Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ко-Фи-Фи-Ле (Ко Фи Фи Ле немесе Ко Фи Фи Ле) — Андаман теңізіндегі Фи-Фи архипелагының аралы. Ол Таиландтың Краби провинциясында орналасқан және Хат Нопфарат Тхара – Му Ко Фи Фи ұлттық паркінің құрамына кіреді.
Island in the Andaman Sea
Ko Phi Phi Le or Ko Phi Phi Leh (เกาะพีพีเล, , ) is an island of the Phi Phi Archipelago, Andaman Sea. It is in the Krabi province of Thailand and is part of Hat Noppharat Thara–Mu Ko Phi Phi National Park.
География
Ко-Фи-Фи-Ле аралы – архипелагтың аумағы бойынша екінші үлкен аралы, ең үлкені – Ко-Фи-Фи-Дон. Арал тік әктас төбелерден тұратын сақина тәрізді, ол екі шалшық шығанақты – Майя шығанағы мен Лох Саманы қоршап тұр. Су деңгейі төмендеген кезде Майя шығанағына теңізден тікелей қайықпен жеткізу мүмкін емес, себебі судың тереңдігі аз және кораллдар бар. Қайықтар Лох Саманың терең бөлігінде тоқтауы керек, ал адамдар Майя шығанағына жету үшін жартастар мен орманның қысқа бөлігінен өтуі қажет. Сонымен қатар, кіреберісінде шағын коралл рифі бар Пи Лей деп аталатын үлкен, шалшық тілігі бар шығанақ бар. Майя шығанағында биолюминесцентті планктон мекендейді.
Ko Phi Phi Le, in area, is the second largest island of the archipelago, the largest being Ko Phi Phi Don. The island consists of a ring of steep limestone hills surrounding two shallow bays, Maya Bay and Loh Samah. During low tide, Maya Bay cannot be accessed directly from the sea via boat, due to shallow waters and coral. Boats must anchor at the deeper Loh Samah, requiring people to walk through a short section of rocks and jungle to reach Maya Bay itself. There is also one large shallow fjord like inlet called Pi Ley with a small coral reef at the entrance. Maya Bay harbors bioluminescent plankton.
Туризм
Хат Нопфарат Тхара–Му Ко Фи Фи ұлттық паркі 2015 жылдың қазан айынан 2016 жылдың мамыр айына дейін 1,2 миллион туристен 362 миллион бат кіріс түстірді, оның 77 пайызы шетелдік қонақтарды құрады. Шағын шығанақ шамамен төрт жылдық жабық тұрғаннан кейін 2022 жылдың басында туристерге қайта ашылды.
Hat Noppharat Thara–Mu Ko Phi Phi National Park as a whole, from October 2015 to May 2016, generated revenues of 362 million baht from 1.2 million tourists, 77 percent foreign. The cove reopened to tourists in early 2022, after nearly four years of closure.
Қоршаған орта мәселелері
1999 жылы түсірілген «Жағажай» фильміне байланысты дау туды, себебі 20th Century Fox компаниясы «жаннаттай» көрінуі үшін Ко-Фи-Фи-Ле аралының табиғи жағажайын бульдозермен тегістеп, ландшафтын өзгертті. Фильм түсірілімі кезінде кейбір құм төбелері өгертілді, жағажайды кеңейту үшін кокос пальмалары мен шөптер кесілді. Сондай-ақ, өндіріс тобы туристер қалдырып кеткен 5 тонна қоқысты тазалады. Оны қалпына келтіру және қайта отырғызу туралы ұсыныстар қабылданбады. Fox компаниясы жағажайды қалпына келтіру және табиғи күйіне қайтару үшін қаражат бөлді. Бірақ көптеген адамдар экожүйеге келтірілген зиянның өтеусіз екенін және қалпына келтіру әрекеттері сәтсіз аяқталғанын айтты. Сот процестері жылдар бойы созылды. 2006 жылы Таиландтың Жоғарғы соты фильм түсірудің қоршаған ортаға зиян келтіргені туралы апелляциялық сот шешімін бекітіп, зиянды бағалау жұмыстарын жүргізуді тапсырды. Сотталушылардың ішінде 20th Century Fox компаниясы мен бірқатар тай үкіметінің шенеуніктері болды. Ұлттық парктері, жабайы табиғат және өсімдіктерді қорғау департаменті туристердің теңіз туризмінің орталарында қоршаған ортаны жойғалы жатқанына алаңдап, туристердің санын бақылау жолдарын қарастырып жатыр. Бұл қадамға теңіз ғалымы Тон Тамронгнавасават бастамашы болды, ол Майя жағажайына көптеген туристердің жиналған суреттерін жариялады. Тонның мәлімдемесіне сәйкес, 2016 жылғы төмен маусымда Майя жағажайына күніне шамамен 5000 турист келіп, жағажайдың ұзындығы 250 метр, ені 15 метр ғана. Жағажайда 14 дәретхана бар. Паркке туристерден күніне 1,6 миллион бат түсім түседі. Тон мемлекеттік органдардың қоршаған ортаның сыйымдылығын ескермей, туристердің санын арттыруға бағытталған науқандар жүргізіп жатқанын айтты. 2018 жылдың наурыз айында тай билігі Майя жағажайын экологиялық зиянды жою үшін төрт айға жабатынын хабарлады. Жағажайға күніне шамамен 5000 адам келіп, күніне 200 қайық шығанақта тізгіндейтін. Теңіз биологтарының жүргізген зерттеулері шығанақты қоршап тұрған коралл рифтерінің 80 пайызы қайықтардың қозғалысы мен ластану салдарынан жойылғанын көрсетті, нәтижесінде теңіз өмірі дерлік жоқ болды. Майя жағажайы қайта ашылғанда келушілердің саны күніне 2000 адаммен шектеледі, ал қайықтар шығанақтың сыртында тоқтауға міндетті. 2018 жылдың маусым айында Транг қаласындағы Теңіз ұлттық паркінің 3-ші операциялық орталығы кораллдарды қалпына келтіру жұмыстарын бастады. Кораллдарды қалпына келтіру жүйесі мен әдістемесі Ocean Quest Global компаниясынан алынды. Reef Guardian Thailand сияқты жергілікті коммерциялық емес ұйымдар да қалпына келтіру жұмысына көмектесті. 2018 жылдың 1 қазанында Таиландтың Ұлттық парктері, жабайы табиғат және өсімдіктерді қорғау департаменті Майя жағажайының мерзімі белгіленбегенге дейін жабылатынын хабарлады, себебі жыл басындағы төрт айлық жабылу кезінде жүргізілген сынақтар экологиялық зиянның күтілгеннен әлдеқайда ауқымды екенін көрсетті. Офис директоры Сонгтам Суксаванг жағажайдың «өсімдіктермен бірге толығымен қирағанын» және экожүйе «қалыпқа келгенше» жаңадан ашылмағанын айтты. 