Кіріспе
Моторлық жүйе – жүйке жүйесіндегі қозғалыс функцияларын, яғни қозғалысты қамтамасыз ететін орталық және шеткі құрылымдар жиынтығы. Шеткі құрылымдарға қаңқа бұлшықеттері және бұлшықет тіндерімен жүйкелік байланыстар жатуы мүмкін. Моторлық жүйе – бұлшықет жүйесімен және қан айналымы жүйесімен тығыз байланысты биологиялық жүйе. Моторлық дағдыны меңгеру үшін моторлық жүйе бұлшықеттердің жұмыс жағдайын – ыстық немесе суық, керілген немесе бос, сондай-ақ физиологиялық шаршауды ескере алуы керек.
The motor system is the set of central and peripheral structures in the nervous system that support motor functions, i. e. movement. Peripheral structures may include skeletal muscles and neural connections with muscle tissues. The motor system is a biological system with close ties to the muscular system and the circulatory system. To achieve motor skill, the motor system must accommodate the working state of the muscles, whether hot or cold, stiff or loose, as well as physiological fatigue.
Пирамидалық қозғалтқыш жүйесі
Пирамидалық қозғалыс жүйесі, пирамидалық жол немесе кортикоспинальді жол деп те аталады, ми қабығының қозғалыс орталығында басталады. Кортикоспинальді жолда жоғарғы және төменгі моторлық нейрондар болады. Қозғалыс импульстері қозғалыс аймағының алып пирамидалық жасушаларынан немесе Бетц жасушаларынан басталады, яғни ми қабығының орталық алдындағы жиыры (precentral gyrus). Бұл кортикоспинальді жолдың жоғарғы моторлық нейрондары (UMN) болып табылады. Бұл жасушалардың аксондары ми қабығының тереңдігінен корона радиатаға, содан кейін ішкі капсулаға өтеді, ішкі капсуланың артқы тармағы арқылы өтіп, мидың ортасы мен сопақша миға қарай төмен түседі. Сопақша мидың төменгі бөлігінде осы талшықтардың 90-95% -ы кесіліп өтеді (қарсы жаққа өтеді) және қарсы жақтағы омыртқа миының бүйірлік жолағының ақ затына түседі. Қалған 5-10% сол жаққа өтеді. Аяқ-қолдарға бағытталған талшықтардың 100% -ы қарсы жаққа өтеді. Кортикоспинальді жолдың талшықтары омыртқа миының сұр затының алдыңғы мүйізінде әртүрлі деңгейде аяқталады. Осы жерде кортикоспинальді жолдың төменгі моторлық нейрондары (LMN) орналасқан. Перифериялық моторлық жүйкелер қозғалыс импульстерін алдыңғы мүйізден ерікті бұлшық еттерге жеткізеді.
Экстрапирамидалық қозғалтқыш жүйесі
Экстрапирамидалық моторлық жүйе моторлық модуляция жүйелерінен, әсіресе базальдық ганглиялар мен мишадан құралады. Толық ақпарат алу үшін "Экстрапирамидалық жүйе" бетіне қараңыз.