Кіріспе

Англияның Оксфордшир графтығындағы қала және азаматтық приход.

Уантедж (/'wɒn/tɪdʒ/) – Англияның Оксфордшир графтығындағы тарихи сауда қаласы және азаматтық приход. Бұл қала Беркшир тарихи графтығының шегінде орналасқанымен, 1974 жылдан бері Оксфордширдің Уайт-Хорс ауданының құрамына кіреді. Қала Леткомб бұлағының жанында, Абингдоннан оңтүстік-батысқа қарай 8 миль (13 км), Редингтен солтүстік-батысқа қарай 24 миль (39 км), Оксфордтан оңтүстік-батысқа қарай 15 миль (24 км) және Ньюбериден солтүстік-батысқа қарай 14 миль (23 км) қашықтықта жатыр. 849 жылы осы қалада Ұлы Альфред патша дүниеге келген.

Тарих

Уантедж – шағын римдік елді мекен болған, бірақ топонимнің шығу тегі біршама белгісіз. Ол көне ағылшын тіліндегі "тарталып азаятын өзен" деген мағына беретін сөз тіркесінен шыққан деп саналады. Уантедж 1086 жылғы "Домсдей кітабында" айтылады. Оның құны 61 фунт стерлинг болған және 1190 жылы Ричард I оны Альбемарл графына өткізгенге дейін корольдің меншігінде болды. 1246 жылы Генрих III қалаға апталық сауда жасау құқығын берді. Англия азамат соғысы кезінде Уантедж қаласында роялистер әскері орналасқан. Ол Британдық Қызыл Крест қоғамын құруға өте белсенді қатысты.

Басқару

Уантедж қалалық кеңесі 16 кеңесшіден тұрады, олардың барлығы (2023 жылғы мамыр сайлауының нәтижесі бойынша) Либерал-демократтар партиясының өкілдері. Бұл қауым Ақ Ат аңғары ауданының құрамына кіреді. 1974 жылға дейін Уантеджде екі жергілікті басқару органы болды: Уантедж ауылдық округі, кеңсесі Бельмонтта, Уантедж қаласында орналасқан, және Уантедж қалалық округі, кеңсесі Портвейде болған. Бұл екі орган 1972 жылғы Жергілікті басқару туралы заңға сәйкес таратылып, Ақ Ат аңғары аудандық кеңесінің құрамына енді. Осы кезде Уантедж Беркшир облысынан Оксфордшир облысына қосылды. Уантедж сайлау округін қазіргі таңда консерваторлық партиядан Дэвид Джонстон атқарады, ол 2019 жылғы жалпы сайлауда бұрынғы депутат Эд Вайзи қайта сайланудан бас тартқаннан кейін алғаш рет сайланды. Дидкот, Фарингдон және Уоллингфорд қалалары да Уантедж сайлау округінің құрамына кіреді. 2019 жылғы жалпы сайлауда Уантедж сайлау округінде тіркелген сайлаушылардың саны 90 876 адамды құрады.

География

Уантедж Бель-Хорс аңғарындағы Беркшир Даунс тіктелігінің етегінде орналасқан. Блэк Бушес және жақын маңдағы ауылдарда жарыс аттарына арналған тұрақтар бар, ал Ист Хендред, Леткомб Бассетт, Локинг және Уффингтон ауылдарында жарыс шаруашылықтары орналасқан. Уантедж батыста Белмонт және шығыста Чарлтон елді мекендерін қамтиды. Солтүстікке қарай орналасқан Гроув әлі де дерлік бөлек және жеке приход болып табылады. Уантедж приходының солтүстік жиегінен оңтүстікке қарай Доунсқа дейін созылып, Чейн Хилл, Эдж Хилл, Уантедж Даун, Фурзевик Даун және Латтин Даунды қамтиды. Эджхилл бұлақтары Манор Роуд пен Спайк Лодж шаруашылықтары арасында пайда болады, ал Леткомб Брук өзені қаладан өтеді. Уантеджде Вейл және Даунленд мұражайы орналасқан. Үлкен базар алаңында король Альфредтің мүсіні орналасқан, оның төңірегінде 18 ғасырға дейін салынған фасады бар дүкендер орналасқан. Одан тыныш көшелер тарайды, соның ішінде үлкен Англия шіркеуіне қарайтын көше де бар. Уантедж – Томас Хардидің «Жүсіп қараңғы» романындағы «Альфредстон».

