Антенна арқылы таратылатын телеарналар

Кіріспе

Ауа арқылы берілетін теледидар мазмұны

Жерсеріктік теледидар немесе ауа арқылы берілетін теледидар (OTA) – теледидар хабарларын телеарнаның жерсеріктік (жерде орналасқан) таратушысынан антеннасы бар телеқабылдағышқа радио толқындар арқылы тарату түрі. "Жерсеріктік" термині Еуропа мен Латын Америкасында жиі қолданылады, ал Канада мен АҚШ-та оны "ауа арқылы" немесе жай ғана "хабар тарату" деп атайды. Бұл теледидар хабарларын тарату түрі, спутниктік теледидардан (тікелей хабар тарату спутнигі немесе DBS теледидары) – сигнал спутник арқылы қабылдағышқа жіберілетін; кабельдік теледидардан – сигнал кабель арқылы қабылдағышқа жеткізілетін; және Интернет-протоколдық теледидардан – сигнал интернет-ағым арқылы немесе Интернет-протоколды пайдаланатын желіде қабылданатын жаңа технологиялардан ерекшеленеді. Жерсеріктік телеарналар VHF және UHF жолақтарында шамамен 52 және 600 МГц жиіліктегі телеарналарда хабар таратады. Радио толқындары осы жолақтарда тікелей көру сызығы бойынша таралғандықтан, қабылдау көбінесе көкжиекпен шектеледі, бірақ жақсы жағдайларда және тропосфералық арналар арқылы сигналдар кейде жүздеген шақырым қашықтықтан қабылданады. Жерсеріктік теледидар теледидар хабарларын тарату үшін қолданылған алғашқы технология болды. BBC 1929 жылы хабар таратуды бастады, ал 1930 жылға қарай көптеген радиостанциялар тәжірибелік теледидар бағдарламаларының тұрақты кестесіне ие болды. Алайда, бұл ертедегі тәжірибелік жүйелердің механикалық сканерлеу технологиясының салдарынан сурет сапасы жеткіліксіз болды, сондықтан теледидар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін ғана электрондық сканерлеу теледидар технологиясының пайда болуымен кеңінен таралды. Теледидар хабарларын тарату бизнесі радио желілерінің үлгісін қабылдады, қалалар мен қалалардағы жергілікті теледидар станциялары коммерциялық (АҚШ-та) немесе үкіметтік (Еуропада) бақылаудағы теледидар желілерімен байланысты болды, олар мазмұнды ұсынды. Теледидар хабарлары 1960 жылдары түсті теледидарға ауысқанға дейін сұр түсті (қара-ақ) түрінде көрсетілді. 1950 жылдары кабельдік теледидар мен қоғамдық антенналық теледидар (CATV) пайда болғанға дейін теледидарды жеткізудің басқа әдісі болмады. CATV бастапқыда ауа арқылы берілетін сигналдарды қайта тарату болды. 1970 және 1980 жылдары АҚШ-та кабельдің кеңінен таралуымен жерсеріктік теледидар хабарларын көру азайды; 2018 жылы АҚШ-тың 14% үй шаруашылығы антенна қолданғаны есептелді. Алайда, кейбір басқа аймақтарда жерсеріктік теледидар теледидарды қабылдаудың басым әдісі болып қала береді және Deloitte компаниясының 2020 жылғы бағалауынша, әлемдегі кем дегенде 1,6 миллиард адам осы құралдарды пайдалана отырып, кем дегенде кейбір теледидарды қабылдайды. Ең ірі нарық Индонезия болып есептеледі, онда 250 миллион адам жерсеріктік теледидар арқылы көреді. 2019 жылға қарай интернет арқылы таралатын OTT (Over-The-Top) медиа қызметі кең таралған баламаға айналды.

