Кіріспе
Британдық мемлекет қайраткері Спенсер Комптон Кавендиш, Девонширдің 8-ші герцогы (23 шілде 1833 – 24 наурыз 1908), 1834 және 1858 жылдар аралығында Кейгли лорды Кавендиш, ал 1858 және 1891 жылдар аралығында Хартингтон маркизі атанды. Ол үш саяси партияда жетекші қызметтер атқарды: Төменгі палатада немесе Лордтар палатасында Либералдық партияны, Либералдық-унионисттік партияны және Консервативтік партияны басқарды. 1886 жылдан кейін ол көбінесе консерваторлармен бірге дауыс берді. Премьер-министр болу мүмкіндігінен үш рет бас тартты, өйткені жағдайлар оған қолайлы болған жоқ. Тарихшы және саясаткер Рой Дженкинс оны "тыныш мінезді және партиялық рухта аздық танытқан адам" деп сипаттады. Оның қызығушылықтары болғанмен, сол кездегі ең қаушатыр мәселелерге қатысты оларды көбінесе көрсетпеді.
Spencer Compton Cavendish, 8th Duke of Devonshire, (23 July 183324 March 1908), styled Lord Cavendish of Keighley between 1834 and 1858 and Marquess of Hartington between 1858 and 1891, was a British statesman. He has the distinction of having held leading positions in three political parties: leading the Liberal Party, the Liberal Unionist Party and the Conservative Party in either the House of Commons or the House of Lords. After 1886 he increasingly voted with the Conservatives. He declined to become prime minister on three occasions, because the circumstances were never right. Historian and politician Roy Jenkins said he was "too easy going and too little of a party man." He held some passions, but he rarely displayed them regarding the most controversial issues of the day.
Өмірбаян және білім
Девоншир 1858 жылы өзінің туысы Девоншир герцогы лауазымын алған Уильям Кавендиш пен Леди Бланш Кавендиштің (қызметтес аты Говард) үлкен ұлы болды. Лорд Фредерик Кавендиш және Лорд Эдвард Кавендиш оның кіші ағалары еді. Ол Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алып, 1854 жылы математикалық трипоста екінші дәреже алып, магистр ғылымы атағын алды. Кейін 1862 жылы құрметті заң докторы, ал 1878 жылы Оксфорд университетінде DCL дәрежесін алды. Өмірінің соңында ол білім беруге деген қызығушылығын 1892 жылдан бастап бұрынғы университетінің, ал 1907 жылдан өліміне дейін Манчестер университетінің канцлері ретінде жалғастырды. Ол 1877 жылдан 1880 жылға дейін Эдинбург университетінің лорд-ректоры болды. Консерваторлық партияның көптеген өкілдері оны ұзақ жылдар бойы "Гордонды сату" жағдайындағы басты кінәлі деп санады. Оның жалқау мінезі, соғыс министрі лауазымына ие болуына қарамастан, үкіметтің "кешіккеніне" назар аударатын апатпен байланыстыруға себеп болды; бірақ Гладстон мен Лорд Гранвилл одан кем жауапты емес еді.
Либералды одақтастық, 18861908
Хартингтон Глэдстоунның ирланд саясатына, әсіресе оның кіші інісі Лорд Фредерик Кавендиштің Феникс паркінде қаза табуынан кейін, күшейе түскен алаңдаушылық сезімге толы болды. 1885 жылғы желтоқсанда жаңа құрылған Ланкаширдің Россендейл округіне сайланғаннан кейін ол Глэдстонмен толығымен байланысын үзді. Глэдстонның Ирландияның өзін-өзі басқаруына қолдау білдіргеннен кейін құрылған үшінші үкіметінде қызмет етуден бас тартты (Жозеф Чемберлен сияқты емес, ол Жергілікті Өкімет Кеңесін қабылдады, бірақ кейін отставкаға кетті), және Бірінші Өзін-Өзі Басқару Заңына қарсы шыққаннан кейін Либералды Унионистердің жетекшісі атанды. 1886 жылғы жалпы сайлаудан кейін Хартингтон Премьер-министр болудан бас тартты, оның орнына Парламент Палатасындағы билік тепе-теңдігін сақтап, Лорд Солсберидің екінші консервативтік үкіметін артқы қатардан қолдады. 1887 жылдың басында Лорд Рэндольф Черчилль отставкаға кеткеннен кейін Солсбери отставкаға кетейін деп, Хартингтон басшылығымен үкімет құруды ұсынды, бірақ ол үшінші рет Премьер-министрлік қызметтен бас тартты. Оның орнына либералды унионист Джордж Гошен Черчилльдің орнына Қаржы Министрі болды. 1891 жылы Девоншир Герцогы титулын алғаннан кейін ол Лордтар Палатасына өтті, онда 1893 жылы Екінші Өзін-Өзі Басқару Заңына қарсы шығу үшін ресми ұсыныс жасады. Девоншир ақырында 1895 жылы Солсберидің үшінші үкіметіне Кеңес Лорды ретінде қосылды, ал 1900 жылдың наурызынан бастап Білім Министрлігінің Президенті де болды. 1902 жылы Лорд Солсбери өзінің туысы Артур Балфурдың пайдасына зейнеткерлікке шыққанда Девонширден Премьер-министр болу сұралмады. Ол 1903 жылы үкіметтен, ал келесі көктемде Жозеф Чемберленнің Тарифтік реформасына наразылық білдіріп, Либералды Унионисттік қауымдастықтан да кетті. Девоншир Чемберленнің ұсыныстары туралы былай деді: Мен [Чемберлен] талқылауға шақырылатын жобалар мен жоспарлардың ішінде оның өзінің жоспарындағыдан гөрі социалистік принциптері бар жобаларды табамын деп есептеймін, оны қорғау жүйесі деп санауға бола ма, жоқ па, бұл мемлекет сауда мен өнеркәсіптің бағытын реттеуге міндеттенетін жүйе, және бізге қайдан сатып алу керектігін, қайдан сату керектігін, қандай тауарларды өзімізде өндіру керектігін және қандайларын, егер дұрыс деп ойласақ, басқа елдерден импорттауға болатынын айтады. Балфур әртүрлі топтарды теңестіруге тырысып, Чемберлен мен еркін сауда жақтастарына үкіметтен кетуге рұқсат берді, Девоншир тепе-теңдікті сақтау үшін қалады деп үміттенді, бірақ ол ақырында Чарльз Томсон Ричи мен әйелінің қысымымен отставкаға кетті, олар оның жетекші либералдарды қамтитын үкіметке жетекшілік етуіне үміттенді. Бірақ 1907 жылдың күзінде оның денсаулығы нашарлап, жүрек әлсіздігінің ауыр белгілері оны қоғамдық жұмыстан бас тартуға және қысты шетелде өткізуге мәжбүр етті. Ол 1908 жылдың 24 наурызында Каннға демалысқа барғанда ауырғаннан кейін үйінде пневмониядан кенеттен қайтыс болды.
