Органикалық тіршілік үшін қажетті химиялық элементтер
Mineral (nutrient)
Мінсіздер – организмге қажетті химиялық элементтер. Денеге кальций, фосфор, калий, натрий, магний сияқты маңызды минералдар қажет. Тамақтану үшін өте маңызды!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тіршілік функцияларын орындау үшін организмдерге қажетті химиялық элемент.
Chemical element required as an essential nutrient by organisms to perform life functions
Тамақтану контекстінде, минерал – химиялық элемент. Кейбір "минералдар" тіршілік үшін қажет, ал көпшілігі қажет емес. Минералдар – негізгі қоректік заттардың төрт тобының бірі, ал қалғандары – витаминдер, қажетті май қышқылдары және қажетті амин қышқылдары. Адам ағзасындағы бес маңызды минерал – кальций, фосфор, калий, натрий және магний. Қалған элементтер "микроэлементтер" деп аталады. Әдетте қабылданған микроэлементтер – темір, хлор, кобальт, мыс, мырыш, марганец, молибден, йод және селен; одан да көп болуы мүмкін екеніне дәлелдер бар. Адам денесінің салмағының 96% құрайтын төрт элемент: көміртек, сутек, оттегі және азот (CHON). Бұл элементтер әдетте қоректік минералдар тізіміне енгізілмейді. Оларды кейде макроминералдар деп те атайды. Кіші минералдар (сонымен қатар микроэлементтер деп аталады) қалған бөлігін құрайды және әдетте диетадағы минералдар туралы әңгімелерде басты орын алады. Өсімдіктер топырақтан минералдарды алады. Өсімдіктерді жануарлар жейді, осылайша минералдар азық тізбегі бойымен жоғары көтеріледі. Ірі организмдер топырақты (геофагия) жеу арқылы немесе тұз жалау сияқты минералды ресурстарды пайдалану арқылы минералдарды ала алады. Соңында, минералдар мен элементтер көп жағынан синонимдер болғанымен, минералдар сіңірілуге болатын мөлшерде ғана біологілік тұрғысынан қолжетімді. Минералдардың сіңірілуі үшін олар ерігіш немесе оларды тұтынушы организм оңай шығара алатын болуы керек. Мысалы, молибден – маңызды минерал, бірақ металл молибденнің ешқандай тағамдық құндылығы жоқ. Көптеген молибдаттар молибденнің көзі болып табылады.
In the context of nutrition, a mineral is a chemical element. Some "minerals" are essential for life, most are not. Minerals are one of the four groups of essential nutrients, the others of which are vitamins, essential fatty acids, and essential amino acids. The five major minerals in the human body are calcium, phosphorus, potassium, sodium, and magnesium. The remaining elements are called "trace elements". The generally accepted trace elements are iron, chlorine, cobalt, copper, zinc, manganese, molybdenum, iodine, and selenium; there is some evidence that there may be more. Four elements comprise 96% of the human body by weight: carbon, hydrogen, oxygen, and nitrogen) (CHON). These elements are usually not included in lists of nutrient minerals. They are sometimes referred to as macrominerals. The minor minerals (also called trace elements) compose the remainder and are usually the focus of discussions of minerals in the diet. Plants obtain minerals from soil. Plants are ingested by animals, thus moving minerals up the food chain. Larger organisms may also consume soil (geophagia) or use mineral resources, such as salt licks, to obtain minerals. Finally, although mineral and elements are in many ways synonymous, minerals are only bioavailable to the extent that they can be absorbed. To be absorbed, minerals either must be soluble or readily extractable by the consuming organism. For example, molybdenum is an essential mineral, but metallic molybdenum has no nutritional benefit. Many molybdates are sources of molybdenum.
Диеталық тамақтану
Диетологтар минералдарды ең жақсы қамтамасыз етудің ең тиімді жолы – химиялық элементтеріне бай нақты тағамдарды тұтыну арқылы екенін ұсынады. Бұл элементтер тағамда табиғи түрде болуы мүмкін (мысалы, сүттегі кальций) немесе тағамға қосылуы мүмкін (мысалы, кальциймен байытылған апельсин шырыны; йодталған тұз йодпен байытылған). Тағамдық қоспалар бірнеше түрлі химиялық элементтерді (қосылыстар түрінде), витаминдердің және/немесе басқа химиялық қосылыстардың комбинациясын, немесе кальций (кальций карбонаты, кальций цитраты), магний (магний оксиді) немесе темір (темір сульфаты, темір бисглицинаты) сияқты бір элементті (қосылыстар немесе қосылыстар қоспасы түрінде) қамтуы мүмкін. Химиялық элементтерге диеталық назар аударудың себебі – метаболизмнің биохимиялық реакцияларын қажетті элементтік компоненттермен қолдауға деген қызығушылық. Кейбір химиялық элементтердің тиісті деңгейде қабылдануы оңтайлы денсаулықты сақтау үшін қажет екені дәлелденген. Диета организмнің барлық химиялық элементтерге деген қажеттіліктерін қанағаттандыра алады, бірақ диетамен кейбір ұсыныстар толық орындалмаған жағдайда қосымшалар қолданылуы мүмкін. Мысалы, сүт өнімдері аз диета кальций жөніндегі ұсынымдарды орындамай қалуы мүмкін.