Terrestrial television or over the air television (OTA) is a type of television broadcasting in which the content is transmitted via radio waves from the terrestrial (Earth based) transmitter of a TV station to a TV receiver having an antenna. The term terrestrial is more common in Europe and Latin America, while in Canada and the United States it is called over the air or simply broadcast. This type of TV broadcast is distinguished from newer technologies, such as satellite television (direct broadcast satellite or DBS television), in which the signal is transmitted to the receiver from an overhead satellite; cable television, in which the signal is carried to the receiver through a cable; and Internet Protocol television, in which the signal is received over an Internet stream or on a network utilizing the Internet Protocol. Terrestrial television stations broadcast on television channels with frequencies between about 52 and 600 MHz in the VHF and UHF bands. Since radio waves in these bands travel by line of sight, reception is generally limited by the visual horizon to distances of , although under better conditions and with tropospheric ducting, signals can sometimes be received hundreds of kilometers distant. Terrestrial television was the first technology used for television broadcasting. The BBC began broadcasting in 1929 and by 1930 many radio stations had a regular schedule of experimental television programmes. However, these early experimental systems had insufficient picture quality to attract the public, due to their mechanical scan technology, and television did not become widespread until after World War II with the advent of electronic scan television technology. The television broadcasting business followed the model of radio networks, with local television stations in cities and towns affiliated with television networks, either commercial (in the US) or government controlled (in Europe), which provided content. Television broadcasts were in greyscale (called black and white) until the transition to color television in the 1960s. There was no other method of television delivery until the 1950s with the beginnings of cable television and community antenna television (CATV). CATV was, initially, only a re broadcast of over the air signals. With the widespread adoption of cable across the United States in the 1970s and 1980s, viewing of terrestrial television broadcasts has been in decline; in 2018, it was estimated that about 14% of US households used an antenna. However, in certain other regions terrestrial television continue to be the preferred method of receiving television, and it is estimated by Deloitte as of 2020 that at least 1.6 billion people in the world receive at least some television using these means. The largest market is thought to be Indonesia, where 250 million people watch through terrestrial. By 2019, over the top media service (OTT) which is streamed via the internet had become a common alternative.

Еуропа

ST61 конференциясынан кейін, УВЧ жиіліктері Ұлыбританияда алғаш рет 1964 жылы BBC2 телеарнасының іске қосылуымен қолданысқа енді. Ұлыбританияда VHF арналары бұрынғы 405 жолдық жүйеде сақталды, ал УВЧ тек 625 жолдық хабар таратуға пайдаланылды (кейін PAL түстік жүйесі қолданылды). UHF жолақтарында төрт аналогтық бағдарлама енгізілгеннен кейін, 405 жолдық жүйедегі теледидар хабарларын тарату 1985 жылдың 6 қаңтарында соңғы 405 жолдық хабар тарату станциялары тоқтатылғанға дейін жалғасты. VHF III жолағы Еуропаның басқа елдерінде PAL хабарларын тарату үшін пайдаланылды, содан кейін цифрлық теледидарға көшу жоспарланды. Еуропа бойынша аналогтық эфирлік теледидардың сәттілігі елдер арасында әртүрлі болды. ST61 жоспары бойынша әр елге белгілі бір жиіліктер берілгенімен, олардың барлығы қолданысқа енгізілмеді.

Америка

Ұлттық теледидар жүйесі комитетінің алғашқы стандарты 1941 жылы енгізілді. Бұл стандарт секундына 60 кадрмен 525 жол тік ажыратымдылығы бар қара-ақ суреттің тарату схемасын анықтады. 1950 жылдардың басында бұл стандарттың орнын түсті теледидар үшін кері үйлесімді стандарт алды. NTSC стандарты Америка және Жапонияда ғана, жер үстілік цифрлық теледидар (DTT) енгізілгенге дейін қолданылды. Мексика барлық аналогты теледидар хабарларын таратуды тоқтатса, АҚШ және Канада аналогты теледидар станцияларының көбін жапты, ал NTSC стандарты Аргентина, Парагвай және Уругвайдан басқа Латын Америкасының қалған елдерінде қолданыла береді, онда PAL N стандарты DTT платформасын сынау кезінде қолданылады. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында Advanced Television Systems Committee (АҚТК) жоғары ажыратымдылықтағы жер үстілік цифрлық тарату стандартын әзірледі. Бұл стандарт АҚШ, Канада, Доминикан Республикасы, Мексика, Аргентина, Сальвадор, Гватемала және Гондурас сияқты көптеген американдық елдер тарапынан қабылданды; алайда, соңғы төрт ел ISDB Tb пайдасына өз шешімдерін өзгертті. Pan American жер үстілік теледидары 2-6 (VHF төменгі диапазоны, 54-88 МГц, Еуропада I диапазоны деп аталады), 7-13 (VHF жоғарғы диапазоны, 174-216 МГц, басқа жерлерде III диапазоны деп аталады) және 14-51 (UHF теледидар диапазоны, 470-698 МГц, басқа жерлерде IV және V диапазондары) аналогтық арналарда жұмыс істейді. Аналогтық таратудан айырмашылығы, ATSC арна нөмірлері радиожиіліктерге сәйкес келмейді. Оның орнына, виртуалды арна ATSC ағынының метадеректерінің бөлігі ретінде анықталады, сондықтан станция кез келген жиілікте хабар тарата алады, бірақ сол арна нөмірін көрсетуі мүмкін. Сонымен қатар, теледидарлық ретрансляторлар мен сигнал күшейткіштерін жер үстілік теледидар сигналын қайта тарату үшін пайдалануға болады, бұл нашар қабылдаумен аймақтарды қамту үшін қолданылмаған арнаны пайдалануды қамтиды. (Жиіліктерді бөлу кестелері үшін Панамерикандық теледидар жиіліктерін қараңыз). АҚШ-та аналогтық теледидар арналары 2-6, 7-13 және 14-51 тек LPTV аударма станциялары үшін қолданылады. 52-ден 69-ға дейінгі арналар әлі де кейбір жұмыс істеп тұрған станциялармен пайдаланылуда, бірақ егер телекоммуникациялық компаниялар станцияларды осы сигнал спектрін босату туралы хабарласа, олар босатылуы керек. Әдеттегідей, теледидар сигналдары көлденең поляризациямен таратылады.

