Кіріспе

1970 жылы АҚШ кемесін басып алу

"СС Колумбия Игл" оқиғасы – 1970 жылдың наурыз айында АҚШ туымен жүзетін "Колумбия Игл" сауда кемесінде болған көтеріліс. Екі экипаж мүшесі бомба және тапаншамен қорқытып, кемені басып алып, капитанын Камбоджаға бағыт беруге мәжбүр етті. Кеме Вьетнам соғысы кезінде АҚШ Әуе күштері қолданатын напалм бомбаларын тасымалдау бойынша Әскери теңіз тасымалдау қызметімен шарт жасасқан және бастапқыда Таиландтың Саттахип портына бағытталған еді. Көтеріліс кезінде экипаждың 24 мүшесі екі құтқару шалпасына отырғызылып, Таиланд шығанағында қалып қойды, ал қалған экипаж Сиануквильге жақын шығанаққа кемемен бағытталды. Екі көтерілісші Камбоджа үкіметінен саяси пана сұрады, бастапқыда оларға рұқсат берілді, бірақ кейін тұтқындалып, түрмеге қамалды. "Колумбия Игл" 1970 жылдың сәуір айында АҚШ-тың бақылауына қайтарылды. Бұл – жақындағы тарихта АҚШ кемесінде болған жалғыз көтеріліс.

Колумбиялық бүркіт

"Колумбия Игл" – 1945 жылы Орегон штатының Портленд қаласындағы "Орегон кеме құрылысы корпорациясы" құрастырған, бастапқыда АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін суға түсірілген "Жеңіс" типіндегі жүк кемесі. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы соғыс аймақтарына барлық құрғақ жүк пен қару-жарақтарды тасымалдауға арналған. 1945 жылы "SS Pierre Victory" кемесі жапондықтардың үш камикадзе шабуылынан аман қалды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін "Pierre Victory" мал тасымалдау кемесіне айналдырылды, сондай-ақ "теңіз саяхатшысы" кемесі деп те аталды. "Pierre Victory" соғыстан қираған Польша мен Грекияға әр сапарында 780 жылқыдан тасымалдап, барлығы 6 сапар жасады. "SS Pierre Victory" Корея соғысына тауар жеткізетін сауда кемесі ретінде қызмет етті. "Жеңіс" типіндегі көптеген кемелер сияқты, "Pierre Victory" да соғыс аяқталғаннан кейін қызметтен босатылып, коммерциялық кеме компаниясына сатылды. 1968 жылы оны "Колумбия Steamship Company" сатып алып, "Колумбия Игл" деп атады және Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнам мен Таиландтағы Оңтүстік-Шығыс Азия порттарына жарақ-жабдық пен оқ-дәрілерді тасымалдау үшін Әскери теңіз тасымалдау қызметімен келісім шарт жасады. "Колумбия Игл" АҚШ туын көтерген кеме болғандықтан, ол Сауда флотының құрамына кірді және үкіметтік келісімшарт ережелеріне сәйкес соғыс аймағына әскери жабдықтарды тасымалдауға құқылы болды.

Клайд Уильям Маккей, кіші

Клайд Маккей 1944 жылы 20 мамырда Калифорния штатының Хемет қаласының жанында дүниеге келген. Оның әкесі сол кезде әскери қызметте болғандықтан, жиі отбасысынан алыс болып қалатын. Ол жасөспірім кезінде ішек бітелуі дұрыс диагнозы қойылмағандықтан, бір жыл бойы ауыр сырқатқа шалдықты. Осының салдарынан ол мектепте бір жыл жоғалтты. Ол орта мектепті бітірмей, сауда флотына қатысуға шешім қабылдады. Маккей 1963 жылы 23 қазанда сауда флотының құжаттарын алды және көп ұзамай Халықаралық теңізшілер одағына қосылды.

Алвин Леонард Глатковский

Алвин Глатковски 1949 жылдың 11 қыркүйегінде Грузия штатының Аугуста қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Глатковски туған кезде әскери қызметте болған, бірақ ол туғаннан кейін көп ұзамай отбасын тастап кеткен. Оның анасы Глатковски үш жасқа толғанда Ральф Хаган деген әскери-теңіз флотының үшінші дәрежелі машинисімен үйленген. Хаган Глатковскиге үйде болғанда зорлық көрсеткен, бірақ көбінесе қызметте немесе саяхатта болғандықтан, Глатковски ерте жасынан тәуелсіздікке үйренген. Өспірім шағында Глатковски Хаган теңізде болғанда отбасының басшысы рөлін атқарды, бұл Хаган үйге келгенде оны қатты ашуландырды. Ол көбінесе ашуын Глатковскиге зорлық-зомбылықпен төккен, соның салдарынан Глатковски он алты жасында үйден кетіп қалды. Глатковски Нью-Йоркке барып, Халықаралық теңізшілер одағының Гарри Лундеберг атындағы теңізшілер мектебіне оқуға түсті. Лундеберг мектебі сауда кемелерінде палубада, моторлық бөлімде және стюард ретінде жұмыс істеу үшін қажетті дағдыларды үйретеді. 1967 жылдың 17 сәуірінде Глатковски сауда кемесінің құжаттарын алды, онда ол АҚШ туымен жүзетін кемелерде бастапқы деңгейдегі жұмыстарға қабілетті екені көрсетілген.

