Зілтелендіру мен жалпы жер сілкініші қаупін бағалау

Зілтелендіру ғылымы: жер сілкінісін болжау, дағдылы бағалау, қауіптілік. Болжау мен дағдыны ажырату, жүйелер туралы ақпарат.

40 мин оқу

100%

Дереккөз: Earthquake prediction — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Сейсмологияның саласы
жер сілкінісі қаупін ықтималдық бағалау

Жер сілкінісін болжау – сейсмология ғылымының болашақтағы жер сілкіністерінің уақытын, орнын және шамасын белгіленген шектерде анықтаумен, және әсіресе "аудандағы келесі күшті жер сілкінісінің параметрлерін анықтаумен" айналысатын саласы. Жер сілкінісін болжау кейде жер сілкінісі қаупін ықтималдық бағалаудан ажыратылады, ол жылдар немесе ондаған жылдар бойындағы белгілі бір аймақтағы зиянды жер сілкіністерінің жиілігі мен шамасын қамтиды. Барлық ғалымдар «болжау» мен «болжамдау» терминдерін ажырата бермейді, бірақ бұл айырмашылық пайдалы. Болжау жер сілкінісі ескерту жүйелерінен де ерекшеленеді, олар жер сілкінісін тіркегеннен кейін, әсер етуі мүмкін көршілес аймақтарға секундтық уақыт аралығында хабарлайды. 1970 жылдары ғалымдар жер сілкінісін болжаудың практикалық әдісі жақын арада табылатынына үміттенді, бірақ 1990 жылдарға қарай үнемі болатын сәтсіздіктер көптеген адамдарды оның мүмкін екендігіне күдік тудырды. Ірі жер сілкіністерін сәтті болжаудың нақты мысалдары жоқ, ал табысқа жеткен деген бірнеше тұжырым да даулы. Мысалы, 1975 жылғы Хайченг жер сілкінісін болжаған деген мәлімдеме ең танымал сәтті болжау болып саналады. Бірақ кейінгі зерттеулер көрсеткендей, қысқа мерзімді болжау дұрыс болмаған. Жер сілкінісінің болуы мүмкін алдын ала белгілерін анықтау үшін көптеген зерттеулер жүргізілді, бірақ осы уақытқа дейін мұндай белгілер кеңістіктік және уақыттық масштабтар бойынша сенімді түрде анықталған жоқ. Ғылыми қауымның бір бөлігі сейсмикалық емес алдын ала белгілерді ескере отырып, оларды зерттеуге жеткілікті ресурстар бөлінген жағдайда болжау мүмкін болуы мүмкін деп санайды, бірақ көптеген ғалымдар пессимистік көзқараста, ал кейбіреулері жер сілкінісін болжау принципінен мүмкін емес деп есептейді.

Жер сілкінісін болжауды бағалау

Болжамдар, егер олардың кездейсоқ мүмкіндіктерден асып түскен сәттілігі дәлелденсе, маңызды деп есептеледі. Сондықтан, статистикалық гипотезаны тексеру әдістері қолданылады, олар болжалданғандай жер сілкінісінің бәрібір орын алу ықтималдығын анықтауға мүмкіндік береді (нөлдік гипотеза). Содан кейін болжамдар, нөлдік гипотезамен нақты жер сілкінісімен қаншалықты сәйкес келетінін тексеру арқылы бағаланады. Алайда, көптеген жағдайларда жер сілкінісінің статистикалық сипаты біртекті емес. Кластерлеу кеңістікте де, уақытта да байқалады. Оңтүстік Калифорнияда M≥3.0 шамасындағы жер сілкінісінің 6%-ы «5 күн және 10 км ішінде үлкен жер сілкінісімен бірге тіркеледі». Орталық Италияда M≥3.0 шамасындағы жер сілкінісінің 9,5%-ы 48 сағат және 30 км ішінде үлкен оқиғаға ұшырайды. Мұндай статистика болжау мақсаты үшін жеткіліксіз болғанымен (әрбір сәтті болжау үшін оннан жиырмаға дейін жалған дабыл беруі мүмкін), ол жер сілкінісінің кездейсоқ уақытта болатыны туралы болжамға негізделген кез келген талдаудың нәтижелерін бұрмалайды, мысалы, Пуассон процесінен көрінетіндей. Тек кластерлеуге негізделген «наив» әдіс жер сілкінісінің шамамен 5%-ын сәтті болжауға қабілетті екені көрсетілді; бұл «кездейсоқтықтан» әлдеқайда жақсы. Қысқа мерзімді болжаудың мақсаты – өлім-жұлымды азайту үшін шұғыл шаралар қабылдау болғандықтан, ірі жер сілкінісі туралы ескерту бермеу немесе кемінде қауіптілікті дұрыс бағаламау заңдық жауапкершілікке, тіпті саяси тазалауға әкелуі мүмкін. Мысалы, Қытай ғылым академиясының мүшелері «1976 жылғы жаздағы Таншандағы апатты жер сілкінісі туралы ғылыми болжамдарды елемегені үшін» жұмыстан босатылған. 2009 жылғы Л’Аквила жер сілкінісінен кейін Италияда жеті ғалым мен техник 300-ге жуық адамның қаза болуына байланысты кінәлі деп танылды, бірақ жер сілкінісін болжамағаны үшін емес, халыққа «анестезия» сияқты, ауыр жер сілкінісі болмайтынына сендіргені үшін айыпталды, сондықтан сақтық шараларын қабылдау қажеттігі сезілмеді. Бірақ жер сілкінісі болмайтыны туралы ескерту де құнға түседі: бұл тек шұғыл шаралардың құны ғана емес, сонымен қатар азаматтық және экономикалық салдарлардың құны. Жалған дабылдар, оның ішінде кері алынған дабылдар да болашақ ескертулердің сенімділігін және тиімділігін төмендетеді. 1999 жылы Қытай «жер сілкінісі туралы «жалған» ескертулерді жоюға бағытталған қатаң ережелерді енгізді, қалалардағы үрей мен жаппай эвакуацияны болдырмау үшін», өйткені соңғы үш жылда 30-дан астам ресми емес ескертулер берілген, бірақ олардың ешқайсысы да дұрыс болған жоқ. Жер сілкінісінен кейін жалған дабыл берудің қанағаттанарлық арақатынасы осы нәтижелерді қоғамның бағалауына байланысты. Кез келген болжау әдісін бағалау кезінде олардың екеуінің де пайда болу жиілігін ескеру қажет. 1997 жылы Грекияда жер сілкінісін болжау зерттеулерінің шығын-пайда арақатынасын зерттеу барысында Статис Стирос тіпті (гипотетикалық) тамаша болжау әдісінің де әлеуметтік пайдалылығы күмәнді болар еді, өйткені «қалалық орталықтарды ұйымдасқан түрде эвакуациялау сәтті орындалуы екіталай», ал «паника және басқа да жағымсыз әсерлер де күтілуі мүмкін». Ол Грекияда жер сілкінісінен жылына оннан кем адамның қаза болатынын (орташа есеп бойынша) және олардың көпшілігі құрылымдық мәселелері бар үлкен ғимараттарда болатынын анықтады. Сондықтан Стирос қауіпсіз емес ғимараттарды анықтау және жаңартуға күш салудың тиімдірек екенін мәлімдеді. Грекиядағы автомобиль жолдарындағы өлім-жітім саны жылына 2300-ден асып түсетінін ескеретін болсақ, Грекияның жер сілкінісін болжауға арналған барлық бюджетін көшелер мен автомобиль жолдарының қауіпсіздігіне жұмсағанда көбірек өмір сақталар еді деп мәлімдеді.

Predictions are deemed significant if they can be shown to be successful beyond random chance. Therefore, methods of statistical hypothesis testing are used to determine the probability that an earthquake such as is predicted would happen anyway (the null hypothesis). The predictions are then evaluated by testing whether they correlate with actual earthquakes better than the null hypothesis. In many instances, however, the statistical nature of earthquake occurrence is not simply homogeneous. Clustering occurs in both space and time. In southern California about 6% of M≥3.0 earthquakes are "followed by an earthquake of larger magnitude within 5 days and 10 km." In central Italy 9.5% of M≥3.0 earthquakes are followed by a larger event within 48 hours and 30 km. While such statistics are not satisfactory for purposes of prediction (giving ten to twenty false alarms for each successful prediction) they will skew the results of any analysis that assumes that earthquakes occur randomly in time, for example, as realized from a Poisson process. It has been shown that a "naive" method based solely on clustering can successfully predict about 5% of earthquakes; "far better than 'chance'". As the purpose of short term prediction is to enable emergency measures to reduce death and destruction, failure to give warning of a major earthquake, that does occur, or at least an adequate evaluation of the hazard, can result in legal liability, or even political purging. For example, it has been reported that members of the Chinese Academy of Sciences were purged for "having ignored scientific predictions of the disastrous Tangshan earthquake of summer 1976." Following the 2009 L'Aquila Earthquake, seven scientists and technicians in Italy were convicted of manslaughter, but not so much for failing to predict the earthquake, where some 300 people died, as for giving undue assurance to the populace – one victim called it "anaesthetizing" – that there would not be a serious earthquake, and therefore no need to take precautions. But warning of an earthquake that does not occur also incurs a cost: not only the cost of the emergency measures themselves, but of civil and economic disruption. False alarms, including alarms that are canceled, also undermine the credibility, and thereby the effectiveness, of future warnings. In 1999 it was reported that China was introducing "tough regulations intended to stamp out 'false' earthquake warnings, in order to prevent panic and mass evacuation of cities triggered by forecasts of major tremors." This was prompted by "more than 30 unofficial earthquake warnings in the past three years, none of which has been accurate." The acceptable trade off between missed quakes and false alarms depends on the societal valuation of these outcomes. The rate of occurrence of both must be considered when evaluating any prediction method. In a 1997 study of the cost benefit ratio of earthquake prediction research in Greece, Stathis Stiros suggested that even a (hypothetical) excellent prediction method would be of questionable social utility, because "organized evacuation of urban centers is unlikely to be successfully accomplished", while "panic and other undesirable side effects can also be anticipated." He found that earthquakes kill less than ten people per year in Greece (on average), and that most of those fatalities occurred in large buildings with identifiable structural issues. Therefore, Stiros stated that it would be much more cost effective to focus efforts on identifying and upgrading unsafe buildings. Since the death toll on Greek highways is more than 2300 per year on average, he argued that more lives would also be saved if Greece's entire budget for earthquake prediction had been used for street and highway safety instead.

Болжамдау әдістері

Жер сілкінісін болжау – әлі дамымаған ғылым, ол әзірге физикалық принциптер негізінде жер сілкінісін сәтті болжауға мүмкіндік бермеді. Сондықтан, болжау әдістерін зерттеу эмпирикалық талдауға негіделген, және екі бағытта жүргізіледі: жер сілкінісіне дейін болатын ерекше белгілерді анықтау, немесе үлкен жер сілкінісі алдында байқалатын сейсмикалық үрдістердің немесе заңдылықтардың геофизикалық сипаттамаларын анықтау. Алдын ала белгілерді анықтау әдістері, көбінесе, қысқа мерзімді болжау немесе сейсмикалық жағдайды бағалау үшін қолданылады, ал "үрдістерді" зерттеу әдістері әдетте, сейсмикалық жағдайды бағалау, ұзақ мерзімді болжау (10-100 жылдық кезеңде) немесе орта мерзімді болжау (1-10 жылдық кезеңде) үшін пайдалы деп саналады.

Алдын ала өнімдер

Жер сілкінісінің алдын-ала белгісі – жер сілкінісінің жақындап келе жатқанын хабарлайтын аномальды құбылыс. Осы құбылыстар туралы хабарламалардың саны мыңдаған, көбінесе оқиға болғаннан кейін ғана олардың екені анықталады, ал кейбіреулері ежелгі заманға дейін жетеді. Ғылыми әдебиетте аэрономиядан зоологияға дейінгі әртүрлі салаларды қамтитын, шамамен жиырма түрлі типтегі 400-ге жуық мүмкін алдын-ала белгі туралы мәліметтер бар. Бірақ, олардың ешқайсысы жер сілкінісін болжау үшін сенімді деп табылған жоқ. 1990 жылдардың басында IASPEI маңызды алдын-ала белгілердің алдын ала тізіміне үміткерлерді іздеді. 40 үміткер ұсынылды, олардың ішінде 5-еуі маңызды алдын-ала белгілер ретінде таңдалды, олардың екеуі бір ғана байқауға негізделген. 2011 жылы Халықаралық жер сілкінісін болжау жөніндегі комиссия (ICEF) ғылыми әдебиетті жан-жақты талдағаннан кейін, «осы зерттеулердің әдістемесін жақсартуға көп мүмкіндік бар» деген қорытындыға келді. Атап айтқанда, көптеген хабарланған алдын-ала белгілер өзара қайшы, амплитудасы өлшенбеген немесе қатаң статистикалық бағалауға жарамсыз. Жарияланған нәтижелер оң нәтижелерге қарай бұрылған, сондықтан жалған теріс нәтижелердің (жер сілкінісі болған, бірақ алдын-ала белгі болмаған) саны белгісіз.

