Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оқ-дәрі пайдаланудан бұрынғы қамал соғысы машиналары
Pre gunpowder fortress warfare machines
Қоршау машинасы – қамал соғысында ауыр қамал есіктерін, қалың қала қабырғаларын және басқа да бекіністерді бұзуға немесе айналып өтуге арналған құрылғы. Олардың кейбіреулері қозғалмайтын, жау бекіністеріне алыстан шабуыл жасау үшін орналастырылатын, ал енді біреулері дөңгелектері бар, олардың көмегімен жау бекінісіне жақындауға болады. Қамау мұнаралары сияқты түрлері көп, олар жаяу әскерге қабырғаға көтеріліп, қорғаушыларға шабуыл жасауға мүмкіндік береді, қабырғаларды немесе қақпаларды бұзатын тарау машиналарын және алыстан снарядтарды лақтыратын қарулар (баллисталар, катапульттар/требушеттер және осыған ұқсас конструкциялар) бар. Күрделі қоршау машиналары кейде осы түрлердің біріктірілген нұсқалары болатын. Қоршау машиналары көлемі жағынан кішкентай үйден бастап үлкен ғимаратқа дейін жете алады. Ежелгі заманнан бастап оқ-дәрінің пайда болуына дейін олар негізінен ағаштан жасалған, байланыстыру үшін арқан немесе былғары қолданылған, ал ең маңызды жерлерінде металл бөліктері болған. Олар кернеу, бұрылыс немесе требушеттердегідей, адам күші немесе қарсы салмақтар мен механикалық күштің арқасында күш жинап, қарапайым снарядтарды атуға қабілетті болды. Оқ-дәрінің және металлургияның дамуымен бомбалар, ал кейін ауыр артиллерия басты қоршау машиналарына айналды. Қоршау машиналары немесе артиллерия, сондай-ақ қамау жүргізу үшін қажетті сарбаздар, саперлер, оқ-дәрілер және көлік құралдары жиынтысы – қоршау колоннасы деп аталады.
A siege engine is a device that is designed to break or circumvent heavy castle doors, thick city walls and other fortifications in siege warfare. Some are immobile, constructed in place to attack enemy fortifications from a distance, while others have wheels to enable advancing up to the enemy fortification. There are many distinct types, such as siege towers that allow foot soldiers to scale walls and attack the defenders, battering rams that damage walls or gates, and large ranged weapons (such as ballistas, catapults/trebuchets and other similar constructions) that attack from a distance by launching projectiles. Some complex siege engines were combinations of these types. Siege engines are fairly large constructions – from the size of a small house to a large building. From antiquity up to the development of gunpowder, they were made largely of wood, using rope or leather to help bind them, possibly with a few pieces of metal at key stress points. They could launch simple projectiles using natural materials to build up force by tension, torsion, or, in the case of trebuchets, human power or counterweights coupled with mechanical advantage. With the development of gunpowder and improved metallurgy, bombards and later heavy artillery became the primary siege engines. Collectively, siege engines or artillery together with the necessary soldiers, sappers, ammunition, and transport vehicles to conduct a siege are referred to as a siege train.
Ежелгі Ассирия Рим империясы арқылы
Ең алғашқы қоршау машиналарын Мысырдың Орта патшалығы дәуірінде бейнеленген, қорғау қабырғаларына жақындау үшін жылжымалы шатырлы мұнаралар және баспалдақтардың бірлескен қолданылысы ретінде көруге болады. Ассириялықтар қамау машиналарын, соның ішінде ұрып-соғу қошқарларын пайдаланды, ал ежелгі Грецияда катапульта қолданысқа енді. Куш мемлекетінде б.з.д. 8 ғасырдан бастап қоршау мұнаралары мен ұрып-соғу қошқарлары салынды және кушиттердің қамау соғысында, мысалы, б.з.д. 715 жылы Ашмунейн қамалында қолданылды. Қамау машиналарын кеңінен пайдаланған алғашқы екі билеуші – Македонияның Филипп II және Ұлы Александр болды. Олардың үлкен машиналарын дамыту, Дмитрий Полиоркеттің б.з.