Кіріспе
Оксфорд көшесі – Лондонның Вестминстер қаласындағы маңызды көше. Ол Тоттенхэм Корт Родынан Оксфорд циркі арқылы Марбл Аркқа дейін созылады. Көше солтүстікке қарай Фицровия және Мэрилебон аудандарының, оңтүстікке қарай Сохо және Мейфэр аудандарының шартты шекарасын белгілейді. Бұл Еуропаның ең жұмақты сауда көшесі, күніне шамамен жарты миллион адам келеді және 2012 жылы шамамен 300 дүкен болды. Ол Лондон мен Фишгард арасындағы A40 тас жолының бөлігі болып саналады, бірақ осыған қатысты белгілер жоқ, көлік қозғалысы автобустар мен таксилермен шектеледі. Көше алғашқыда Эссекс пен Гэмпширді Лондон арқылы байланыстырған римдік Via Trinobantina тас жолының бөлігі болған. Орта ғасырларда ол Тиберн жолы деп аталып, Тиберн дарға асылатын орындағы жазалаулармен әйгілі болды. 18 ғасырда көше Оксфорд жолы, кейін Оксфорд көшесі деп аталды және тұрғын үйлерден коммерциялық және саудаға ауысты, көше саудагерлерін, алаяқтарды және проституцияны тартты. 20 ғасырдың басында универмагтар көше пейзажын басып алды, олардың ең әсерлісі – 1909 жылы ашылған Селфриджс. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде көше ауыр бомбалауға ұшырады, Джон Льюис пен Партнерлер сияқты көптеген дүкендер толығымен қиратылып, қайта жаңартылды. Қала сыртындағы сауда орталықтары мен онлайн-саудагерлердің бәсекелестігіне қарамастан, Оксфорд көшесі сауда орны ретінде жоғары сұранысқа ие, көптеген британдық сауда желілерінің флагмандық дүкендері осында орналасқан және бірнеше ескерткіш ғимараттары бар. Бонд көшесі сияқты көршілес сауда көшелерінен айырмашылығы, ол жоғары деңгейлі дүкендермен қатар, төмен деңгейлі сауданың да элементтерін сақтап қалды. Жалпы алғанда, Оксфорд көшесінің шығыс бөлігінде төмен деңгейлі сауда дүкендері, фастфуд мекемелері және сувенирлік дүкендер көп, ал батыс бөлігінде, бай Мейфэр ауданына жақын жерде эксклюзивті және жоғары деңгейлі дүкендерге тап болады. Кейбір көршілес Тоттенхэм Корт Родының танымал электроника дүкендері шығыс жағына қарай кеңейді. 1959 жылдан бері жыл сайын танымал тұлғаның Рождество шамдарын жағуы танымал оқиға болып келеді. Көше танымал сауда орталығы және Лондон автобустары мен таксилерінің басты артериясы болғандықтан, көлік кептелісі, жаяу жүргіншілердің көптігі, қауіпсіздік мәселелері және ластанудан зардап шегеді. Транспортты басқару жүйелерінің бірнеше схемалары Транспорт Лондон (TFL) және басқалар тарапынан іске асырылды, оның ішінде жұмыс күндері мен сенбі күндері күндізгі уақытта жеке көліктерге тыйым салу (1970 жылдардан бері қолданылып келеді), жаяу жүргіншілерге арналған тротуарларды кеңейту және жаяу өткелдерін жақсарту.
Oxford Street is a major road in the City of Westminster in the West End of London, running from Tottenham Court Road to Marble Arch via Oxford Circus. It marks the notional boundary between the areas of Fitzrovia and Marylebone to the north, with Soho and Mayfair to its immediate south. It is Europe's busiest shopping street, with around half a million daily visitors, and as of 2012 had approximately 300 shops. It is designated as part of the A40, a major road between London and Fishguard, though it is not signed as such, and traffic is regularly restricted to buses and taxis. The road was originally part of the Via Trinobantina, a Roman road between Essex and Hampshire via London. It was known as Tyburn Road through the Middle Ages when it was notorious for public hangings of prisoners at Tyburn Gallows. It became known as Oxford Road and then Oxford Street in the 18th century, and began to change from residential to commercial and retail use, attracting street traders, confidence tricksters and prostitution. Department stores began to dominate the streetscape from the early 20th century, the most imposing of all being Selfridges (which opened in 1909). The street suffered heavy bombing during World War II, and several longstanding stores including John Lewis & Partners were completely destroyed and rebuilt from scratch. Despite competition from out of town shopping centres and online retailers, Oxford Street remains in high demand as a retail location, with many British retail chains having their flagship stores on the street, and has a number of listed buildings. Unlike nearby shopping streets such as Bond Street, it has retained an element of downmarket trading alongside more prestigious retail stores. Generally speaking, the eastern end of Oxford Street features a higher proportion of more downmarket retailers, fast food restaurants and souvenir shops whilst more exclusive and upmarket stores can be found towards its western end which passes close to the wealthy Mayfair district. Some of adjacent Tottenham Court Road's famous electronics stores have spread onto its eastern extremity. The annual switching on of Christmas lights by a celebrity has been a popular event since 1959. As a popular retail area and main thoroughfare for London buses and taxis, Oxford Street has suffered from traffic congestion, pedestrian congestion, a poor safety record and pollution. Various traffic management schemes have been implemented by Transport for London (TFL) and others, including a ban on private vehicles during daytime hours on weekdays and Saturdays (in place since the 1970s), widened pavements and improved pedestrian crossings.