Жануарлардың мінез-құлқы

Жер сілкінісі басталғаннан кейін қысым толқындары (P толқындары) күштірек қисайту толқындарынан (S толқындары) екі есе жылдам таралады. Адамдар әдетте байқамайтын, бірақ кейбір жануарлар негізгі сілкініске бірнеше секундтан бірнеше ондаған секунд бұрын жететін кішігірім дірілдерді сезіп, алаңдап немесе ерекше мінез-құлық танытуы мүмкін. Сейсмометрлер де P толқындарын анықтай алады, ал осы уақыт айырмасы электронды жер сілкінісі ескерту жүйелерінде пайдаланылады, бұл адамдарға қауіпсіз жерге көшу үшін бірнеше секунд уақыт береді. 2018 жылға дейінгі 130-дан астам түрді қамтитын ғылыми зерттеулерге шолу жасағанда, жануарлардың жер сілкінісіне сағаттар, күндер немесе апталар бұрын ескерте алатынын көрсететін жеткілікті дәлел табылмады. Статистикалық байланыстар көрсеткендей, хабарланған жануарлардың ерекше мінез-құлқының кейбір жағдайлары үлкен жер сілкінісіне дейін болатын кішігірім жер сілкіністеріне (алдын ала сілкіністерге) байланысты болуы мүмкін, ал олардың мөлшері кішкентай болғандықтан адамдар байқамай қалуы мүмкін. Алдын ала сілкіністер жер асты суларының өзгеруіне немесе жануарлар сезіне алатын газдардың шығарылуына да себеп болуы мүмкін. Тіпті 2018 жылғы ғылыми шолудағы зерттеулердің көп бөлігінде жануарлардың жер сілкінісі болмай тұрғанда ерекше әрекет етпегенін көрсететін деректер болған жоқ, яғни бұл мінез-құлықтың болжамдық екені анықталған жоқ.

Дилатация диффузия

1970 жылдары дилатация-диффузия гипотезасы жер сілкінісінің мүмкін болатын алдын ала белгілері ретінде қаралатын түрлі құбылыстардың физикалық негізін қамтамасыз ету ретінде жоғары бағаланды. Ол зертханалық эксперименттерден алынған "қатты және қайталанатын дәлелдерге" негізделген, онда жоғары қысымға ұшыраған кристалл тау жыныстары көлемдік өзгеріске немесе дилатацияға ұшырайды, бұл сейсмикалық жылдамдық және электрлік кедергі сияқты басқа да сипаттамалардың өзгеруіне, тіпті топографияның ірі көлемде көтерілуіне әкеледі. Бұл жер сілкінісі алдындағы "дайындық кезеңінде" орын алады деп есептелді, сондықтан тиісті мониторинг жақын арада болатын жер сілкінісі туралы ескерту беруге мүмкіндік береді. Бірінші және екінші дәрежелі сейсмикалық толқындардың салыстырмалы жылдамдықтарының өзгеруін анықтау – Vp/Vs арқылы көрсетілетін – 1973 жылғы Блю-Маунтин-Лейк (Нью-Йорк штаты) және 1974 жылғы Риверсайд (Калифорния штаты) жер сілкінісін болжауға негіз болды. Бұл болжамдар ресми емес және тіпті қарапайым болғанымен, олардың көрінетін сәттілігі дилатацияның өзінің және дайындық процесінің бар екендігін растау ретінде қарастырылды, содан кейін бұл "тынымсыз оптимистік мәлімдемелерге" әкелді. Дегенмен, көптеген зерттеулер осы нәтижелерге күмән келтірді және гипотеза ақырында күшін жоғалтты. Келесі зерттеулер көрсеткендей, ол "бірнеше себептерге байланысты сәтсіздікке ұшырады, көбінесе оның негізінде жатқан болжамдардың дұрыстығымен байланысты", соның ішінде зертханалық нәтижелерді нақты жағдайға ауыстыру мүмкіндігіне жасалған болжам да бар. Тағы бір фактор – критерийлерді кері перспективадан таңдауға бейімділік. Басқа зерттеулер дилатацияның өте ұсақ екенін көрсетті, соның салдарынан: "Болашақ оқиғаның шамасын көрсететін кең ауқымды 'дайындық аймағы' түсінігі, Микельсон-Морли экспериментінде анықталмаған эфир сияқты, әлі де қолжетпеусіз болып қала береді".

Vp/Vs-тің өзгеруі

Vp – тас арқылы өтетін сейсмикалық "P" (бірінші немесе қысым) толқынының жылдамдығын көрсететін символ, ал Vs – "S" (екінші немесе серпімді) толқынының жылдамдығын көрсететін символ. Кішкентай зертханалық тәжірибелер көрсеткендей, осы екі жылдамдықтың қатынасы – Vp/Vs түрінде – тау жынысы сынуға жақын келгенде өзгереді. 1970 жылдары ресейлік сейсмологтар мұндай өзгерістерді байқағанын хабарлағанда (кейіннен расталмаған) бұл маңызды жаңалық деп есептелді, бұл өзгерістер болашақта болған жер сілкінісінің аймағында тіркелген. Бұл эффект, сондай-ақ басқа да ықтимал алғы сигналдар, тау жынысы сынғанға дейін максималды кернеуге жеткенде сәл кеңейетін (дилатацияланатын) дилатация құбылысына байланысты деп саналады. Нью-Йорк штатындағы Блю-Маунтин көлі маңындағы осы құбылысты зерттеу 1973 жылы сәтті, бірақ ресми емес болжам жасауға әкелді, ал 1974 жылғы Риверсайд (Калифорния) жер сілкінісін болжауда көмектескені үшін мақтау алды. 1976 жылы Лос-Анджелес маңында 5,5-6,5 магнитудалы жер сілкінісін болжау үшін Vp/Vs аномалиясы пайдаланылды, бірақ болжам расталмады. Кеніштегі жарылыстарға негізделген басқа зерттеулер (әлдеқайда дәл және қайталанатын) мұндай өзгерістерді анықтамады, ал Калифорниядағы екі жер сілкінісін талдау көрсеткендей, хабарланған өзгерістердің себебі басқа факторлар болуы мүмкін, соның ішінде деректерді кері таңдау. 1980 жылдан бері жылдамдықтардың айтарлықтай өзгеруі туралы хабарлар тоқтағаны белгілі болды.

Радонның шығарындылары

Көптеген тау жыныстары атмосфералық газдардан изотоптық тұрғыдан ажыратылатын шамалы мөлшерде газдарды қамтиды. Мұндай газдардың концентрациясы үлкен жер сілкінісі алдында жоғарылағаны туралы хабарлар бар; бұл сейсмикалық кернеуге немесе тау жыныстарының жарылуына байланысты босап шығумен түсіндіріледі. Осы газдардың бірі – радон, ол көптеген тау жыныстарында кездесетін уранның радиоактивті ыдырауынан пайда болады. Радон жер сілкінісін болжау үшін пайдалы болуы мүмкін, себебі ол радиоактивті, демек оны анықтау оңай, ал оның қысқа жартылай ыдырау периоды (3,8 күн) радон деңгейін қысқа мерзімді өзгерістерге сезімтал етеді. 2009 жылғы жинақ бойынша 1966 жылдан бері 86 жер сілкінісінен бұрын радон шығарылымдарының өзгеруі туралы 125 хабарлама тіркелген. Алайда, Халықаралық азаматтық қорғау үшін жер сілкінісін болжау комиссиясы (ICEF) 2011 жылғы сындық шолуында бұл өзгерістермен байланысты деп есептелетін жер сілкіністері бірнеше айдан кейін, мың шақырымға дейін қашықтықта және әртүрлі шамада болғанын анықтады. Кейбір жағдайларда аномалиялар алыс жерде байқалды, бірақ жақын жерлерде байқалмады. ICEF "маңызды корреляция жоқ" деген қорытынды жасады.

Электромагниттік аномалиялар

Электромагниттік бұзылыстарды бақылау және оларды жер сілкінісінің процесіне байланыстыру 1755 жылғы Ұлы Лиссабон жер сілкінісіне дейін жетеді, бірақ 1960 жылдардың ортасынан бұрынғы барлық мұндай бақылаулар жарамсыз, себебі қолданылған құралдар физикалық қозғалысқа сезімтал болды. Содан бері жер сілкінісі алдындағы кернеу мен деформация өзгерістеріне байланысты әртүрлі аномальды электрлік, электрлік кедергі және магниттік құбылыстар тіркелді, бұл жер сілкінісінің сенімді алғышарты табылғандығына үміттендірді. Бірқатар зерттеушілер мұндай құбылыстардың қалай пайда болатыны туралы теориялармен көп назар аударғанмен, жер сілкінісінен бұрын мұндай құбылыстарды байқаған деген мәлімдемелерге қарамастан, ешбір құбылыс нақты алғышарт екені дәлелденбеді. 2011 жылы Азаматтық қорғау жөніндегі Халықаралық Жер сілкінісін болжау комиссиясының (ICEF) шолуында 1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісінен бұрын тіркелген Корралитос оқиғасы (төменде талқыланады) сияқты ультра төмен жиілікті магниттік аномалиялар "ең сенімді" электромагниттік алғышарттар деп танылды. Алайда, қазіргі уақытта бұл бақылау жүйелік бұзушылықтан туындағаны белгілі. 2004 жылы қатаң бақыланған Паркфилд жер сілкінісін зерттеу кез келген типтегі электромагниттік сигналдардың алғышарт екенін көрсете алмады; одан әрі зерттеулер 5 балдан төмен магнитудалы жер сілкіністері елеулі уақытша сигналдарды тудырмайтынын көрсетті. ICEF пайдалы алғышарттарды іздеу сәтсіз аяқталды деп санайды.

VAN сейсмикалық электр сигналдары

Ең көп айтылған және ең көп сынға ұшыраған электромагниттік прекурсор – Афина университетінің физика профессорлары Панайотис Вароцос, Кессар Алексопулос және Константин Номикос (ВАН) жасаған VAN әдісі. 1981 жылғы мақаласында олар геоэлектрлік кернеулерді өлшеу арқылы, «сейсмикалық электр сигналдары» (СЭС) деп атаған құбылыс арқылы жер сілкінісін болжауға болатынын мәлімдеді. 1984 жылы олар СЭС пен жер сілкінісі арасында «бір-бірге сәйкестік» бар екенін айтты, яғни «әрбір маңызды жер сілкінісінің алдында СЭС пайда болады, ал керісінше, әр СЭС әрқашан жер сілкінісінен кейін келеді, оның шамасы мен эпицентрін сенімді түрде болжауға болады» – СЭС жер сілкінісінен 6 мен 115 сағат бұрын байқалады. Олар өз әдісін дәлелдеу үшін бірнеше сәтті болжамдар жасады. Олардың есебін «кейбіреулер үлкен жетістік деп бағалағанмен», сейсмологтар арасында «күмәндік толқынымен» қарсы алынды. 1996 жылы Geophysical Research Letters журналына ұсынылған VAN мақаласына кең сарапшылар тобы бұрын-соңды болмаған қоғамдық сараптау жүргізді, мақала мен сараптамалар арнайы шығарылымда жарияланды; сарапшылардың көпшілігі VAN әдістерін кемшілік деп тапты. Сол жылы кейбір басшылар арасындағы қоғамдық пікірталасқа қосымша сын айтылды. Басты сын – әдіс геофизикалық тұрғыдан сенімсіз және ғылыми тұрғыдан негізсіз екендігі. Қосымша қарсылықтар жер сілкінісі мен СЭС арасындағы бір-бірге сәйкестіктің жалғандығын, алдын ала процестің нақты жер сілкінісінен күшті сигналдар тудыру мүмкін еместігін және сигналдардың адам жасаған болу ықтималдығының жоғары екендігін қамтыды. Грекиядағы қосымша зерттеулер СЭС-ті «аномальды өткінші электр сигналдары» сияқты нақты адамдарға байланысты көздерге дейін анықтады және мұндай сигналдар VAN-ның СЭС-ті анықтау үшін қолданатын критерийлерімен сәйкес емес екенін көрсетті. Жақындағы зерттеулер статистикалық физиканың заманауи әдістерін, яғни, детерминантты флуктуациялық талдау (DFA), мультифракталды DFA және толқындық трансформацияны қолдану арқылы СЭС-тің адам жасаған көздерден туындаған сигналдардан айқын ажыратылатынын көрсетті. VAN әдісінің дұрыстығы, демек СЭС-тің болжамдық маңыздылығы, негізінен, сәтті болжамдардың эмпирикалық мәлімдемесіне негізделген. VAN әдістемесінде көптеген кемшіліктер анықталды, ал 2011 жылы Азаматтық қорғау жөніндегі халықаралық комиссия VAN-ның болжамдық қабілетін растау мүмкін емес деген қорытындыға келді. Көптеген сейсмологтар VAN-ды «нақты жоққа шығарылған» деп санайды. Алайда, «Жер қатты геофизикасы энциклопедиясы: «Жер ғылымдары энциклопедиясы» сериясының бөлігі» (Springer 2011) кітабының «Жер сілкінісінің алдын алушылар және болжау» бөлімі келесідей аяқталады (қорытындысынан бұрын): «жақында уақыт сериясын жаңадан енгізілген «табиғи уақыт» доменінде талдау арқылы, сыни күйге жақындауды анық анықтауға болады [Sarlis et al. 2008]. Осылайша, олар VAN болжамының алдын ала болжау уақытын бірнеше күнге дейін қысқартуға қол жеткізген көрінеді [Uyeda and Kamogawa 2008]. Бұл сейсмикалық деректер СЭС деректерімен біріктірілгенде қысқа мерзімді алдын ала болжауда маңызды рөл атқара алады дегенді білдіреді». 2001 жылдан бастап VAN тобы өздерінің алдын ала зерттеулерінде «табиғи уақыт» деген ұғымды енгізді. Бастапқыда ол СЭС-ті шудан ажырату және оларды ықтимал жақын жер сілкінісімен байланыстыру үшін қолданылады. Тексеру кезінде (СЭС белсенділігі ретінде жіктеу) болжамның уақыт параметрін жақсарту үшін СЭС белсенділігімен байланысты ауданның жалпы сейсмикалық белсенділігіне табиғи уақыт талдауы қосымша қолданылады. Бұл әдіс жер сілкінісінің басталуын маңызды құбылыс ретінде қарастырады. 2020 жылы жаңартылған VAN әдісін қарау кезінде оның көптеген жалған оң нәтижелерге ұшырауы және сондықтан болжам протоколы ретінде қолданылмайтыны айтылды. VAN тобы нақты дәлелдемедегі түсініспеушіліктерді атап өтті.

