Кіріспе

Лондон қаласындағы виктория стиліндегі дүкендері бар жаяу жүргіншілер көшесі.

Сесил Корт – Англияның Вестминстер қаласында Чарлинг Крос Роуд және Сент-Мартин-Лейн көшелерін байланыстыратын, виктория стиліндегі дүкендері бар жаяу жүргіншілер көшесі. 1930 жылдан бері ол «Жаңа кітап сатушылар қатары» деп белгілі.

Бастапқы өмірі

Ковент-Гардендегі ескі даңғылдардың бірі – Сесил-Корт 17 ғасырдың соңында салынған. Ескі карталарда көшенің бойымен өтетін тікенекті тоғай анық көрсетілген. Алғашқыда саудагерлердің жолы болған ол кейіннен "Фликер аллеясы" деп аталды. Бүгінде мұнда онға жуық антиквариаттық және қолданылған кітап дүкендері бар, олардың ішінде заманауи басылымдардың алғашқы нұсқалары, коллекциялық балалар кітаптары, ерте баспа, сирек карталар мен атластар, антиквариаттық гравюралар, музыка және эзотерика сатылады. Сонымен қатар, мұнда өнер галереялары, антиквариат дүкені, антиквариаттық күміс, әскери заттар, нумизматика, фарфор, әшекейлер және арт-деко дүкендері де орналасқан. Көше кейде "Кітап сатушылар қатары" деп аталады. Бұрынғы "Кітап сатушылар қатары" Лондонның Холивелл көшесінде болған, ол шамамен 1900 жылы бұзылған. Көшеге Роберт Сесил, Солсберидің бірінші графы, королева Елизавета I-нің маңызды сарайдағы кеңесшісі және шебер тыңшы ретінде танымал болған адамның есімі берілген деген болжам бар. Дегенмен, бұл атау жер иелері болған отбасының құрметіне берілген жақын маңдағы көптеген көшелер мен орындардың бірі болуы мүмкін, мысалы, Кранборн көшесі және Сент-Мартин көшесіндегі Солсбери пабы. Сесил-Корттың үлкен бөлігі 1735 жылы өртке түсті, бұл, әрине, сол кезде көшеде бренди дүкені/бордель басқарған миссис Коллоуэйдің салдарынан болған өрт. Ол отын сатып алды, бренди шараптарын босатып, тауарын сақтандырды және өрт кезінде жақын жердегі достарымен ішіп отырғанына көз жеткізді. Бірақ ол соттан босатылды.

Моцартпен байланысы

Көше күлден қайта тіріліп, 1764 жылы Еуропаны аралап жүрген сегіз жасар Вольфганг Амадей Моцарттың уақытша мекені болды. Моцарттар отбасы шамамен төрт ай бойы шаштараз Джон Кузиннің үйінде тұрды. Моцарттың Лондондағы алғашқы концерттеріне билеттер Кузиннің дүкенінен сатылды, ал онда тұрған кезде жас Моцарт патша Георг III үшін екі рет өнер көрсетті және доктор Чарльз Берни оның музыкалық қабілетін тексерді. Кейбір қазіргі заманғы зерттеушілердің пікірінше, Моцарт өзінің алғашқы симфониясын Сесил-Корт көшесінде тұрғанда жазған. 2011 жылдың қыркүйегінде Сесил-Корт көшесінің саудагерлер қауымдастығы Моцарттың көшеде өткен қысқа, бірақ маңызды кезеңін еске алу үшін тақта орнатты. Тақта 9-шы Сесил-Корт үйінің қабырғасында орналасқан, бұл – бұрынғы болжамдарға, яғни Моцарттың 19-шы үйінде тұрғанына қарамастан, Джон Кузиннің шаштараз дүкенінің орналасқан жері екені расталды. Сесил-Корт кітап сатушысы Тим Брайарс жас Моцарттың көшеде қай жерде тұрғанын анықтау үшін бастапқы деректерді, соның ішінде сол кездегі приходтық салық кітаптарын және бірнеше көне карталарды зерттеді. Тақтаны сахнада Амадей рөлін сомдаған актер және жазушы Саймон Каллоу ашты. Салтанатты шараға Холланд Паркі операсының және Лондон Сифониясының музыканттары қатысып, Моцарттың Лондондық эскиздер кітабынан шығармалар орындады, олар Сесил-Кортта жазылған болуы мүмкін.