I venture to express the opinion that [Chamberlain] will find among the projects and plans which he will be called upon to discuss none containing a more Socialistic principle than that which is embodied in his own scheme, which, whether it can properly be described as a scheme of protection or not, is certainly a scheme under which the State is to undertake to regulate the course of commerce and of industry, and tell us where we are to buy, where we are to sell, what commodities we are to manufacture at home, and what we may continue, if we think right, to import from other countries. Balfour, trying to juggle different factions, had allowed both Chamberlain and Free Trade supporters to resign from the government, hoping that Devonshire would remain for the sake of balance, but the latter eventually resigned under pressure from Charles Thomson Ritchie and from his wife, who still hoped that he might lead a government including leading Liberals. But in the autumn of 1907 his health gave way, and grave symptoms of cardiac weakness necessitated his abstaining from public effort and spending the winter abroad. He died, rather suddenly of pneumonia in his home after falling ill on his vacation to Cannes, on 24 March 1908.
Әскери қызмет
Ол 1855 жылдан 1873 жылға дейін Ланкастер герцогінің жеке жасағының капитаны ретінде қызмет етті, ал 1871 жылдан Дербишир полкінің 3-ші (милиция) батальонының, 1887 жылдан бастап 2-ші Суссекс артиллерия еріктілерінің құрметті полковнигі болды.
Жеке өмір
Хартингтон ат жарысына деген қызығушылығын көрсетуге көп еңбек етті, осылайша саясатқа толығымен берілмегендігі туралы бейне жасауға тырысты. Көп жылдар бойы ол Кэтрин Уолтерс ("Скиттлс") атты әйелге құмар болды. 1892 жылдың 16 тамызында 59 жасында Майфейрдегі Крайст-Черч шіркеуінде Манчестердің 7-ші герцогы Уильям Дрого Монтегюдің жесірі Луиза Фредерика Августа фон Альтенге үйленді. Ол қайтыс болғаннан кейін оның орнын туған інісінің ұлы Виктор Кавендиш басты. Ол Дербиширдегі Чатсворт үйінде пневмониядан қайтыс болды және 1908 жылдың 28 наурызында Дербиширдегі Эденсордағы Санкт-Петер шіркеуінің маңында жерленді. Герцогтың ескерткіші Лондонның Уайтхолл және Атты гвардия даңғылының қиылысында, сондай-ақ Истборнның Батыс шарбағында орналасқан.
Мұра
Герцогтың қазасы туралы хабарды алғаннан кейін Лордтар палатасы оның құрметіне ерекше қадам жасап, отырысын кейінге шегерді. Марго Асквит Девоншир герцогын "біз ешқашан көрмейтін адам еді; ол өзінің жекелігінде тұрды және оның Англиядан басқа әлемнің ешбір елінен шығуы мүмкін емес еді. Ол қолөнершінің кейпі мен сымбатына, шаруаның қарапайымдылығына, патшаның әдептілігіне және Фальстафтың шулы юморына ие болды. Ол барлық дұрыс жағдайларда күлдіріп, шексіз даналыққа ие болды. Ол өзінен мүлдем алыс болды, қаусыз шыншыл және ешқандай ұсақ-түйекке жол бермеді". Тарихшы Джонатан Парри былай деді: "Ол саяси көшбасшылық міндетіне сенімді Уигтердің ұстанымын мұра етті, бұл сенім жақсы білім алған, ерте және орта Виктория дәуірінің либералдарына тән интеллектуалдық көзқарастармен нығайтылды: еркін сауданы қолдану, ұтымды мемлекеттік басқару, ғылыми зерттеу және патриоттық қорғаныс саясаты Ұлыбританияның халықаралық беделін арттырады – оған ол терең сенді – және оның экономикалық және әлеуметтік прогресін қамтамасыз етеді. Ол міндеттерін ада орындайтын аристократтың үлгісіне айналды". Ол "соңғы жарты ғасырда ақсүйектердің сақталуына ең орынды себеп болды" делінеді. 24 жыл мемлекеттік қызметте болған Девонширдің мансабы қазіргі британ саясатындағы ең ұзақ төртінші министрлік карьера болып табылады.