Кіріспе
Мәдени белсенділердің ұжымдық псевдонимі Лютер Блиссетт – 1994 жылдан бері Еуропа мен Америкадағы жүздеген суретшілер мен белсенділер бұл атауды бейресми қабылдап, бөліскен «ашық поп-жұлдыз» болып табылады. Псевдоним алғаш рет 1994 жылдың ортасында Италияның Болонья қаласында пайда болды, онда бір топ мәдени белсенділер оны қалалық және медиа ойын-қалжыңдарын ұйымдастыру және авторлық құқық пен жеке сәйкестіктің жаңа формаларын тәжірибелеу үшін қолдана бастады. Болоньядан бастап бұл атау Рим және Лондон сияқты басқа еуропалық қалаларға, сондай-ақ Германия, Испания және Словения сияқты елдерге тарады. Лютер Блиссетт Канада, АҚШ, Финляндия және Бразилияда да кездейсоқ пайда болғаны байқалды. Себептері әлі белгісіз, бірақ бұрынғы бір мүшесінің айтуынша, шешім атаудың күлкілі естілуіне байланысты болған, ал псевдоним 1980 жылдары «A. C. Milan», «Watford F. C.» және Англия құрама командасы үшін ойнаған танымал футболшы Лютер Блиссеттен алынған. 1999 жылдың желтоқсан айында 1994 жылы Лютер Блиссетт жобасын бастаған итальяндық белсенділер атауды қолдануды тоқтату үшін символдық ритуалдық өлімге, яғни сеппукуға баруға шешім қабылдады. «Лютер Блиссетт» атымен тарихи роман жазғаннан кейін, олардың бесеуі Wu Ming жазушылар ұжымын құрды.
Luther Blissett is a multiple use name, an "open pop star" informally adopted and shared by hundreds of artists and activists all over Europe and the Americas since 1994. The pseudonym first appeared in Bologna, Italy, in mid 1994, when a number of cultural activists began using it for staging a series of urban and media pranks and to experiment with new forms of authorship and identity. From Bologna the multiple use name spread to other European cities, such as Rome and London, as well as countries such as Germany, Spain, and Slovenia. Sporadic appearances of Luther Blissett have been also noted in Canada, the United States, Finland, and Brazil. For reasons that remain unknown, though according to one former member the decision was based purely on the perceived comic value of the name, the pseudonym was borrowed from a real life Luther Blissett, a notable association football player, who played for A. C. Milan, Watford F. C. and England in the 1980s. In December 1999, the Italian activists who had launched the Luther Blissett Project in 1994 decided to discontinue usage of the name by committing symbolic ritual suicide, or seppuku. After authoring the best selling historic novel Q as "Luther Blissett", five of them went on to found the writers' collective Wu Ming.
Лютер Блиссеттің миф жасау және саясаты
Ерте заманауи кезең мен он тоғызыншы ғасырдың халық қаһармандары әртүрлі әлеуметтік және саяси мақсаттарға қызмет еткен болса, Лютер Блиссетт жобасы (LBP) өздерінің алдыңғыларына қол жеткізбейтін БАҚ және байланыс стратегияларын пайдалана алды. Марко Десеристің айтуынша, LBP-нің негізгі мақсаты – "ақпараттық қоғамның халық қаһарманын" құру, арқылы білім қызметкерлері мен материалдық емес жұмысшылар өздерін ұйымдастыра алады және тани алады. Лютер Блиссетт тек қана медиа-жоқсытқыш және мәдениетті бұзатын ретінде түсінілудің