Кіріспе

Роджер Зелазнидің 1978 жылғы романы
рок-альбом

Хаос соттары – американдық жазушы Роджер Зелазнидің фантастикалық романы, «Кермелдің хроникасы» сериясының бесінші кітабы. Алғаш рет Galaxy Science Fiction журналында бөлім-бөлім жарияланды. Бұл кітап Корвин баяндаған түпнұсқа серияны аяқтайды. Ал келесі серия оның ұлы Мерлинды басты кейіпкер етіп, «Апаттың козырларымен» басталады. Корвин көпқабат әлемнің барлық ұзындығын, Амберден Хаос соттарына дейін шабуы керек, ал Оберон Үлгіні қалпына келтіруге тырысады. Соның ішінде Бренд оны қуалайды, Сот тасын ұрлап алуға әрекеттеніп.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Корвин Амбер қамалының кітапханасында мұңайып отырады, ал Оберон отбасына бұйрықтар береді. Рандом Корвинді кетіп қалуға көндіреді, бірақ олар Корвиннің Tir na Nog'th-тегі бұрынғы тәжірибесін сомдаған нағыз өмір көрінісіне тап болады: олар көрінбейтін күштің араласуына жол бермей, Корвиннің қылышы пайда болып, Бенедикттің жаңа қолын кесіп тастағанын көреді. Дара мен Мартин Бенедиктпен бірге. Корвин Мартиннің жеңісінен өзін құтқарған арбалетшінің Мерлин екенін біледі. Дара Брэндтің Хаос соттарымен қалай келісім жасағанын айтады. Олар оның орнына Мерлинді алмастыруды қалаған, бірақ Дара екеуі де сөздерін орындамайды деп қорқыпты. Әлі де сенімсіздікпен, Корвин Фионамен байланысады. Ол Дараның билігін растап, Оберонның Үлгіні жаңартпақ екенін айтады. Оберонды құтқару үмітімен, Корвин асыл тасты ұстап алып, бастапқы Үлгімен өтуге тырысады, бірақ оны Оберон немесе Дворкин тоқтатады. Оберон ұлымен соңғы әңгімесін өткізеді. Корвин енді билікке таласпайтынын түсіндіреді. Корвин Дараның билігін растағаннан кейін, Бенедикт өзінің шабуылын бастау үшін Хаос соттарының жеңісін қолданады. Дара Корвинмен сөйлеседі. Содан кейін Дара қалған отбасы мүшелеріне тапсырма беру үшін кетеді. Жерар Амберді күзетуге, ал Джулиан мен Рэндом Арденде қалуға бұйрық алады. Оберон келіп, Корвиннен оның қанын сұрайды. Ол қанға өмір суын құйып, ол қызыл қарғаға айналады. Оберон Корвинге қарғаның көлеңкеден оның соңынан еріп баратынын айтады. Корвиннің бұйрығы – Хаосқа қарай мүмкіндігінше жылдам аттанбау. Ол Жәшікті көлеңке арқылы алып жүруі керек. Корвин әкесімен қоштасып, жолға шығады. Енді ол Амбердің алғашқы көлеңке екенін білгеннен кейін, көлеңкені оңайырақ ауыстыра алатынын түсінеді. Қауіпті жолға аттанып бара жатқанда, ол Қара жолмен жүріп өтеді. Біраз уақыттан кейін ол қара жолдың бөлініп жатқанын байқайды, көп ұзамай қарға келіп, оған асыл тасты береді. Корвин бұл Оберонның сәттілікке немесе сәтсіздікке ұшырағанын білдіре ме, жоқ па, білмейді. Брэнд Корвинді кішкентай көлеңкеге тұтқындап, оған көлеңкеден көріп, Оберонның сәтсіздікке ұшырағанын және енді Корвин оған жаңа Үлгі жасау үшін асыл тасты беруі керек екенін айтады. Корвин бас тартады және түзу емес, дөңгелек жолмен жүріп, көлеңкеден қашып кетеді. Ол артынан келе жатқан үлкен дауылды байқап, үңгірге қашады. Үңгірдің басқа тұрғыны, дауылдан бас сауғалаған аты-жөні белгісіз бейтаныс, жергілікті аңыздардағы, әлемнің соңында дауылдың алдында жүретін Архангел Корвин туралы әңгімелейді. Шынайы Корвин бұл әңгімені пайдасыз деп қабылдамайды және Жәшікке дауылды басуға бұйрық береді. Ақырында ол ұйықтап қалады. Ол оянғанда, атын ұрлап алыпты. Ол бейтаныс адаммен қоштасып, атын үлкен таспен жабылған үңгірге қарай жетелеп барады. Оның ішінде жұлдыздар тойлап жатыр. Олар оның күшін көріп, атын қайтарып береді де, өздеріне қосылуға шақырады. Олардың таңғажайып сұлулығына бой алдырып, ол ұйықтап кетеді, бірақ оларды өлтіруге дайындалып жатқанын көруге уақытында оянады. Ол оянып, сыртқа жүгіреді. Ол кетіп бара жатқанда, кішкентай халықтың басшысы оны жергілікті аңыздардағы аты-жөні белгісіз бейтаныс бұрын айтқан Архангел Корвин деп таниды. Ол көлеңкеге қарай қозғала бастайды, бірақ ұйықтаған үңгірінен алыстаған сайын, оның айналасындағы ғалам да бөлініп шыға бастайды. Ол дауылдың Хаос толқыны екенін түсінеді, ол көп ғаламның жойылуымен бірге Амберден алыстап барады. Ол Оберонның табысты болғанына күмәндана бастайды. Ол асыл тасты пайдаланып, әлсіреп бара жатқан көп ғаламға қайта оралады. Бірде таңғажайып әйел онымен бірге тамақтанып, азғыруға тырысады, бірақ қара жолда ақшыл әйелмен кездескенін еске түсіріп (бәлкім, Дараның көшірмесі шығар), ол соңғы мерзімге дейін жұмыс істеп жатқанын еске түсіреді. Брэнд оған арбалетпен тұзақ құрып, атын қазалы жарақаттаған, бірақ жекпе-жектен кейін қанды қарға қайта пайда болып, Брэндтің бір көзін алып тастайды, екеуі де жоғалады. Корвин атты жерге қойып, көлеңкеге қарай жаяу жүріп барады. Корвин ағаштан бұтақ кесіп, оны жүру үшін қолданады. Ағаш наразылық білдіреді, бірақ ол Оберонның ұлы екенін білгенде оған батасын береді: Оберон ағашты Амбердің алыс өткенінде тәртіп пен хаос арасындағы шекараны белгілеу үшін отырғызған. Ол оған таяқты өсіп-өнуге мүмкіндік беретін жерге отырғызуды айтады. Ол ағаштың аты Ygg екенін айтады және Корвинді фаталистік философиямен алаңдатуға тырысады. Ол Корвинді құтқаруға ...

