қызмет етті және 1965 жылдан 1971 жылға дейін Oxfam төрағасы қызметін атқарды.

Ерте өмір

Чарльз Коулсонның және оның кіші егіз інісі Джон Меткалф Коулсонның ата-анасы Мидленд аймағынан шыққан педагогтар болды. Егіздер әкесі Альфред Дадли техникалық колледжінің директоры және методист жексенбілік мектебінің басшысы болғанда, ал анасы Энни Синсер Хэнкок жақын орналасқан Типтон бастауыш мектебінің директоры қызметін атқарғанда дүниеге келді. Коулсонның ата-анасы діни методисттік үйді ұстады, Бристольде ғылым мен математикаға зор мән берілді. Коулсонның Клифтондағы академиялық жетістіктері оған 1928 жылы Кембридждегі Тринити колледжінің математика факультетіне түсуге стипендия әкелді.

Кембридж жылдары

Кембридж университетінде Коулсон алдымен математика пәнін оқыды. Оқу кезінде ол колледждің аға стипендиясын алды және 1931 жылы университет емтихандарында бірінші дәрежеге ие болды. Бір жылдан кейін физикадан екінші бөлімнен де тағы бір бірінші дәреже алды. Студенттік кезеңінде бірнеше колледж және университет жүлделерін жеңіп алды. Лорд Рутерфорд, Дж. Дж. Томсон, А. С. Бесикович, сэр Артур Эддингтон, Г. Х. Харди, Дж. Е. Литтлвуд, Ф. П. Рэмси және Эбенизер Каннингем оның ұстаздарының қатарында болды. Оларды Алекс Вуд, Эммануэль колледжінің мүшесі, акустика саласының маманы және пацифист, сондай-ақ Лейбористік партиясының парламенттік үміткері тәрбиелеген. Әлеуметтік тұрғыдан алғанда, Айлин Флоренс Бэррет Чарльз бакалавр оқып жүргенде Кембридж университетінде мектеп мұғалімі болу үшін оқыды. Олар университет методистерінің жиналыстарында танысты. 1941 жылы ол Эдинбург Корольдік қоғамының мүшесі болып сайланды, ал 1950 жылы Лондон Корольдік қоғамының мүшесі атанды. Оксфордтағы Коулсонның студенттері:
Х. Кристофер Лонгует-Хиггинс, кейін Кембридж, содан кейін Эдинбург университетінің профессоры болды. Джон Мэддокс, Коулсонмен бірге Лондондағы Кингс колледжінде оқыған, кейін баспа ісіне көшті және рыцарь атағын алды. Рой МакВини кейін Шеффилд және содан кейін Пизада профессор болды. Уильям Э. (Билл) Моффит, кейін Гарвард университетінің химия факультетінде қызмет етті.