Орналасқан жері
Оксфорд көшесі шамамен жүреді және толығымен Вестминстер қаласының шегінде орналасқан. Бұл жол Лондонның қаушқындар аймағында (Congestion Charging Zone) жатыр. Ол A40 тас жолының бір бөлігі болып табылады, оның басым бөлігі Лондоннан Фишгардқа (Оксфорд, Челтенхэм, Брекон және Хаверфордвест қалалары арқылы) созылатын магистральдық жол. Лондон орталығындағы көптеген басқа жолдар сияқты, бұл жол да енді тікелей бағыттық жол болмағандықтан сол номермен белгіленбеген.
Ерте тарих
Оксфорд көшесі Рим жолы – Виа Тринобантинаның бойымен өтеді, ол Каллева Атребатумды (Силчестер, Гэмпшир маңы) Лондон арқылы Камулодунуммен (қазіргі Колчестер) байланыстырып, қалаға кіретін және одан шығатын маңызды жолдардың біріне айналды. 12-ғасыр мен 1782 жыл аралығында ол Тиберн жолы (солтүстіктен оңтүстікке қарай Тиберн өзенінен аталған), Уксбридж жолы (бұл атау Шепардс Буш пен Уксбридж арасындағы жолға қазірге дейін қолданылады), Ворчестер жолы және Оксфорд жолы деп әртүрлі аталып келді. Бұл жол Ньюгейт түрмесінен Тиберндегі дарға асылатын орынға дейін тұтқындардың соңғы сапары ретінде танымал болды. Көрермендер тұтқындарды жол бойымен алып келе жатқанда мазақтап, таверналарда асылыста қолданылған арқанды дарға асушыдан сатып алатын. 1729 жылға қарай бұл жол Оксфорд көшесі деп аталды. 18-ғасырда Оксфорд графы айналасындағы көптеген егістіктерді сатып алғаннан кейін даму басталды. 1739 жылы жергілікті бағбан Томас Хаддл солтүстік жағына үй салды. Лорд Оксфорд қайтыс болғаннан кейін, оның қызы Портленд герцогинясы мұрагерлікке ие болды, кейін ол 1879 жылы (5-ші герцогтың әпкесі арқылы) Говард де Уолден иелігіне айналды, ал бұрын Портленд иелігі ретінде кезекті герцогтарға берілді. Говард де Уолден иелігі 20-ғасырдың бірінші жартысында Оксфорд көшесіндегі (Марилебон-Лейн мен Уэллс-стриттің арасындағы солтүстік жағында орналасқан) иеліктерін сатты. Оған қарағанда (оңтүстік жағында) Дэвис көшесінің батысындағы жердің көп бөлігі Гросвенор иелігінің бір бөлігі болды және қазір де солай. 1746 жылы жарық көрген Джон Рокктың Лондон картасында қала құрылыстары Солтүстік Одли көшесіне (оңтүстік жағында) және Мэрилебон-Лейнге (солтүстік жағында) дейін, ал одан әрі ауылдық жерлер көрсетілген. Батысқа қарайғы даму 1763 және 1793 жылдар аралығында Портман иелігінде құрылыс басталғанда жалғасты. Софи фон Ла Рош 1786 жылы кешке көшеге барып, "көрікті шыны терезелердің" артында Арган шамдарымен жарықтандырылған көптеген дүкендерді сипаттады: кондитерлер, жеміс-жидек сатушылар, сағат жасаушылар, күміс шеберлері, "ішімдік сататын орындар", шыны дүкендері, қытайлық тауарлар сататын дүкендер, жібек дүкендері, шам дүкендері және тағы басқалары. Сол сияқты Маршалл & Снелгроув 1837 жылы Вэр көшесінде ашылды; 40 жыл ішінде ол осы көше мен Мэрилебон-Лейн арасындағы бүкіл блокты толтырып, 1870 жылдан бастап Хорас Джонс пен Октавиус Хансард жобалаған жаңа ғимаратта орналасты. Қазіргі кездегі үлкен дүкендер Оксфорд көшесінде 1870 жылдары пайда бола бастады (қайта салынған Маршалл & Снелгроув