Кіріспе

Инжір ағашының түрлері

Ficus benghalensis, немесе Ficus indica, көбінесе банян, банян инжірі және үнді баняны деп белгілі, – Индия субконтинентіне тән ағаш. Үндістандағы мысалдары әлемдегі ең үлкен ағаштардың қатарына жатады, олардың жапырақ жамылғысы бойынша. Оны сондай-ақ "мойын орап өсетін инжір" деп те атайды, себебі ол эпифит ретінде басталады, яғни басқа ағашқа сүйеніп, соңында оны құртып жібереді.

Сипаттама

Ficus benghalensis – мәңгі жасыл, бір үйлі, жылдам өсетін ағаш, негізінен муссондық және жаңбырлы ормандарда кездеседі, оның биіктігі 30 метрге дейін жетеді. Ол құрғақшылыққа және жеңіл аязға төзімді. Бұтақтары лианалар сияқты төмен қарай өсетін, әуе тамырларын жасайды, олар төмен қарай өседі. Бұл тамырлар жерге жеткен соң, жадырап, қалың ағашқа айналып, тіреуші болады. Ағаштан шығатын інжірлерді үнді майнасы сияқты құстар жейді. Құстардың ас қорыту жүйесінен өткен інжір тұқымдары оңайрақ өнімдеп, ертерек шығады.

Көбею

Баян ағаштары тұқым немесе мойын арқылы оңай көбейеді, және олар көбінесе түпкілікті жерінен ауа тамырлары арқылы таралады, олар жерге бекініп, өсіп, қалыңдай бастайды, содан кейін түпкі бағанадан "ажырасып", кейде үлкен қашықтықтарға "көшіп" кетеді. Инжірлерді мысқұс және қарапайым мина сияқты жеміс жейтін барлық түрдегі құстар жейді. Құстардың ас қорыту жүйесінен өткен тұқымдардың өнуі және өсуі ықтимал. Баян тұқымдары ағашқа жақын жерге түсіп өсе алады, кейде тіпті олардан шыққан ағаштан да, сондай-ақ олар әдетте бағанадағы ойыста немесе қабырғада немесе таста жеміс береді. Олар күн сәулесін іздеу үшін кез келген нысанға эпифит ретінде тіреліп, біртіндеп өсе бастайды, себебі оларға жеткілікті қолдау бар. Қалыпты жағдайда ағаш ең көп күн сәулесі түсетін деңгейге жеткенше өседі, сондықтан оның биіктігі айтарлықтай өзгеріп, алуан түрлі болуы мүмкін. Осы себепті, бұл ағаш бір жерде басым болғанда, биіктікке өсудің орнына, бетке таралып, өсімдіксіз қалған жерлерді іздейді. Жалпы, бұл ағаштың қабығы диаметрі бойынша биіктігінен әлдеқайда жоғары болады.

Мәдени маңызы

Ficus benghalensis – Үндістанның ұлттық ағашы. Бұл ағаш Үндістанда қасиетті саналады және көбінесе оның жанында храмдар салынады. Ағаштың кең жапырағы ыстық ауа райында пайдалы көлеңке береді. Тхеравада буддизмінде бұл ағаш "Кассапа කස්සප" аталған жиырма төртінші Будданың ағартуға жеткенде Bodhi ағашы ретінде пайдаланылғаны айтылады. Бұл қасиетті өсімдік Шри-Ланкада "Nuga නුග" немесе "Maha nuga මහ නුග" деп белгілі. Бұл Адинат, алғашқы джайни Тиртханкарасының Кевал Гьян, яғни рухани ағартушылыққа қол жеткізген ағашы.