Көлік

Уантедж B4507 аңғар жолының, Стрейтли мен Сиренсестер арасындағы A417 жолының, Аңгерфорд (және M4 автожолының 14-шы тоғысы) мен Оксфорд арасындағы A338 жолының және Ньюбериге баратын B4494 жолының қиылысында орналасқан. Уантедж Оксфорд қаласын және басқа да жақын маңдағы қалалар мен ауылдарды байланыстыратын автобус қызметтері арқылы жақсы байланыстырылған. Stagecoach West әр 20 минут сайын Оксфорд, Камнор және Уантедж арасында S9 қызметін жүргізеді. Оксфорд автобус компаниясы әр 30 минут сайын Оксфорд, Абингдон және Уантедж арасында cityX1 қызметін жүргізеді. Thames Travel Didcot, Harwell Campus және Уантедж арасында X35 коннекторын сағат сайын, Didcot, Milton Park және Уантедж арасында X36 коннекторын 30 минут сайын күндіз, дүйсенбіден сенбіге дейін (тек жұмыс күндері Harwell Campus-ке дейін, X35 және X36 арасында, апта күндері Уантедж және Harwell Campus арасында 20 минут сайын) және 67 қызметін сағат сайын Уантедж, Стенфорд-ин-де-Вейл және Фарингдон арасында жүргізеді, ал Pulhams Coaches 68 қызметін күніне 2-4 рет Уантедж, Аффингтон және Фарингдон арасында жүргізеді. Уантедж пен Оксфорд арасында сағатына жеті автобусқа дейін, ал Уантедж пен Дидкот арасында сағатына төрт автобусқа дейін жүреді. NS9 және cityNX1 түнгі автобустары жұма және сенбі күндері кешке жұмыс істейді, Уантедж, Абингдон және Оксфорд арасында түнгі қызмет көрсетеді. Уантеджте теміржол станциясы жоқ; Didcot Parkway, шығысқа қарай 8 миль қашықтықта, Рединг, Оксфорд, Лондон, Бристоль және Челтенхэм қалаларына бағыттары бар ең жақын станция. Ұлы Батыс магистралі Гровтан солтүстікке қарай (Уантеджден солтүстікке қарай 2 миль) орналасқан, онда бұрынғы Уантедж жолының теміржол станциясы болған. Ол 1964 жылы Бичингтің қысқартулары кезінде жабылған. Уантедж трамвай жолы Уантеджді Уантедж жолы станциясымен байланыстырған. Трамвайдың Уантедж аялдамасы Милл-стритте болды және оның ғимараты сақталған, бірақ маршруттың іздері аз қалды. Трамвайдың локомотивтерінің бірі, Шаннон, басқаша атағы Джейн, Дидкот теміржол орталығында сақталған. Оксфордшир округі Кеңесі бұрынғы Уантедж жолының орнында теміржол станциясын ашуға ниетті. 2018 жылы жаңа Уантедж және Гроув Парквей станциясына арналған қосымша зерттеу жүргізілді, бұл станция Бристоль мен Оксфорд арасында жүретін жаңа қызметпен қамтамасыз етілуі мүмкін деген үмітпен. Ұсынылған станция 2021 жылы Network Rail-ден қолдау алды, жаңа Оксфордшир теміржол зерттеуі жарияланғаннан кейін, ол Уантедж/Гроувте жаңа станция салуды ұсынды, бұл қосымша магистральдық инфрақұрылымға байланысты. Уантеджге ең жақын әуежай Лондон Хитроу, қаладан шамамен 42 миль (68 км) шығыста орналасқан. Уилтс және Беркс каналының бір бөлігі еншіліктен өтеді.