орнына, қоғамдастық пен медиааралық әңгімелеудің процесін бейнелейтін мифтік тұлғаға айналды. ЛБП және Ву Мингтің негізін қалаушылардың бірі Роберто Буи Лютер Блиссетт пен басқа да радикалды халық батырларының қызметін миф жасау немесе мифопоэзис деп түсіндіреді: Мифопоэзис – бұл мифтерді құрудың әлеуметтік процесі, бұл "жалған әңгімелер" дегенді білдірмейді, біз айтып отырған және бөлісетін, қайта айтып беретін және басқалармен манипуляциялайтын әңгімелер, кең және алуан түрлі қоғамдастық, қандай да бір рәсімді қалыптастыратын әңгімелер, біз жасаған және басқа адамдар бұрын жасаған нәрселердің арасындағы сабақтастық сезімін білдіреді. Дәстүр. Латын тілінде "tradere" етістігі "бір нәрсені беру" дегенді білдіреді, бұл ешқандай тар ойлылық, консервативтілік немесе өткенге құрмет көрсетуді білдірмейді. Революция мен радикалды қозғалыстар әрқашан өз мифтерін тауып, айтып келеді. Тағы бір маңызды элемент итальяндық ЛБП-ның жұмысшы ретінде белгілі автономиялық марксистік еңбек теориясына қатынасы болды. Италиялық жұмысшыларды қорғаушылар, мысалы, Антонио Негри, Паоло Вирно, Маурицио Лацарато және басқалар, ЛБП белсенділері Блиссетті материалдық емес жұмысшылардың жеке өндірушіге тиесілі емес байлықты өндіруге қабілеттілігінің көрінісі ретінде қарастырды. Бұл жаңа жұмыс түрлерінің бағаланбайтындығы 1995 жылы Рим LBP редакциялаған "Лютер Блиссеттің Құқықтар декларациясында" айтылған. Бұл манифестте LBP мәлімдейді, өйткені соңғы капитализмде кез-келген әлеуметтік қызмет құн жасауға қабілетті, сондықтан мәдениет және медиа индустриясы жеке өнімділіктен ажыратылған әрбір азаматқа негізгі табыс беруге кепілдік беруі керек: Интеграцияланған тамаша және материалдық емес команда индустриясы маған ақша берешегі бар. Мен өз қарызымды өтемегенше, онымен келіспеймін. Теледидар мен киноларда, радиода кездейсоқ адам ретінде немесе табиғаттың бір бөлшегі ретінде пайда болған кездерімде менің бейнем ешбір рет қалпына келтірілмеген. Мен бір тиын ақша көрмей-ақ, шеткі кафелерде, алаңдарда, көше бұрыштарында, қоғамдық орталықтарда пайда болған, жарнамалық жарнамаларға айналған, коммуникативті әсері жоғары сөздер мен сөз тіркестерінің барлығы үшін; сұранысты реттеу, маркетингтік стратегияларды жетілдіру, мен бей-жай бола алмайтын фирмалардың өнімділігін арттыру үшін менің атым мен жеке деректерім статистиканың ішінде жұмыс істеген барлық уақытта; менің денемді коммерциялық билборд ретінде сыйақысыз брендті футболкалар, рюкзақтар, шұлықтар, жакеттер, суға түсу костюмдері, сүлгілер киіп, үнемі жарнама жасағаным үшін; осылардың бәрі үшін және одан да көп нәрсе үшін интеграцияланған тамаша индустриясы маған ақша бере алады! Олардың жеке тұлға ретінде маған қанша қарыздар екенін есептеу қиын болатынын түсінемін. Бірақ бұл мүлдем қажет емес, себебі мен Лютер Блиссетт, көп және көптік. Ал көркем өнер үшін қаншалықты маңызды болса, ол соншалықты көп адам үшін маңызды, мен үшін маңызды, өйткені мен көп адаммын. Осы тұрғыдан алғанда, жалпылама өтемақы туралы келісе аламыз. Мен ақшаны алғанша, сен тыныштыққа кенелмейсің! Көп ақша, өйткені мен көппін: ЛУТЕР БЛИССЕТТІҢ ҚАЛЫМАТТЫҚ ТАҚСЫМЫ!