Көтерілістің уақыт сызығы

Маккей мен Глатковски бұл операцияны біраз уақыттан бері қарастырып келді, бірақ кемеге қару әкелуден басқа ешқандай жоспарлары болмады. 1970 жылдың 14 наурызында Маккей мен Глатковски өздерімен контрабандалық жолмен әкелген қаруларын пайдаланып, SS Columbia Eagle кемесін басып алып, 150 жылдың ішінде американдық кемеде болған алғашқы қарулы бүлік жасады. Кеме Қорғаныс министрлігінің шарттық рейсімен Вьетнам соғысында қолдану үшін Таиландтағы АҚШ Әуе күштерінің базаларына напалм тасымалдап жүрген. Маккей мен Глатковски өздерінің әрекетін барынша аз экипаж мүшелерін араластыруға мүмкіндік беретіндей етіп жоспарлады, олар өз бостандықтарын, тіпті өмірін де тәуекелге тігуге дайын екенін жақсы білді. Кемеде бүлікшілерден басқа 13 ғана адам қалғанда, олар Камбоджа суларына бет алды, онда оларды батырлар ретінде қарсы алады деп күтті. Олар 15 наурыз күні түстен кейін Камбоджаның 12 мильдік (19 км) аумақтық шегінде тізгін салды. 16 наурызда сағат 09:51-де Денвер Сиам шығанағындағы жағалаудан 25 км қашықтықта, Камбоджа суларынан тыс жерге тізгін салды. Көп ұзамай Меллон 7-ші амфибиялық эскадрилья командирімен бірге аға офицер ретінде қосылды. Оңтүстік Вьетнамдағы базалардан екі CH 53 Sea Stallion тікұшағы Денверге қонды, визуалды бақылауға көмектесу үшін. Осы уақытта бүлікшілер кемені Камбоджаның принці Нородом Сианук үкіметіне тапсырып, өздерін соғысқа қарсы революционерлер деп жариялады және оларға баспана берілді.

Глатковский

Бірнеше ай түрмеде отырғаннан кейін Глатовский босатылды, Қытай және КСРО елшіліктерінен пана сұрағаннан соң, Пномпеньдегі АҚШ елшілігіне өздігінен барып тапсырды және сотқа тартылу үшін АҚШ-қа экстрадицияланды. Оған бүлік ұйымдастыру, адам ұрлау, шабуыл жасау және қызметтік міндеттерін орындамау айыптары тағылды. 1971 жылдың 2 наурызында Глатковский Лос-Анджелес округтік сотында бүлік және шабуыл жасағанын мойындады. АҚШ федералды судьясы Мануэль Реал төрт психиатрдың куәлігін тыңдады; психиатрлардың үшеуі Глатковскийдің қазіргі уақытта сау екенін және бүлік оқиғасы кезінде де сау болғанын хабарлады. Глатковский 6 айдан 10 жылға дейін федералды түрмеде жаза өтеуге үкім шығарылды және он жылдың сегізін Калифорниядағы федералды түрмеден міндетті түрде босатылған кезде өтеді. Ол содан кейін Қызыл Кхмерлерді іздеді. 1970 жылдың 4 қарашасында ол ресми түрде жоғалған деп жарияланды, бірақ оның орны әлі табылмады. Ричард Линнетт пен Роберто Лоидерманның "Арлан бүлігі" кітабының авторлары жазған "Пентхаус" журналындағы "Соңғы бүлікші" атты мақалаға сәйкес, 1991 жылы Камбоджадан әкелінген мәйіттің қалдықтары АҚШ Әскери-теңіз күштерінің сот-медициналық зертханасы – Гавайидегі Орталық идентификациялық зертханасы (CILHI) арқылы Клайд МакКейге тиесілі екені анықталды. Кейіннен оның денесі кремацияланып, күлі отбасы оның балалық шағын өткізген Калифорния штатының Хемет қаласындағы зиратқа жерленді.