Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испаниядағы қала Dénia (lang es) – Испанияның Аликанте провинциясындағы тарихи жағалау қаласы, Коста Бланкада Аликанте мен Валенсияның арасында орналасқан және Марина-Альта аймағының орталығы әрі сот орыны. Денияның тарихи мұрасына ибериялықтар, гректер, римдіктер, ислам, Наполеон және христиандық цивилизациялардың ықпалы тиген. 2024 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 49 700 адамды құрайды, бірақ жаз айларында туристердің келуімен бұл көрсеткіш екі еседен астам артады.
a city in Spain
Dénia (lang es) is a historical coastal city in the province of Alicante, Spain, on the Costa Blanca halfway between Alicante and Valencia, and the capital and judicial seat of the comarca of Marina Alta. Denia's historical heritage has been influenced by Iberian, Greek, Roman, Islamic, Napoleonic and Christian civilizations. as of 2024, it had a population of 49,700, although this is more than doubled by tourism during the summer months.
Тарих
Бұл жерде адамдар ежелгі заманнан бері қоныстанғандығының куәліктері бар, ал жақын жердегі төбелерде маңызды Иберия ескерткіштері сақталған. Б.з.д. 4 ғасырда бұл Марсель немесе Эмпури грек колониясы болған, мүмкін, Страбон айтқан Hēmeroskopeion (Ημεροσκοπείον) – “күзет мұнарасы”. Пуника соғыстарында Римнің одақтасы болды, кейін Диана құдайының атымен аталып, Рим империясының құрамына кірді. Б.з.д. 1 ғасырда Квинт Серторий мұнда римдік теңіз базасын құрды. 636-696 жылдары вестготтар билігінде Толедоға бағынышты епископтық орын болды. Иберияны мұсылмандар басып алғаннан кейін және Кордова халифатының таратылуынан соң Дения (دانية, ) Валенсия жағалауының және Ибицаның бір бөлігін билеген Тайфа мемлекетінің астанасы болды. Мұжахид ибн Юсуф ибн Али бастаған сақалиба – құлдар, халифаттың әлсіреуінен пайдаланып, Дения провинциясын бақылауға алды. Сақалибалар өздерін босатып, мемлекетті басқарды, оның ықпалы Майорка аралына және оның астанасына дейін жетті. 1076 жылы сақалиба тайфасы тәуелсіздігін жоғалтты, оны Сарагосаның билеушісі Ахмад аль-Муктадир басып алды, және 1091 жылға дейін Альморавидтердің шапқындарына дейін оның билігінде қалды. Мұсылман арабтары бұл жерде қамал-бекініс салды, ал қаланы төрт жылдай басып ұстаған француз әскері оны 19 ғасырдың басында қайта жаңартты. 1244 жылы христиандар қаланы қайта басып алды. Бұл қаланың құлдырауына себеп болды, мұсылман халқының көп бөлігі жер аударылғаннан кейін қала дерлік тоқтап қалды. Кейіннен Валенсия үкіметі оны қайта қоныстандырды. 1298 жылы феодқа айналдырылып, 1431 жылдан бастап Сандовал әулетінің иелігінде болды, бірақ қаланың өзі 1455 жылы Арагон тағына қайтарылды. 1487 жылдан бастап маркизат болған Дения, Испанияның Филипп III-нің сүйіктісі, Лерма герцогы Франсиско Гомес де Сандовал и Рохас арқасында көптеген жеңілдіктерге ие болды. Мористерді қуу туралы (1609) жарлық шығарылғаннан кейін тағы бір құлдырау кезеңі басталды, нәтижесінде 25 000 адам маркизатты тастап кетті, бұл жергілікті экономиканы қиын жағдайға түсірді. Испания мұрагерлік соғысы кезінде 1707 жылдың маусым айында Дения 9 000 француз әскерімен қоршалды, олар қала қабырғаларының бірнеше бөлігін артиллериямен бұзды, бірақ шілдедегі шабуылдары шағын гарнизонмен тойтарылды, шабуылдаушылардың көп шығынға ұшырауына байланысты 27 күннен кейін қоршау алынды. Дегенмен, сол жылдың қарашасында Дения француз әскерлерінің қолына түсті. 1713 жылы Утрехт шарты Людовик XIV-нің немересі Анжу герцогы Филиппті Испания королі (Филипп V ретінде) мойындады, осылайша Дения испан билігіне қайта оралды. Ол 1803 жылы испан тажымен қайта сатып алынды, содан кейін Дения сауда порты ретінде маңызды рөл атқара бастады. 1800 жылдан бастап 1930 жылдардың соңына дейін, Испания азаматтық соғысы басталарға дейін Денияда ағылшын құрғақ жеміс саудагерлері тұрды.