Білім

Уантеджде бір мемлекеттік орта мектеп, Король Альфред академиясы және шамамен он бастауыш мектеп бар. 2011 жылы орта мектеп академияға айналды және сол жылы Ofsted ұйымы оны "Үздік" деп бағалады. 1873 және 2006 жылдар аралығында Уантеджде қыздарға арналған жеке англикандық Сент-Мэри мектебі орналасқан. 2006 жылы Сент-Мэри мектебі Ascot Heathfield мектебімен бірігіп, жабылды. 1926 жылы құрылған бұрынғы тәуелсіз дайындық мектебі – Сент-Эндрюс 2010 жылы толығымен жабылды. Фицварин мектебі – 3-19 жас аралығындағы ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған мектеп. 2014 жылы Ofsted ұйымы осы мектепті "Үздік" деп бағалады. Ол Уантедждің ежелгі иелері, Фитцвариндер отбасының құрметіне аталған, олар Шропширдегі Уиттингтон қамалында отырған күшті шекаралық лордтар болған. 2013 жылдың қазан айында Король Альфред академиясы, Чарлтон бастауыш мектебі және Уантедж CE бастауыш мектебі серіктестік құру үшін біріккен кезде Вейл академиясы тресті құрылды. Бұл трестті жергілікті директорлар, мекеме басшылары және басқа да мүдделі тараптар аймақтағы білім беру сапасын арттыру мақсатында құрды. 2013 жылы трест құрылғаннан бері аймақтағы тағы үш бастауыш мектеп оған қосылды. 2016 жылдың қыркүйегінде Vale Academy Trust Гроувта екі жастан он алты жасқа дейінгі балаларға арналған жаңа, тегін мектеп салу жоспарларын жариялады. Мектепке 1000-ға дейін оқушы қабылдау жоспарланған және 2019 жылы Уантедж және Гроувке жоспарланған кең ауқымды тұрғын үйлерді салуға дайындық ретінде ашылуы күтілген, бірақ ол әлі салынбаған (2021 жылдың наурызы).

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC South және ITV Meridian ұсынады. Телевизиялық сигналдар Оксфорд теледидар таратушысынан алынады. Уантедж қаласының жергілікті радиостанциялары: 95.2 FM жиілігінде BBC Radio Oxford, 102.6 FM жиілігінде Heart South және 106.4 FM жиілігінде Jack FM. Жергілікті газеттер – «Уантедж және Гроув Херальд» және «Оксфордшир Гардиан».

Сәулет

Уантедж кем дегенде 10 ғасырдан бері шіркеу орны болған, ал қазіргі Англия шіркеуінің Әулие Петір мен Пауыл шіркеуі 13 ғасырда салынған және содан бері көптеген қосымшалар жасалған. Әулие Петір мен Пауыл шіркеуінде 15 ғасырға жататын он жеті мизерикорд бар.