The most touted, and most criticized, claim of an electromagnetic precursor is the VAN method of physics professors Panayiotis Varotsos, Kessar Alexopoulos and Konstantine Nomicos (VAN) of the University of Athens. In a 1981 paper they claimed that by measuring geoelectric voltages – what they called "seismic electric signals" (SES) – they could predict earthquakes. In 1984, they claimed there was a "one to one correspondence" between SES and earthquakes – that is, that "every sizable EQ is preceded by an SES and inversely every SES is always followed by an EQ the magnitude and the epicenter of which can be reliably predicted" – the SES appearing between 6 and 115 hours before the earthquake. As proof of their method they claimed a series of successful predictions. Although their report was "saluted by some as a major breakthrough", among seismologists it was greeted by a "wave of generalized skepticism". In 1996, a paper VAN submitted to the journal Geophysical Research Letters was given an unprecedented public peer review by a broad group of reviewers, with the paper and reviews published in a special issue; the majority of reviewers found the methods of VAN to be flawed. Additional criticism was raised the same year in a public debate between some of the principals. A primary criticism was that the method is geophysically implausible and scientifically unsound. Additional objections included the demonstrable falsity of the claimed one to one relationship of earthquakes and SES, the unlikelihood of a precursory process generating signals stronger than any observed from the actual earthquakes, and the very strong likelihood that the signals were man made. Further work in Greece has tracked SES like "anomalous transient electric signals" back to specific human sources, and found that such signals are not excluded by the criteria used by VAN to identify SES. More recent work, by employing modern methods of statistical physics, i. e., detrended fluctuation analysis (DFA), multifractal DFA and wavelet transform revealed that SES are clearly distinguished from signals produced by man made sources. The validity of the VAN method, and therefore the predictive significance of SES, was based primarily on the empirical claim of demonstrated predictive success. Numerous weaknesses have been uncovered in the VAN methodology, and in 2011 the International Commission on Earthquake Forecasting for Civil Protection concluded that the prediction capability claimed by VAN could not be validated. Most seismologists consider VAN to have been "resoundingly debunked". On the other hand, the Section "Earthquake Precursors and Prediction" of "Encyclopedia of Solid Earth Geophysics: part of "Encyclopedia of Earth Sciences Series" (Springer 2011) ends as follows (just before its summary): "it has recently been shown that by analyzing time series in a newly introduced time domain "natural time", the approach to the critical state can be clearly identified [Sarlis et al. 2008]. This way, they appear to have succeeded in shortening the lead time of VAN prediction to only a few days [Uyeda and Kamogawa 2008]. This means, seismic data may play an amazing role in short term precursor when combined with SES data". Since 2001, the VAN group has introduced a concept they call "natural time", applied to the analysis of their precursors. Initially it is applied on SES to distinguish them from noise and relate them to a possible impending earthquake. In case of verification (classification as "SES activity"), natural time analysis is additionally applied to the general subsequent seismicity of the area associated with the SES activity, in order to improve the time parameter of the prediction. The method treats earthquake onset as a critical phenomenon. A review of the updated VAN method in 2020 says that it suffers from an abundance of false positives and is therefore not usable as a prediction protocol. VAN group answered by pinpointing misunderstandings in the specific reasoning.

Корралитос аномалиясы

Бәлкім, ең танымал сейсмоэлектромагниттік құбылыс және жер сілкінісінің алдын ала белгісі болуы мүмкін ең көп айтылған мысалдың бірі – 1989 жылғы Корралитос аномалиясы. 1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісіне бір ай қалғанда, Калифорния штатының Корралитос қаласында орналасқан магнитометр Жердің магнит өрісін өте төмен жиілікте өлшеген кезде, амплитуданың аномальды өсуі байқалды. Бұл магнитометр алдағы жер сілкінісінің эпицентрінен бар болғаны 7 км қашықтықта орналасқан еді. Жер сілкінісінен үш сағат бұрын өлшемдер қалыпты көрсеткіштен отыз есе артық болды, ал жер сілкінісінен кейін амплитудалар төмендеді. Мұндай амплитудалар екі жылдық жұмыс істеу кезеңінде де, сондай-ақ 54 км қашықтықта орналасқан басқа да ұқсас құралда да тіркелмеген. Көптеген адамдар үшін осындай уақыт және кеңістік бойынша байқалатын локальділік жер сілкінісімен байланысты болуы мүмкін деген ойға келді. Кейіннен Солтүстік және Оңтүстік Калифорнияға қосымша магнитометрлер орнатылды, бірақ он жылдан астам уақыт өткен соң және бірнеше ірі жер сілкіністері болғаннан кейін, ұқсас сигналдар табылған жоқ. Жақындағы зерттеулер Корралитос сигналдарын байланысты емес магниттік бұзылыстарға немесе тіпті сенсорлық жүйенің істен шығуына байланысты деп санайды.

Фрейнд физикасы

Фридманн Фрёнд кристалл физикасын зерттеу барысында, тау жынысына енген су молекулалары, тау жынысы күшті стреске ұшырағанда иондарға ажыратынын анықтады. Нәтижесінде пайда болған заряд тасымалдаушылар, белгілі бір жағдайларда батарея тогын тудыра алады. Фрёнд бұл тоқтар электромагниттік сәулелену, жер сілкінісінің жарықтары және ионосферадағы плазманың бұзылуы сияқты жер сілкінісінің алғы сигналдарына жауапты болуы мүмкін деп болжады. Мұндай тоқтар мен өзара әрекеттесулерді зерттеу "Фрейнд физикасы" деп аталады. Көптеген сейсмологтар Фрейндтің стресс тудырған сигналдарды анықтауға және оларды алғы сигнал ретінде пайдалануға болатындығы туралы ұсынысын бірнеше себептермен қабылдамайды. Біріншіден, күшті жер сілкінісі алдында стресс жылдам жиналмайды, сондықтан үлкен тоқтардың жылдам пайда болуын күтуге негіз жоқ. Екіншіден, сейсмологтар күрделі құралдарды қолдана отырып, статистикалық тұрғыдан сенімді электрлік алғы сигналдарды кеңінен іздеді, бірақ мұндай алғы сигналдарды анықтамады. Үшіншіден, Жер қыртысындағы су, пайда болған кез келген тоқты жер бетіне жеткенге дейін сіңіріп алады.

Ионосфераның күнделікті циклының бұзылуы

Ионосфера әдетте күндіз төменгі D қабатын қалыптастырады, ал түнде бұл қабат плазма газға айналғанда жоғалады. Түнде ионосфераның F қабаты D қабатынан жоғары биіктікте қалыптасады. Түнде 10 МГц-ке дейінгі төменгі HF радиожиіліктері үшін толқын жетектері (аспан толқынының таралуы) қалыптасады, себебі F қабаты бұл толқындарды Жерге кері қайтарады. Күндіз бұл толқындар жоғалады, өйткені D қабаты оларды сіңіреді. Жер қыртысындағы тектоникалық кернеулер Жер бетіне жететін электр зарядтарының толқындарын тудырады, олар ионосфераға әсер етеді. Ионосфераның күнделікті циклын ULF* тіркеулері көрсеткендей, әдеттегі цикл тереңдеген, күшті жер сілкінісіне бірнеше күн бұрын бұзылуы мүмкін. Бұзылу орын алғанда, күндіз D қабаты жоғалып, ионосфераның көтерілуіне және аспан толқынының пайда болуына немесе түнде D қабаты пайда болып, ионосфераның төмендеуіне және аспан толқынының болмауына куә болады. Ғылыми орталықтар VLF таратушылар мен қабылдағыштардан тұратын, әлемдік желіні құрды, ол аспан толқынындағы өзгерістерді анықтайды. Әрбір қабылдағыш 1000 – 10 000 шақырым қашықтықтағы сенсор ретінде де жұмыс істейді және желіде әртүрлі жиіліктерде жұмыс істейді. Желінің тығыздығына байланысты қоздырылған жалпы аумақты анықтауға болады. Бірақ, магниттік дауылдар немесе күн жарқындары сияқты жаһандық экстремалды оқиғалар, сондай-ақ зертене жатқан жер сілкінісімен бір уақытта болатын жергілікті экстремалды оқиғалар (мысалы, басқа жер сілкінісі немесе жанартаудың атқылауы) аспан толқынындағы өзгерістерді нақты жер сілкінісімен байланыстыруды қиындатады немесе тіпті мүмкін емес етеді. 2017 жылы «Геофизикалық зерттеулер» журналында жарияланған мақалада 2000 жылдан 2014 жылға дейінгі кезеңде дүниежүзінде болған ионосфералық аномалиялар мен ірі сейсмикалық оқиғалардың (M≥6.0) арасындағы байланыс күннің әуе-райының болуымен байланысты екені көрсетілді. Күннің деректері уақыт қатарынан алынғанда, бұл корреляция статистикалық мағынасын жоғалтады. 2020 жылы «Жер және планеталық ішкі кеңістік физикасы» журналында жарияланған келесі мақалада осы статистикалық байланысқа сүйене отырып, күннің әуе-райы мен ионосфералық бұзылулар үлкен жер сілкінісін тудыруға ықтимал себеп болуы мүмкін екені көрсетілді. Ұсынылған механизм – ионосферадан аралыққа электромагниттік индукция. Аралықтағы сұйықтықтар өткізгіш, ал тереңде телюрик тоқтарын тудырады. Аралықтағы магнит өрісінің өзгеруі минералдардың еруына және тау жыныстарының әлсіреуіне әкеледі, сонымен қатар жер асты суының химиялық құрамын және деңгейін өзгертеді. Сейсмикалық оқиғадан кейін әртүрлі минералдар тұншығып, жер асты суының химиялық құрамын және деңгейін қайтадан өзгерте алады. Бұл минералдық еру және тұншығу процесі жер сілкінісінен бұрын және кейін Исландияда байқалды. Бұл модель ионосфералық, сейсмикалық және жер асты сулары туралы мәліметтерді үйлестіреді.