алғашқылардың бірі болды). Дэн Харрис Эванс 1879 жылы No. 147-де шағын киім-кешек дүкенін ашты; D H Evans ретінде бизнес тез кеңейіп, Олд Кавендиш көшесінің екі жағында оннан астам мүлікті иеленіп, 1890 жылдардың ортасына қарай Лондонның ең ірі киім-кешек сататын мекемелерінің біріне айналды. Сонымен қатар, кішігірім тәуелсіз саудагерлер әр түрлі тауарлар, сауда және қызмет түрлеріне маманданған ірі әріптестерімен бірге өркендеуін жалғастырды. Selfridges 1909 жылы 15 наурызда No. 400-де ашылды; ол дереу "Британияның бөлшек сауда саласына өзгерістер енгізіп, дүкеннің идеясын барлық адамдарға ашық әлеуметтік және мәдени мекеме ретінде, инновациялық терезелермен, ерекше клиенттерге қызмет көрсету және шеберлікпен жарнамалау арқылы көтеріп қойды". Кейіннен олар No. 356–366-ға дейін кеңейді, 1921 жылы әлемдегі ең ірі аяқ киім дүкеніне айналды деген қаңтар айтылады. 1922 жылы C&A No. 376–384-ті сатып алды (жақын арада C&A-ның Оксфорд көшесінде үш дүкені болды, олар 2001 жылы Ұлыбритания нарығынан шыққанға дейін солай болды). 1930 жылдары көшеде тек сауда орындары болды, бұл жағдай қазірге дейін сақталған. Алайда, жақын маңдағы Бонд көшесі мен Парк-Лейн сияқты көшелерден айырмашылығы, көше саудагерлері мен жезөкшелерді қоса алғанда, жағымсыз элементтер де болды. Осы ғасырдың басында тәуелсіз саудагерлердің орнын дүкендер желісі алмастырды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Оксфорд көшесі бірнеше рет бомбаға ұшырады. 1940 жылдың 17-18 қыркүйегінде түнде және таңертең 268 "Хайнкель Хе 111" және "Дорнье До 17" бомбалаушылары Вест-Эндке, әсіресе Оксфорд көшесіне шабуыл жасады. Көптеген ғимараттар тікелей соққыдан немесе кейінгі өрттен зақымдалды, соның ішінде төрт үлкен дүкен: Джон Льюис, Селфриджс, Борн және Холлингсворт және Питер Робинсон. Джордж Оруэлл өзінің күнделігінде 24 қыркүйекте Оксфорд көшесінде "жолынан көлік шықпайды, тек бірнеше жаяу жүргінші ғана" және "көліктің сынықтары" бар екенін жазды.
Соғыстан кейінгі
Негізгі дүкені қиратылғаннан кейін, Джон Льюис Холлс көшесінің ар жағындағы (яғни, шығысқа қарай) ғимараттарда жұмыс істеді, жаңа дүкені батысқа қарай салынысқанша. Бұл ғимараттардан бас тарту оған батыс жақтанғы жердің барлығын сатып алуға мүмкіндік берді. 1963 жылдың тамызынан 1968 жылдың сәуіріне дейін Оксфорд көшесінің бір бөлігі көлік қозғалысына жабылды, себебі Оксфорд Цирк метро станциясы жаңа Виктория желісін қосу үшін қайта жаңартылуы керек болды, ол 1969 жылдың 7 наурызында ресми түрде ашылды. 1973 жылдың қыркүйегінде Ирландия Республикалық Армиясы (ИРА) Prudential Assurance Company кеңсесінде сауда сөмкесіне жасырылған бомбаны жарып, алты адамды жарақаттады. 1974 жылдың желтоқсанында ИРА Селфридж дүкенінің жанында тағы бір бомба жарып, үш адамды жарақаттап, 1,5 миллион фунт стерлинг сомасында шығын келтірді. 1975 жылдың тамызында Оксфорд көшесіне ИРА тағы да шабуыл жасады; іздеуден тыс қалған, тұрақтандырылған бомба жарылып, ешкім зардап көрмеді. 