д. 304 жылғы Хелеполисі ("Қалаларды жаулап алушы") сияқты әсерлі құрылыстарға әкелді: тоғыз қабатты, темірмен қапталған, биік және кең, салмағы зор. Ең көп қолданылатын машиналары – қарапайым ұрып-соғу қошқарлары немесе "торпақтар" болды, олар шабуылдаушыларға қабырғаларға немесе орға дейін белгілі бір қауіпсіздікпен жетіп алуға мүмкіндік беретін түрлі тапқыр тәсілдермен қозғалды. Теңіз қамауларында немесе шайқастарда, тарпаққа ұқсас машиналар (sambykē немесе sambuca) қолданылды. Бұл – жағалау қалаларының теңіз қабырғаларына теңізшілерді тасымалдау үшін арналған, тіреуішті және негізгі механизмге орнатылған алып баспалдақтар еді. Олар әдетте екі немесе одан көп кемені байланыстырып орнатылатын, ал кейбір sambykē-лердің жоғарғы бөлігінде альпинистерді жебелерден қорғайтын қалқандар болды. Жаудың жабдықтарын немесе тіпті қарсыластағы сарбаздарды ұстау үшін басқа да тіреуішті машиналар қолданылды, олар римдік корвустың алға бабалары болуы мүмкін. Сондай-ақ, қарсыластағы сарбаздарға ауыр салмақ түсіретін қарулар да қолданылды. Римдіктер жау қабырғаларын жерден үйірме (agger) салу арқылы немесе қабырғаларды тікелей шабуылдау арқылы, мысалы, Самниттік Сильвий қаласын қоршаудың алғашқы кезеңінде (б.з.д. 306 ж.) ұнатты. Жер үйірмесінде жұмыс істейтін сарбаздарды винея деп аталатын қоршаулар қорғады, олар ұзақ дәлізді құрады. Құрылыс кезінде дәліздің алдыңғы бөлігін қорғау үшін иілгіш тоқу қалқандар (plutei немесе plute) пайдаланылды. Кейде қолданылатын тағы бір римдік қамау машинасы гректердің Диадестің орнықты арықты толтыру машинасына ұқсас болды, бұл галерея (Византиялық Гегетордың қошқарлы машинасынан өзгеше) мускулус ("бұлшықет") деп аталды және ол саперлерге шабуылдық орнықты немесе топырақ жұмыстарын жасау үшін жапқыш ретінде ғана қолданылды. Ұрып-соғу қошқарлары да кеңінен таралған. Рим легиондары алғаш рет б.з.д. 200 жылы қамау мұнараларын қолданды; б.з.д. бірінші ғасырында Юлий Цезарь Галлиядағы Укселодунум қамалында он қабатты қамау мұнарасын пайдаланды.
The earliest siege engines appear to be simple movable roofed towers used for cover to advance to the defenders' walls in conjunction with scaling ladders, depicted during the Middle Kingdom of Egypt. Advanced siege engines including battering rams were used by Assyrians, followed by the catapult in ancient Greece. In Kush siege towers as well as battering rams were built from the 8th century BC and employed in Kushite siege warfare, such as the siege of Ashmunein in 715 BC. The first two rulers to make use of siege engines to a large extent were Philip II of Macedonia and Alexander the Great. Their large engines spurred an evolution that led to impressive machines, like the Demetrius Poliorcetes' Helepolis (or "Taker of Cities") of 304 BC: nine stories high and plated with iron, it stood tall and wide, weighing The most used engines were simple battering rams, or tortoises, propelled in several ingenious ways that allowed the attackers to reach the walls or ditches with a certain degree of safety. For sea sieges or battles, seesaw like machines (sambykē or sambuca) were used. These were giant ladders, hinged and mounted on a base mechanism and used for transferring marines onto the sea walls of coastal towns. They were normally mounted on two or more ships tied together and some sambykē included shields at the top to protect the climbers from arrows. Other hinged engines were used to catch enemy equipment or even opposing soldiers with opposable appendices which are probably ancestors to the Roman corvus. Other weapons dropped heavy weights on opposing soldiers. The Romans preferred to assault enemy walls by building earthen ramps (agger) or simply scaling the walls, as in the early siege of the Samnite city of Silvium (306 BC). Soldiers working at the ramps were protected by shelters called vineae, that were arranged to form a long corridor. Convex wicker shields were used to form a screen (plutei or plute in English) to protect the front of the corridor during construction of the ramp. Another Roman siege engine sometimes used resembled the Greek ditch filling tortoise of Diades, this galley (unlike the ram tortoise of Hegetor the Byzantium) called a musculus ("muscle") was simply used as cover for sappers to engineer an offensive ditch or earthworks. Battering rams were also widespread. The Roman Legions first used siege towers c. 200 BC; in the first century BC, Julius Caesar accomplished a siege at Uxellodunum in Gaul using a ten story siege tower.
Филдер
Үнді, Шри-Ланка, Қытай және Оңтүстік-Шығыс Азия мемлекеттері мен империялары соғыс пилдерін қақпаларды бұзу үшін қолданған.
Indian, Sri Lankan, Chinese and Southeast Asian kingdoms and empires used war elephants as battering rams.