The ionosphere usually develops its lower D layer during the day, while at night this layer disappears as the plasma there turns to gas. During the night, the F layer of the ionosphere remains formed, in higher altitude than D layer. A waveguide for low HF radio frequencies up to 10 MHz is formed during the night (skywave propagation) as the F layer reflects these waves back to the Earth. The skywave is lost during the day, as the D layer absorbs these waves. Tectonic stresses in the Earth's crust are claimed to cause waves of electric charges that travel to the surface of the Earth and affect the ionosphere. ULF* recordings of the daily cycle of the ionosphere indicate that the usual cycle could be disturbed a few days before a shallow strong earthquake. When the disturbance occurs, it is observed that either the D layer is lost during the day resulting to ionosphere elevation and skywave formation or the D layer appears at night resulting to lower of the ionosphere and hence absence of skywave. Science centers have developed a network of VLF transmitters and receivers on a global scale that detect changes in skywave. Each receiver is also daisy transmitter for distances of 1000 10,000 kilometers and is operating at different frequencies within the network. The general area under excitation can be determined depending on the density of the network. It was shown on the other hand that global extreme events like magnetic storms or solar flares and local extreme events in the same VLF path like another earthquake or a volcano eruption that occur in near time with the earthquake under evaluation make it difficult or impossible to relate changes in skywave to the earthquake of interest. In 2017, an article in the Journal of Geophysical Research showed that the relationship between ionospheric anomalies and large seismic events (M≥6.0) occurring globally from 2000 to 2014 was based on the presence of solar weather. When the solar data are removed from the time series, the correlation is no longer statistically significant. A subsequent article in Physics of the Earth and Planetary Interiors in 2020 shows that solar weather and ionospheric disturbances are a potential cause to trigger large earthquakes based on this statistical relationship. The proposed mechanism is electromagnetic induction from the ionosphere to the fault zone. Fault fluids are conductive, and can produce telluric currents at depth. The resulting change in the local magnetic field in the fault triggers dissolution of minerals and weakens the rock, while also potentially changing the groundwater chemistry and level. After the seismic event, different minerals may be precipitated thus changing groundwater chemistry and level again. This process of mineral dissolution and precipitation before and after an earthquake has been observed in Iceland. This model makes sense of the ionospheric, seismic and groundwater data.

Жерсеріктіктен жер асты температурасының күтілетін төмендеуін бақылау

Тектоникалық қысымның қозғалмалылығын анықтаудың бір жолы – жер қыртысының бетіндегі жергілікті жоғары температураны спутниктер арқылы өлшеу. Бағалау процесінде, атмосфералық бұзылыстар мен адам қызметінен туындаған күнделікті өзгерістер мен шудың фоны алынып тасталады, содан кейін жарық сызығының кең аймағындағы үрдістердің шоғырлануы визуализацияланады. Бұл әдіс 1995 жылдан бері тәжірибелік тұрғыда қолданылып келеді. Бұл құбылысты түсіндірудің жаңа тәсілі ретінде NASA-ның Фридманн Фрёнд спутниктер тіркеген инфрақызыл сәулеленудің жер қыртысының беткі температурасының нақты көтерілуімен байланысты емес екенін ұсынды. Осы нұсқа бойынша, сәуле шығару – секундына 200 метр жылдамдықпен жер қыртысының ең терең қабаттарынан бетке қарай қозғалатын оң заряд тасымалдаушылардың (бос орындардың) химиялық қайта байланысуы кезінде туындайтын кванттық қозудың нәтижесі. Электр заряды жер сілкінісі уақыты жақындаған сайын тектоникалық қысымның күшеюінен пайда болады. Бұл сәуле шығару өте ірі оқиғалар үшін 500x500 шақырымдық аумаққа дейін жетеді және жер сілкінісінен кейін дерлік тоқтап қалады.

Тенденциялар

Жер сілкінісіне әкелуі мүмкін аномальдық құбылыстарды күтіп отырудың орнына, жер сілкінісін болжаудың басқа тәсілдері оған себеп болатын үрдістер мен заңдылықтарды анықтауға бағытталған. Мұндай үрдістер күрделі болуы және көптеген факторларды қамтуы мүмкін, сондықтан оларды түсіну үшін көбінесе жоғары дәрежедегі статистикалық әдістер қажет, осы себепті олар статистикалық әдістер деп те аталады. Бұл тәсілдер көбінесе ықтималдық сипатта болады, сондай-ақ уақыт аралығы ұзақ болғандықтан, жер сілкінісін болжаумен үйлеседі.

Қазіргі уақыттағы

Жер сілкінісін қазіргі уақытта бағалау, 2016 жылы ұсынылды, бұл 2001 жылы енгізілген табиғи уақыт негізінде сейсмологиялық жүйенің ағымдағы динамикалық күйін бағалау болып табылады. Ол болашақ оқиғаның ықтималдығын бағауға бағытталған болжамнан өзгеше, бірақ сонымен қатар болжам жасау үшін маңызды негіз ретінде қарастырылады. Қазіргі уақыттағы бағалау есептеулері "жер сілкінісі әлеуетінің көрсеткішін" шығарады, ол сейсмикалық процестің ағымдағы деңгейін бағалауға мүмкіндік береді. Типтік қолданылулары: ірі жаһандық жер сілкіністері мен цунамилер, серпілістер және тудырылған сейсмикалық белсенділік, газ кен орындарында тудырылған сейсмикалық белсенділік, жаһандық мегаполистерге сейсмикалық қауіп және т.б.

Эластикалық кері қайту

Тіпті ең қатты тастар да толығымен қатаң емес. Үлкен күш әсер еткен кезде (мысалы, екі алып тектоникалық тақта бір-бірінің қасынан жылжығанда) Жер қыртысы иіліп немесе деформацияланады. Эластикалық серпіліс теориясына сәйкес, соңында деформация (кернеу) сонша үлкен болады ki бірдеңе жұлынып, көбінесе бұрыннан бар жарық бойында бұзылады. Бұзылу бойымен жылжу (жер сілкінісі) тастың екі жағын аз деформацияланған күйге оралуына мүмкіндік береді. Осы процесте энергия түрлі формада, оның ішінде сейсмикалық толқындар түрінде босатылады. Тектоникалық күштің эластикалық деформация кезінде жинақталып, кенеттен серпіліс кезінде босатылатын циклы қайталанады. Бір жер сілкінісінен болатын орын ауыстыру бір метрден аздан 10 метрге дейін (M 8 жер сілкінісі үшін) болатындықтан, жүздеген шақырымға созылған үлкен жылжулардың болуы ұзаққа созылған жер сілкінісі циклының бар екенін көрсетеді.

Жер сілкіністерінің сипаттамалары

Ең көп зерттелген жер сілкінісі жарықтары (мысалы, Нанкай мега-жыртылысы, Васатч жарықтары және Сан-Андреас жарығы) ерекше сегменттерге ие болып көрінеді. Жер сілкінісінің ерекшелік моделі жер сілкінісінің әдетте осы сегменттер шегінде болатынын болжайды. Сегменттердің ұзындығы және басқа да қасиеттері белгілі болғандықтан, бүкіл жарықты жарып өтетін жер сілкінісінің ұқсас сипаттамалары болуы керек. Оларға ең жоғары магнитуда (жарықтың ұзындығымен шектеледі) және жарық сегментін жару үшін қажетті жинақталған деформация мөлшері кіреді. Текшелердің үздіксіз қозғалысы деформацияның тұрақты түрде жиналуына себеп болғандықтан, берілген сегменттегі сейсмикалық белсенділікке ұқсас сипаттағы жер сілкіністері үстемдік етеді, олар шамалы үлгілі интервалдармен қайталанады. Берілген жарық сегменті үшін осы ерекшелік жер сілкіністерін анықтау және олардың қайталану жиілігін (немесе керісінше, қайталану периодын) анықтау келесі жарылыс туралы ақпарат беруі керек; бұл сейсмикалық қауіпті болжауда қолданылатын әдеттегі тәсіл. UCERF3 Калифорния штаты үшін дайындалған осындай болжамның көрнекті мысалы. Қайталану периоды басқа сирек кездесетін құбылыстарды, мысалы, дауылдар мен су тасқындарын болжау үшін де қолданылады және болашақ жиілігінің бүгінгі күнге дейін байқалған жиілікке ұқсас болатынын болжайды. Ерекшелік жер сілкінісі идеясы Паркфилд болжамының негізі болды: 1857, 1881, 1901, 1922, 1934 және 1966 жылдардағы ұқсас жер сілкіністері әр 21,9 жыл сайын үзіліс болатын үлгіні көрсетті, стандартты ауытқуы ±3,1 жылды құрады. 1966 жылғы оқиғадан алынған экстраполяция 1988 жылға немесе ең соңғы 1993 жылға дейін жер сілкінісі болатынын болжады (95% сенімділік интервалы). Мұндай әдістің тартымдылығы болжамның толығымен трендке негізделгендігінде, ол жер сілкінісінің белгісіз және мүмкін белгісіз физикасы мен жарық параметрлерін ескереді. Алайда Паркфилдтегі болжамды жер сілкінісі 2004 жылға дейін, яғни он жыл кешігіп орын алды. Бұл Паркфилдтегі жер сілкіністері жартылай периодты болады деген талапты күрт жоққа шығарады және жеке оқиғалардың олардың ортақ ерекшеліктері бар ма деген сұрақ тудыратынша өзгешеліктерін көрсетеді. Паркфилд болжамының сәтсіздігі ерекшелік жер сілкінісі моделінің дұрыстығына күмән тудырды. Кейбір зерттеулер әртүрлі болжамдарға, соның ішінде жер сілкіністері сегменттер шегінде болатындығына қатысты негізгі болжамға күмән келтірді және «ерекшелік жер сілкіністері» іріктеу қателігінің және сейсмологиялық жазбалардың қысқа болуының (жер сілкінісі циклдарына қатысты) салдары болуы мүмкін деп болжады. Басқа зерттеулер жарықтың жасын сияқты басқа факторларды қарастыру қажеттігін қарастырды. Жер сілкінісі жарылулары көбінесе байқалатындай, сегмент ішінде шектеледі ме, әлде сегмент шекараларын бұзады ма, сейсмикалық қауіптің деңгейіне тікелей әсер етеді: бірнеше сегмент жарылған жерде жер сілкінісі күштірек болады, бірақ көбірек деформацияны жеңілдету арқасында олар жиірек болады.

The most studied earthquake faults (such as the Nankai megathrust, the Wasatch fault, and the San Andreas fault) appear to have distinct segments. The characteristic earthquake model postulates that earthquakes are generally constrained within these segments. As the lengths and other properties of the segments are fixed, earthquakes that rupture the entire fault should have similar characteristics. These include the maximum magnitude (which is limited by the length of the rupture), and the amount of accumulated strain needed to rupture the fault segment. Since continuous plate motions cause the strain to accumulate steadily, seismic activity on a given segment should be dominated by earthquakes of similar characteristics that recur at somewhat regular intervals. For a given fault segment, identifying these characteristic earthquakes and timing their recurrence rate (or conversely return period) should therefore inform us about the next rupture; this is the approach generally used in forecasting seismic hazard. UCERF3 is a notable example of such a forecast, prepared for the state of California. Return periods are also used for forecasting other rare events, such as cyclones and floods, and assume that future frequency will be similar to observed frequency to date. The idea of characteristic earthquakes was the basis of the Parkfield prediction: fairly similar earthquakes in 1857, 1881, 1901, 1922, 1934, and 1966 suggested a pattern of breaks every 21.9 years, with a standard deviation of ±3.1 years. Extrapolation from the 1966 event led to a prediction of an earthquake around 1988, or before 1993 at the latest (at the 95% confidence interval). The appeal of such a method is that the prediction is derived entirely from the trend, which supposedly accounts for the unknown and possibly unknowable earthquake physics and fault parameters. However, in the Parkfield case the predicted earthquake did not occur until 2004, a decade late. This seriously undercuts the claim that earthquakes at Parkfield are quasi periodic, and suggests the individual events differ sufficiently in other respects to question whether they have distinct characteristics in common. The failure of the Parkfield prediction has raised doubt as to the validity of the characteristic earthquake model itself. Some studies have questioned the various assumptions, including the key one that earthquakes are constrained within segments, and suggested that the "characteristic earthquakes" may be an artifact of selection bias and the shortness of seismological records (relative to earthquake cycles). Other studies have considered whether other factors need to be considered, such as the age of the fault. Whether earthquake ruptures are more generally constrained within a segment (as is often seen), or break past segment boundaries (also seen), has a direct bearing on the degree of earthquake hazard: earthquakes are larger where multiple segments break, but in relieving more strain they will happen less often.

Сейсмикалық саңылаулар

Екі тектоникалық тақта бір-бірінің басынан өтетін кезде, әрбір бөлім соңғы күйінде жылжуға тиіс, себебі (ұзақ мерзімде) ешқайсысы артта қалмайды. Бірақ олардың бәрі бір уақытта жылмайды; әртүрлі бөліктер кернеу (деформация) жинақталу және кенеттен босатылу циклының әртүрлі сатыларында болады. Сейсмикалық үзіліс моделінде "келесі үлкен жер сілкінісі" соңғы сейсмикалық белсенділік кернеуді жеңілдеткен бөліктерде емес, кернеу жинақталған аралық үзілістерде күтілуі керек. Бұл модель түсінікті, ұзақ мерзімді болжамдарда қолданылады және 1979 жылғы, сондай-ақ 1989-1991 жылдардағы Тынық мұхиты айналасындағы (Тынық мұхиты аймағындағы) болжамдардың негізі болды. Дегенмен, сейсмикалық үзілістер туралы кейбір негізгі пікірлер қате екені белгілі болды. Жетексіз зерттеулер көрсеткендей, "аудандағы келесі үлкен оқиғаның орын алу уақыты немесе күші туралы сейсмикалық үзілістерде ақпарат болмауы мүмкін"; Тынық мұхиты айналасындағы болжамдардың статистикалық тексерулері сейсмикалық үзіліс моделінің "ірі жер сілкіністерін дұрыс болжамағанын" көрсетті. Тағы бір зерттеуде ұзақ үнсіздік кезеңі жер сілкінісі қаупін арттырмайды деген қорытынды жасалды.

