Кіріспе

Британдық саясаткер

Виктор Кристиан Уильям Кавендиш, Девонширдің 9-шы герцогы (31 мамыр 1868 – 6 мамыр 1938), 1908 жылға дейін Виктор Кавендиш деп аталған, британдық пэр және саясаткер, Канаданың генерал-губернаторы қызметін атқарған. Кавендиш отбасының мүшесі болған ол Итон колледжінде және Кембридж университетінде білім алған. 1891 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін саясатқа қадам басқан ол әкесінің сайлау округінде қарсылығызсыз жеңіске жетті. Ол 1908 жылы еңшесінің герцогтығын мұраға алғанға дейін осы мәнді сақтап тұрды. Содан кейін ол Лордтар палатасына өтті, сонымен қатар бір кезеңде Истборн және Честерфилд қалаларының мэрі болып қызмет етті. Пэрлікке көтерілгенге дейін де, кейін де түрлі мемлекеттік лауазымдарды атқарды. 1916 жылы король Георг V, премьер-министр Х.Х. Асквиттің ұсынысымен, Коннахт және Стратхерн герцогы, принц Артурдың орнына вице-король ретінде Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалды. Ол 1921 жылы Вими лорды Бинг оны алмастырғанға дейін осы лауазымды иеленді. Тағайындама бастапқыда даулы болды, бірақ Англияға оралған кезде герцог өзінің қызметтік міндеттерін атқарғаны үшін мақтауға ие болды. Генерал-губернаторлық қызметтен кейін ол саяси және дипломатиялық өмірге оралды, 1922 мен 1924 жылдар аралығында Колониялар хатшысы болып қызмет етті, содан кейін Дербиширдегі иелігіне зейнетке шықты, ол 1938 жылдың 6 мамырында қайтыс болды. Ол кабинеттік лауазымды атқарған соңғы герцог болды.

Ерте өмір, білім және әскери мансап

Кавендиш Англияның Лондон қаласындағы Мэрилебон ауданында, Лорд Эдвард Кавендиштің үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Лорд Эдвард – Девонширдің 7-ші герцогының үшінші ұлы, ал оның анасы Эмма Ласселлз – Уильям Ласселлзтің қызы және Лорд Эдвардтың туысы. Кавендиштің кіші інісі – Лорд Ричард Кавендиш, ал оның ішекшелері – Хартингтон маркизі (кейін Девонширдің сегізінші герцогы) және Лорд Фредерик Кавендиш. Кавендиш алдымен Этон колледжінде білім алды, содан кейін 1887 жылдың 30 мамырында Кембридж университетінің Тринити колледжіне қабылданды, онда ол Пит клубының хатшысы қызметін атқарды. Кембриджте оқыған жылдары Кавендиш Исаак Ньютон университетінің ложасына қабылданды және Дербишир еоманриінде жартылай штатпен қызмет етті, 1890 жылы ол екінші лейтенант болып тағайындалды. 1901 жылдың қыркүйегінде ол майор дәрежесіне көтерілді және 1911 жылы еоманриіндегі қызметтен кетті.