Mythopoesis is the social process of constructing myths, by which we do not mean "false stories," we mean stories that are told and shared, re told and manipulated, by a vast and multifarious community, stories that may give shape to some kind of ritual, some sense of continuity between what we do and what other people did in the past. A tradition. In Latin the verb "tradere" simply meant "to hand down something," it did not entail any narrow mindedness, conservatism or forced respect for the past. Revolutions and radical movements have always found and told their own myths. Another important element was relationship of the Italian LBP to the autonomist Marxist theory of labor known as workerism. Drawing from the work of Italian workerists, such as Antonio Negri, Paolo Virno, Maurizio Lazzarato and others, the activists of the LBP envisioned Blissett as the expression of the capacity of immaterial workers to produce forms of wealth that cannot be properly measured and attributed to an individual producer. The incalculability of these new forms of labor is articulated in the "Declaration of Rights of Luther Blissett", redacted by the Roman LBP in 1995. In this manifesto, the LBP claims that because in late capitalism any social activity can potentially generate value, the culture and media industries should guarantee a basic income to every citizen detached from individual productivity:
The industry of the integrated spectacle and immaterial command owes me money. I will not come to terms with it until I will not have what is owed to me. For all the times I appeared on TV, films, and on the radio as a casual passersby or as an element of the landscape, and my image has not been compensated . for all the words or expressions of high communicative impact I have coined in peripheral cafes, squares, street corners, and social centers that became powerful advertising jingles, without seeing a dime; for all the times my name and my personal data have been put at work inside
stats, to adjust the demand, refine marketing strategies, increase the productivity of firms to which I could not be more indifferent; for all the advertising I continuously make by wearing branded t shirts, backpacks, socks, jackets, bathing suits, towels, without my body being remunerated as a commercial billboard; for all of this and much more, the industry of the integrated spectacle owes me money! I understand it may be difficult to calculate how much they owe me as an individual. But this is not necessary at all, because I am Luther Blissett, the multiple and the multiplex. And what the industry of the integrated spectacle owes me, it is owed to the many that I am, and is owed to me because I am many. From this viewpoint, we can agree on a generalized compensation. You will not have peace until I will not have the money! LOTS OF MONEY BECAUSE I AM MANY: CITIZEN INCOME FOR LUTHER BLISSETT!
Блиссеттің трюктері, әзілдері мен бұқаралық ақпарат құралдарының әуендерінің шектеулі таңдауы
1995 жылдың қаңтары — Британдық концептуалды суретші Гарри Киппер Италия-Словения шекарасында, тау велосипедімен Еуропаны аралап жүргенде жоғалып кетті. Оның мақсаты континенттің картасында «ART» сөзін табу болған деген болжам бар. Бұл әзілдің құрбаны – Италия мемлекеттік телеарнасының танымал жоғалған адамдарды іздеу бағдарламасы. Олар ешқашан болмаған адамды іздеу үшін телеарнадан тікелей эфирге шығарылған топты жіберді. Олар тіпті Лондонға дейін барады, онда жазушы Стюарт Хоум және Лондон психогеографиялық қауымдастығының өкілі Ричард Эссекс Киппердің жақын достары екенін мәлімдейді. «Лютер Блиссет» жауапкершілікті өз мойнына алғанға дейін бұл әзіл жалғасады. 1994 жылдың қыркүйегі – 1995 жылдың мамыры — 1994 жылдың қыркүйегінде Болоньядағы қоғамдық радиостанция «Радио Блиссет» бағдарламасын хабарлай бастады. Бұл кешкі бағдарламада әртүрлі «Лютер Блиссеттер» қала көшелерімен жаяу серуендеп, жергілікті телефон кабиналарынан студияға қоңырау шалады. Бағдарлама Lettrist Situationist қалалық дрифт немесе деривтен шабыттанды – қалада көрінеу мақсатсыз серуендеу, онда психогеографтар күшті эмоционалдық сезімдерді іздейді. «Радио Блиссет» тыңдаушыларға нақты уақыт режимінде алыстан өзара әрекеттесуге мүмкіндік берді. Тыңдаушылар үйден қоңырау шалып, патрульдік топтарды әртүрлі орындарға шақырып, күтпеген әлеуметтік оқиғаларға қатыса алатын болды, оның ішінде партизандық театрлық қойылымдар, көшелік кештер, үш жақты футбол матчтары және қоғамдық ғимараттар мен мекемелерге «психикалық шабуылдар». 