Сейсмикалық үлгілер

Жер сілкінісін болжау үшін әртүрлі эвристикалық алгоритмдер әзірленген. Ең танымал болжамдардың бірі – Владимир Келис-Бороктың басшылығымен жасалған M8 алгоритмдер отбасы (соның ішінде RTP әдісі). M8 белгілі бір шағын жер сілкіністерін байқағанда, белгілі бір магнитудалы ірі жер сілкінісі үшін «Жетістікке жету уақыты» (TIP) дабылын береді. TIP әдетте мың шақырымға дейінгі аумақты бес жылға дейін қамтиды. Мұндай үлкен параметрлер M8-ді даулы етті, себебі болған оқиғалардың нақты болжамның нәтижесі ме, әлде жай ғана кездейсоқтық па, анықтау қиын. 2003 жылы Сан-Симеон және Хоккайдо жер сілкінісі TIP шегінде болған кезде M8 көп назар аударды. 1999 жылы Келис-Бороктың тобы M8 және MSc модельдерін қолданып, әлемдік масштабтағы ірі жер сілкіністері бойынша статистикалық маңызды аралық нәтижелерге қол жеткізгендерін жариялады. Алайда, Geller және авторлар тобы 30 жылдан қысқа мерзімде болжам жасау туралы мәлімдемелерге күмәмен қарады. 2004 жылы Оңтүстік Калифорниядағы 6,4 магнитудалы жер сілкінісі үшін кеңінен жарияланған TIP орындалмады, сондай-ақ тағы екі белгісіз TIP та орындалмады. 2008 жылы RTP әдісін терең зерттеу көрсетті, жиырмаға жуық дабылдың тек екеуі ғана «оқиға» деп есептелді (олардың біреуінің болу ықтималдығы 60% болды). Зерттеу «RTP сейсмикалық белсенділіктің тарихи көрсеткіштеріне негізделген қарапайым болжамнан ешқандай айырмашылығы жоқ» деген қорытындыға келді. Сейсмикалық энергияның өлшем бірлігі – моменттің жеделдетілген шығарылуы (AMR), сондай-ақ «сәтсіздікке дейінгі уақытты талдау» немесе «сейсмикалық моменттің жеделдетілген шығарылуы» (ASMR) деп те аталады. Бұл ірі жер сілкінісі алдындағы алдыңғы сілкіністердің белсенділігі ғана емес, экспоненциалдық қарқынмен де өсетінін байқауға негізделген. Яғни, алдыңғы сілкіністердің жиынтық санының графигі негізгі сілкініске жақындағанда тікенеді. АМР-ды сынауға болатын гипотеза ретінде қалыптастырғаннан және бірқатар оң нәтижелерден кейін, бірнеше мәселелерге қарамастан, ол перспективалы көрінді. Белгілі мәселелерге барлық жерлер мен оқиғалар үшін анықталмауы және қисықтың соңғы бөлігі тік болғанда орын алу уақытын дәл болжаудың қиындығы кірді. Алайда, қатаң сынақтар көрсеткендей, байқалатын АМР трендтері деректерді қалай сәйкестендіруге байланысты және жер сілкіністерінің кеңістіктік-уақыттық кластерлерін ескермеуден туындауы мүмкін. Сондықтан АМР трендтері статистикалық маңызға ие емес. 2004 жылдан бері АМР-ға қызығушылық (пікірласқан рецензиялардан өткен мақалалар саны бойынша) төмендеді.

Various heuristically derived algorithms have been developed for predicting earthquakes. Probably the most widely known is the M8 family of algorithms (including the RTP method) developed under the leadership of Vladimir Keilis Borok. M8 issues a "Time of Increased Probability" (TIP) alarm for a large earthquake of a specified magnitude upon observing certain patterns of smaller earthquakes. TIPs generally cover large areas (up to a thousand kilometers across) for up to five years. Such large parameters have made M8 controversial, as it is hard to determine whether any hits that happened were skillfully predicted, or only the result of chance. M8 gained considerable attention when the 2003 San Simeon and Hokkaido earthquakes occurred within a TIP. In 1999, Keilis Borok's group published a claim to have achieved statistically significant intermediate term results using their M8 and MSc models, as far as world wide large earthquakes are regarded. However, Geller et al. are skeptical of prediction claims over any period shorter than 30 years. A widely publicized TIP for an M 6.4 quake in Southern California in 2004 was not fulfilled, nor two other lesser known TIPs. A deep study of the RTP method in 2008 found that out of some twenty alarms only two could be considered hits (and one of those had a 60% chance of happening anyway). It concluded that "RTP is not significantly different from a naïve method of guessing based on the historical rates [of] seismicity." Accelerating moment release (AMR, "moment" being a measurement of seismic energy), also known as time to failure analysis, or accelerating seismic moment release (ASMR), is based on observations that foreshock activity prior to a major earthquake not only increased, but increased at an exponential rate. In other words, a plot of the cumulative number of foreshocks gets steeper just before the main shock. Following formulation by into a testable hypothesis, and a number of positive reports, AMR seemed promising despite several problems. Known issues included not being detected for all locations and events, and the difficulty of projecting an accurate occurrence time when the tail end of the curve gets steep. But rigorous testing has shown that apparent AMR trends likely result from how data fitting is done, and failing to account for spatiotemporal clustering of earthquakes. The AMR trends are therefore statistically insignificant. Interest in AMR (as judged by the number of peer reviewed papers) has fallen off since 2004.

Машиналық оқыту

Руэ Ледук және басқалар (2019) акустикалық уақыт сериясы деректерінде регрессиялық кездейсоқ орманды қателік аймақтарынан шығатын және қателік бұзылуын болжайтын сигналды анықтау үшін сәтті оқытқандықтарын хабарлады. Руэ Ледук және басқалар (2019) бұрын статистикалық шу деп есептелген анықталған сигналдың, сығу оқиғасы кезінде кенеттен босатылғанға дейін энергияның күшеюін көрсететінін ұсынды. Руэ Ледук және басқалар (2019) одан әрі олардың тәсілі қателік сәтсіздік уақытын шектеуге және басқа белгісіз сигналдарды анықтауға мүмкіндік беретінін болжады. Ең ауқымды жер сілкіністерінің сирек кездесуіне байланысты, өкілдік беретін деректерді алу мәселесі болып қала береді. Жауап ретінде Руэ Ледук және басқалар (2019) олардың моделіне ауқымды жер сілкіністерінен алынған деректерде оқыту қажет емес деп болжады, себебі кейінгі зерттеулер қызығушылық тудырған сейсмикалық үлгілердің кішігірім жер сілкіністерінде ұқсас екенін көрсетті. Терең оқыту да жер сілкінісін болжауға қолданылды. Бат заңы мен Омори заңы жер сілкінісінен кейінгі тербелістердің шамасын және олардың уақыт бойынша өзгеретін қасиеттерін сипаттаса да, "жер сілкінісінен кейінгі тербелістердің кеңістікте таралуын" болжау ашық зерттеу мәселесі болып қалады. Theano және TensorFlow бағдарламалық кітапханаларын пайдаланып, DeVries және басқалар (2018) жер сілкінісінен кейінгі тербелістердің кеңістікте таралуын болжауда бұрынғы Кулон бұзылуының кернеу өзгеру әдістемесінен жоғары дәлдікке қол жеткізген нейрондық желіні оқытты. Атап айтқанда, DeVries және басқалар (2018) олардың моделі "қабылдағыш жазықтығының бағдары немесе геометриясы туралы ешқандай болжамдар жасамағанын" және қисайту кернеуіндегі өзгерісті, "кернеудің өзгеру тензорының тәуелсіз компоненттерінің абсолютті мәндерінің қосындысы" және фон Мизес өнімділік критерийін қатты салмақтағанын хабарлады. DeVries және басқалар (2018) олардың моделінің осы физикалық шамаларға тәуелділігі олардың "сейсмикалық циклдің ең белсенді бөлігінде жер сілкінісін тудыруды бақылауы мүмкін екенін" көрсетті. Валидациялық сынақ үшін DeVries және басқалар (2018) оң нәтижелі жер сілкінісінің оқу үлгілерінің 10% және теріс нәтижелі үлгілердің бірдей мөлшерін резервке алды. Арно Мигнан мен Марко Брокардо да жер сілкінісін болжау үшін жасанды нейрондық желілерді қолдануды ұқсас түрде талдады. Олар әдебиеттерді қарап шығып, жасанды нейрондық желілерді пайдалана отырып, жер сілкінісін болжау зерттеулері осы салаға деген қызығушылықтың артуына байланысты күрделі модельдерге қарай бет бұрғанын анықтады. Сондай-ақ, олар жер сілкінісін болжауда пайдаланылатын нейрондық желілердің табыстылығы ерекше екендігін анықтады. Олар жер сілкінісін болжау үшін нейрондық желілерді оқыту үшін тиісті деректерді алу мәселелерін қарастырды, "жер сілкінісі каталогтарының құрылымдалған, кестеленген сипаты" жасанды нейрондық желілерге қарағанда түсінікті машиналық оқыту модельдерін қажет етеді деп жазды.

Rouet Leduc et al. (2019) reported having successfully trained a regression random forest on acoustic time series data capable of identifying a signal emitted from fault zones that forecasts fault failure. Rouet Leduc et al. (2019) suggested that the identified signal, previously assumed to be statistical noise, reflects the increasing emission of energy before its sudden release during a slip event. Rouet Leduc et al. (2019) further postulated that their approach could bound fault failure times and lead to the identification of other unknown signals. Due to the rarity of the most catastrophic earthquakes, acquiring representative data remains problematic. In response, Rouet Leduc et al. (2019) have conjectured that their model would not need to train on data from catastrophic earthquakes, since further research has shown the seismic patterns of interest to be similar in smaller earthquakes. Deep learning has also been applied to earthquake prediction. Although Bath's law and Omori's law describe the magnitude of earthquake aftershocks and their time varying properties, the prediction of the "spatial distribution of aftershocks" remains an open research problem. Using the Theano and TensorFlow software libraries, DeVries et al. (2018) trained a neural network that achieved higher accuracy in the prediction of spatial distributions of earthquake aftershocks than the previously established methodology of Coulomb failure stress change. Notably, DeVries et al. (2018) reported that their model made no "assumptions about receiver plane orientation or geometry" and heavily weighted the change in shear stress, "sum of the absolute values of the independent components of the stress change tensor," and the von Mises yield criterion. DeVries et al. (2018) postulated that the reliance of their model on these physical quantities indicated that they might "control earthquake triggering during the most active part of the seismic cycle." For validation testing, DeVries et al. (2018) reserved 10% of positive training earthquake data samples and an equal quantity of randomly chosen negative samples. Arnaud Mignan and Marco Broccardo have similarly analyzed the application of artificial neural networks to earthquake prediction. They found in a review of literature that earthquake prediction research utilizing artificial neural networks has gravitated towards more sophisticated models amidst increased interest in the area. They also found that neural networks utilized in earthquake prediction with notable success rates were matched in performance by simpler models. They further addressed the issues of acquiring appropriate data for training neural networks to predict earthquakes, writing that the "structured, tabulated nature of earthquake catalogues" makes transparent machine learning models more desirable than artificial neural networks.

EMP әсерінен пайда болатын сейсмикалық қасиет

Жоғары энергиялы электромагниттік импульстер ЭМП генераторларынан шығарылғаннан кейін 2–6 күн ішінде жер сілкінісін тудыруы мүмкін. Күшті ЭМ әсерлері сейсмикалық белсенділікті басқара алады деген гипотеза бар, себебі одан кейін байқалатын сейсмикалық динамика әдеттегіден гөрі реттелген болып көрінеді.

Ерекше болжаулар

Бұл ғылыми немесе қоғамдық даңққа ие болған, сондай-ақ ғылыми немесе ғылымға жақын негіздемелермен келтірілген болжамдар немесе болжам жасау туралы мәлімдемелер. Көптеген болжамдар құпия сақталатындықтан немесе сирек жарияланатындықтан, олар туралы айтылғанда ғана белгілі болады. Сондықтан, дұрыс болғандар қате болғандардан көбірек назар аударуы мүмкін, яғни таңдау қате болуы мүмкін. Осы тізімдегі болжамдар Хауфтың кітабында талқыланады.