Даму

Соңғы жылдары төрт немесе одан көп маңызды тұрғын үй кешендері салынды. Кем дегенде бір кешен (жаңа денсаулық сақтау орталығын қоса алғанда) Оксфордқа қарай A338 тас жолының жанындағы бос жатқан жерге салынған. Ал қалған үшеуі бұрынғы қоқыс жинау орынының орнында, Леткомб бұлағының жанындағы жерді қайта жаңарту арқылы салынды. 2006 жылы Sainsbury супермаркетіне басымдық беріліп, коммерциялық құрылыс басталды. Бұл супермаркет бұрынғысынан екі есе үлкен және қалаға маңызды әсер етуі тиіс болды, ауылдық жерлерден келушілерді көбейту арқылы. Бұл әсердің оңтайлы болуы күтілді, қаланың тек қана саяхатшылар тоқтайтын жерге айналуының алдын алу және коммерциялық белсенділікті сақтау мақсатында. Қаланың сауда-өнеркәсіп палатасы демеушілік етіп, «Вантеджді жаңарту» атты іс-қимыл тобын құрып, ауданға бизнесті қайтару және қалаға жаңа серпіліс беруге тырысуда. 2011 жылы қаладағы құрылысқа қатысты белсенділік күш алды, Vanderbilt Homes компаниясы қала орталығына жақын ғимаратты бұзуға тырысқанда, олар бастапқыда ерте Грузин дәуіріндегі дүкендер қатарын аралас коммерциялық және тұрғын үй кешеніне айналдыруға рұқсат алған еді. Vanderbilt ғимараттарды толығымен бұзуға өтініш берді, бұл жергілікті тұрғындардың петициясын және қалалық кеңесінің қалауынша өтінішке бас тарту туралы үгіт-насихатты күшейтті, өйткені ғимарат ескі болғанымен, ескерткіштер тізімінде жоқ. Қаланың солтүстігінде 1500 үйден тұратын кешен салу жоспары да жергілікті наразылықтарды тудырды, бұл қаладағы тұрғын үй қорын 35%-ға арттыруға әкеп соқты. Тұрғындар петиция жинады, ал сол кездегі жергілікті депутат Эд Вайзи, әсіресе жергілікті жол инфрақұрылымының мүмкіндіктеріне қатысты алаңдаушылық білдірді. Қала A338 және A417 тас жолдарымен қамтамасыз етілген, бұл жолдар бір қатарлы қозғалысқа арналған. Ұсынылып отырған Вантедж құрылысы Гроув ауылы үшін жоспарланған 2500 үйден бір шақырымдай қашықтықта орналасқан және сол жол желісін пайдаланады. 2014 жылы Вантедж Үкіметтің «Ұлыбританияның үздік жоғары көшесі» сыйлығына ие болды, осылайша басқа да бірнеше қалаларды басып озып, Ұлыбританияның ең жақсы қала орталығы атанды.

Спорт және демалыс

Уантеджде Лигадан тыс футбол клубы бар: Оңтүстік футбол лигасының Альфредиан Парк стадионында ойнайтын Уантедж Таун ФК. Гров сонымен қатар Формула-1 конструкторы Уильямс Гран-при Инжинирингтің орналасқан жері. Уантедж және Гроув крикет клубының алғашқы тіркелген матчы 1863 жылы өткен. Клубтың үш командасы бар және олар Шарлтон, Уантеджде ойнайды. 2014 жылдың 12 қыркүйегінде 2014 жылғы Ұлыбритания турының қатысушылары шараның 6-шы кезеңінде Уантедж қаласынан өтті. Бәсекеге қатысушылар B4494 тас жолы арқылы Уантеджге кірді және A417 тас жолы арқылы Харвеллге, содан кейін Хемл Хемпстедтегі кезеңнің соңына қарай жол тартты. White Horse Harriers AC – Уантедж және Гроув қалаларындағы жеңіл атлетика клубы. Олар жыл сайын Гроувтен басталып, аяқталатын «Ақ ат» жартылай марафонын ұйымдастырады. Corallian Cycling Club 2016 жылы құрылды және Уантедж нарығынан (Market Place) тұрақты түрде достарша велосипед тебу шараларын ұйымдастырады.

Спорт

Ли Бедвелл (1994 жылы туған), «Свиндон Таун» клубының бұрынғы қақпашысы (қазір «Дидкот Таун» үшін ойнайды), Уантедж қаласында дүниеге келді. Рой Бертон (1951 жылы туған), бұрынғы «Оксфорд Юнайтед» және «Уитни Таун» қақпашысы, Уантедж қаласында дүниеге келген. Эдвард Коустон (1911–1998), бұрынғы ағылшын крикетшісі, Уантедж қаласында туған. Хью Джонс (1922–2007), бұрынғы ITV футбол комментаторы, Уантедж қаласында туған.