Кіріспе
Чумфон (ชุมพร) – Таиландтың Таиланд шығанағында орналасқан оңтүстік провинциясы (чанват). Ілесіндегі провинциялар – Прачуап Хири Хан, Сурат Тани және Ранонг. Батыс жағынан Мьянманың Танинтарьи провинциясымен шектеседі.
Chumphon (ชุมพร, ) is a southern province (changwat) of Thailand on the Gulf of Thailand. Neighbouring provinces are Prachuap Khiri Khan, Surat Thani, and Ranong. To the west it borders the Burmese province of Tanintharyi.
География
Чумфон Малай түбегін Таиландтың негізгі бөлігімен байланыстыратын тар құрлық жолағында орналасқан. Батысында Пхукет таулары мен оның солтүстікке қарай жалғасы – Тенассерим жоталары жатыр. Шығысы Таиланд шығанағына тікелей жапсарған жазық дала. Басты өзені – Ланг Суан өзені, ол Пхато ауданынан бастау алады. 44 аралдан тұратын Чумфон архипелагымен және ұзын жағалау жолымен бірге, Чумфонда сарқырамалар, тыныш жағажайлар, жасыл ормандар, мангр тоғайлары мен өзендер бар. Орманды жерлердің жалпы ауданы провинцияның аумағының 21,5 пайызын құрайды. Чумфон "Оңтүстікке апаратын қақпа" деп есептеледі.
Топонимика
"Чумфон" атауының шығу тегі туралы екі түрлі теория бар. Бір теория бойынша, ол Чумнмфоннан ("күштердің жиналуы" мағынасында) шыққан, себебі Чумфон бұрынғы шекаралық қала болған. Екінші теория атаудың провинцияда кең таралған Мадуэа Чумфон (มะเดื่อชุมพร, Ficus glomerata) атымен байланысты екенін айтады.
Таңбалар
Облыстық мөрде екі фикус ағашымен қоршалған лотос тұғырына теваданы әкелетін байлық бейнеленген. Артқы жағында қамал мен екі күзет мұнарасы көрінеді, бұл провинциядан келген батыл жауынгерлердің жаумен шайқасқа түсу алдында жиналатын бұрынғы лагеріне сілтеме. Облыстың гүлі – үнділік қанна (Canna indica), ал саусақты банан – тағы бір провинциялық символ. Барбодалардың латистригасы (Barbodes lateristriga) – провинциялық балық.
Жергілікті билік
2019 жылдың 26 қарашасына қарай провинцияда бір Чумфон провинциялық әкімшілік ұйымы (ongkan borihan suan changwat) және 27 муниципалдық (thesaban) аймақ бар. Чумфон мен Ланг Суан қала (thesaban mueang) мәртебесіне ие. Тағы 25 аудандық муниципалитет (thesaban tambon) бар. Муниципалдық емес аймақтарды 51 аудандық әкімшілік ұйымы (SAO - ongkan borihan suan tambon) басқарады.
Адам жетістіктері индексі 2022
Денсаулық сақтау Білім беру Жұмыспен қамту Кіріс 10 56 37 15 Тұрғын үй Отбасылық Көлікке қатысу 58 20 64 9 Чумфон провинциясы, HAI 2022 мәні 0.6677 "жоғары" делінеді және рейтингте 7-орынды иеленеді. 2003 жылдан бері Таиландтағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Даму бағдарламасы (БҰҰДП) адам дамуының субұлттық деңгейіндегі прогресті, Адам жетістіктері индексі (АЖИ) арқылы қадағалап келеді. АЖИ – адам дамуының барлық сегіз негізгі саласын қамтитын жиынтық индекс. 2017 жылдан бастап Ұлттық экономикалық және әлеуметтік даму кеңесі (НЭСРБ) бұл жұмысты өз мойнына алды. Аэропортта Чумфонға және Таиланд шығанағындағы Ко Тао, Ко Фа Нган және Ко Самуи сияқты аралдарға жол тартатын транзиттік агенттер бар.
Темір жол
Чумфон теміржол станциясы – Чумфон қаласының маңызды станциясы, ол Бангкок теміржол станциясынан (Хуа Ламфонг) оңтүстікке қарай орналасқан. Чумфонда тағы 26 теміржол станциясы және аялдамалар бар. Ланг Суан ауданындағы Ланг Суан теміржол станциясы – Тхон Бури теміржол станциясынан (Бангкок Ной) басталатын Оңтүстік теміржолының соңғы аялдамасы болып табылады.
Жол
Чумфон Бангкоктан оңтүстікке қарай Петчкасем жолымен (Таиландтың 4-бағдарламалық жолы) Патомфон қиылысынан өтіп, Чумфон қаласына кірмей бұрын, саяхаттауға шамамен 7 сағат уақыт кетеді. Оңтүстік автобус стансасынан (Талинг Чан) және Солтүстік автобус терминалынан (Мо Чит 2) автобуспен мұнда жетуге болады.
Туризм
2015 жылдың алғашқы 11 айында Чумпонға келгендер саны 17 пайызға өсіп 1,86 миллион адамға жетті, ал туризмнен түскен кіріс 21 пайызға артып 7,55 миллиард батты құрады. 2014 жылы 53 пайыз болған қонақүйлердің орташа толығуы 65 пайызға өсті. 2016 жылы келушілер саны тағы да 17 пайызға өседі деп күтілуде. Бан Та Самет деген балықшылар ауылы бар, онда ірі қауым өмір сүреді және олар креветка пастасы мен балық соусы жасаумен танымал. Хат Сай Ри: Бұл жағажайда ұсақ, ақ құм мен таза су бар. Бұл сонымен қатар Чумпон ханзадасы Абхакара Киартивонгсеге арналған киелі орын, ол «Таиланд Корольдік теңіз күштерінің әкесі» деп есептеледі. Жақын жерде HTMS Chumphon торпедалық кемесі орналасқан. Хат Сай Ри және Чумпон ханзадасының киелі орны Муанг Чумпон ауданының На Чаанг кішкентай ауданында орналасқан.
Белгілі тұлғалар
Байтон Жәрерат Петсом (ту. 1993) – экологиялық жақтаушы, сценарист, жүргізуші, режиссер және «Miss Earth Fire 2021» сұлулық конкурсының жеңімпазы.