1995 жылдың көктемінде тәжірибе Римде қайталанды, онда қаланың аумағының кеңеюі патрульдік автомобильдер мен ұялы телефондарды бір мезгілде пайдалануды талап етті. Radio Città Futura радиосының сенбілік бағдарламасында Италия авторлық құқық кеңсесіне, жұмыспен қамту орталығына және басқа да жартылай импровизацияланған тікелей әрекеттерге қарсы психикалық шабуылдар жасалды, бұл Блиссет сағасының ең танымал эпизодтарының бірі болды. 17 маусым 1995 — Римдегі «Радио Блиссет» бағдарламасына қатысушылардың бірнеше ондаған адамы бір-бірінен кейін тоқтаған трамвайға мінді. Полиция тоқтағанша, көлікте раевтық кеш өтті. Трамвайдан түсіп, өзін таныстыруын сұраған полицияға, олар бірнеше атпен таныстырудан бас тартты. Полиция үш рет ауаға оқ атқаннан кейін, тәртіпсіздік орын алды. Radio Città Futura радиосының тілшісі ұялы телефоны арқылы оқиғаны тікелей эфирде жариялады, тәртіпсіздік пен оқ атуды радио бағдарламасына берді. Бұл радио бағдарлама бұқаралық ақпарат құралдарында сенсация тудырды. 1995 жылдың маусым айы — Лута – Венециядағы қазіргі заманғы өнер биенналесінде суреттері қойылатын ұрғаш маймыл. Бұл әзіл аясында Лута фармацевтикалық зертханада садистік тәжірибелерге ұшыраған жертве деп сипатталды. Маймылды Жануарларды қорғау фронты құтқарып, кейін талантты суретшіге айналды. Бұл оқиға туралы бірнеше газет хабарлады. Алайда, Лутаның өзі болған емес. 1995 жылдың қарашасы — «Сызықты емес сәулет шеберханасы» журналындағы «Вискосити» журналында жарияланған мақалаға сәйкес, К қорының Жура аралында бір миллион фунт стерлингті өртегенінен кейін «барлық келесі қызметтерге» 23 жылдық мораторий жариялағаны Лютер Блиссетке жатқызылды. 1998–2000 — 1998 жылы итальяндық «Tema Celeste» және «Flesh Art» сияқты өнер журналдары бұрынғы Югославиядағы қоғамдық орындар мен қонақ үй бөлмелерінде бөлшектенген денелердің гиперреалистік көшірмелерін таратып жүрген бұрын-соңды белгісіз сербтік радикалды суретші Дарко Мавердің қызметі туралы хабарлай бастады. Журналдар мен «Азат өнер науқаны» веб-сайты суретшінің Югославия соғыстарының гиперреализмі мен медиалық бейнелеуі туралы ойлар білдірген қойылымдары үшін серб билігімен тұтқындалғанын хабарлады. 1999 жылдың 30 сәуірінде «Азат өнер науқаны» Мавердің Черногорияның Подгорица қаласындағы түрмеде қайтыс тапқанын хабарлады. 2000 жылдың наурыз айында Люблянадағы Капелика галереясы, Римдегі Форте Пренестино және Венеция биенналесі сияқты баламалы өнер кеңістіктері мен ірі өнер орындары суретшіге арналған ретроспективтер ұйымдастырып, құрмет көрсеткеннен кейін, Лютер Блиссет жобасы, жаңадан құрылған 0100101110101101.org желілік өнер ұжымымен бірге Дарко Мавердің өзінің өнер туындысы екенін жариялады. 2007 — Гарри Поттер және Өлім сыйы кітаптары дүкендерге түсер алдында бір ай бұрын «Толық ақпарат» пошталық тізіміне электрондық хат жіберілді. Электрондық хатта өзін католик хакерлер тобы деп атаған топ кітаптың соңын жариялап, оны алу үшін Bloomsbury (Гарри Поттер кітаптарының эксклюзивті баспасы) компьютерлік жүйелерін бұзғанын мәлімдеді. Хабарламада Иосиф Ратцингердің Гарри Поттерге қарсы сөздері келтірілді. Жаңалық IT қауіпсіздігінің тарық саласынан бастап, 48 сағат ішінде CNN, BBC, Reuters және 9000-нан астам блогтарға тарады (мәлімдемеде көрсетілген). Үш күннен кейін Лютер Блиссет бұл әзілге жауапкершілікті өз мойнына алды, бұл әзілдің медианы қаншалықты оңай манипуляциялауға болатынын және оны психологиялық операциялар үшін қалай пайдалануға болатынын сипаттады. Бұл ашылу көптеген БАҚ-та назарсыз қалды, бірақ Noticiasdot ерекшелік жасап, Лютер Блиссетпен сұхбат жариялады. Бұл психологиялық операция Лондон қор биржасындағы Bloomsbury Publishing PLC акцияларының 5% құлдырауына себеп болуы мүмкін.