Орта ғасырлар
Орта ғасырлық құрылғыларға мангонел, онгер, баллиста, тартылатын требушет (б.з.д. 3 ғасырда Қытайда алғаш рет ойлап табылып, 4 ғасырда Еуропаға әкелінген) және қарсы салмақты требушет (12 ғасырда Марди бин Али ат-Тарсуси сипаттаған, бірақ шығу тегі белгісіз) кіретін. Бұл машиналар механикалық энергияны пайдаланып, үлкен снарядтарды лақтыру арқылы тас қабырғаларды қиратуға қолданылды. Сонымен қатар, қамалға шабуылдау үшін қоян (тарран) және қоршау мұнарасы – дөңгелекті ағаш мұнара қолданылды, ол шабуылшыларға қамал қабырғаларына көтеріліп, жаудың жебелерінен қорғанышпен өтуге мүмкіндік берді. Орта ғасырлардағы әскери қақтығыстың әдеттегі түрі – бір тараптың қарсыласының қамалын қоршауға алуы еді. Жақсы қорғалған жағдайда, олар қамалға тікелей шабуыл жасауға, немесе азық-түлік жеткізілімін тоқтатып, халықты аштыққа ұшыратуға, немесе қамалдың қорғанысын бұзуға немесе айналып өтуге арналған соғыс машиналарын қолдануға таңдау жасауға мүмкіндік алды. Қорғаушы әскерлер де қорғаныс үшін требушеттер мен катапульттерді пайдаланды. Басқа тактикаларға қамал қабырғаларын өртеу кірді, мұның мақсаты жеке тастарды біріктіретін цементті әлсіретіп, оларды оңай құлатуға мүмкіндік беру еді. Тағы бір жанама тәсіл – қабырғалардың астына туннельдер қазу арқылы негізін әлсірету және оларды жою болды. Үшінші тактика – қабырғадан ауру жануарлардың немесе адам денелерін лақтыру, бұл қорғаушыларды ауру тарату арқылы қарсыласудан бас тартуға мәжбүрлеу үшін қолданылған, биологиялық соғыстың ерте түрі еді.
Medieval designs include a large number of catapults such as the mangonel, onager, the ballista, the traction trebuchet (first designed in China in the 3rd century BC and brought over to Europe in the 4th century AD), and the counterweight trebuchet (first described by Mardi bin Ali al Tarsusi in the 12th century, though of unknown origin). These machines used mechanical energy to fling large projectiles to batter down stone walls. Also used were the battering ram and the siege tower, a wooden tower on wheels that allowed attackers to climb up and over castle walls, while protected somewhat from enemy arrows. A typical military confrontation in medieval times was for one side to lay siege to an opponent's castle. When properly defended, they had the choice whether to assault the castle directly or to starve the people out by blocking food deliveries, or to employ war machines specifically designed to destroy or circumvent castle defenses. Defending soldiers also used trebuchets and catapults as a defensive advantage. Other tactics included setting fires against castle walls in an effort to decompose the cement that held together the individual stones so they could be readily knocked over. Another indirect means was the practice of mining, whereby tunnels were dug under the walls to weaken the foundations and destroy them. A third tactic was the catapulting of diseased animals or human corpses over the walls in order to promote disease which would force the defenders to surrender, an early form of biological warfare.
Қазіргі заман
Оқ-дәрінің пайда болуымен, аркебус және пушка сияқты атыс қарулары – соңында, петарда, миномет және артиллерия жасалды. Бұл қарулардың тиімділігі соншалық, қала қабырғалары сияқты бекіністер төмен және қалың болуы керек болды, бұл Вабанның жобаларында жақсы көрінеді. Далалық артиллериядан ерекшеленетін, арнайы қоршау артиллериясының дамуы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда жеделдеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, Үлкен Берта сияқты алып қоршау қарулары сол кездегі қазіргі қамалдарға қарсы қолданылу үшін жасалды. Қоршау артиллериясының шыңы неміс «Шверер Густав» қаруымен жетістікке жетті, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың басында жасалған алып калибрлі теміржол пушкасы еді. «Шверер Густав» бастапқыда француздық Мажино бекініс желісін бұзу үшін қолданылуы жоспарланған, бірақ уақытында аяқталмады және (заманның белгісі ретінде) Мажино желісі тікелей шабуылдың орнына жылдам механикаландырылған күштермен айналып өтілді. Қазіргі заманғы қоршау пушкаларын орналастыру және жылжыту үшін кеткен ұзақ уақыт оларды әуе шабуылына осал етті, сонымен қатар оларды заманауи соғыстың жылдам әскер қозғалысына жарамсыз етті.
With the advent of gunpowder, firearms such as the arquebus and cannon—eventually the petard, mortar and artillery—were developed. These weapons proved so effective that fortifications, such as city walls, had to be low and thick, as exemplified by the designs of Vauban. The development of specialized siege artillery, as distinct from field artillery, culminated during World War I and World War II. During the First World War, huge siege guns such as Big Bertha were designed to see use against the modern fortresses of the day. The apex of siege artillery was reached with the German Schwerer Gustav gun, a huge caliber railway gun, built during early World War II. Schwerer Gustav was initially intended to be used for breaching the French Maginot Line of fortifications, but was not finished in time and (as a sign of the times) the Maginot Line was circumvented by rapid mechanized forces instead of breached in a head on assault. The long time it took to deploy and move the modern siege guns made them vulnerable to air attack and it also made them unsuited to the rapid troop movements of modern warfare.