Саяси мансап

1891 жылдың мамыр айында, Кавендиш Кембриджді бітіруге азда қалғанда, оның әкесі, Батыс Дербиширдегі парламент мүшесі болған, қайтыс болды. Кавендиш сол парламенттік орынға үміткерлік етіп, жеңіске жетіп, сол кездегі Британдық Палаталар Палатасының ең жас мүшесі атанды. Кавендиш он жеті жыл бойы парламенттік лауазымдарды атқарды. 1900-1903 жылдары ол үй шаруашылығының қазынашысы, 1903-1905 жылдары Қазынашылықтың қаржы хатшысы болды, ал 1905 жылдың 11 желтоқсанында Құпия Кеңеске ант берді. 1907 жылы ол Дербиширдің лейтенант орынбасары болып тағайындалды және 1908 жылдан бастап Шервуд орманшыларының 5-ші (Территориялық армия) батальонының құрметті полковнигі қызметін атқарды. 1908 жылдың 24 наурызында ол інісінің герцогтығына ие болған кезде, Девоншир, содан кейін белгілі болғандай, енді Лордтар палатасында орын алғандықтан, Палатадағы орын алу құқығынан айырылды. Сол жылы Девоншир Дербиширдің лорд-лейтенанты болып тағайындалды, ал келесі жылы Лидс университетінің канцлері болды. Одан кейін ол екі қала әкімінің лауазымына сайланды: алдымен 1909-1910 жылдар аралығында Истборн, содан кейін 1911-1912 жылдар аралығында Честерфилд. Лордтар палатасында Девоншир 1911 жылдан бастап консерваторлардың бас камшысы болып қызмет етті және консерваторлар Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үкіметке қосылғаннан кейін жоғарғы палатада бірлескен үкімет бас камшысы болып, Адмиралтействоның азаматтық лорды лауазымын иеленді. Соғыстан кейін ол 1918 жылы Дербишир еріктілер полкінің құрметті полковнигі және командирі болды. Ол британдық премьер-министрі Х.Х. Асквиттің Девонширді Канададағы өкілі ретінде тағайындау туралы ұсынысын мақұлдады. Бұл тағайындау саяси мәселелер тудырды, өйткені Канада премьер-министрі Роберт Борден бұл мәселе бойынша кеңеспеген, бұл сол кезде қалыптасқан тәжірибеге қайшы келді. Борден өзін қорланған сезінді, бұл Девонширдің өкілеттігі басталған кезде елеулі қиындықтарға әкелді, ол 1916 жылдың 11 қарашасында Галифаксте өткен рәсімде ант бергеннен кейін ресми түрде басталды. 1917 жылы Вими қырқасындағы шайқаста Канаданың жеңісі Канаданың мақтанышы мен ұлттық сезімін арттырды, ал генерал-губернатор, өзінің британдық үкіметпен байланысы бар екенін ескере отырып, жеңісті оңтайлы пайдаланып, Канаданың екі негізгі тілдік тобының келісімге келуіне қоғамдық түрде шақыру жасады. Девоншир әрқашан премьер-министрімен және Канададағы Ұлыбританияның адал оппозициясының басшыларымен әскери шақыру және соғыс күш-жігеріне қатысты мәселелер бойынша кеңесетін. Сондай-ақ, ол Оттава бау-бақша қоғамы үшін Девоншир герцогының кубогын тағайындады. Канадада болған кезде Девонширдің екі адъютанты оның қыздарына үйленді.

Кейінгі мансап

Англияға оралғаннан кейін Девоншир 1922-1924 жылдары Колониялар жөніндегі мемлекеттік хатшы болып қызмет етуден бұрын Ұлттар Лигасында жұмыс істеді (Бонар Лоу мен Стэнли Болдуин премьер-министрлер басшылығымен кабинетке орын алды). Ол онда Кениядағы жетекші ақ қоныстанушы Лорд Делемеридің пікіріне қарсы болды, ол «Бақытты аңғар» тобының құрылуына көмектесіп, ақ қоныстанушылардың өзін-өзі басқаруын қолдады. Девоншир африкалықтардың мүдделерін қорғауды жақтады. Ол 1923 жылы жазған «Девоншир ақ кітабы» Кенияның Оңтүстік Африка Одағы мен Оңтүстік Родезия сияқты ақ нәсілді азшылық билігі ретінде дамуына кедергі келтірген себептердің бірі ретінде көрсетілді. 1922 жылы король Георг V оны Ұлыбританияда наградалар беру тәртібін қарастыру үшін құрылған комиссия мүшесі етіп тағайындады. 1933 жылдан өмірінің соңына дейін ол Территориялық армиядағы Корольдік танк полкінің 24 (Дербишир Йеманри) бронеавтомобиль компаниясының құрметті полковнигі болды. Ол сонымен қатар өзінің шаруашылық жерлерін, әсіресе Чатсворт үйі маңындағы жерлерін басқаруын жалғастырды, ол 1938 жылдың мамырында қайтыс болды.