1975 жыл: Хайченг, Қытай

1975 жылғы М 7.3 Хайченг жер сілкінісі жер сілкінісін болжаудың ең көп айтылатын "жетістігі" болып саналады. Аймақтағы сейсмикалық белсенділікті зерттеу нәтижесінде Қытай билігі 1974 жылдың маусым айында орта мерзімді болжам жасады, соның салдарынан саяси басшылық түрлі шаралар қабылдауға бұйрық берді, оның ішінде үйлердің мәжбүрлеп эвакуациясы, "қарапайым ашық құрылыстар" салу және киноларды көшеде көрсету. Сағат 19:36-да болған жер сілкінісі үйлердің шамамен жартысын қиратты немесе ауыр зақымдады. Дегенмен, қабылданған "тиімді алдын алу шаралары" 1,6 миллионға жуық халқы бар аймақта қаза болғандар санын 300-ден аспауға мүмкіндік берді, ал әйтпесе ондаған мың адамның қаза болуы күтілген еді. Алайда, жер сілкінісі болғанына қарамастан, уақтылы болжам негізінде қабылданған шараларға қатысты күмәндер туды. Бұл оқиға Мәдени революция кезінде болды, сол кезде "жер сілкінісін болжауға сенім идеологиялық қағиданың бір бөлігі болды, ол нағыз партиялық бағытты оңшыл бұрмалаушылардан ажыратты". Тіркемелер дұрыс болмағандықтан, егжей-тегжейлі мәліметтерді, соның ішінде эвакуацияның реттелген түрде жүргізілгеніне қатысты тексеру қиын болды. Орта мерзімді немесе қысқа мерзімді болжамдар үшін қолданылған әдіс ("Төраға Маоның революциялық бағытынан басқа") нақтыланбады. Эвакуация күшті (M 4.7) алдын ала сілкіністен кейін спонтанды түрде жүргізілген болуы мүмкін, ол бір күн бұрын болды. 2006 жылғы зерттеуде көптеген деректерге қол жеткізілді, ол болжамдардың кемшіліктері бар екенін көрсетті. "Атап айтқанда, ресми қысқа мерзімді болжам болған жоқ, бірақ мұндай болжам жеке ғалымдар жасаған". Сондай-ақ: "алдын ала сілкіністер ғана ескерту және эвакуациялау туралы соңғы шешімдерді тудырды". Олардың бағалауынша, 2041 адам қаза тапты. Көп адамның қаза болмауы бірқатар сәйкес келіп кеткен жағдайларға байланысты болды, соның ішінде өткен айларда жер сілкінісі туралы білім беру (сейсмикалық белсенділіктің жоғарылауына байланысты), жергілікті бастама, уақыт (адамдар жұмыс істемейтін немесе ұйықтамайтын кезде) және жергілікті құрылыс стилі. Авторлар болжам қанағаттанғысыз болғанымен, "бұл үлкен жер сілкінісін болжауға жасалған алғашқы әрекет болды, ол тәжірибеде сәтсіздікке ұшырамады" деген қорытындыға келді. 1978 жылдың маусымында жазылған ішкі хатта ол уақыт аралығын "1981 жылдың қазан және қараша айларына" дейін қысқартты, ал негізгі сілкініс 9.2±0.2 диапазонында болды. 1980 жылғы хатта ол "1980 жылдың қыркүйек айының ортасы" деп көрсеткені айтылды. Бұл туралы 1980 жылдың қазанында Аргентинаның Сан-Хуан қаласында өткен ғылыми семинарда Брэйдидің әріптесі В. Спенс баяндама жасады. Брэйди мен Спенс 29 қазанда АҚШ және Перу үкіметінің өкілдерімен кездесіп, "1981 жылдың екінші жартысында үлкен жер сілкіністерінің сериясын болжады". 1981 жылдың 27 қаңтарында Брэйди-Спенс болжамын қарастырғаннан кейін, АҚШ-тың Ұлттық жер сілкінісін болжауды бағалау кеңесі (NEPEC) болжамның "ғылыми дұрыстығына көз жеткізбегенін" және "көзделген сейсмикалық деректерде немесе ұсынылған теорияда жер сілкіністерінің болжалданған уақыты, орны және шамасы туралы ештеңе көрсетілмегенін" мәлімдеді. Ол болжамдалған уақытта ірі жер сілкіністерінің болуы ықтимал болғанымен, бұл ықтималдық төмен екенін айтып, "болжамға көп мән бермеуді" ұсынды. Брэйди кейіннен өзінің болжамын қайта қарастырып, 1981 жылдың 6 шілдесінде, 18 тамызында және 24 қыркүйегінде кем дегенде үш жер сілкінісі болатынын мәлімдеді, бұл бір USGS қызметкерінің: "Егер оған осы ойынды жалғастыруға рұқсат берілсе, ол соңында сәттілікке жетеді және оның теориялары көптеген адамдар үшін дұрыс деп есептеледі" деп шағымдануына себеп болды. 28 маусымда (бұл күн бірінші болжамдалған жер сілкінісінің күні деп кеңінен саналады) "Лима халқы тыныш демалыс күнін өткізді" деп хабарланды. Перу газеттерінің бірінде: "НО ПАСО НАДА" ("Ештеңе болған жоқ") деген тақырып жазылған. Шілде айында Брэйди алдын ала сейсмикалық белсенділік болмағандықтан өзінің болжамын ресми түрде кері қайтарып алды. Осы эпизод кезінде туризмнің төмендеуіне байланысты экономикалық шығындар шамамен жүз миллион долларға бағаланды.

The M 7.3 1975 Haicheng earthquake is the most widely cited "success" of earthquake prediction. The ostensible story is that study of seismic activity in the region led the Chinese authorities to issue a medium term prediction in June 1974, and the political authorities therefore ordered various measures taken, including enforced evacuation of homes, construction of "simple outdoor structures", and showing of movies out of doors. The quake, striking at 19:36, was powerful enough to destroy or badly damage about half of the homes. However, the "effective preventative measures taken" were said to have kept the death toll under 300 in an area with population of about 1.6 million, where otherwise tens of thousands of fatalities might have been expected. However, although a major earthquake occurred, there has been some skepticism about the narrative of measures taken on the basis of a timely prediction. This event occurred during the Cultural Revolution, when "belief in earthquake prediction was made an element of ideological orthodoxy that distinguished the true party liners from right wing deviationists". Recordkeeping was disordered, making it difficult to verify details, including whether there was any ordered evacuation. The method used for either the medium term or short term predictions (other than "Chairman Mao's revolutionary line") has not been specified. The evacuation may have been spontaneous, following the strong (M 4.7) foreshock that occurred the day before. A 2006 study that had access to an extensive range of records found that the predictions were flawed. "In particular, there was no official short term prediction, although such a prediction was made by individual scientists." Also: "it was the foreshocks alone that triggered the final decisions of warning and evacuation". They estimated that 2,041 lives were lost. That more did not die was attributed to a number of fortuitous circumstances, including earthquake education in the previous months (prompted by elevated seismic activity), local initiative, timing (occurring when people were neither working nor asleep), and local style of construction. The authors conclude that, while unsatisfactory as a prediction, "it was an attempt to predict a major earthquake that for the first time did not end up with practical failure." In an internal memo written in June 1978 he narrowed the time window to "October to November, 1981", with a main shock in the range of 9.2±0.2. In a 1980 memo he was reported as specifying "mid September 1980". This was discussed at a scientific seminar in San Juan, Argentina, in October 1980, where Brady's colleague, W. Spence, presented a paper. Brady and Spence then met with government officials from the U. S. and Peru on 29 October, and "forecast a series of large magnitude earthquakes in the second half of 1981." On 27 January 1981, after reviewing the Brady Spence prediction, the U. S. National Earthquake Prediction Evaluation Council (NEPEC) announced it was "unconvinced of the scientific validity" of the prediction, and had been "shown nothing in the observed seismicity data, or in the theory insofar as presented, that lends substance to the predicted times, locations, and magnitudes of the earthquakes." It went on to say that while there was a probability of major earthquakes at the predicted times, that probability was low, and recommend that "the prediction not be given serious consideration." Unfazed, Brady subsequently revised his forecast, stating there would be at least three earthquakes on or about July 6, August 18 and September 24, 1981, leading one USGS official to complain: "If he is allowed to continue to play this game he will eventually get a hit and his theories will be considered valid by many." On June 28 (the date most widely taken as the date of the first predicted earthquake), it was reported that: "the population of Lima passed a quiet Sunday". The headline on one Peruvian newspaper: "NO PASÓ NADA" ("Nothing happens"). In July Brady formally withdrew his prediction on the grounds that prerequisite seismic activity had not occurred. Economic losses due to reduced tourism during this episode has been roughly estimated at one hundred million dollars.

1985-1993: Паркфилд, АҚШ (Бакун-Линд)

"Паркфилд жер сілкінісін болжау эксперименті" – бұрын-соңды болмаған ғылыми жер сілкінісін болжау тәжірибесі болды. Ол Сан-Андреас жарылысының Паркфилд сегментінің бірнеше онжылдық сайын шамамен М6 магнитудасындағы орташа жер сілкінісімен үнемі бұзылатынын байқауға негізделген: 1857, 1881, 1901, 1922, 1934 және 1966 жылдар. Атап айтқанда, 1934 жылғы жер сілкінісі ескерілмесе, олар 22 жыл сайын ±4,3 жылдық қателікпен тіркелген. 1966 жылдан бастап санағанда, олар келесі жер сілкінісінің 1988 немесе ең соңғы 1993 жылы болатынын 95% ықтималдықпен болжады. Ұлттық жер сілкінісін болжауды бағалау кеңесі (NEPEC) бұл болжамды бағалап, қолдады. Осыған байланысты АҚШ Геологиялық қызметі және Калифорния штаты жер сілкінісінің алғы белгілерін анықтау үшін "әлемдегі ең күрделі және тығыз мониторинг құралдарынан" тұратын желі құрды. Болжамға сәйкес, жер сілкінісінің алдынан ескерту үшін толық жоспарлар жасалды. The Economist газетінің сөздерімен айтқанда: "мұндай оқиғаға осыншалықты мұқият дайындық жасалған ешбір жағдай болған емес". 1993 жыл келді де, өтті, бірақ болжам орындалмады. Нәтижесінде, 2004 жылдың 28 қыркүйегінде Паркфилд сегментінде 6.0 магнитудасындағы жер сілкінісі болды, бірақ ол ешбір алдын ала ескертусіз және анық алғы белгілерсіз орын алды. Көптеген ғалымдар жер сілкінісін ұстау бойынша жүргізілген тәжірибені сәтті деп санайды, бірақ болжам сәтсіз аяқталды, себебі оқиға он жыл кешікті.

1983-1995: Грекия (VAN)

1981 жылы Панайотис Вароцос басқаратын "ВАН" тобы жер сілкінісі мен "сейсмикалық электр сигналдары" (СЭС) арасындағы байланысты тапқандарын мәлімдеді. 1984 жылы олар 1983 жылдың 19 қаңтарынан 19 қыркүйегіне дейінгі кезеңдегі 23 жер сілкінісінің тізімін ұсынды, олардың ішінде 18 жер сілкінісін сәтті болжағандарын айтты. Кейіннен басқа тізімдер де жарияланды, мысалы, 1991 жылы 1 сәуір 1987 жылдан 10 тамыз 1989 жылға дейінгі аралықта 5,5 магнитудасынан жоғары жеті жер сілкінісін, ал 1988 жылдың 15 мамырынан 1989 жылдың 10 тамызына дейінгі кезеңде 5,3 магнитудасынан жоғары жеті жер сілкінісін болжағандарын мәлімдеді. 1996 жылы олар "1987 жылдың 1 қаңтарынан 1995 жылдың 15 маусымына дейінгі кезеңде жасалған барлық болжамдардың қорытындысы" деген 94 болжамды жариялады. Бұл мәліметтер "барлық MS(ATH) жер сілкіністері" тізімімен және Грекияның көп бөлігін қамтитын географиялық шекаралармен (36° және 41° солтүстік ені аралығында және 19° мен 25° шығыс бойы аралығында) сәйкес келді. VAN болжамдары геофизикалық тұрғыдан негізсіздік, "белгісіз және түсініксіздік", болжау критерийлерін орындамау және параметрлерді кейіннен өзгерту сияқты түрлі себептермен сынға алынды. VAN 10 сәттілікке қол жеткізгенін мәлімдеген 14 жағдайды талдау көрсетті, олардың тек біреуінде жер сілкінісі болжам параметрлері шегінде орын алды. Мюларгия мен Гасперинидің айтуынша, VAN болжамдары кездейсоқтықтан артық нәтиже бермейді, керісінше, "олардан бұрын болған оқиғалармен күшті байланысқа ие". Осы кезеңдегі VAN нәтижелеріне қатысты оң және теріс пікірлер 1996 жылы сэр Джеймс Лайтхилл редакциялаған "VAN-ға қатысты сыни шолу" кітабында және "Geophysical Research Letters" журналында жарияланған VAN әдісінің статистикалық маңыздылығына арналған талқылауда жинақталды. VAN осы сынға жауап беруге мүмкіндік алды. 2011 жылы ICEF 1996 жылғы пікірталасты қарастырып, VAN мәлімдеген оптимистік СЭС болжау мүмкіндігі расталмады деген қорытындыға келді. Бұл сейсмикалық белсенділіктің реттілік параметрінің ауытқуларының ең төменгі нүктелерімен сәйкес келеді, олар оқиғалардың сәйкес келу талдауын қолдану арқылы статистикалық маңызды прекурсорлар екені көрсетілді. Маңызды мәселе – болжамдардың үлкен және көбінесе анықталмаған параметрлері, сондықтан кейбір сыншылар оларды нағыз болжам деп санамайды. VAN-мен туындаған даудың көп бөлігі осы параметрлерді жеткілікті түрде нақтыламаудан туындайды. Олардың кейбір телеграммаларында екі түрлі жер сілкінісі оқиғасын болжау кіреді, мысалы, әдетте Афинадан 300 км "солтүстік-батысқа" және тағы бірі 240 км "батысқа", "5,3 және 5,8" магнитудасымен, уақыт шектемесіз. Бұл болжам жұбы 1988 жылдың 9 қыркүйегінде жарияланды, ал 1988 жылдың 30 қыркүйегінде осы болжам жұбы қайталанды, бірақ болжалған магнитудалар сәйкесінше M(l)=5.0 және 5.3 дейін төмендетілді. Шындығында, 1988 жылдың 16 қазанында Афинадан батысқа қарай 240 км жерде Ms(ATH)=6.0 магнитудасымен жер сілкінісі болды, бұл жергілікті магнитуда M(l) 5.5-ке сәйкес келеді. VAN жер сілкіністерінің кластерленуін ескере алмағаны болжанып тұр. VAN бірнеше рет қоғамдық үрей мен тәртіпсіздікке себеп болды. Бұл олардың болжамдарының кеңдігімен күшейтілді, олар Грекияның үлкен аудандарын қамтиды (240 километрге дейін, көбінесе аймақтар жұбы), бұл болжалданған магнитудадағы жер сілкіністерінен зардап шеккен аудандардан әлдеқайда үлкен (әдетте ондаған километрлер). Магнитудалар да осыған ұқсас: болжамды магнитуда "6.0" – бұл 5.3 магнитудасынан 6.7 магнитудасына дейінгі ауқымды білдіреді. Бір ай немесе одан да көп уақыт аралығындағы белгісіз уақыт терезелерімен бірге мұндай болжамдар дайындық деңгейін анықтау үшін, әдеттегі қоғамдық өмірді тоқтату үшін немесе ескертулер беру үшін "тәжірибеде пайдаланыла алмайды".