1981 жылдың 26 қазанында Метрополитен полициясының жарылғыш заттарды зейсіздендіруші маманы Кеннет Хауорт, Оксфорд көшесіндегі Wimpy Bar-дың жертөлесіндегі әбдүрахманға ИРА орнатылған бомбаны зейсіздендіру кезінде қаза тапты. 1992 жылдың желтоқсанында ИРА Джон Льюис дүкенінде және оның жанындағы Кавендиш скверінде бомба жарып, төрт адамды жарақаттады. 1968 жылы Оксфорд көшесінде адам-жарнамашы Стэнли Грин өзінің ақуыздардың жыныстық құштарлыққа қатысы және оның қауіптері туралы сенімін жарнамалап сатуды бастады. Ол "Азырақ ақуыз – азырақ құштарлық" деген жазуы бар плакатпен көшені жүйелі түрде аралап, 1993 жылы қайтыс болғанға дейін "Ерекше құштарлыққа ие сегіз ақуызды сақпен пайдаланыңыз" атты кітапшасын жарнамалады. Оның плакаттары қазір Британ мұражайында сақталуда. 1976 жылы Брент-Кроста Ұлыбританиядағы алғашқы қала сыртындағы сауда орталығы ашылғаннан кейін Оксфорд көшесінде сауда галереяларымен тәжірибелер жүргізілді. West One 1979 жылы Jubilee желісі үшін Бонд-стрит метро станциясын қайта жаңарту аясында Гросвенор Estate компаниясымен Дэвис көшесінің бұрышында салынды; ол келесі жылы ашылды. 1986 жылы Plaza сауда орталығы бұрынғы Bourne & Hollingsworth дүкенінің ғимаратының (1925–1928 жылдар) ішінде ашылды, ол үш жыл бұрын жабылған болатын. Plaza 2016 жылы жабылды және оның орнында Next дүкені ашылды.
COVID пандемиясының өзгерістері
Оксфорд циркінің негізгі Topshop дүкені 2020 жылдың соңында ана компаниясы Arcadia Group әкімшілікке түскеннен кейін жабылды. Бір жыл өткен соң, SARS-CoV-2 Omicron нұсқасының таралуынан кейін, Үкімет жаңа карантин шектеулерін енгізді, бұл өткен жылдан бері пандемияның салдарынан қиындыққа тап болған Оксфорд көшесіндегі бизнеске қосымша мәселелер туғызды. GlobalData компаниясының сарапшысы бұл көшенің "ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген ірі дүкендердің жабылуымен немесе кейбір жағдайларда олардың қысқартылуымен мәңгілікке өзгергенін" айтты. Соның салдарынан House of Fraser дүкені 2022 жылдың қаңтарында жабылды.
Жаңа Оксфорд көшесі
Жаңа Оксфорд көшесі 1847 жылы Джеймс Пеннетхорнның жоспарына сәйкес Оксфорд көшесінің шығыс бөлігін Хай Холборнмен байланыстыру мақсатымен салынды. Нью-Оксфорд көшесі мен Чаринг-Кросс жолының қиылысында орналасқан Центр-Пойнт Лондонның алғашқы қалың қабатты ғимараттарының бірі болды. Оны жылжымайтын мүліктерді дамытушы Гарри Хаймс жобалап, 1966 жылы ашты. Ғимаратқа жалдауға лайықты арендатор таба алмады және көп жылдар бойы бос тұрды. Кейін оны Лондонның орталық бөлігінде лайықты тұрғын үйдің жетіспеуіне қарсы наразылық орталығы ретінде пайдаланған басып кірушілер иеленді. 2015 жылы оны тұрғын үйлерге айналдыруға құрылыс жұмыстары басталды, ал бастапқы күтілім бойынша 2017 жылы аяқталуы тиіс еді. Жаңарту және қайта жабдықтау жұмыстары 2018 жылдың наурыз айында аяқталды. Алғашқы ашылу кезіндегідей, жаңартылған мұнара көбінесе бос тұрып, кешке аз ғана терезелері жарықтанса, қалғаны қараңғы болып қалады, тіпті оның жартысынан астамы сатылып кеткеніне қарамастан. Осының салдарынан бұл ғимарат Лондонның "көлеңкелі мұнараларының" бірі деп аталды.