Dietitians may recommend that minerals are best supplied by ingesting specific foods rich with the chemical element(s) of interest. The elements may be naturally present in the food (e. g., calcium in dairy milk) or added to the food (e. g., orange juice fortified with calcium; iodized salt fortified with iodine). Dietary supplements can be formulated to contain several different chemical elements (as compounds), a combination of vitamins and/or other chemical compounds, or a single element (as a compound or mixture of compounds), such as calcium (calcium carbonate, calcium citrate) or magnesium (magnesium oxide), or iron (ferrous sulfate, iron bis glycinate). The dietary focus on chemical elements derives from an interest in supporting the biochemical reactions of metabolism with the required elemental components. Appropriate intake levels of certain chemical elements have been demonstrated to be required to maintain optimal health. Diet can meet all the body's chemical element requirements, although supplements can be used when some recommendations are not adequately met by the diet. An example would be a diet low in dairy products, and hence not meeting the recommendation for calcium.
Өсімдіктер
Өсімдіктерге қажетті минералдар тізімі жануарларға қажетті тізімге ұқсас. Екеуі де өте ұқсас ферменттерді пайдаланады, бірақ айырмашылықтар бар. Мысалы, көкбұршақтар молибдені бар нитрогеназаға ие, бірақ жануарларда ол жоқ. Көптеген жануарлар оттегі тасымалдауы үшін гемоглобинге (Fe) тәуелді, ал өсімдіктерде мұндай қажеттілік жоқ. Тыңайтқыштар көбінесе белгілі бір топырақтардағы минералдық тапшылықтарды жою үшін жасалады. Мысалы, молибден тапшылығы, марганец тапшылығы, мырыш тапшылығы және т.б.
The list of minerals required for plants is similar to that for animals. Both use very similar enzymes, although differences exist. For example, legumes host molybdenum containing nitrogenase, but animals do not. Many animals rely on hemoglobin (Fe) for oxygen transport, but plants do not. Fertilizers are often tailored to address mineral deficiencies in particular soils. Examples include molybdenum deficiency, manganese deficiency, zinc deficiency, and so on.
Қауіпсіздік
Ұсынылған тәуліктік мөлшер мен қауіпсіз жоғарғы шектер арасындағы айырмашылық шамалы болуы мүмкін. Мысалы, АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы 70 жастан асқан ересектер үшін кальцийдің тәуліктік ұсынылған мөлшерін 1200 мг, ал жоғарғы шегін 2000 мг деп белгілеген.
The gap between recommended daily intake and what are considered safe upper limits (ULs) can be small. For example, for calcium the U. S. Food and Drug Administration set the recommended intake for adults over 70 years at 1,200 mg/day and the UL at 2,000 mg/day.
Минералды экология
Жануарлар мен микроорганизмдер әр түрлі иондарды біоминералдану деп аталатын минералдық құрылымдарды жасау процесінде пайдаланады. Бұл құрылымдар сүйектер, теңіз қабықшалары, жұмыртқа қабықшалары, экзоскелеттер және моллюсктердің қабықшаларын құруға қолданылады. Бактериялар металдарға әсер ете отырып, минералдардың еріуі мен түзілуін катализдеу арқылы минералдарды биоинженерлік жолмен өндіре алады. Бактериялар бүкіл әлемдегі топырақтарда, мұхиттарда, тұщы суларда, жер асты суларында және мұздықтардың еріген суларында таралған, минералдық қоректік заттарды қайта өңдейді. Бактериялар фитопланктон гүлдеуін пайдаланып, минералдарды қамтитын еріген органикалық заттарды сіңіреді.
Diverse ions are used by animals and microorganisms for the process of mineralizing structures, called biomineralization, used to construct bones, seashells, eggshells, exoskeletons and mollusc shells. Minerals can be bioengineered by bacteria which act on metals to catalyze mineral dissolution and precipitation. Mineral nutrients are recycled by bacteria distributed throughout soils, oceans, freshwater, groundwater, and glacier meltwater systems worldwide. Bacteria absorb dissolved organic matter containing minerals as they scavenge phytoplankton blooms.