Әдебиеттік сілтемелер

Корвиннің "Леди"мен кездесуі Джон Китстің "La Belle Dame sans Merci" баладасына түрлі сілтемелер жасайды. Корвиннің қанқұмар лепрекондарға деген мойысқандығы, "Кейде бишіні биден ажырату қиын" деген сөзі В. Б. Йейтстің "Мектеп оқушыларының арасында" поэмасының соңғы жолына сілтеме. Корвиннің Иггпен кездесуі Дантенің "Тозақ" поэмасындағы жетінші шеңбердің ортасындағы сөйлейтін ағашпен кездесуіне ұқсас. Игг сондай-ақ, скандинав мифологиясындағы мифтік ағаш Иггдрасилге сілтеме болуы мүмкін. Хуги Одиннің екі мифтік қарғасының бірі – Хугиннге ұқсас, ол да скандинав мифологиясынан шыққан. Корвиннің Дараға айтқан қоштасу сөзі, "Кармен, менен бірге келесің бе? Жоқ па? Онда сен де сау бол, Хаос ханшайымы" Лолитаға сілтеме болуы мүмкін; "Кармен" жолын Хэмберт Хэмберт романның соңында Долорес Хейзге сөйлегенде қолданған. Дегенмен, бұл жердегі сілтемелер тереңдеп кетеді; "Лолита" романындағы бұл жолдың өзі Бизенің "Кармен" операсына және оның негізінде жазылған Меримедің повесіне сілтеме болып табылады. Корвиннің Дараның жасы туралы күмәнді сезімдері бұл сілтеменің тікелей "Карменге" емес, "Лолитаға" жасалғанын көрсетеді. Әдеби сілтеменің үш буынға дейін жететін құрылымы Зелазнидің кейде қолданатын әдеби тәсіліне сай келеді.