In 1981, the "VAN" group, headed by Panayiotis Varotsos, said that they found a relationship between earthquakes and 'seismic electric signals' (SES). In 1984 they presented a table of 23 earthquakes from 19 January 1983 to 19 September 1983, of which they claimed to have successfully predicted 18 earthquakes. Other lists followed, such as their 1991 claim of predicting six out of seven earthquakes with ≥ 5.5 in the period of 1 April 1987 through 10 August 1989, or five out of seven earthquakes with ≥ 5.3 in the overlapping period of 15 May 1988 to 10 August 1989, In 1996 they published a "Summary of all Predictions issued from January 1st, 1987 to June 15, 1995", amounting to 94 predictions. Matching this against a list of "All earthquakes with MS(ATH)" and within geographical bounds including most of Greece,efn|1=Specifically, between 36° and 41° north latitude and 19° to 25° east longitude. The VAN predictions have been criticized on various grounds, including being geophysically implausible, "vague and ambiguous", failing to satisfy prediction criteria, and retroactive adjustment of parameters. A critical review of 14 cases where VAN claimed 10 successes showed only one case where an earthquake occurred within the prediction parameters. The VAN predictions not only fail to do better than chance, but show "a much better association with the events which occurred before them", according to Mulargia and Gasperini. Other early reviews found that the VAN results, when evaluated by definite parameters, were statistically significant. Both positive and negative views on VAN predictions from this period were summarized in the 1996 book A Critical Review of VAN edited by Sir James Lighthill and in a debate issue presented by the journal Geophysical Research Letters that was focused on the statistical significance of the VAN method. VAN had the opportunity to reply to their critics in those review publications. In 2011, the ICEF reviewed the 1996 debate, and concluded that the optimistic SES prediction capability claimed by VAN could not be validated. to be coincident with the minima of the fluctuations of the order parameter of seismicity, which have been shown to be statistically significant precursors by employing the event coincidence analysis. A crucial issue is the large and often indeterminate parameters of the predictions, such that some critics say these are not predictions, and should not be recognized as such. Much of the controversy with VAN arises from this failure to adequately specify these parameters. Some of their telegrams include predictions of two distinct earthquake events, such as (typically) one earthquake predicted at 300 km "NW" of Athens, and another at 240 km "W", "with 5,3 and 5,8", with no time limit. efn|1=This pair of predictions was issued on 9/1/1988, and a similar pair of predictions was re iterated on 9/30/1988, except that the predicted amplitudes were reduced to M(l)=5.0 and 5.3, respectively. In fact, an earthquake did occur approximately 240 km west of Athens, on 10/16/1988, with magnitude Ms(ATH)=6.0, which would correspond to a local magnitude M(l) of 5.5. It was suggested that VAN failed to account for clustering of earthquakes,

VAN has been criticized on several occasions for causing public panic and widespread unrest. This has been exacerbated by the broadness of their predictions, which cover large areas of Greece (up to 240 kilometers across, and often pairs of areas), much larger than the areas actually affected by earthquakes of the magnitudes predicted (usually several tens of kilometers across). Magnitudes are similarly broad: a predicted magnitude of "6.0" represents a range from a benign magnitude 5.3 to a broadly destructive 6.7. Coupled with indeterminate time windows of a month or more, such predictions "cannot be practically utilized" to determine an appropriate level of preparedness, whether to curtail usual societal functioning, or even to issue public warnings.

2008: Грекия (VAN)

2006 жылдан кейін VAN SES белсенділігімен байланысты барлық ескертулер arxiv.org сайтында жарияланғанын мәлімдейді. Мұндай SES белсенділігі олар "табиғи уақыт" деп атаған жаңа әдіспен бағаланады. Мұндай есептердің бірі 2008 жылдың 1 ақпанында, 1983–2011 жылдар аралығында Грецияда тіркелген ең күшті жер сілкінісінен екі апта бұрын жарияланды. Бұл жер сілкінісі 2008 жылдың 14 ақпанында, 6.9 магнитудасымен (Mw) болды. VAN есебі 2008 жылдың 10 ақпанында "Этнос" газетінде де жарияланды. Дегенмен, Герассимос Пападопулос VAN есептерінің шатасқан және беймағына екенін айтып, "VAN-ның сәтті болжамдарының ешқайсысы негізделмеген" деді. Осы пікірге жауап ретінде болжамның дұрыстығына баса назар аударылған жауап сол нөмірде жарияланды.

1989 жыл: Лома Приета, АҚШ

1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісі (эпицентрі Сан-Хуан-Баутистаның солтүстік-батысындағы Санта-Крус тауларында, Калифорния штаты) Калифорнияның Сан-Франциско шығанағы аймағында елеулі зақымдар келтірді. АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) оқиғадан кейін он екі сағат өткен соң, өткен жылы жасаған есебінде осы жер сілкінісін «болжаған» деп мәлімдеді. USGS қызметкерлері кейіннен бұл жер сілкінісін «күткенін» айтты; сондай-ақ, түрлі болжамдар жасалған. Рут Харрис 1910 жылдан бастап жазылған 18 мақаланы (26 болжамды) қарастырды, олар «1989 жылғы Лома-Приета жер сілкінісіне қатысты немесе оны ғылыми тұрғыдан болжауға тырысқан». (Бұл жағдайда болжам мен нақты болжау арасында ерекшелік жоқ, болжам – белгілі бір уақыт аралығында жер сілкінісінің болу мүмкіндігінің ықтималдық бағасымен шектеледі.) Бұл болжамдардың ешқайсысы нақтылығы жеткіліксіз болғандықтан қатаң түрде тексерілуі мүмкін емес. Егер болжам дұрыс уақыт пен жерді көрсетсе де, аралық өте кең болды (мысалы, бес жыл бойы Калифорнияның көп бөлігін қамту), сондықтан болжау ретінде құндылығын жоғалтады. 30% ғана ықтималдығы бар болжамдар он немесе жиырма жылдық аралықта жасалған. Келис Борок және оның әріптестері төрт болжамда қолданған M8 алгоритміне қатысты бір талқыланған болжам бар. Бұл болжамдардың алғашқысы шамасын (M 7.5) және уақытын (1984 жылғы 1 қаңтардан 1988 жылғы 31 желтоқсанға дейінгі бес жылдық аралық) дұрыс болжамады. Олар жерді анықтауда жақсырақ болды, Калифорнияның көп бөлігі мен Неваданың жартысын қамтыды. NEPEC-ке ұсынылған кейінгі түзету уақыт аралығын 1992 жылғы 1 шілдеге дейін ұзартты және орналасқан жерін тек Калифорнияның орталық бөлігіне дейін тарылтты, ал шамасы өзгеріссіз қалды. Олар ұсынған суретте орталық Калифорниядағы M ≥ 7.0 шамасындағы жер сілкінісі үшін тағы екі түзету жасалды. Бір түзетуде бес жылдық уақыт аралығы 1989 жылғы шілдеде аяқталды, сондықтан Лома-Приета жер сілкінісін болжамады; екінші түзету 1990 жылға дейін созылды, сондықтан Лома-Приета оқиғасын қамтыды. Лома-Приета жер сілкінісін болжаудың сәттілігі немесе сәтсіздігі туралы пікір білдіргенде, кейбір ғалымдар оның Сан-Андреас жарылысында (көптеген болжамдардың назарында болған) орын алмағанын, соққы (көлденең) емес, құлау (тік) қозғалысы болғанын және сондықтан оны болжамағанын айтады. Басқа ғалымдар бұл жер сілкінісі Сан-Андреас жарылыс аймағында болды және 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісінен бері жинақталған кернеудің көп бөлігін босатты деп санайды, сондықтан бірнеше болжам дұрыс болды. Хоуг «көптеген сейсмологтар» бұл жер сілкінісін «нақты болжамағанын» айтады. Қатаң айтқанда, нақты болжамдар болған жоқ, тек болжамдар жасалды, олар толыққанды сәтті болған жоқ. Ибен Браунинг Лома-Приета оқиғасын болжағанын мәлімдеді, бірақ (келесі бөлімде көрінетіндей) бұл талап қабылданбады.

The 1989 Loma Prieta earthquake (epicenter in the Santa Cruz Mountains northwest of San Juan Bautista, California) caused significant damage in the San Francisco Bay Area of California. The U. S. Geological Survey (USGS) reportedly claimed, twelve hours after the event, that it had "forecast" this earthquake in a report the previous year. USGS staff subsequently claimed this quake had been "anticipated"; various other claims of prediction have also been made. Ruth Harris reviewed 18 papers (with 26 forecasts) dating from 1910 "that variously offer or relate to scientific forecasts of the 1989 Loma Prieta earthquake." (In this case no distinction is made between a forecast, which is limited to a probabilistic estimate of an earthquake happening over some time period, and a more specific prediction.) None of these forecasts can be rigorously tested due to lack of specificity, and where a forecast does bracket the correct time and location, the window was so broad (e. g., covering the greater part of California for five years) as to lose any value as a prediction. Predictions that came close (but given a probability of only 30%) had ten or twenty year windows. One debated prediction came from the M8 algorithm used by Keilis Borok and associates in four forecasts. The first of these forecasts missed both magnitude (M 7.5) and time (a five year window from 1 January 1984, to 31 December 1988). They did get the location, by including most of California and half of Nevada. A subsequent revision, presented to the NEPEC, extended the time window to 1 July 1992, and reduced the location to only central California; the magnitude remained the same. A figure they presented had two more revisions, for M ≥ 7.0 quakes in central California. The five year time window for one ended in July 1989, and so missed the Loma Prieta event; the second revision extended to 1990, and so included Loma Prieta. When discussing success or failure of prediction for the Loma Prieta earthquake, some scientists argue that it did not occur on the San Andreas fault (the focus of most of the forecasts), and involved dip slip (vertical) movement rather than strike slip (horizontal) movement, and so was not predicted. Other scientists argue that it did occur in the San Andreas fault zone, and released much of the strain accumulated since the 1906 San Francisco earthquake; therefore several of the forecasts were correct. Hough states that "most seismologists" do not believe this quake was predicted "per se". In a strict sense there were no predictions, only forecasts, which were only partially successful. Iben Browning claimed to have predicted the Loma Prieta event, but (as will be seen in the next section) this claim has been rejected.