The first National Television System Committee standard was introduced in 1941. This standard defined a transmission scheme for a black and white picture with 525 lines of vertical resolution at 60 fields per second. In the early 1950s, this standard was superseded by a backward compatible standard for color television. The NTSC standard was exclusively being used in the Americas as well as Japan until the introduction of digital terrestrial television (DTT). While Mexico has ended all its analog television broadcasts and the United States and Canada have shut down nearly all of their analog TV stations, the NTSC standard continues to be used in the rest of Latin American countries except for Argentina, Paraguay and Uruguay where PAL N standard is used while testing their DTT platform. In the late 1990s and early 2000s, the Advanced Television Systems Committee developed the ATSC standard for digital high definition terrestrial transmission. This standard was eventually adopted by many American countries, including the United States, Canada, Dominican Republic, Mexico, Argentina, El Salvador, Guatemala and Honduras; however, the four latter countries reversed their decision in favor of ISDB Tb. The Pan American terrestrial television operates on analog channels 2 through 6 (VHF low band, 54 to 88 MHz, known as band I in Europe), 7 through 13 (VHF high band, 174 to 216 MHz, known as band III elsewhere), and 14 through 51 (UHF television band, 470 to 698 MHz, elsewhere bands IV and V). Unlike with analog transmission, ATSC channel numbers do not correspond to radio frequencies. Instead, a virtual channel is defined as part of the ATSC stream metadata so that a station can transmit on any frequency but still show the same channel number. Additionally, free to air television repeaters and signal boosters can be used to rebroadcast a terrestrial television signal using an otherwise unused channel to cover areas with marginal reception. (see Pan American television frequencies for frequency allocation charts)

Analog television channels 2 through 6, 7 through 13, and 14 through 51 are only used for LPTV translator stations in the United States. Channels 52 through 69 are still used by some existing stations, but these channels must be vacated if telecommunications companies notify the stations to vacate that signal spectrum. By convention, broadcast television signals are transmitted with horizontal polarization.

Азия

Азиядағы құрлықтағы теледидар хабарларын тарату 1939 жылы Жапонияда NHK Broadcasting Institute of Technology институты жүргізген тәжірибелер сериясы арқылы басталды. Дегенмен, бұл тәжірибелер Тынық мұхитында Екінші дүниежүзілік соғыс басталған соң үзіліске ұшырады. 1953 жылдың 1 ақпанында NHK (Жапон хабар тарату корпорациясы) хабар таратуды бастады. 1953 жылдың 28 тамызында Азиядағы алғашқы коммерциялық телеарна – Nippon TV (Nippon Television Network Corporation) іске қосылды. Сонымен қатар, Филиппинде Оңтүстік-Шығыс Азиядағы алғашқы коммерциялық телеарна – Alto Broadcasting System (қазіргі ABS CBN Corporation) Америка Радио Корпорациясының (RCA) көмегімен 1953 жылдың 23 қазанында DZAQ TV құрлықтағы алғашқы коммерциялық телеарнасын іске қосты.