Фликер аллеясы

Сесил Корт британдық киноиндустриясының алғашқы кезеңінде маңызды орталық болды, оның қырықтан астам жазбасы 1894–1914 жылдардағы Лондондағы кино бизнесін зерттеу дерекқорында табылады, бұл дерекқор AHRB Британдық кино және теледидар зерттеулер орталығы ұйымдастырған және Лондон жобасының бөлігі ретінде онлайн іздеуге қолжетімді. Осының нәтижесінде көше кейде "Flicker Alley" деп аталады. Алғашқы киномен байланысты компания 1897 жылы Сесил Кортқа келді, бұл Ұлыбританияда жылжымалы суреттердің алғашқы көрсетілімінен бір жыл өткен соң және Лондонның алғашқы мақсатты кинотеатры есігін ашқаннан он жыл бұрын болды. Эдвард дәуіріндегі Лондонда фильм сатып алу немесе жалға алу үшін бұл көше танымал болды, ол ертедегі киноның көптеген маңызды кинорежиссерлерімен және дистрибьюторларымен байланысты болды. Сесил Хепворт және Джеймс Уильямсон сияқты жергілікті пионерлердің кеңселерi осында орналасқан; сонымен қатар Гаумонт, Нордиск және американдық Витаграф сияқты халықаралық компаниялар да болды. Сесил Корттың маңыздылығы кинорежиссерлер мен тарихшылар тарапынан жиі айтылады. Бұл Ұлыбританиядағы киномен байланысты бизнестің алғашқы шоғырлануы болды, бұл бизнестер негізінен жаңа компаниялар болып, индустрияға жаңа дағдыларды әкелді және өнімдерді, ресурстарды, ақпаратты және клиенттерді бөлісті (мысалы, фильмдерді тасымалдау шығындарын бөлісіп, оларды жалдаған кино көрсетушілерге бірлескен көрсетілімдер ұсынды). Алдыңғы кәсіпорындар көбінесе "бір терезе" принципі бойынша жұмыс істеді – фильмдерді түсірушілер мен фильмдер мен жабдықтар сатушылары. 1907 жылдан бастап, бұл жаңа бизнес-толқын көбінесе мамандандырылды: шетелдік фильмдерді импорттау және таратумен айналысатын делдалдар немесе фильмдерді жалға берумен немесе жабдықтармен ғана айналысатын мамандар. Бір кәсіпорын киноға арналған тәттілерде маманданған, ал біраз уақытқа дейін "Биоскоп" сауда журналы 8-ші нөмірден жарияланды. 2002 жылы құрылған американдық Flicker Alley үй видеосы және кино тарату компаниясы Сесил Корттың тарихын құрметтеу мақсатында осылай аталды. 2012 жылдың желтоқсанында Саймон Каллоу "Flicker Alley" және британдық киноиндустриясындағы көшенің маңызды рөлін атап көрсету үшін тақта ашуға Сесил Кортқа оралды.

Қазіргі заман

Көше әлі де Сесил отбасының меншігінде және бүгін көріп тұрған ғимараттар шамамен 1894 жылы Ұлыбританияның ұзақ жыл қызмет еткен премьер-министрі Роберт Гаскойн Сесил, Солсберидің 3-ші маркизінің қызмет еткен кезінде жоспарланған. Бүгінде Сесил-корт Юбилейлік жолдың (1977 жылы күміс юбилейлік жол ретінде ашылған) бір бөлігі болып табылады. Ең жақын метро станциясы – Лестер сквері.