Ғимараттар
Оксфорд көшесінде 2012 жылы 300-ден астам дүкені бар бірқатар ірі универмагтар мен флагмандық сауда орындары орналасқан. Бұл Ішкі Лондонның ең көп келініші бар сауда көшесі, 2014 жылы күніне жарты миллионнан астам келушіні тартқан, және туристер үшін Лондонның ең танымал бағыттарының бірі болып табылады, оның жылдық айналымы 1 миллиард фунт стерлингтен аспайды. Ол Лондонның Вест-Эндіндегі сауда ауданының бір бөлігін құрайды, Ковент-Гарден, Бонд-стрит және Пикадилли сияқты басқа көшелермен бірге. Жаңа Вест-Энд компаниясы, бұрынғы Оксфорд көшесі қауымдастығы, көше бойындағы дүкендер мен сауданы қадағалайды; оның мақсаты – осы жерді сатып алушылар үшін қауіпсіз және тартымды ету. Топ дүкендердің сапасы мен тығыздығын сынап, лицензияларын жоққа шығарып, саудагерлерге шектеу қойды. Бірнеше британдық сауда желілері өздерінің Оксфорд-стрит филиалын флагмандық дүкен ретінде қарастырады. 1919 жылы Marshall & Snelgrove Debenhams-пен бірікті (ол 1778 жылы жақын маңдағы Вигмор көшесінде ашылған). Оксфорд-стрит дүкені 1972 жылға дейін Marshall & Snelgrove ретінде сауда жасады, содан кейін қайта жаңартылған ғимарат Дебенхамс ретінде қайта ашылды. (Debenhams-тің Оксфорд көшесіндегі бас дүкені 2021 жылы жабылды.) House of Fraser-дің Лондондағы бас дүкені 1879 жылы D. H. Evans ретінде ашылды; оның қазіргі ғимаратын Луи Бланк жобалап, 1937 жылы ашты. Бұл Ұлыбританиядағы барлық қабаттарға қызмет ететін эскалаторлы алғашқы универмаг болды. Ол 2001 жылға дейін D. H. Evans атын сақтап, содан кейін House of Fraser (аналық компанияның атауы) болып қайта аталды. House of Fraser 2022 жылы жабылды. Selfridges, Oxford Street, Ұлыбританиядағы екінші ірі универмаг және Selfridges желісінің флагманы, 1909 жылдан бері Оксфорд көшесінде сауда жасап келеді. Ғимарат жиырма екі жыл ішінде төрт кезеңмен салынды, оны D. H. Burnham & Company, Frank Atkinson, Sir John Burnet және Thomas Tait сияқты архитекторлар бірлесіп жобалады. Оның құрылысына американдық биік технологиясы әсер етті: үлкен және бейімделетін сауда кеңістігін құру үшін болаттан жасалған қаңқалар мен темір бетон қолданылды, ал олардың қолданылуы кейіннен Ұлыбританияның биік көшелерінде кеңінен тарады. Оксфорд көшесінің фасады аяқталғаннан кейін Лондондағы ең үлкен дүкен фасады болды. Сегіз жылдан кейін ашылған екінші филиалы Регент көшесі мен Тоттенхэм Корт Роудтың арасында, Пантеонның бұрынғы орнында орналасқан. Екі ғимарат та ХХ ғасырдың екінші жартысында едәуір кеңейтілді. Topshop 1960 жылдары Питер Робинсон үшін жастар бренді ретінде құрылды, ал Оксфорд көшесіндегі флагмандық дүкенде (Оксфорд циркінің жақсартуларының бөлігі ретінде 1920 жылдары қайта салынған) үлкен Topshop бөлімі ашылды. Ikea 2023 жылы бұрынғы TopShop орнында дүкен ашатынын хабарлады. Алайда, бұл кейін келесі жылға жылдырылды. [[Файл:His Masters Voice 363 Oxford Street Mayfair London W1C 2JN.jpg|thumb|upright|left|HMV 363 Оксфорд көшесінде: «Оксфорд көшесінің сәулеттік ерекшеліктерінің бірі». 2023 жылдың қарашасында No 363 «The HMV Shop» деп аталған жаңа форматта қайта ашылды. thumb|upright|100 клубы 1942 жылдан бері No 100 Оксфорд көшесінің жертөлесінде тікелей музыка орталығы болып табылады және дәстүрлі джаз бен панк-топтар үшін маңызды орын болды. No 100 Оксфорд көшесінің жертөлесінде орналасқан 100 клубы 1942 жылдың 24 қазанынан бастап тікелей музыка орталығы ретінде жұмыс істейді. Жер астындағы орналасуының арқасында бомбалау қаупінен қорғалған деп есептелді және Гленн Миллер сияқты джаз музыканттарын қабылдады. 