Кіріспе

Кез келген бейне жасау құрылғысының нысанның ұсақ бөлшектерін ажырату қабілеті. Оптика және бейнелеу жүйелері. Бұрыштық ажырату – оптикалық немесе радиотелескоп, микроскоп, камера немесе көз сияқты кез келген бейне жасау құрылғысының нысанның ұсақ бөлшектерін ажырату қабілетін сипаттайды, соның арқасында ол бейне ажыратымдылығының маңызды факторы болып табылады. Ол жарық толқындарына қолданылатын оптикада, радио толқындарына қолданылатын антенна теориясында және дыбыс толқындарына қолданылатын акустикада қолданылады. "Ажыратымдылық" терминінің күнделікті қолданылуы кейде жаңылыс түсініктеуге алып келеді; оптикалық жүйенің жоғары ажыратымдылығы немесе жоғары бұрыштық ажыратымдылығы бар деп айтылғанда, бұл ажыратылған көршілес нысандар арасындағы көрінетін қашықтық немесе нақты бұрыштық қашықтық аз екенін білдіреді. Бұл қасиетті сандық тұрғыда бағалайтын θ шамасы, Рейли критерийымен берілген, жоғары ажыратымдылыққа ие жүйе үшін төмен болады. Тығыз байланысты кеңістіктік ажыратымдылық термині – кеңістікке қатысты өлшеудің дәлдігін көрсетеді, ол бейнелеу құралдарының бұрыштық ажыратымдылығымен тікелей байланысты. Рейли критерийы бейнелеу жүйесімен анықталатын ең аз бұрыштық кеңістіктің толқын ұзындығының апертура еніне қатынасымен шектелетінін көрсетеді. Осы себепті астрономиялық телескоптар, алысқа түсіретін фотокамералар объективтері және радиотелескоптар сияқты жоғары ажыратымдылыққа ие бейнелеу жүйелерінің апертурасы үлкен болады.

Терминдердің анықтамасы

Шешу қуаты – кескін түсіретін құрылғының шағын бұрыштық арақашықтықта орналасқан нысанның нүктелерін ажырату қабілеті (яғни, ерекше деп көру) немесе оптикалық құралдың алысқа орналасқан, бірақ жақын нүктелерді жеке-жеке бейнеге түсіру қабілеті. Ажыратымдылық немесе ең аз ажыратылатын арақашықтық термині – кескіндегі ажыратылатын нысандар арасындағы ең кішкентай арақашықтық. Дегенмен, микроскоптар мен телескоптарды пайдаланушылардың көпшілігі бұл терминді шешу қуатын сипаттау үшін бос қолданады. Төменде түсіндірілгендей, дифракциямен шектелген ажыратымдылық Рейли критерийі бойынша екі нүктелік көздің бұрыштық ажыратылуы ретінде анықталады, егер әр көздің ең жоғарғы нүктесі екіншісінің дифракциялық суретінің (Эйри дискісінің) бірінші ең төменгі нүктесінде жатса. Ғылыми талдауда, әдетте, "ажыратымдылық" термині кез келген құралдың зерттеліп жатқан үлгідегі немесе сынамадағы кез келген өзгергішті өлшеу және тіркеу (кескін немесе спектрде) дәлдігін сипаттау үшін қолданылады.

Бұрыштық ажыратылуы бойынша телескоптар мен матрицалар тізімі

Атауы Сурет Бұрыштық ажыратымдылық (арка секундтары) Толқын ұзындығы Түрі Орналасқан жері Жылы Глобалды мм VLBI массиві (Координацияланған миллиметрлік VLBI массивінің мұрагері) 0.000012 (12 μas) радио (1.3 см) өте ұзақ базалық интерферометрия массиві Жер бетіндегі және ғарыштағы әртүрлі радиотелескоптар 2002 Өте үлкен телескоп/PIONIER 0.001 (1 мас) жарық (1.2 микрометр) 4 айнымалы телескоптан тұратын ең ірі оптикалық массив Параналь обсерваториясы, Антофагаста аймағы, Чили 2002/2010 Хаббл ғарыш телескопы 0.04 жарық (500 нм шамасында) ғарыш телескопы Жер орбитасы 1990 Жеймс Уэбб ғарыш телескопы 0.1 инфрақызыл (2000 нм) ғарыш телескопы Күн-Жер L2 2022