2018 жылдың желтоқсан айында Майя шығанағының жағажайына қара ұшты рифтік акулалардың жүзіп жүргені байқалды. Жағажай маусымдағы тым көп туризм салдарынан туристерге жабылды. Теңіз биологтары акулалардың оралуын туристік шектеулердің экожүйенің жазылуына көмектесетінінің жағымды белгісі ретінде қабылдады. 2019 жылдың ақпан айына қарай шығанаққа бірнеше жергілікті түрлердің 15000-нан астам кораллдары отырғызылды. Қалпына келтіру жүйесі толығымен табиғи және бұл жобаға жасанды материалдар қолданылмады. Бұл тек табиғи құралдарды қолданатын әлемдегі ең ірі кораллдарды қалпына келтіру жобасы. COVID-19 пандемиясы кезінде саяхат шектеулері енгізілгендіктен, шығанақтың қалпына келтіру кезеңі ұзартылды. Қарақұйрықты акулалар қайтадан көбейе бастады. 2022 жылы шығанақ шектеулі протоколдар бойынша туристерге қайта ашылды: қайықтарға, жүзуге тыйым салынды және бір уақытта шектеулі сандағы келушілерге бір сағаттан артық емес сапарға рұқсат етілді.
Controversy arose regarding the 1999 production of the film The Beach, released February 2000, due to 20th Century Fox bulldozing and landscaping the natural beach setting of Ko Phi Phi Le to make it more "paradise like". The production altered some sand dunes and cleared some coconut trees and grass to widen the beach. The production company also removed 5 tonnes of garbage from the beach, left behind by tourists. Offers to restore this along with replanting were not accepted. Fox set aside a fund to reconstruct and return the beach to its natural state. Nevertheless, lawsuits were filed as many believed the damage to the ecosystem is permanent and restoration attempts failed. The lawsuits dragged on for years. In 2006, Thailand's supreme court upheld an appeals court ruling that the filming had harmed the environment and ordered that damage assessments be made. Defendants in the case included 20th Century Fox and some Thai government officials. The Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation claims to be investigating ways to control tourist numbers amid concerns that visitors are destroying the environment at marine tourism spots. The move was prompted by marine scientist Thon Thamrongnawasawat, who posted photos of large numbers of low season tourists packed onto small Maya Beach. According to Mr Thon, during low season 2016, about 5,000 tourists a day crowd onto Maya beach, which is just 250 metres long and 15 metres wide. The beach has 14 available toilets. Tourists are worth 1.6 million baht a day to the park. Thon said that state agencies were running campaigns to drum up tourist numbers with no regard for the environment's carrying capacity. In March 2018, Thai authorities announced that Maya Beach would be closed to tourists for four months to allow it to recover from environmental damage due to excessive visitor numbers. The beach had been receiving an estimated 5,000 visitors per day, while 200 boats per day set anchor in the bay. Surveys by marine biologists had found that 80 percent of the coral reefs surrounding the bay have been destroyed by boat traffic and pollution; marine life was virtually nonexistent as a result. When Maya Beach reopens visitor numbers will be limited to 2,000 people per day and boats will have to dock outside the bay. In June 2018, work on coral rehabilitation was initiated by the Marine National Park Operation Center 3 based in Trang. The coral rehabilitation system and methodology was obtained from Ocean Quest Global. Local non governmental organizations like Reef Guardian Thailand also lent their hands in the restoration efforts. On October 1, 2018, the Thai Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation announced that Maya Beach would be closed indefinitely, because tests performed during the four month closure earlier in the year found the ecological damage to be far more extensive than previously thought. The director of the office, Songtam Suksawang, said that the beach "was completely destroyed, along with the plants which covered it," and that reopening would not occur until the ecosystem "fully recovers to a normal situation." In December 2018, it was reported that blacktip reef sharks were seen swimming close to Maya Bay's beach. The bay had been closed to tourism in June due to the damage caused by mass tourism. Marine biologists took the return of the sharks as a positive signal that the tourist ban was allowing the ecosystem to heal. By February 2019, over 15,000 corals from several local species have been propagated in the bay. The system of rehabilitation is fully organic and no artificial or man made materials were introduced in the coral rehabilitation project. It is the largest coral rehabilitation project in the world that uses only natural means. The restoration period for the bay was lengthened due to travel restrictions during the COVID 19 pandemic. Blacktip sharks began breeding there again. In 2022, the bay reopened to tourists, under strict protocols of no boats, no swimming and no more than a one hour visit per person for a limited number of visitors at a time.