Лондондағы Король колледжі

1947 жылы Колсон Лондонның Кингс колледжінде теориялық физика кафедрасын қабылдады. Nature журналындағы бір мақалада ол «кванттық теорияның толқындық механикасы саласындағы Ұлыбританиядағы ең ірі ғалымдардың бірі» деп сипатталды. Ол бактерияларға сәулеленудің әсері, сұйықтықтар мен ерітінділер теориясы, кішкентай молекулалар мен иондардың молекулалық орбиталық тәсілмен зерттелуінен өзге, ірі органикалық молекулалар үшін коронендегі байланыс ұзындығы мен графиттің өткізгіштігін анықтауға қажетті жуықтау әдістері, химиялық реакциялық қабілеттілік, импульс тарату функциялары мен Комптон сызығының профильдерін зерттеу және «жас зерттеушілерге мейірімді және көмекші қолдау көрсеткені үшін лайықты құрметке ие болды». Бастапқыда Колсонның тобы Странд көшесіне қарап тұрған ғимараттың жоғарғы қабатындағы кеңселерге орналастырылды (жайпақ ағаш баспалдақпен көтерілуге болатын), бұл Лорд-мэр күні мен патшалық мерекелерде өткізілетін шерулерді көруге мүмкіндік берді. 1952 жылы топ жаңа физика кафедрасының кеңселерге көшті, онда биофизика және басқа да тәжірибелік топтармен бірге орналасты. Компьютерлік технологияның дамуы теоретиктер үшін жаңа көріністер ашты, сонымен қатар зертханалық әдістердің жетілуінің нәтижесінде, бүкіл кафедра 1950-ші жылдардың зияткерлік қызығушылығына толы атмосферасын сезінді. Физика кафедрасының ресми ашылуы туралы есепте Морис Уилкинс былай деп жазды: «теориялық топ толқындық механика мен статистикалық механиканың қолданылуы, химиялық байланыс теориясы, кристалл құрылымдарының химиялық реакциялық қабілеттілігі мен тұрақтылығы, қатерлі ісік тудыратын қосылыстар мен басқа молекулалардың биологиялық қасиеттері, металдардың электрлік және магниттік қасиеттері, электролиттер мен коллоидтық ерітінділердің қасиеттері, соның ішінде электрофорез және соңғы бес жылда жүзден астам мақала жарияланды». Колсонның тобы (1) электрондық құрылым мен валенттілік теориясы бойынша Ph.D. дәрежесін алу үшін тікелей Колсонның жетекшілігімен зерттеу жұмыстарын жүргізген аспиранттардан, (2) Фред Буттың жетекшілігімен статистикалық термодинамика, ал кейін Луис Элтон мен доктор Персидің жетекшілігімен ядролық физика бойынша Ph.D. дәрежесі үшін жұмыс істеген студенттерден, (3) математикалық қолданыстар саласындағы магистрлік диссертациясын қорғағаннан кейін математика кафедрасындағы басқа жетекшімен Ph.D. дәрежесін алуға дайындалған студенттерден және (4) жоғары академиялық және өнеркәсіптік лауазымдардағы қонақтардан тұрды. Валенттілік теориясы бойынша Ph.D. студенттерінің арасында Саймон Дж. Альтманн, Майкл П. Барнетт, Агже Бозман, Питер Дж. Дэвис, Гарри Х. Гринвуд, Питер Хиггс, Джулианна Джейкобс, Роланд Лефевр, Джордж Лестер, Джон Мэддокс, Норман Х. Марч және Роберт Тейлор болды. Статистикалық механиканы Джеффри В. Честер, Джон Эндерби, Алек Гейнс және Алан Б. Лидиард зерттеді. Математика кафедрасына оқуға түскен студенттер қатарында Годфри Лэнс, Эрик Милнер және Джеффри Сеуэлл болды. Олардың барлығы кейіннен 30-ға жуық кітап жазды. Бірнеше ай бойы келген қонақтардың арасында Стокгольм университетінің профессоры Инга Фишер Хьяльмарс, Shell Oil компаниясының докторы Джон ван дер Ваалс және Амстердам университетінің докторы Жооп дер Хеер болды.

Корольдік Оксфордтан кейін

1952 жылы Коулсон Оксфорд университетінің Раус Болл математика профессоры және Уадхам колледжінің мүшесі болып тағайындалды. Бұл қызметке бұрын математик және астрофизик Э. А. Мильн, ал кейін Роджер Пенроуз тағайындалған. Оның ашылу лекциясында қолданбалы математика туралы былай делінген: «шығармашылық қиял мен сұлулық және тиімділік принциптерінің бірігіп, бізді өзіміз бен санамыз құрамына кіретін осы әлемнің мәнін түсінуге жетелейтін зихи оқиға». Коулсон Математика институтының құрылуына белсенді қатысты және жақын арада оның директоры болды. Институттың сайтында Коулсон «өмірін кез келген қалыпты ғалымнан екі есе көп нәрсемен толтырған адам ретінде сипатталған. Ол түсінікті түсіндіру қабілетімен ерекшеленді және ғылым мен математика үшін ғана емес, сондай-ақ қара немесе ақ, жас немесе егде адамдар үшін де шаршамай жұмыс істеді». 1972 жылы Коулсон жаңадан құрылған теориялық химия кафедрасының профессоры болып тағайындалды.

Діни және әлеуметтік қызмет

Ғылыми еңбектерінен өзге, Коулсон берілген христиан және методист шіркеуінің жергілікті уағыздаушысы болды. Ол «Ғылым, технология және христиандық» (1953) және «Ғылым және христиандық сенім» (1955) кітаптарын жазып, ғылыми және діни көзқарастарын біріктірді. Коулсон «бос орынның Құдайы» деген фразаны авторлаған адам деп есептеледі. Коулсон діни сенім ғылымды жауапкершілікпен қолдану үшін қажет деп ойлады. Ол бейбітшілдік жақтасы және санадан бас тартушы болған, бірақ ядролық энергияны дамытуды қолдады. Ол ғалымдарды үшінші әлем елдеріндегі азық-түлік өндірісін арттыруға көмектесуге шақырды. 1965 жылдан 1971 жылға дейін «Оксфам» ұйымының төрағасы қызметін атқарды. Чарльздің халыққа ең көп діни әсері BBC хабарлары арқылы болды. Онда, және жалпы адамдармен араласуда, ол діни сенімін жұмсақ және кейде әзілмен жеткізді, мысалы, Кингс колледжіндегі ашылу лекциясында өзіне теологиялық физика профессоры деп хат келгенін айтты.