Теңіз сақталған аймақтары: экологиялық тұрақтылық, демалыс, жергілікті қауымдастықтарға пайда. Үлкені – Чагос теңіз паркі. Басқару түрлері туралы біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қорғау мақсатындағы қорғалған теңіз аймағы
Protected marine area for conservation purposes
Теңіз паркі – экологиялық тұрақтылыққа қол жеткізу, теңіз туралы білу мен түсінуді арттыру, теңізде демалыс және ойын-сауық қызметтерін дамыту, сондай-ақ жергілікті халықтар мен жағалаудағы қауымдастықтарға пайда әкелу үшін арнайы бөлінген теңіз (немесе көл) аумағынан тұратын белгіленген парк. Көптеген теңіз парктері ұлттық үкіметтердің басқаруында болады және «сулы» ұлттық парктері сияқты ұйымдастырылған. Ал теңіз қорғалған аймақтары мен теңіз қорықтары көбінесе ұлттық емес немесе үкіметтік емес ұйымдар, мысалы, қорғау органдарымен басқарылады. 2010 жылға дейін ең үлкен теңіз паркі Австралиядағы Ұлы Барьерлі Риф теңіз паркі болатын, оның ауданы 350 000 км² құрады. Бірақ Ұлыбритания Чagos теңіз паркін немесе Чagos архипелагын ашқанын жариялағаннан кейін бұл мәртебе өзгерді. Көп жағдайда теңіз паркінің шекарасын белгілеу және коммерциялық балық аулау кемелері мен басқа да теңіз кәсіпорындарын хабардар ету жеткілікті болса да, кейбір парктері өздерінің кереметін келушілерге көрсету үшін қосымша шаралар қолданады. Мұндай шараларға шыны түбі бар қайықтар, кішкентай суасты кемелері және терезелі теңіз асты құбырлары жатуы мүмкін. Жаңа Зеландияда теңіз қорығы – қорғау мақсатында теңіз парктерінен гөрі жоғары құқықтық қорғауға ие аймақ. Жаңа Оңтүстік Уэльсте штаттың барлық жағалау бойын қамтитын теңіз парктері құрылуы жоспарлануда. Франция мен оның аумақтарында тоғыз теңіз паркі бар, олар Parc naturel marin [fr] деп аталады.
A marine park is a designated park consisting of an area of sea (or lake) set aside to achieve ecological sustainability, promote marine awareness and understanding, enable marine recreational activities, and provide benefits for Indigenous peoples and coastal communities. Most marine parks are managed by national governments, and organized like 'watery' national parks, whereas marine protected areas and marine reserves are often managed by a subnational entity or non governmental organization, such as a conservation authority. The largest marine park used to be the Great Barrier Reef Marine Park in Australia, at 350,000 km² until 2010, when the United Kingdom announced the opening of the Chagos Marine Park or Chagos Archipelago. Although for many uses it is sufficient to designate the boundaries of the marine park and to inform commercial fishing boats and other maritime enterprises, some parks have gone to additional effort to make their wonders accessible to visitors. These can range from glass bottomed boats and small submarines, to windowed undersea tubes. In New Zealand a marine reserve is an area which has a higher degree of legal protection than marine parks for conservation purposes. In New South Wales, there are planned marine parks which will stretch along the coastline of the entire state. France and its territories are home to nine marine parks, known as Parc naturel marin [fr].
Ашық теңіз
Қазіргі кездегі теңіз қорықтарының көбісі жағалауға жақын, әсіресе ұлттық суларда орналасқан. Бұған негізгі себеп – халықаралық суларда теңізді басқарудың фрагменттілігі, ашық теңіздегі қолданыстағы ережелердің тиімсіз орындалуы және жиі дауласып отыратын елдердің күрделі бірлескен басқару қажеттілігі. Мұндай кедергілерді қалай еңсеруге болады? 2011 жылы, ерекше биологиялық, геологиялық және океанографиялық ерекшеліктерге негіздеме жасап, Жерорта теңізі ғылымы комиссиясы Жерорта теңізіндегі жағалаудың ешбір нүктесі басқа мемлекеттік құзыретына қарасты сулардан 200 теңіз шақырымынан аспайтын, жағалаудан жағалауға дейінгі сегіз ірі халықаралық "Теңіз бейбітшілік парктерін" құруды ұсынды. Мұндай "Бейбітшілік" парктерінің трансшекаралық құрылымы бұл мәселені шешіп, қатысушы жергілікті үкіметтерді ұлттық мүдделерінен жоғары тұрған ортақ мақсатқа жұмылуға ынталандырады, бұл қазіргі мемлекеттік талаптарға зиян келтірмейді. Greenpeace Батыс Тынық мұхитының "саңылауларын" теңіз қорықтары деп жариялау үшін үгіт жүргізуде. Сонымен қатар, олар әлемдік мұхиттардың 40 пайызын теңіз қорықтары ретінде қорғауды талап етуде.
Nearly all existing marine reserves have been set close to shore, mostly in territorial waters. A main reason for this lies in the fragmented nature of maritime governance in international waters, the poor enforcement of existing regulations in the High seas, plus the difficult co management that would be required of countries often in conflict. How to circumvent such obstacles? In 2011, based on unique biological, geological and oceanographic features, the Mediterranean Science Commission proposed the creation of eight large international, coast to coast "Marine Peace Parks" in the Mediterranean Sea where no coastal point is farther than 200 nautical miles from waters under another jurisdiction. The trans frontier structure of such 'Peace' Parks puts this problem aside, encouraging the local Governments involved to join forces in the pursuit of a cause higher than their national interest without prejudice to current national claims
Greenpeace is campaigning for the "doughnut holes" of the western pacific to be declared as marine reserves. They are also campaigning for 40 percent of the world’s oceans to be protected as marine reserves.