Цифрлық

1990 жылдардың ортасына қарай Еуропа бойынша цифрлық теледидарға қызығушылық артып, CEPT «Chester '97» конференциясын шақырды, онда цифрлық теледидарды ST61 жиілік жоспарына енгізу жолдары туралы келісімге келді. 1990 жылдардың соңында және 21 ғасырдың басында сандық жер үсті теледидарды енгізу ITU-ны ST61 жоспарын жою және оның орнына DTT таратуға арналған жаңа жоспарды қабылдау үшін өңірлік радиокоммуникациялық конференция шақыруға итермеледі. 2005 жылдың желтоқсанында Еуропалық Одақ 2012 жылға дейін барлық аналогты аудио және бейне теледидар таратуын тоқтатуға және барлық жер үсті теледидар таратуын цифрлық аудио және бейнеге ауыстыруға шешім қабылдады (барлық ЕО елдері DVB-T стандартын пайдалану туралы келісті). Нидерланды 2006 жылдың желтоқсанында, ал кейбір Еуропалық Одақ елдері 2008 жылы (Швеция) және 2009 жылы (Дания) көшуді аяқтады. Ұлыбритания 2007 жылдың соңында аймақтар бойынша аналогты таратуды тоқтатуды бастады, бірақ ол 2012 жылдың 24 қазанында ғана аяқталды. Норвегия 2009 жылдың 1 желтоқсанында барлық аналогты теледидар таратуын тоқтатты. Екі мемлекет (хабарламада нақты көрсетілмеген) 2012 жылға дейін техникалық шектеулерге байланысты көшуді жалғастыра алмайтыны туралы алаңдаушылық білдірді; Еуропалық Одақтың қалған мемлекеттері 2012 жылдың соңына дейін аналогты теледидар таратуын тоқтатты. Көптеген елдер сандық жер үсті теледидар жүйелерін әзірлеп, бағалап жатыр. Австралия DVB-T стандартын қабылдады және үкіметтің салалық реттеушісі, Австралия Коммуникация және Медиа органы, 2012 жылға дейін барлық аналогты таратуды тоқтатуды міндеттеді. Міндетті түрдегі цифрлық көшу 2009 жылдың басында кезең-кезеңмен басталды. Аналогты таратуды тоқтатудан алғашқы орталық 2010 жылы Виктория штатының шалғайдағы Милдура қаласы болды. Үкімет конверсия кезіндегі қиындықтарды азайту үшін бүкіл елдегі аз қамтылған үйлерді тегін цифрлық декодерлермен қамтамасыз етті. Австралияның ірі тегін телеарналарының барлығына цифрлық тарату лицензиялары берілді және олардың әрқайсысы өз нарықтарында кем дегенде бір жоғары және бір стандартты ажыратымдылықтағы арнаны таратуға міндетті. Солтүстік Америкада ATSC әзірлеген талаптар сандық жер үсті теледидар стандартына айналды. АҚШ-та Федералды коммуникация комиссиясы (FCC) аналогты қызметті тоқтатудың соңғы мерзімін 2009 жылдың 12 маусымына белгіледі. Барлық теледидар қабылдағыштарында енді ATSC стандартын қолдайтын DTT тюнері болуы керек. Канадада Канаданың радио, теледидар және телекоммуникация комиссиясы (CRTC) 2011 жылдың 31 тамызын метрополиялық аймақтарда және провинциялық орталықтарда жер үсті аналогты тарату қызметін тоқтату күні деп белгіледі. Мексиканың Федералды телекоммуникация институты (IFT) 2015 жылдың 31 желтоқсанында аналогты жер үсті теледидар таратуын тоқтатты.

By the mid 1990s, the interest in digital television across Europe was such the CEPT convened the "Chester '97" conference to agree on means by which digital television could be inserted into the ST61 frequency plan. The introduction of digital terrestrial television in the late 1990s and early years of the 21st century led the ITU to call a Regional Radiocommunication Conference to abrogate the ST61 plan and to put a new plan for DTT broadcasting only in its place. In December 2005, the European Union decided to cease all analog audio and analog video television transmissions by 2012 and switch all terrestrial television broadcasting to digital audio and digital video (all EU countries have agreed on using DVB T). The Netherlands completed the transition in December 2006, and some EU member states decided to complete their switchover as early as 2008 (Sweden), and (Denmark) in 2009. While the UK began to switch off analog broadcasts, region by region, in late 2007, it was not completed until 24 October 2012. Norway ceased all analog television transmissions on 1 December 2009. Two member states (not specified in the announcement) expressed concerns that they might not be able to proceed to the switchover by 2012 due to technical limitations; the rest of the EU member states had stopped analog television transmissions by the end 2012. Many countries are developing and evaluating digital terrestrial television systems. Australia has adopted the DVB T standard and the government's industry regulator, the Australian Communications and Media Authority, has mandated that all analog transmissions will cease by 2012. Mandated digital conversion started early in 2009 with a graduated program. The first centre to experience analog switch off was the remote Victorian regional town of Mildura, in 2010. The government supplied underprivileged houses across the nation with free digital set top converter boxes in order to minimize conversion disruption. Australia's major free to air television networks were all granted digital transmission licenses and are each required to broadcast at least one high definition and one standard definition channel into all of their markets. In North America, a specification laid out by the ATSC has become the standard for digital terrestrial television. In the United States, the Federal Communications Commission (FCC) set the final deadline for the switch off of analog service for 12 June 2009. All television receivers must now include a DTT tuner using ATSC. In Canada, the Canadian Radio television and Telecommunications Commission (CRTC) set 31 August 2011 as the date that terrestrial analog transmission service ceased in metropolitan areas and provincial capitals. In Mexico, the Federal Telecommunications Institute (IFT) discontinued the use of analog terrestrial television on 31 December 2015.