There is evidence of human habitation in the area since prehistoric times and there are significant Iberian ruins on the hillsides nearby. In the 4th century BC it was a Greek colony of Marseille or Empúries, perhaps the one mentioned by Strabo as Hēmeroskopeion (Ημεροσκοπείον) (meaning "watchtower"). It was an ally of Rome during the Punic Wars, and later was absorbed into the Roman Empire under the name of Dianium (after their goddess Diana). In the 1st century BC Quintus Sertorius established a Roman naval base here. From 636696, under Visigothic rule, it was the seat of a bishop subordinate to Toledo. After the Muslim conquest of Iberia and the dissolution of the Caliphate of Córdoba, Dénia (دانية, ) became the capital of a Taifa kingdom that reigned over part of the Valencian coast and Ibiza. Slavic Muslim slaves, saqālibah, led by Mujahid ibn Yusuf ibn Ali, profited from the progressive crumbling of the Caliphate's superstructure to gain control over the province of Dénia. The saqālibah managed to free themselves and run the kingdom, which extended its reach as far as the islands of Majorca and its capital es. The saqālibah taifa lost its independence in 1076, when it was captured by Ahmad al Muqtadir, lord of Zaragoza, under which it remained until the Almoravid invasion in 1091. The Muslim Arabs originally built the castle fortress, and the French, who occupied the city for four years during the Peninsular War, rebuilt it in the early 19th century. The town was reconquered by the Christians in 1244. This caused a decline for the city, which remained nearly uninhabited after the exile of most of the Muslim population. It was later repopulated by the Valencian government. Created a fief in 1298, it was held by the de Sandoval family from 1431, although the city itself was returned to the Aragonese crown in 1455. A marquisate from 1487, Dénia gained many privileges thanks to Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Duke of Lerma, a favourite of Philip III of Spain. It suffered a further period of decay after the decree of Expulsion of the Moriscos (1609), by which 25,000 people left the marquisate, leaving the local economy in a dismal state. During the War of the Spanish Succession Dénia was besieged by 9,000 French troops in June 1707, who broke down several sections of the town walls using cannon, but their attacks in July were repulsed by the small garrison with great loss of life to the attackers resulting in the siege being raised after 27 days. Dénia, however, fell to the French forces that November. In 1713 the Treaty of Utrecht recognised Louis XIV's grandson Philip, Duke of Anjou, as King of Spain (as Philip V), so returning Dénia to Spanish rule. It was reacquired by the Spanish crown in 1803, after which Denia gained an increasingly important role as a trading port. A community of English raisin traders lived in Denia from 1800 until the time of the Spanish Civil War in the late 1930s.