1948 жылы ол Лондон джаз клубы деп аталды, ал кейіннен 1950 жылдары Хэмфри Литтелтон жалға алғаннан кейін Хэмфри Литтелтон клубы болып өзгертілді. Луи Армстронг осы кезеңде осы жерде өнер көрсетті. Ол Крис Барбер мен Акер Билктің концерттерін өткізген дәстүрлі джаздың қайта жандануының маңызды орталығы болды. 1964 жылы Роджер Хортон үлесін сатып алғаннан кейін ол 100 клубы деп аталды, бұл алғаш рет алкоголь лицензиясын алуға мүмкіндік берді. Бұл жерде The Who, The Kinks және The Animals сияқты британдық рок-топтардың концерттері өтті. Бұл Ұлыбританиядағы панк-роктың маңызды орталығы болды және 1976 жылдың 21 қыркүйегінде алғашқы британдық панк фестивалін өткізді, онда Sex Pistols, Damned және Buzzcocks өнер көрсетті. The Flying Horse (бұрынғы The Tottenham) - No. 6 Оксфорд көшесінде, Тоттенхэм Корт Роудтың жанында орналасқан ІІ* санаттағы ескерткіш. Ол 19 ғасырдың ортасында салынған және бір кезде 20-ға жуық болған көшедегі жалғыз қалған паб. Лондонның сән колледжі Оксфорд циркіне жақын Джон Принс көшесінде Оксфорд көшесінде кампусын ашты. Колледж Лондон өнер университетінің, бұрынғы Лондон институтының құрамына кіреді. Құтқарылу Армиясы 1882 жылы No. 275–279 Оксфорд көшесінде алғашқы Орталық Лондон орны Реджент залын ашты. Ол кедейлікпен күресу, көшелік миссиялар мен Құтқарылу Армиясының музыкалық тобы үшін база ретінде қызмет етті. 1959–1960 жылдары қайта жаңартылған зал әлі де Құтқарылу Армиясының қолданысында. Косметика сатушы Lush 2015 жылы дүкен ашты. Үш қабаттан тұратын және компанияның ең ірі сауда орыны болып табылады. thumb|right|Оксфорд көшесінің жоғарғы жағындағы Cumberland (сол жақта) және Mount Royal (оң жақта) қонақүйлері. Көшенің батыс (Марбл Арч) бөлігінде екі ірі қонақүй басымдық құрайды: қызыл кірпіштен салынған Mount Royal қонақүйі (қазір Amba) 1933–1934 жылдары Фрэнсис Лорнның жобасы бойынша салынған, ал Портленд тасынан жасалған Cumberland қонақүйі, Ф. Дж. Уиллс жобалаған, 1933 жылы ашылды (ол 2018 жылы Hard Rock Hotel болып қайта аталды). № Сыйнып Тізімге енгізілген жыл Сипаттамасы6II*1987The Flying Horse Public HouseБұрынғы Lyons Corner House 1926–1927 жылдары Ф. Дж. Уиллс салған.34–36II19871912 жылы салынған35II20091909 жылы Ричардс & Co. әшекей бұйымдары үшін салынған54–62II1987Эвелин Хаус, H. Percy Adams және Charles Holden (1909) жобалаған.105–109II19861887 жылға дейін шляпник Генри Хит үшін салынған133–135II20091911 жылы салынған Пембрук Хаус147II20091897 жылы дәрігер Джон Роббинс үшін салынған.156–162II*19751906–08 жылдары Mappin & Webb үшін салынған; болаттан жасалған қаңқалы құрылымның алғашқы мысалы164–182II1973Бұрынғы Waring & Gillow универмагы173II2009The Pantheon, қазір Marks and SpencerОксфорд циркіндегі бұрынғы Peter Robinson ғимараты219II20011951–52 жылдары салынған және Ұлыбритания фестивалін тойлауға арналған рельефтік мүсіндік тақталармен безендірілген313II19751870–1880 жылдар шамасында салынған360–366II19871919–1921 жылдары Lilley & Skinner үшін салынған368–370II20081930 жылдарғы фасады бар 20 ғасырдың басында салынған400II*1970Selfridges, 1906–1928 жылдары кезең-кезеңмен салынған.