Q
"Q" романы ЛБП-ның Болонья қаласындағы төрт мүшесі (Роберто Буй, Джованни Каттабрига, Федерико Гульельми және Лука Ди Мео) тарапынан жобаға соңғы үлес ретінде жазылып, 1999 жылы Италияда жарық көрді. Қазірге дейін ол ағылшын (британдық және американдық), испан, неміс, голланд, француз, португал (бразилиялық), дания, поляк, грек, чех, орыс, түрік, баск, серб және корей тілдеріне аударылған. 2003 жылдың тамызында бұл кітап Guardian First Book Prize сыйлығына иегер болуға ұсынылды. 2000 жылдың қаңтар айында, өздерінің "сеппукуларын" аяқтағаннан кейін "Q" романының авторлары "Уу Мин" ("атасы жоқ" деген мағынадағы қытай тіліндегі сөз) деп аталатын жаңа топ құрды, және осы топтың атымен көптеген романдар түрлі тілдерде және елдерде жарық көрді.
Нағыз Лютер Блиссетт
Көптік жеке тұлға 1980 жылдары «Уотфорд» және «А.С. Милан» футбол клубтарында, басқа командалармен бірге ойнаған футболшы Лютер Блиссеттің есімімен аталады. Ол әсіресе итальяндық субмәдениет белсенділері мен суретшілер арасында танымал, мүмкін Миланмен байланысы болғандықтан. Топтың осы атты таңдауының себептері негізгі журналистерге әлі де түсініксіз (мысалы, BBC Блиссеттің Италияда ойнаған алғашқы қара терілі футболшылардың бірі болғанын, оның атын елдегі оңшыл экстремистерге қарсы наразылық білдіру үшін таңдаған болуы мүмкін деп болжады). Сондай-ақ, «А.С. Милан» клубы іздеген кезде, оларға әсер еткен «Уотфорд» ойыншысы шын мәнінде Джон Барнс болған, ал олар клубтағы екі қара шабуылшының бірі ретінде Блиссетті қателікпен таңдап алған. Егер осылай болса, топ атауды адастыру мақсатында алған болуы мүмкін. Жоба басталғаннан бері, нағыз Лютер Блиссет өзінің атын алған топтың бар екенін біледі. Дегенмен, алғашқы хабарламаларда ол олардың назарына байланысты қандай сезімде болғаны туралы әртүрлі мәліметтер келтірілді. 2004 жылдың 30 маусымында ол ITV телеарнасында көрсетілген «Fantasy Football League Euro 2004» британдық спорттық телешоуына қатысып, өзінің (болжамды) «Лютер Блиссет жобасына» қатысы туралы әзіл айтты. Шоу жүргізушісі Фрэнк Скиннер «Q» романының кіріспесінен («Адам тағдырының мәңгілік тербелісін еске түсіру үшін менің кеудемде ақымақтар патшалығының монетасы ілініп тұр») оқығаннан кейін, Блиссет Лютер Блиссеттің итальяндық «Totò, Peppino e la guerra psichica» (Тото, Пеппино және психикалық соғыс) кітабының бір данасын көрсетіп, одан түпнұсқа итальян тілінде кеңінен үзінді келтірді: «Chiunque può essere Luther Blissett, semplicemente adottando il nome Luther Blissett» (Кімде-кім Лютер Блиссетт атын қабылдаса, ол Лютер Блиссетт бола алады). Шоудың соңында жүргізушілер мен қонақтар бірінен соң бірі: «Мен Лютер Блиссетпін!» деді. Екі жылдан кейін осы эпизодтың негізгі бөліктері YouTube-қа жүктелді.