Климат
Деньяның климаты Жерорта теңіздік (Köppen Csa), қыстары жұмсақ, жаздары ыстық. Жылдық орташа температура 18 °C (64 °F) жоғарылайды және жауын-шашын мөлшері шамамен ең суық айдың (қаңтар) орташа температурасы 12 °C (54 °F) шамасында, ал ең ыстық айдың (тамыз) орташа температурасы 26 °C (79 °F) шамасында. Қыркүйек және қазан айларында жауын-шашынның мөлшері 200 мм-ден асады, ал қараша айында 100 мм-ге жуық жауын-шашын жауады. Жаз – ең құрғақ маусым, бірақ толығымен жаңбырсыз емес, себебі ол орташа есеппен шамамен жаңбыр алады, алайда шілде айында жауын-шашын мөлшері 5 мм-ден кем болады, бұл ай ең күннөлді ай болып табылады. Күзде дауылдар жиі болады, жылына шамамен 15 дауылды күн тіркеледі. Қала жылына шамамен 2750 сағат күн сәулесін көреді.
Dénia has a Mediterranean climate (Köppen Csa), with mild winters and hot summers. The average annual temperature surpasses 18 °C (64 °F) and the rainfall amount is around The mean temperature of the coldest month (January) is around 12 °C (54 °F), while the mean of the hottest month (August) is around 26 °C (79 °F). Both September and October receive more than of rainfall while November receives close to 100mm as well. Summer is the driest season, but not rainless, as on average, it receives around although July is almost rainless as on average it receives under of rain, being the sunniest month as well. Storms are common in Autumn, averaging about 15 stormy days per year. The city enjoys around 2750 sunshine hours per year.
Көлік
Ибица мен басқа Балеар аралдарына паром күнделікті қатынайды. Қала сонымен қатар FGV басқаратын, Аликантеден таулар арқылы өтетін 1000 шақырымдық темір жол желісінің солтүстік терминалы болып табылады (халық арасында "Лимон экспресі" деп белгілі). Бұл ерекше туристік темір жол емес, жыл бойында көлік қызметін ұсынады және қала тұрғындарына арналған.
The ferry to Ibiza and the other Balearic Islands departs daily. The city also serves as the northern terminus for a 1000 railway line through the mountains from Alicante (popularly known as the Limón Express), run by FGV. This is not a specific tourist railway; it provides transport throughout the year and is geared to commuter use.
Мәдениет
Ошақ шашу мерекесі әр наурыз айында тойланады. Қаланың түкпір-түкпірінде үлкен қағаз қамырдан жасалған мүсіндер орнатылып, кейін өртеледі. "Теңіздегі бұқалар" деген мағына беретін Bous a la Mar шілде айында өтіледі. Апталық фестивальдің ең қызықты бөлігі – Маркиз де Кампо басты көшесімен шабатын бұқаларды тамашалау, ал оларды Жерорта теңізіне дейін қуып жететіндер, олармен бірге жасалған бұқалар аренасына батыл кіреді. 1974 жылдан бері суретші әрі мүсінші Жоан Кастежон осы қалада тұрады. 1999 жылы қала оны Денияның құрметті ұлы деп жариялады. 2015 жылдан бері Дения ЮНЕСКО-ның Гастрономиялық шығармашылық қаласы атағын иеленді. Las Marinas аймағында танымал шеф-аспаз Кике Дакостаның 3 жұлдызды Мишлен мейрамханасы орналасқан.
The bonfire festival is celebrated each March. Huge papier mâché statues called fallas are set up throughout the town, and then set ablaze. The Bous a la Mar (meaning "Bulls at the Sea") is held in July. The highlight of this week long festival is watching bulls run down the main street Marqués de Campo, only to be chased into the Mediterranean sea by those daring enough to enter a makeshift bull ring with them. Since 1974 it has been home to painter and sculptor Joan Castejón. The town honored him as an Adoptive Son of Dénia in 1999. Since 2015 Dénia has been an UNESCO Creative City of Gastronomy. The celebrity Chef Quique Dacosta has a 3 star Michelin restaurant in the Las Marinas area of the city.
Спорт
Дениа қаласының жергілікті футбол командасы Club Deportivo Dénia деп аталады және Испанияның үшінші лигасынде ойнайды.
Dénia's local football team is called Club Deportivo Dénia, and plays in Spain's Third Division.