Жол қозғалысы
Орташа есеппен, күн сайын жарты миллион адам Оксфорд көшесіне келеді, ал жаяу жүргіншілер қозғалысы автобустар мен таксилермен күшті бәсекелестікке түседі. Оксфорд көшесі Ұлыбританиядағы ең маңызды сауда орны және Еуропадағы ең жұмбақ көше болып саналады. Тротуарлар саудагерлер мен туристердің көптігінен тығырылып, олардың көпшілігі метро стансасынан келеді, ал көше автобустардың кесіп өтуінен жиі жабылады. Оксфорд көшесі – Лондон орталығы арқылы өтетін негізгі шығыс-батыс автобус бағыты болғандықтан, жаяу жүргіншілер мен автобус қозғалысы арасында күшті бәсекелестік бар. Күн сайын Оксфорд көшесінде 175 000 адам автобусқа мінеді немесе түседі, ал тағы 43 000 транзиттік жолаушы бар. Таксилер, әсіресе Оксфорд циркі мен Селфридж арасындағы учаскеде, танымал. 2009-2012 жылдар аралығында жол-көлік оқиғаларына қатысқан 71 жаяу жүргінші болды. 2016 жылы жасалған бір есепте автобустардың жылдамдығы, әдеттегі жаяу жүргіншінің жылдамдығымен салыстырғанда, көбінесе артпайтыны айтылды. Автобустардың тығырылуын болдырмау үшін Оксфорд көшесінің көп бөлігі сағаттарда автобусқа арналған жолақ ретінде белгіленген, ал жеке көліктерге тыйым салынған. Бұл жолақ жексенбі күнінен басқа күндері сағат 7:00-ден 19:00-ға дейін автобустар, таксилер және екі дөңгелекті көліктер үшін ғана ашық. Тыйым 1972 жылдың маусымында тәжірибелік түрде енгізілді және бөлшек саудада 250 000 фунт стерлингке дейін өсім болды деп есептелді, осылайша табысты деп танылды. Алайда, аймақ реттелмеген рикшаларға да танымал, олар аймақтағы тығырындардың басты себебі болып табылады. Олардың баяу жылдамдығы және көшенің тарлығы (автобустар оларды озуға мүмкін емес, ұзақ көлік келеріне себеп болады) жағдайды нашарлатады. 2009 жылы Оксфорд циркінде жаңа диагональды өткел ашылды, бұл жаяу жүргіншілерге Оксфорд көшесінің бір бұрышынан қарсы бұрышына екі рет кесіп өтудің немесе жер асты жолынан өтудің қажеті болмай, өтуге мүмкіндік берді. Бұл қиылыстағы жаяу жүргіншілердің өткізу қабілетін екі есеге арттырады.
Жаяу жүргіншілерге арналған жолдар
2005 жылдан 2012 жылға дейін Оксфорд көшесі Рождество алдындағы сенбіде, VIP күні (Өте маңызды жаяу жүргіншілер) автокөлік қозғалысына жабылды. Бұл жоба танымал болды және 2012 жылы 17 миллион фунт стерлингтен астам сатылымды қамтамасыз етті, бірақ 2013 жылы New West End Company компаниясы «жаңа нәрсе» жасағысы келгендіктен жобаны іске асырмайтынын мәлімдеді. 2014 жылы Лондон Ассамблеясының либерал-демократтары 2020 жылға дейін көшені жаяу жүргіншілерге арнауды ұсынды. 2006 жылы New West End Company және Лондон мэрі Кен Ливингстон көшеде трамвай желісімен жаяу жүргіншілер аймағын құруды ұсынды. 2008 жылы сайланған келесі мэр Борис Джонсон жобаның тиімді емес, тым көлемді екенін және іске асырылмайтынын мәлімдеді. Джонсонның сұрауымен Transport for London (TfL) 2009 және 2010 жылдары автобустардың қозғалысын 10%-ға азайтты. New West End Company автобустардың қозғалысын 33%-ға қысқартуды талап етті. 2014 жылы TfL көшені жаяу жүргіншілерге арнау, Crossrail жобасының нәтижесінде автобус қызметтеріне деген сұраныстың төмендеуіне байланысты, ұзақ мерзімді перспективада тиімді болмауы мүмкін екенін айтты және ең көп сауда-саттық жүзеге асырылатын уақытта автобустар мен велосипедтерден басқа барлық көлік құралдарына тыйым салуды ұсынды. Сонымен қатар, жол қозғалысы сигналдарын, оның ішінде жаяу жүргіншілерге арналған кері санау сигналдарын оңтайландыру да ұсынылды. TfL аймақтағы саудаға ұзақ мерзімді көлік проблемаларының әсер етуі мүмкін деп алаңдайды, себебі бұл аймақ Westfield London, Westfield Stratford City және Brent Cross сауда орталықтарымен бәсекелеседі. 2015 жылы Лондон мэрі сайлауына қатысқан кезде Лейбористтік партияның өкілі Садик Хан жаяу жүргіншілерге арналған аймақ құруды қолдады, бұл бастама басқа партиялар тарапынан да қолдау тапты. Сайлауда жеңіске жеткеннен кейін ол 2020 жылға дейін көше толығымен жаяу жүргіншілерге арналатынын уәделеді. 2017 жылы жоба келесі жылдың соңына дейін аяқталу үшін жылдамдатылды. Алайда, бұл жоспар жергілікті тұрғындар, Вестминстер қалалық кеңесі және Фицровия бизнес қауымдастығы тарапынан мақұлданбады.