Танымал мәдениетте

Көше кейде кинокомпаниялар түсіру орны ретінде пайдаланылады. "Жәбірленуші" (1961), "Адам факторы" (1979), "84 Charing Cross Road" (1987), "Мисс Поттер" (2006) және "Соңғы Рождество" (2019) фильмдерінде Сесил Корттың кітап дүкендерін көруге болады. Сесил Кортта орналасқан кітап дүкендері Бен Аароновичтің "Брокен Хоумс" сияқты бірнеше романда қысқаша айтылады. Сесил Корт Гарри Поттер франшизасындағы Диагон аллеясына шабыт берген орындардың бірі ретінде жиі танылады. 2020 жылы автор Дж. К. Роулингке тікелей сұрақ қойылғанда, ол бұл байланысты жоққа шығарды: "Мен күліп отырмын, Диагон аллеясына шабыт бергенімді қанша көше мәлімдегенін білмедім, [ол] ешқандай нақты орынға негізделмеген".

Басқа ақпарат

1776 жылы Дэвид Уилкиден кейін «Ауыл саясаткерлері», «Көзі көрмейтін адамның ойыны» және тағы да басқалардың сызық гравюрасын жасаған Абрахам Раймбах Сесил Кортта дүниеге келді. «The Dome» атты эстетикалық журнал 1897 жылдың наурызынан 1900 жылдың шілдесіне дейін 7-ші нөмірде жарық көрді. Лондонның эзотерикаға маманданған ең көне кітап дүкені – Уоткинс Букс 1901 жылдан бері 21 Сесил Кортта орналасқан және көшедегі үздіксіз бизнес тарихының ең ұзақ мерзімін қамтиды. Әлемге әйгілі «Фойлз» фирмасын құрған Уильям және Гилберт Фойл кітап сатушылар 1904 жылы 16 Сесил Кортта алғашқы Вест-Энд дүкенін ашты, ал 1906 жылы Чарлинг-Кросс-роудтағы қазіргі орнына көшті. 1930 жылдары Сесил Корт еврей босқындары үшін танымал кездесу орнына айналды, бұл 1983–1984 жылдары Р. Б. Китажды «Сесил Корт. Қашқындар» (Cecil Court W. C.2. (The Refugees)) суретін салуға шабыттандырды, ол қазір Тейт мұражайында сақталады. 1946 жылы Уильям Гриффитс және оның бауырлары 4 Сесил Кортта Уэльс тіліндегі және ағылшын тіліндегі уэльс әдебиетіне маманданған «Гриффс» кітап дүкенін ашты. Уильям Гриффитс Оңтүстік Уэльстің Гилфах Гох қаласынан шыққан. «Гриффс» кітап дүкені табысты бизнеске айналды және Ричард Льюэллин сияқты келт ғалымдары мен жазушылары арасында танымал болды. 1961 жылдың наурыз айында Сесил Корттың 23-ші үйіндегі антикварлық дүкеннің 59 жастағы қызметкері Элси Баттен пышақпен өлтірілді. Оның қылмыскері Эдвин Буш бірнеше күн ішінде анықталып, ұсталды (ол кінәсін мойындады және асылды) – бұл Ұлыбританияда идентификациялық суреттерді пайдалану арқылы шешілген алғашқы қылмыс болды. 1983 жылы британдық коммерциялық телефондық анықтама компаниясы Yellow Pages өзінің танымал «J. R. Hartley Fly Fishing» жарнамасының бір бөлігін Сесил Кортта түсірді. Кейіпкерді актер Норман Ламсден сомдады. 2006 жылы Сесил Корт Рене Зеллвегер мен Эван Макгрегордың қатысуымен «Мисс Поттер» фильмінің түсірілімдеріне орын болды. 2010 жылдың шілдесінде Tenderpixel Gallery Сесил Кортта Flicker Alley фестивалін ұйымдастырды, ол британ киносының ерте кезеңдерінің мұрасын тойлады. 1900 және 1915 жылдар аралығында әрбір мекенжайда қандай өндіріс компаниялары орналасқандығын көрсететін көк мұралық тақталар стиліндегі винилдік стикерлер дүкендердің терезелеріне жабыстырылды. Бірнеше дәріс ұйымдастырылды, ал алғашқы «Әлиса ғажайыптар елінде» фильмі (Хепворт, 1903) жанды музыкалық сүйемелдеумен Tenderpixel Gallery-де көрсетілді. Сесил Корт «Апрентис» телешоуының 2010 жылғы 1 желтоқсандағы эпизодында пайда болды.