1990: Нью-Мадрид, АҚШ (Браунинг)

Ибен Браунинг (Ph. D. зоология ғылымы және биофизик мамандығы бойынша білімі бар, бірақ геология, геофизика немесе сейсмология саласында тәжірибесі жоқ) – бизнес үшін ұзақ мерзімді климаттық тенденцияларды болжаған "тәуелсіз бизнес-консультант". Ол Күн мен Айдың күштері бірдей кезінде Жер қыртысына ең көп стресс түсіріп, жанартаулар мен жер сілкіністерінің пайда болу ықтималдығы артады деген ғылыми тұрғыдан дәлелденбеген идеяны қолдады. Браунинг осы толқын күштерінің ең жоғары деңгейге жететін уақытын есептеп, қай аймақтарда ірі жер сілкінісі болуы мүмкін екенін "болжады". Ол жиі айтатын аймақ – Миссури штатының оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан Нью-Мадрид сейсмикалық аймағы, онда 1811–12 жылдары үш ірі жер сілкінісі болған, ол бұл аймақты 1990 жылдың 3 желтоқсанымен байланыстырды. Браунингтің беделі мен сенімі түрлі жарнамалық құралдарда және жарнамаларда 1989 жылдың 17 қазанындағы Лома-Приета жер сілкінісін (басқа да оқиғалармен қатар) болжағанын мәлімдеген кезде артты. Ұлттық жер сілкінісін болжауды бағалау кеңесі (NEPEC) Браунингтің болжамын бағалау үшін арнайы жұмыс тобын (AHWG) құрды. Оның есебінде (1990 жылдың 18 қазанында жарияланды) Лома-Приета жер сілкінісін сәтті болжаған деген мәлімдеме нақты жоққа шығарылды. Сан-Францискода 10 қазанда өткен дөңгелек үстелде ол: "әлемде Рихтер шкаласы бойынша 6 және одан жоғары күшті бірнеше жер сілкінісі болуы мүмкін, сондай-ақ бір-екі жанартау ұстануы мүмкін" дегенін көрсеткен транскрипт назарға алынды. Бұл әлемдік масштабта бір апта ішіндегі орташа көрсеткіш, ал Калифорниядағы жер сілкінісі туралы ешқандай мәлімдеме жасалмады. AHWG есебі Браунингтің бұрынғы сәттілік туралы талаптарын да, оның "болжауының" негізін де жоққа шығарды, бірақ сәтті болжам туралы бір жыл бойы жалғасқан мәлімдемелерден кейін бұл есебі аз әсер етті. Браунингтің болжамын геофизик Дэвид Стюарт қолдады, ал көптеген мемлекеттік органдар үлкен апатқа дайындық шараларын қабылдауда оған жасырын қолдау көрсетті, бұл ақпарат жаңалықтарда кеңінен таралды. 3 желтоқсанда ештеңе болған жоқ, ал Браунинг жеті айдан кейін жүрек талмасынан қайтыс болды.

Iben Browning (a scientist with a Ph. D. degree in zoology and training as a biophysicist, but no experience in geology, geophysics, or seismology) was an "independent business consultant" who forecast long term climate trends for businesses. He supported the idea (scientifically unproven) that volcanoes and earthquakes are more likely to be triggered when the tidal force of the Sun and the Moon coincide to exert maximum stress on the Earth's crust (syzygy). Having calculated when these tidal forces maximize, Browning then "projected" what areas were most at risk for a large earthquake. An area he mentioned frequently was the New Madrid Seismic Zone at the southeast corner of the state of Missouri, the site of three very large earthquakes in 1811–12, which he coupled with the date of 3 December 1990. Browning's reputation and perceived credibility were boosted when he claimed in various promotional flyers and advertisements to have predicted (among various other events) the Loma Prieta earthquake of 17 October 1989. The National Earthquake Prediction Evaluation Council (NEPEC) formed an Ad Hoc Working Group (AHWG) to evaluate Browning's prediction. Its report (issued 18 October 1990) specifically rejected the claim of a successful prediction of the Loma Prieta earthquake. A transcript of his talk in San Francisco on 10 October showed he had said: "there will probably be several earthquakes around the world, Richter 6+, and there may be a volcano or two" – which, on a global scale, is about average for a week – with no mention of any earthquake in California. Though the AHWG report disproved both Browning's claims of prior success and the basis of his "projection", it made little impact after a year of continued claims of a successful prediction. Browning's prediction received the support of geophysicist David Stewart, and the tacit endorsement of many public authorities in their preparations for a major disaster, all of which was amplified by massive exposure in the news media. Nothing happened on 3 December, and Browning died of a heart attack seven months later.

2004 және 2005: Оңтүстік Калифорния, АҚШ (Кейлис-Борок)

M8 алгоритмі (УКЛА-да Владимир Келис Бороктың басшылығымен әзірленген) 2003 жылғы Сан-Симеон және Хоккайдо жер сілкіністерін сәтті болжауы арқасында танылды. Сондықтан 2004 жылдың басында Оңтүстік Калифорнияның шамамен 31 000 шаршы километрлік аймағында 6,4 балдан жоғары жер сілкінісі 2004 жылғы 5 қыркүйекке дейін немесе сол күні болатыны туралы болжам үлкен қызығушылық туғызды. Алайда, бұл болжам да расталмады.

2009: Италияның Л'Акуила қаласы (Джулиани)

2009 жылдың 6 сәуірінде сағат 03:32-де Орталық Италияның Абруццо аймағында магнитудасы M 6,3 болатын жер сілкінісі болды. Л'Акуила қаласында және айналасындағы аудандарда шамамен 60 000 ғимарат құлап немесе қирап, 308 адам қаза болып, 67 500 адам үйсіз қалды. Осы уақытта Джанпаоло Джулиани жер сілкінісін болжаған, халықты ескертуге тырысқан, бірақ Италия үкіметі оның сөзін кесіп қалдырғаны хабарланды. Джанпаоло Джулиани Laboratori Nazionali del Gran Sasso зертханасында техник болып жұмыс істеді. Ол бірнеше жыл бойы өзі жасаған құралдармен радонды қадағалап отырған. Л'Акуила жер сілкінісіне дейін ол ғылыми қауымдастыққа белгілі болған жоқ және ғылыми еңбектері жарияланбаған. 24 наурызда итальян тіліндегі «Donne Democratiche» блогына берген сұхбатында, ол өткен желтоқсан айынан бері Абруццо аймағында байқалып жатқан шағын жер сілкіністері туралы айтты. Оның сөзінше, бұл құбылыс қалыпты және наурыз айының соңына қарай тоқтауы керек еді. 30 наурызда Л'Акуила қаласында 4.0 магнитудалы жер сілкінісі болды, ол осы уақытқа дейін болған ең күштісі еді. 27 наурызда Джулиани Л'Акуила қаласының мэріне 24 сағат ішінде жер сілкінісі болуы мүмкін екені туралы ескертті, содан кейін M~2.3 магнитудалы жер сілкінісі тіркелді. 29 наурызда ол тағы бір болжам жасады. Ол Л'Акуиладан оңтүстік-шығысқа қарай 55 шақырым қашықтықта орналасқан Сульмона қаласының мэріне телефон соғып, 6-24 сағат ішінде «залал келтіретін» немесе тіпті «апатты» жер сілкінісі болуы мүмкін екенін хабарлады. Сульмона тұрғындарына эвакуация туралы ескерту үшін үн тарататын көліктер пайдаланылды, бұл үлкен дау-дамағалға әкеп соқты. Бірақ жер сілкінісі болған жоқ, Джулиано халық арасында үрей туғызды деген айып тағылып, болашақта жария ортада болжам жасауына тыйым салынды. Л'Акуила оқиғасынан кейін Джулиани жер сілкінісінен бірнеше сағат бұрын радон деңгейінің күрт өскенін анықтағанын мәлімдеді. Ол жер сілкінісі болған күні кешке туыстарына, достарына және әріптестеріне ескерту жасағанын айтты. Кейіннен ол Азаматтық қорғау жөніндегі халықаралық комиссиямен сұхбаттасты, комиссия Джулианидің азаматтық билік органдарына негізгі жер сілкінісі туралы дұрыс болжам бермегенін анықтады.

At 03:32 on 6 April 2009, the Abruzzo region of central Italy was rocked by a magnitude M 6.3 earthquake. In the city of L'Aquila and surrounding area around 60,000 buildings collapsed or were seriously damaged, resulting in 308 deaths and 67,500 people left homeless. Around the same time, it was reported that Giampaolo Giuliani had predicted the earthquake, had tried to warn the public, but had been muzzled by the Italian government. Giampaolo Giuliani was a laboratory technician at the Laboratori Nazionali del Gran Sasso. As a hobby he had for some years been monitoring radon using instruments he had designed and built. Prior to the L'Aquila earthquake he was unknown to the scientific community, and had not published any scientific work. He had been interviewed on 24 March by an Italian language blog, Donne Democratiche, about a swarm of low level earthquakes in the Abruzzo region that had started the previous December. He said that this swarm was normal and would diminish by the end of March. On 30 March, L'Aquila was struck by a magnitude 4.0 temblor, the largest to date. On 27 March Giuliani warned the mayor of L'Aquila there could be an earthquake within 24 hours, and an earthquake M~2.3 occurred. On 29 March he made a second prediction. He telephoned the mayor of the town of Sulmona, about 55 kilometers southeast of L'Aquila, to expect a "damaging" – or even "catastrophic" – earthquake within 6 to 24 hours. Loudspeaker vans were used to warn the inhabitants of Sulmona to evacuate, with consequential panic. No quake ensued and Giuliano was cited for inciting public alarm and enjoined from making future public predictions. After the L'Aquila event Giuliani claimed that he had found alarming rises in radon levels just hours before. He said he had warned relatives, friends and colleagues on the evening before the earthquake hit. He was subsequently interviewed by the International Commission on Earthquake Forecasting for Civil Protection, which found that Giuliani had not transmitted a valid prediction of the mainshock to the civil authorities before its occurrence.

Қиындық немесе мүмкін еместік

Жоғарыда келтірілген мысалдар көрсеткендей, жер сілкінісін болжау жөніндегі нәтижелер көңіл көншітпейді. 1970-ші жылдардағы жер сілкінісін үнемі болжау "жақын арада", мүмкін он жыл ішінде мүмкін болады деген оптимизм 1990-шы жылдарға қарай күтілгендей болмады, және көптеген ғалымдар себебін ойластыра бастады. 1997 жылы жер сілкінісін болжау мүмкін емес деген тұжырым жасалды.

Жер сілкінісін болжау сәтсіздікке ұшырауының себебі ғылымның қазіргі деңгейімен "өте қиын" болуында болуы мүмкін. Төрт он жыл бұрын сейсмологияның сенімді болжамдар жасауға "құлай жатқаны" және 1986 жылы жарықтар бетіндегі геометриялық бұзылулардың "жарылудың басталуы мен тоқтауына маңызды әсер ететіні" туралы сенімді хабарламаларға қарамастан, жағдай өзгерген жоқ. Тағы бір зерттеуде жарықтардың айқайшылықтарының маңызды айырмашылықтары жарықтардың жетілуіне байланысты екені анықталды. Мұндай күрделіліктер қазіргі болжау әдістерінде ескерілмейді. Сейсмологияның ең басты түсінігі – серпімді қайтару теориясын толық меңгеруі де күмәнді. Сығудың таралуына қатысты болжамдарды зерттеген модельдеу "серпімді қайтару теориясының классикалық көзқарасымен сәйкес келмейтін" нәтижелер көрсетті. (Бұл теорияда ескерілмеген жарықтардың әртүрлілігіне байланысты деп түсіндірілді.) Жер сілкінісін болжау принципиалды түрде мүмкін емес болуы мүмкін. 1997 жылы Жердің өзін-өзі ұйымдастырушылық қағидалар бойынша "кез келген кішкентай жер сілкінісінің үлкен оқиғаға ұласуы мүмкін" екендігі айтылды. Сондай-ақ, шешім қабылдау теориясы негізінде "ірі жер сілкінісін болжау, ешқандай практикалық мағынада мүмкін емес" деген тұжырым жасалды. 2021 жылы Қытайдың сейсмоэлектромагниттік спутнигін зерттеген түрлі университеттер мен ғылыми-зерттеу институттарының авторлары, өзін-өзі ұйымдастырушылыққа негізделген, кез келген кішкентай жер сілкінісінің кез келген уақытта үлкен оқиғаға ұласуы мүмкін деген мәлімдемелер, табиғи уақыт талдауының нәтижелеріне сүйенгенде, расталмайды деп хабарлады. Жер сілкінісін болжау мүмкін емес болуы мүмкін деген пікірге қарсылық білдірілді, бірақ мүмкін еместіктің ең сенімді дәлелі – тиімді жер сілкінісін болжау әлі көрсетілген жоқ.

Қосуды оқу

жер сілкінісін болжау мүмкін емес екенін түсіндіру. Г. П. Остермейер, В. Л. Попов, Е. Шилко, О. Васильева (2021). Inorganic және Organic жүйелердің көп масштабты биомеханикасы және трибологиясы. Профессор Сергей Псахиеге арналған. Спрингер Инт. Публ.