Ластану
2014 жылы Лондон Корольдік колледжінің ғалымы жасаған есепте Оксфорд көшесінде азот диоксидінің ең жоғары концентрациясы тіркелді, ол ауаның текше метріне 135 микрограммды (мкг/м3) құрады. Бұл көрсеткіш түнгі уақыттағы, көлік қозғалысы азайған кездегі орташа мән еді. Күні бойындағы ең жоғары жүктемеде 463 мкг/м3 деңгейі тіркелді – бұл Еуроодақтың рұқсат етілген 40 мкг/м3 максималды көрсеткішін 11 еседен асып түседі. Дизельдік көліктердің (автобустар мен таксилердің) салдарынан жылдық орташа азот диоксидінің концентрациясы шамамен 180 мкг/м3 құрайды. Бұл Еуроодақтың 40 мкг/м3 (1999/30/EC Кеңес Директивасы) мақсатынан 4,5 есе жоғары.
Қылмыс
Оксфорд көшесінде қылмыс деңгейі жоғары. 2005 жылы ішкі Метрополитен полициясының баяндамасында ол Орталық Лондонның ең қауіпті көшесі деп аталды. 2012 жылы қылмыс статистикасын талдау көрсеткендей, Оксфорд көшесі Ұлыбританиядағы қылмысқа ең көп ұшыраған сауда орталығы еді. 2011 жылы 656 көлік қылмысы, 915 тонау, 2597 зорлық қылмысы және 5039 антиәлеуметтік мінез-құлық дерегі тіркелді. 2014 жылы Біріккен Араб Эмираттары Эмират азаматтарын «қалта ұрлық, алаяқтық және ұрлық» қаупінен сақтандырып, Оксфорд көшесінен және Лондонның орталық бөлігіндегі Бонд көшесі, Пикадилли сияқты басқа да аудандардан аулақ болуға кеңес берді. Жабық телеарналардың орнатылуы аймақтың алаяқтар мен заңсыз көше саудагерлері үшін тартымдылығын азайтты. 2021 жылы полиция «Жейд» операциясы барысында жалған дизайнерлік тауарлар, қауіпсіз емес ойыншықтар және дұрыс таңбаланбаған никотин өнімдерінен 17 500 дана тәркіледі. Тіркелмеген азық-түлік саудагерінен 4000 зат алынды, оның ішінде заңмен белгіленген лимиттен артық тетрагидроканнабинол бар екі қап болды. Сонымен қатар, Сауда стандарттары лицензиясыз бизнес және көше саудагерлерінен 11 000 тауар мен 2500 сувенирді тәркіледі. 2023 жылы Оксфорд көшесіне көптеген импорттық тәтті дүкендер көшіп келгендіктен, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Бұл бизнес ұйымдасқан қылмыс, әсіресе ақшаны жылыстау үшін құрылған фирмалар екені айтылды. Вестминстер қалалық кеңесінің дүкендердің қызметін шектеуге бағытталған күш-жігері де назарға алынды, себебі көптеген бизнес жергілікті бизнес салығын төлеуден бас тартып, салықтан қашумен айналысқандары анықталды. Вестминстер қалалық кеңесі бірнеше бизнеске рейд жүргізді, оның кем дегенде 24-і алаяқтық пен ақшаны жылыстау бойынша тергеуде.
Мәдени сілтемелер
Де Квинси «Оксфорд көшесін» «тас жүректі әкеше» деп атайды, «Ағылшын опиум жеушісінің мойындауында» (1821), оның бірінші бөлігі осы жерде өтеді. Оксфорд көшесі Чарльз Диккенстің бірнеше романдарында еске алынады. «Екі қаланың тарихында» Оксфорд жолы ретінде, 18-шы ғасырдың соңына қарай тығыз салынған болса да, «өте сирек ғимараттары» бар деп сипатталады. Ол сондай-ақ «Боз эскиздері» мен «Қараңғы үй» романдарында да кездеседі. Оксфорд көшесі – лондондық ақын Летиция Элизабет Лэндонның «Лондон көріністері» атты поэмасының бір бөлігі. Бұл өлеңде қарбалас сауда өмірі әскери жерлеу шеруымен қатар келіп, контрастқа түседі. Көше – британдық «Монополия» ойын тақтасындағы алаң, жасыл жиынның бір бөлігі (Регент көшесі мен Бонд көшесімен бірге). Бұл көшелердің барлығы сауда орталықтары болғандықтан бірге топтастырылған. «Oxford St, W1» – Television Personalities тобының 1978 жылғы «14th Floor» дебюттік синглінің B жағындағы көшеге сілтеме. 1991 жылы музыкалық менеджер және кәсіпкер Малкольм Макларен жергілікті аймақтың өмірі мен тарихы туралы «Оксфорд көшесінің шағылалары» атты музыкалық деректі фильмін жасады.